PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong xu thế hội nhập như hiện nay, môi trường kinh doanh luôn biến động, doanh nghiệp ngoài chịu những tác động từ bối cảnh ngành nghề, bối cảnh quốc gia còn phải chịu tác động rất lớn từ bối cảnh quốc tế mà thể hiện rõ nhất là sự cạnh tranh ngày một lớn. Do đó để tồn tại và phát triển được, doanh nghiệp cần phải biết tận dụng những cơ hội, phát huy thế mạnh của bản thân, khắc phục những điểm còn hạn chế để đối phó với thách thức mà môi trường kinh doanh mang lại, hay nói cách khác cần phải xây dựng và hoạt động theo chiến lược kinh doanh. Chiến lược kinh doanh với chức năng định hướng sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững. Thực tế hoạt động của các doanh nghiệp đã cho thấy vai trò của chiến lược kinh doanh.
Một doanh nghiệp có chiến lược kinh doanh đúng đắn, có tầm nhìn rộng thì doanh nghiệp đó đứng vững và thành công, còn ngược lại thì sẽ rơi vào tình trạng bế tắc, hoạt động không có hiệu quả hoặc dẫn đến phá sản. Bởi vậy, các doanh nghiệp rất cần phải quan tâm đến công tác xây dựng chiến lược kinh để có một chiến lược kinh doanh tốt và hiệu quả, trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng của Công ty. Công ty Cổ phần chế tạo biến thế và vật liệu điện Hà Nội là một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh máy biến thế và các sản phẩm phục vụ cho ngành điện. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang rơi vào tình trạng suy thoái như hiện nay, bản thân doanh nghiệp cũng như các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế sẽ phải chịu những tác động không nhỏ mà tác động lớn nhất có thể nhận thấy là sự suy giảm đầu tư kéo theo giảm cầu về các sản phẩm công trình trong đó có sản phẩm máy biến thế của Công ty.
Sự suy giảm này sẽ khiến hoạt động của Công ty rơi vào đình trệ do giảm số đơn đặt hàng để sản xuất, trong khi các chương trình kích cầu đầu tư của Chính phủ lại có một độ trễ nhất định. Bởi vậy, để hạn chế những tác động này cũng như đảm bảo mục tiêu phát triển lâu dài trong tương lai rất cần sự chủ động của Công ty trong việc xác định cho mình một chiến lược kinh doanh mới phù hợp với yêu cầu mới ở hiện tại cũng như trong tương lai, nỗ lực cùng Chính phủ vượt qua giai đoạn khủng hoảng và sẵn sàng tăng trưởng trong điều kiện kinh tế ổn định trở lại. 1 Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Xây dựng chiến lược kinh doanh cho Công ty Cổ phần chế tạo biến thế và vật liệu điện Hà Nội giai đoạn 2009 - 2015”.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Nhằm xây dựng một chiến lược kinh doanh phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện nay và điều kiện cụ thể của doanh nghiệp cũng như đáp ứng mục tiêu chung mà doanh nghiệp đã đề ra.2 Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về chiến lược kinh doanh và xây dựng chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp. - Phân tích ảnh hưởng (bên ngoài và bên trong) đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
- Trên cơ sở phân tích đó xây dựng và lựa chọn chiến lược kinh doanh phù hợp với doanh nghiệp. - Đề xuất một số giải pháp để xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược có hiệu quả.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Các nội dung liên quan đến xây dựng chiến lược kinh doanh tại Công ty Cổ phần chế tạo biến thế và vật liệu điện Hà Nội.2 Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Công ty Cổ phần chế tạo biến thế và vật liệu điện Hà Nội - Thời gian: các số liệu, thông tin phục vụ cho luận văn thuộc giai đoạn 2006 đến 2008 và những tháng đầu của năm 2009. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan tài liệu 2.1 Chiến lược kinh doanh 2.1 Khái niệm chiến lược kinh doanh Thuật ngữ "chiến lược" được sử dụng lần đầu tiên trong lĩnh vực quân sự để chỉ những kế hoạch lớn, được xây dựng trên cơ sở phán đoán những phản đoán những phản ứng của đối phương trong tương lai nhằm giành thắng lợi cuối cùng trong cuộc chiến tranh. Từ giữa thế kỉ 20, thuật ngữ này đã được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế cả ở trên bình diện vĩ mô và vi mô.
Ở bình diện quản lý vĩ mô, chiến lược được dùng để chỉ những kế hoạch dài hạn, toàn diện, cơ bản về những định hướng chính của ngành, lĩnh vực hoặc vùng lãnh thổ. Ở bình diện quản lý vi mô, chiến lược cũng nhằm hướng tới sự phát triển nhưng gắng chặt với ý nghĩa kinh doanh. Do đó, ở các doanh nghiệp, người ta thường đề cập đến các "chiến lược kinh doanh" của các doanh nghiệp. Có nhiều quan điểm về chiến lược kinh doanh: Theo Alfred Chandler: Chiến lược bao gồm những mục tiêu cơ bản, dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời lựa chọn cách thức và tiến trình hàng động, phân bổ nguồn lực thiết yếu để thực hiện mục tiêu đó.Glueck: Chiến lược là một khoa học mang tính thống nhất, tính toàn diện và tính phối hợp, các tiết kế để đảm bảo rằng các mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp sẽ được thực hiện.
Theo Porter: Chiến lược là nghệ thuật xây dựng các lợi thế cạnh tranh vững chắc để phòng thủ. Theo General Ailleret: Chiến lược là những con đường, những phương tiện vận dụng để đạt được mục tiêu đã xác định thông qua những chính sách. Theo Alain Charler Martinet: Chiến lược của doanh nghiệp phác hoạ quỹ đạo phát triển đủ vững chắc và lâu dài, xung quanh những quỹ đạo đó người ta sắp xếp các quyết định và những hành động chính xác của doanh nghiệp. 3 Từ những quan điểm trên cho thấy: Chiến lược kinh doanh là sự lựa chọn tối ưu việc phối hợp giữa các biện pháp (sử dụng sức mạnh của doanh nghiệp) với thời gian (thời cơ, thách thức) với không gian (lĩnh vực và địa bàn hoạt động) theo sự phân tích môi trường kinh doanh và khả năng nguồn lực của doanh nghiệp để đạt được những mục tiêu cơ bản, lâu dài, phù hợp với khuynh hướng của doanh nghiệp.
( Lê Văn Tâm, 2007) Như vậy, có thể nói chiến lược kinh doanh là một kế hoạch bao gồm các hợp phần: - Những mục tiêu cơ bản, dài hạn (3, 5, 10 năm) chỉ rõ định hướng phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. - Các quyết định về biện pháp chủ yếu để đạt được mục tiêu đó. - Các chính sách lớn, quan trọng nhằm thu hút các nguồn lực, phân bổ và sử dụng tối ưu các nguồn lực đó. Tất cả các nội dung trên phải được xây dựng trên khuôn khổ môi trường cạnh tranh sôi động và những biến cố bên ngoài đã được dự báo trước.2 Đặc trưng của chiến lược kinh doanh - CLKD mang tính định hướng nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển liên tục, vững chắc trong môi trường kinh doanh thường xuyên biến động.
- CLKD luôn mang từ tưởng tiến công, giành thắng lợi trong cạnh tranh. Vì vậy trong quá trình xây dựng phải đảm bảo tính tiên tiến và hiện thực của chiến lược trên cơ sở nhận thức đúng đắn các cơ hội kinh doanh, các lợi thế so sánh cuả doanh nghiệp so với các đối thủ cạnh tranh. - CLKD chỉ được xây dựng ở các ngành nghề, các lĩnh vực kinh doanh chuyên môn hoá, hoặc các ngành nghề truyền thống, gia truyền thuộc thế mạnh của doanh nghiệp. Bởi lẽ đây là các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh mang tính ổn định.3 Các loại chiến lược kinh doanh Xét theo phạm vi của chiến lược ta có thể chia CLKD thành ba loại cơ bản là CLKD cấp doanh nghiệp, CLKD cấp ngành và CLKD cấp chức năng.
Chiến lược kinh doanh cấp doanh nghiệp Chiến lược cấp doanh nghiệp do bộ phân quản trị cấp cao nhất trong doanh 4 nghiệp vạch ra, phản ánh những mối quan tâm và hoạt động của cả doanh nghiệp. Các câu hỏi thường đặt ra ở cấp này là: Doanh nghiệp nên hoạt động trong lĩnh vực nào? Mục tiêu của doanh nghiệp trong lĩnh vực đó? Phân bổ các nguồn lực ra sao để đạt được mục tiêu? Có ba loại chiến lược kinh doanh cấp doanh nghiệp. Chiến lược tăng trưởng (Concentration Strategy) Các chiến lược tăng trưởng được đặc trưng bởi năm yếu tố cơ bản: sản phẩm, thị trường, ngành nghề sản xuất, trình độ sản xuất và quy trình sản xuất. Với sự thay đổi của một hoặc nhiều trong năm yếu tố kể trên sẽ hình thành một phương án chiến lược tăng trưởng khác nhau.
Chiến lược tăng trưởng tập trung Mục tiêu của chiến lược tăng trưởng tập trung là tăng lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp trên cơ sở khai thác mọi cơ hội có được về sản phẩm hiện đang sản xuất hoặc thị trường tiêu thụ hiện tại cuả doanh nghiệp. Chiến lược tăng trưởng tập trung định hướng doanh nghiệp tiếp tục theo đuổi ngành kinh doanh chủ lực. Ba phương án thực hiện chiến lược này là : - Xâm nhập thị trường: là cách các doanh nghiệp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm hiện có ra các thị trường mới. Các giải pháp mà doanh nghiệp có thể thực hiện là: (i) Tìm kiếm thị trường trên các địa bàn mới; (ii) Tìm kiếm thị trường mục tiêu mới; (iii) Tìm ra các giá trị sử dụng mới của sản phẩm.
- Phát triển sản phẩm: là cách doanh nghiệp tập trung vào việc nghiên cứu phát triển tính năng mới cho một số sản phẩm, dịch vụ dựa trên thế mạnh nào dó của doanh nghiệp. - Phát triển thị trường (tập trung khai thác thị trường) : là cách mà doanh nghiệp tăng doanh thu từ việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ đang sản xuất tên thị trường hiện có trên cơ sở đẩy mạnh hoạt động marketing, tiếp thị…Các giải pháp thực hiện chiến lược này bao gồm: (i) Tìm cách tăng sức mua sản phẩm của KH (kích cầu); (ii) Lôi kéo KH của đối thủ cạnh tranh; (iii) Mua lại đối thủ cạnh tranh. Chiến lược tăng trưởng bằng con đường hội nhập Mục tiêu của chiến lược này là củng cố vị thế của doanh nghiệp, cho phép phát huy đầy đủ hơn khả năng kỹ thuật của doanh nghiệp.