Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới, môi trường kinh doanh trở nên cạnh tranh khốc liệt và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo thống kê của Cục Hàng không Việt Nam, tháng 11 năm 2022 có 8,67 triệu khách đến các cảng hàng không, tăng trưởng 7% so với tháng trước và tăng 630% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của ngành hàng không và dịch vụ liên quan. Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Phúc Linh, với 6 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ phi hàng không tại các sân bay miền Bắc, Trung, Nam, đã triển khai chuỗi cửa hàng bán lẻ bách hóa lưu niệm nhằm giới thiệu sản phẩm nông sản đặc trưng vùng miền đến khách hàng. Tuy nhiên, chiến lược kinh doanh của công ty còn chung chung, thiếu sự cụ thể và chưa chú trọng đầy đủ đến marketing, nghiên cứu thị trường và hành vi khách hàng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng triển khai chiến lược kinh doanh của Công ty Phúc Linh trong giai đoạn 2020-2024, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả triển khai chiến lược trong giai đoạn 2025-2028. Nghiên cứu tập trung vào chuỗi cửa hàng bán lẻ tại khu vực sân bay miền Bắc, với phạm vi phân tích bao gồm các yếu tố nội bộ và môi trường kinh doanh bên ngoài. Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp tận dụng cơ hội, hạn chế rủi ro, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong ngành dịch vụ phi hàng không.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị chiến lược kinh doanh, trong đó có:

  • Lý thuyết chiến lược của Michael Porter: Nhấn mạnh vai trò của lợi thế cạnh tranh thông qua sự khác biệt hóa và chi phí thấp nhằm tạo ra giá trị độc đáo cho khách hàng.
  • Mô hình 7S của McKinsey: Bao gồm bảy yếu tố cấu thành tổ chức gồm Strategy (Chiến lược), Structure (Cơ cấu tổ chức), Systems (Hệ thống), Shared Values (Giá trị chia sẻ), Style (Phong cách lãnh đạo), Staff (Nhân sự), Skills (Kỹ năng). Mô hình giúp phân tích sự tương tác giữa các yếu tố cứng và mềm trong tổ chức để triển khai chiến lược hiệu quả.
  • Khái niệm SBU (Strategic Business Unit): Đơn vị kinh doanh chiến lược độc lập trong doanh nghiệp, có chiến lược và hạch toán lợi nhuận riêng biệt, giúp quản lý hiệu quả và linh hoạt trong việc triển khai chiến lược kinh doanh.
  • Các loại hình chiến lược kinh doanh: Chiến lược tăng trưởng tập trung, chiến lược phát triển hội nhập, chiến lược đa dạng hóa, giúp doanh nghiệp lựa chọn hướng đi phù hợp với mục tiêu và nguồn lực.
  • Quản trị các chính sách marketing, nhân sự, tài chính: Là các công cụ hỗ trợ thực thi chiến lược kinh doanh, bao gồm chính sách 4P trong marketing, chính sách nhân sự về tuyển dụng, đào tạo, đãi ngộ, và chính sách tài chính về huy động, phân bổ vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng với các bước cụ thể:

  • Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, kế toán, nhân sự của Công ty Phúc Linh giai đoạn 2020-2024; tài liệu lý thuyết từ sách, luận văn, các nghiên cứu liên quan; khảo sát thực tế tại các cửa hàng và phòng ban của công ty.
  • Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu toàn bộ các phòng ban chức năng và chuỗi cửa hàng bán lẻ tại sân bay miền Bắc để đảm bảo tính đại diện cho nghiên cứu.
  • Phân tích số liệu: Sử dụng thống kê mô tả để tổng hợp, so sánh các chỉ tiêu tài chính, nhân sự, doanh thu qua các năm; phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong triển khai chiến lược.
  • Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Đánh giá thực trạng triển khai chiến lược kinh doanh dựa trên các báo cáo, phỏng vấn lãnh đạo và nhân viên, từ đó rút ra bài học và đề xuất giải pháp.
  • Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2020-2024 cho phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2025-2028.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ổn định: Doanh thu thuần của công ty tăng từ 38 tỷ đồng năm 2020 lên khoảng 42 tỷ đồng năm 2023, lợi nhuận sau thuế tăng từ 150 triệu đồng lên 170 triệu đồng, tương ứng mức tăng 12% và 13% trong giai đoạn này. Điều này cho thấy công ty duy trì được sự phát triển ổn định trong môi trường cạnh tranh.

  2. Cơ cấu tổ chức phù hợp với quy mô: Công ty có 43 nhân sự năm 2023, trong đó 31,8% có trình độ đại học, tập trung vào các phòng ban kinh doanh, tài chính, nhân sự và marketing. Cơ cấu tổ chức theo mô hình chức năng giúp phối hợp hiệu quả giữa các bộ phận, hỗ trợ triển khai chiến lược kinh doanh.

  3. Chiến lược kinh doanh còn chung chung, thiếu cụ thể: Chiến lược kinh doanh của công ty chưa rõ ràng, đôi khi dựa trên cảm tính và kinh nghiệm của ban lãnh đạo, chưa chú trọng đầy đủ đến nghiên cứu thị trường, marketing và hành vi khách hàng. Điều này làm giảm hiệu quả triển khai và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

  4. Ảnh hưởng của môi trường kinh doanh: Môi trường vĩ mô thuận lợi với sự phục hồi ngành hàng không và du lịch, tuy nhiên cạnh tranh trong lĩnh vực bán lẻ tại sân bay rất khốc liệt với các đối thủ mạnh như Công ty CP Đầu tư Thương mại Kỹ thuật A&T và Công ty CP Dịch vụ Hàng không Taseco. Công ty cần nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ vững thị phần.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy công ty đã có nền tảng tài chính và tổ chức tương đối vững chắc, tuy nhiên việc triển khai chiến lược kinh doanh còn nhiều hạn chế do thiếu sự cụ thể và khoa học trong hoạch định. So với các doanh nghiệp lớn như Winmart hay FPT Retail, Phúc Linh chưa tận dụng hiệu quả các chính sách marketing, nhân sự và tài chính để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững. Ví dụ, Winmart đã phát triển hệ thống tích điểm khách hàng và chuỗi cung ứng nông sản sạch, còn FPT áp dụng chiến lược định giá linh hoạt và mạng lưới phân phối rộng khắp.

Việc thiếu tập trung vào nghiên cứu thị trường và hành vi khách hàng khiến công ty khó nắm bắt kịp thời các xu hướng tiêu dùng và nhu cầu đa dạng của khách hàng tại sân bay. Bên cạnh đó, môi trường cạnh tranh khốc liệt đòi hỏi công ty phải có chiến lược rõ ràng, linh hoạt và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban chức năng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và bảng phân bổ nhân sự theo trình độ để minh họa rõ nét hơn thực trạng hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Xây dựng chiến lược kinh doanh cụ thể và khoa học: Ban lãnh đạo cần phối hợp với các phòng ban nghiên cứu thị trường, phân tích hành vi khách hàng để xây dựng chiến lược kinh doanh rõ ràng, có mục tiêu cụ thể, đo lường được và phù hợp với nguồn lực công ty. Thời gian thực hiện: 6 tháng đầu năm 2025.

  2. Tăng cường chính sách marketing đa kênh: Áp dụng các công cụ marketing hiện đại như digital marketing, CRM, chương trình tích điểm khách hàng để nâng cao trải nghiệm và giữ chân khách hàng. Chủ thể thực hiện: Phòng Marketing phối hợp với phòng Kinh doanh, thời gian: 2025-2026.

  3. Hoàn thiện chính sách nhân sự và đào tạo: Xây dựng chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm cho nhân viên, đồng thời cải thiện chính sách đãi ngộ để giữ chân nhân tài. Chủ thể: Phòng Hành chính Nhân sự, thời gian: 2025-2027.

  4. Tái cấu trúc tổ chức linh hoạt hơn: Điều chỉnh cơ cấu tổ chức để tăng cường phối hợp liên phòng ban, giảm thiểu rào cản thông tin và nâng cao hiệu quả triển khai chiến lược. Chủ thể: Ban Giám đốc, thời gian: 2025.

  5. Ứng dụng công nghệ trong quản lý và vận hành: Đầu tư hệ thống quản lý bán hàng, kho vận và tài chính hiện đại để tối ưu hóa quy trình, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Chủ thể: Ban Giám đốc phối hợp phòng IT, thời gian: 2025-2028.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành dịch vụ phi hàng không: Giúp hiểu rõ hơn về cách triển khai chiến lược kinh doanh hiệu quả trong môi trường cạnh tranh khốc liệt tại sân bay.

  2. Nhà quản trị và chuyên viên phòng marketing, nhân sự, tài chính: Cung cấp kiến thức thực tiễn về quản trị các chính sách hỗ trợ triển khai chiến lược kinh doanh.

  3. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị Kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn triển khai chiến lược kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.

  4. Các nhà tư vấn quản trị và phát triển doanh nghiệp: Hỗ trợ xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho khách hàng trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ sân bay.

Câu hỏi thường gặp

  1. Tại sao triển khai chiến lược kinh doanh lại quan trọng đối với doanh nghiệp?
    Triển khai chiến lược giúp doanh nghiệp biến kế hoạch thành hành động cụ thể, tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro, từ đó đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Ví dụ, công ty Phúc Linh cần triển khai chiến lược rõ ràng để cạnh tranh hiệu quả tại sân bay.

  2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến việc triển khai chiến lược kinh doanh?
    Bao gồm yếu tố cứng như cơ cấu tổ chức, hệ thống quản lý, chiến lược; và yếu tố mềm như văn hóa doanh nghiệp, phong cách lãnh đạo, kỹ năng và nhân sự. Mô hình 7S của McKinsey minh họa rõ sự tương tác này.

  3. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả triển khai chiến lược?
    Thông qua các chỉ số tài chính (doanh thu, lợi nhuận), chỉ số hiệu suất hoạt động, mức độ hoàn thành mục tiêu ngắn hạn và dài hạn, cũng như phản hồi từ khách hàng và nhân viên.

  4. Công ty Phúc Linh nên tập trung vào loại hình chiến lược nào?
    Chiến lược tăng trưởng tập trung và phát triển thị trường là phù hợp, tận dụng lợi thế sản phẩm đặc trưng vùng miền và mở rộng mạng lưới phân phối tại sân bay.

  5. Vai trò của công nghệ trong triển khai chiến lược kinh doanh là gì?
    Công nghệ giúp tối ưu hóa quy trình quản lý, nâng cao trải nghiệm khách hàng, hỗ trợ marketing và phân tích dữ liệu để đưa ra quyết định chính xác hơn, từ đó tăng hiệu quả kinh doanh.

Kết luận

  • Triển khai chiến lược kinh doanh là yếu tố sống còn giúp Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Phúc Linh tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức trong môi trường cạnh tranh tại sân bay.
  • Công ty đã có sự tăng trưởng ổn định về doanh thu và lợi nhuận trong giai đoạn 2020-2023, với cơ cấu tổ chức phù hợp quy mô.
  • Chiến lược kinh doanh hiện tại còn chung chung, thiếu cụ thể và chưa khai thác hiệu quả các chính sách marketing, nhân sự và tài chính.
  • Đề xuất các giải pháp xây dựng chiến lược rõ ràng, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, tái cấu trúc tổ chức và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả triển khai.
  • Nghiên cứu mở ra hướng phát triển bền vững cho công ty trong giai đoạn 2025-2028, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp và nhà quản trị trong lĩnh vực dịch vụ phi hàng không.

Ban lãnh đạo công ty cần khẩn trương triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo chiến lược kinh doanh phát huy tối đa giá trị trong tương lai.