Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Bưu chính. Chương 2: Thực trạng xây dựng chiến lược và thực hiện chiến kinh doanh của Bưu điện tỉnh Nghệ An Chương 3: Quan điểm và các giải pháp cụ thể nhằm đảm bảo tính khoa học trong xây dựng chiến lược kinh doanh của Bưu điện tỉnh Nghệ An 5 Chƣơng 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP BƢU CHÍNH 1. Lý luận chung về xây dựng chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp. Những vấn đề cơ bản về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
Quan niệm về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Có nhiều định nghĩa về chiến lược, mỗi định nghĩa có ít nhiều điểm khác nhau tuỳ thuộc vào quan niệm của mỗi tác giả. Tựu trung lại có thể chia thành 3 nhóm quan điểm về chiến lược kinh doanh như sau: Nhóm thứ nhất: Coi chiến lược kinh doanh là một nghệ thuật Đại diện cho khuynh hướng này là Michael Porter – giáo sư của Đại học Havard – Hoa kỳ.Porter cho rằng : “ Chiến lược là lợi thế tạo lập lợi thế cạnh tranh ”. Một người khác của trường phái này là Alain Thietart cho rằng “Chiến lược là nghệ thuật mà doanh nghiệp dùng để chống lại cạnh tranh dành thắng lợi’’ Nhóm thứ hai: Coi chiến lược kinh doanh là một dạng đặc biệt của kế hoạch D.
Bizzel: Chiến lược là một loại kế hoạch tổng quát dẫn dắt sự định hướng doanh nghiệp đi đến mục tiêu mong muốn, là cơ sở để định ra các chính sách và thủ pháp tác nghiệp.Glueck: Chiến lược kinh doanh là một loại kế hoạch mang tính thống nhất, tổng hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp được thực hiện. Các nhà kinh tế Việt Nam cũng coi chiến lược kinh doanh là một loại kế hoạch dài hạn. Nhóm thứ ba: Coi chiến lược kinh doanh vừa là một dạng kế hoạch vừa là một nghệ thuật 6 Trong số các quan điểm về chiến lược kinh doanh thì quan điểm của M. Porter có tính thực tiễn hơn đối với doanh nghiệp.Porter cho rằng: “Chiến lược kinh doanh là sự sáng tạo ra vị thế có giá trị độc đáo bao gồm các hoạt động khác biệt.
Cốt lõi của việc thiết lập vị thế chiến lược cho doanh nghiệp là việc lựa chọn các hoạt động khác so với các nhà cạnh tranh. Chiến lược kinh doanh là sự lựa chọn, đánh đổi trong cạnh tranh. Điểm cốt lõi là lựa chọn những gì phải thực hiện và những gì không thực hiện. Chiến lược kinh doanh là sự tạo ra sự phù hợp giữa tất cả các hoạt động của doanh nghiệp.
Sự thành công của chiến lược phụ thuộc vào việc thực hiện tốt các hoạt động và sự hợp nhất của chúng”. Tổng hợp những quan điểm khác nhau có thể thấy: Chiến lược kinh doanh đường là vạch đường lối hoạt động và tổ chức phối hợp các nguồn lực của doanh nghiệp phù hợp với sự biến động của thị trường tạo ra lợi thế cạnh tranh nhằm đạt được các mục tiêu dài hạn trong kinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Theo phương pháp tiếp cận hệ thống, chiến lược kinh doanh gồm có 3 cấp: doanh nghiệp, cơ sở và chức năng.
* Chiếc lược cấp doanh nghiệp ( hay chiến lược tổng quát ) gồm : + Chiến lược tăng trưởng - Chiến lược tăng trưởng hướng nội: gồm chiến lược tăng trưởng nội bộ, chiến lược tăng trưởng tập trung ( chiến lược thâm nhập thị trường, chiến lược phát triển thị trường, chiến lược phát triển sản phẩm ) - Chiến lược tăng trưởng hướng ngoại ( hội nhập ) ( sáp nhập, thôn tính và liên doanh ) Tăng trưởng bằng đa dạng hoá sản phẩm dịch vụ ( đa dạng hoá đồng tâm , đa dạng hoá ngang, đa dạng hoá hỗn hợp ) + Chiến lược ổn định + Chiến lược rút lui 7 * Chiến lược cấp cơ sở ( chiến lược cạnh tranh ): + Cạnh tranh bằng sản phẩm : - Chiến lược chi phối bằng giá - Chiến lược khác biệt hoá sản phẩm - Chiến lược tập trung vào thị trường trọng điểm + Cạnh tranh bằng sản phẩm kết hợp theo quy mô: - Chi phí thấp, thị trường ngách - Khác biệt hoá sản phẩm, thị trường ngách - Chi phí thấp + khác biệt hoá + thị trường ngách + Cạnh tranh theo vị thế doanh nghiệp - Chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp thủ lĩnh - Chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp thách đấu - Chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp đi sau - Chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp đang tìm chỗ đứng + Cạnh tranh theo chu kỳ sống của ngành kinh doanh - Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành đang tăng trưởng - Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành đang suy thoái. - Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành mới gia nhập thị trường. * Chiến lược cấp chức năng : bao gồm các chiến lược tổ chức – nhân sự - tài chính - đầu tư – công nghệ - marketing – điều hành sản xuất. Đặc điểm chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
Mặc dù có những quan điểm khác nhau nhưng hầu như các nhà kinh tế đều thống nhất những đặc điểm cơ bản của chiến lược kinh doanh như sau: - Chiến lược kinh doanh xác định mục tiêu phương hướng phát triển của doanh nghiệp trong một thời kỳ dài ( 5 năm, 10 năm, 20 năm. ) nhằm đảm 8 bảo cho doanh nghiệp phát triển liên tục và bền vững trong môi trường kinh doanh đầy biến động. - Chiến lược kinh doanh chỉ phác thảo các phương hướng dài hạn, có tính chất định hướng còn trong thực hành kinh doanh cần thực hiện phương châm “ kết hợp mục tiêu chiến lược, mục tiêu tình thế’’, kết hợp chiến lược với sách lược và các phương án kinh doanh tác nghiệp. - Hoạch định chiến lược là phác thảo các khung cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai xa dựa trên cơ sở thông tin thu thập từ phân tích và dự báo.
Trong qúa trình hoạt động môi trường kinh doanh có những biến động khác với những phân tích dự báo, do vậy doanh nghiệp cần phải linh hoạt điều chỉnh chiến lược cho phù hợp với môi trường và điều kiện kinh doanh. - Chiến lược kinh doanh luôn được xây dựng, lựa chọn và thực thi dựa trên cơ sở các lợi thế so sánh của doanh nghiệp, đảm bảo huy động tối đa và kết hợp tốt với việc khai thác sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai nhằm phát huy lợi thế, nắm bắt cơ hội và để giành ưu thế trong cạnh tranh. Do vậy các doanh ngiệp cần phải đánh giá đúng thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh khi xây dựng chiến lược và thường xuyên soát xét các yếu tố nội tại khi thực thi chiến lược. - Chiến lược kinh doanh được phản ánh trong cả một quá trình liên tục từ xây dựng đến tổ chức thực hiện, đánh giá, kiểm tra và điều chỉnh chiến lược.
- Chiến lược kinh doanh luôn mang tư tưởng tiến công dành thắng lợi trong cạnh tranh. Chiến lược kinh doanh được hình thành và thực hiện trên cơ sở phát hiện và tận dụng các cơ hội kinh doanh, các lợi thế so sánh của doanh nghiệp nhằm đạt được hiệu quả kinh doanh cao. - Mỗi quyết định chiến lược quan trọng trong quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện đánh giá và điều chỉnh chiến lược đều được tập trung vào nhóm quản trị viên cấp cao để đảm bảo tính chuẩn xác của các quyết định dài hạn, sự bí mật của thông tin trong cạnh tranh. Xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
Các nguyên tắc xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. - Chiến lược kinh doanh phải tập trung vào các nhân tố then chốt: Theo cách này các doanh nghiệp phải tìm ra được lĩnh vực nhân tố then chốt có tầm quan trọng quyết định để hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có thể tập trung các nguồn lực nhằm giành lợi thế chiến lược hơn hẳn các đối thủ của mình, bằng cách doanh nghiệp đó dù có tổng nguồn lực ít hơn đối thủ vẫn có thể tạo ra một ưu thế tuyệt đối về tương quan lực lượng vượt trội hơn hẳn so với các đối thủ của họ trong một lĩnh vực, một nhân tố then chốt mà doanh nghiệp có khả năng dành thắng lợi. - Chiến lược kinh doanh dựa vào phát huy ưu thế tương đối: Chiến lược kinh doanh được dựa vào thuyết lợi thế so sánh tương đối, tức là tìm ra được lợi thế tương đối trong sản xuất sản phẩm và dịch vụ so với các đối thủ mạnh hơn, tìm ra được sự khác biệt điểm mạnh của mình để xây dựng chiến lược kinh doanh ưu thế có thể là chủng loại sản phẩm, chất lượng, giá bán, kỹ thuật công nghệ, hệ thống tiêu thụ. - Chiến lược kinh doanh dựa trên những nhân tố sáng tạo: Doanh nghiệp phải có những nhân tố đột phá trong sản xuất, trong công nghệ.
đồng thời phải có sự nhạy bén, chấp nhận thách thức rủi ro, nhưng nhiều khi đem lại những thành công to lớn. - Chiến lược kinh doanh xây dựng trên cơ sở khai thác khả năng của các nhân tố bao quanh nhân tố then chốt: Doanh nghiệp phải lựa chọn các nhân tố bao quanh nhân tố then chốt mà có thể sử dụng nó để cải tiến sản phẩm, dịch vụ nhằm tạo ra ưu thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.2 Quy trình xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Có nhiều cách quan niệm về quá trình xây dựng chiến lược của doanh nghiệp, song cách tiếp cận phổ biến gồm các bước sau : Phân tích và dự báo về môi trường kinh doanh bên ngoài doanh nghiệp: 10 - Môi trường vĩ mô: Nghiên cứu môi trường vĩ mô giúp cho doanh nghiệp trả lời một phần câu hỏi quan trọng: doanh nghiệp đang kinh doanh trong một môi trường như thế nào. Có nhiều vấn đề thuộc môi trường vĩ mô có thể tác động đến doanh nghiệp, nhưng ở đây chủ yếu đề cập đến 5 yếu tố quan trọng nhất là: yếu tố kinh tế, các yếu tố chính phủ và chính trị, yếu tố xã hội, yếu tố về công nghệ.
- Môi trường ngành: Môi trường ngành là nơi các doanh nghiệp trực tiếp có những mối quan hệ liên kết kinh tế chặt chẽ và cạnh tranh với nhau, do vậy nó có tác động rất lớn đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp .