MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trên thế giới ngày nay đang diễn ra cuộc chạy đua quyết liệt trong việc cạnh tranh, phát triển kinh tế. Trong cuộc chạy đua không cân sức này, nhiều quốc gia đã chấp nhận tụt hậu và lịch sử đã chứng minh rằng những quốc gia thắng cuộc là những quốc gia có một nền giáo dục phát triển. Ở Việt Nam, vấn đề giáo dục luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm bằng chứng là đầu tƣ cho giáo dục luôn chiếm tỉ trọng trên 10% tổng chi ngân sách.
Giáo dục đƣợc coi là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, là quốc sách hàng đầu của dân tộc. Trong đó giáo dục đại học luôn chiếm một vị trí hết sức quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân. Cùng với xu thế chung của thế giới, chúng ta đang nỗ lực hết sức mình để chuyển nền đại học có tính chất tinh hoa sang nền đại học có tính chất đại chúng. Vấn đề vào đại học không phải chỉ dành cho một số ít ngƣời.
Dƣờng nhƣ cùng với điều đó, các loại hình đào tạo khác nhau lần lƣợt ra đời. Trong những năm gần đây, đặc biệt là đầu những năm 2000, bên cạnh hệ thống những trƣờng đại học công lập, các trƣờng đại học ngoài công lập (dân lập, tƣ thục) đƣợc mọc lên và ngày càng nhiều. Phần nào chứng tỏ đƣợc vai trò của mình trong việc đáp ứng nhu cầu học tập của thanh niên. Hơn thế nó góp phần giảm gánh nặng về tài chính cho nhà nƣớc.
Điều đó càng cho thấy việc duy trì và phát triển các loại hình trƣờng đại học dân lập, tƣ thục là cần thiết. Song, sự ra đời quá ồ ạt đã đặt ra những câu hỏi rất lớn về chƣơng trình đào tạo, về chất lƣợng đội ngũ giảng viên, về cơ sở vật chất…của hệ thống các nhà trƣờng này. Nếu không đƣợc quan tâm chú ý thì chúng ta mới chỉ giải quyết đƣợc về mặt số lƣợng nhƣng chƣa giải đƣợc bài toán về mặt chất lƣợng. Trong nhiều năm qua, giáo dục luôn đƣợc chăm lo, bao cấp thì việc phát triển loại hình trƣờng ngoài công lập chắc chắn là một sự kiện mới đƣợc TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 nhiều ngƣời chú ý, quan tâm.
Vậy sự quan tâm đó là nhƣ thế nào? Nói một cách khác, dƣ luận xã hội đối với chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập hiện nay là gì? Trong cái nhìn của quần chúng nhân dân, hệ thống các trƣờng ngoài công lập có vị trí đứng ra sao? Liệu có phải rằng: trƣờng dân lập, tƣ thục là trƣờng có chất lƣợng thấp? Phải chăng sinh viên chọn vào trƣờng dân lập, tƣ thục chỉ khi đã bị dớt trong cuộc đua vào hệ thống các trƣờng đại học công lập?. Chúng ta đã chứng kiến nhiều sự thật đau lòng về ngành giáo dục, đó đây là bệnh thành tích với những kết quả ảo, đó đây là việc vi phạm trong thi cử, vấn đề đạo đức nhà giáo…vv. Do vậy trong Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung Ƣơng Đảng tại đại hội Đảng lần thứ X cũng chỉ rõ: “Nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ cấu quản lý, nội dung phƣơng pháp dạy và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hƣng nền giáo dục Việt Nam”. Với những lý do nêu trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Dƣ luận xã hội về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập” với tƣ cách là đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học với mong muốn có một cái nhìn tổng quát về hệ thống các trƣờng đại học ngoài công lập hiện nay.
MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Khảo sát dƣ luận xã hội về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập (dân lập, tƣ thục). Trên cơ sở đó, đề xuất một số ý kiến góp phần nâng cao hơn nữa chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Khái quát một số vấn đề lý luận về dƣ luận xã hội và dƣ luận xã hội về chất lƣợng đào tạo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 - Khảo sát dƣ luận xã hội của một số đối tƣợng chủ yếu nhƣ sinh viên, nhà giáo dục, ngƣời làm công tác giáo dục về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng ngoài công lập. - Đề xuất một số ý kiến góp phần chỉ ra một số biện pháp để nâng cao hơn nữa chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay 4.
ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là dƣ luận xã hội. Đề tài đi vào khai thác các ý kiến khác nhau về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập trong điều kiện hiện nay. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Khách thể nghiên cứu của đề tài là: - 1005 sinh viên của các trƣờng đại học dân lập Đông Đô, dân lập Thăng Long, đại học Đại Nam, đại học Phƣơng Đông. - 84 cán bộ giảng dạy, nhà quản lý giáo dục và ngƣời làm công tác giáo dục của các trƣờng trong diện khảo sát.
GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU 6. Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu dƣ luận của sinh viên và những ngƣời làm công tác giáo dục về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập chủ yếu ở các trƣờng đại học đóng tại địa bàn Hà Nội: Đại học dân lập Thăng Long, đại học dân lập Đông Đô, đại học Đại Nam, đại học dân lập Phƣơng Đông. Giới hạn về nội dung nghiên cứu. Chất lƣợng đào tạo của một trƣờng đại học đƣợc thể hiện ở rất nhiều mặt, song do điều kiện, chúng tôi chỉ khảo sát chất lƣợng đào tạo của một số trƣờng đại học ngoài công lập trên các mặt chủ yếu sau: - Nội dung chƣơng trình đào tạo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 - Sinh viên và chất lƣợng học - Điều kiện cơ sở vật chất - Giáo viên và chất lƣợng dạy - Sản phẩm ra trƣờng 7.
GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Dƣ luận đánh giá về chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập rất phong phú và đa dạng nhƣng chủ yếu cho rằng: nhìn chung chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học ngoài công lập còn thấp, thể hiện rõ ở chất lƣợng dạy, chất lƣợng học và hiệu quả của sản phẩm ra trƣờng. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đề tài sử dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu sau: 8. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu 8. Phƣơng pháp phỏng vấn 8.
Phƣơng pháp quan sát 8. Phƣơng pháp điều tra 8. Phƣơng pháp thông kê toán học TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Quan điểm của các tác giả phương Tây về dư luận xã hội Trƣớc thế kỷ 18, dƣ luận xã hội hầu nhƣ ít đƣợc nghiên cứu với tƣ cách là đối tƣợng của một ngành khoa học. Tuy rằng trong thế kỷ 18, các ý tƣởng về dƣ luận xã hội đã xuất hiện trong các tác phẩm triết học hay văn học thời kỳ phục hƣng, thậm chí trong các tác phẩm của Platon hay Aristotle cũng đã đề cập đến dƣ luận xã hội, song đây vẫn là một khái niệm ít đƣợc đề cập tới. Ngƣời đầu tiên sử dụng khái niệm này là J. Những quan điểm về dƣ luận xã hội của các nhà khoa học đã nhấn mạnh đến vị thế của ngƣời dân trong cộng đồng xã hội và do vậy ý kiến của họ phải đƣợc đặc biệt coi trọng.
Cũng giống nhƣ triết học Phƣơng Tây cổ đại, trong triết học Phƣơng Đông nhƣ Khổng giáo hay Phật giáo, khái niệm dƣ luận cũng chƣa đƣợc định hình nhƣng các tác giả đã nói đến những hiện tƣợng tƣơng tự nhƣ “lòng dân”, “ý dân”, “dân là gốc”…vv. Chẳng hạn nhƣ Khổng Tử từng nói : “Vua có quyền và quyền đó sẽ đƣợc củng cố nếu nhƣ đƣợc sự đồng tình của ngƣời dân”; Tuân Tử: “Mối quan hệ giữa vua và tôi cũng nhƣ mối quan hệ giữa thuyền và nƣớc, nƣớc có thể nâng thuyền, cũng có thể lật thuyền”. Vào thời kỳ Trung đại, William Tempie – ngƣời Anh là ngƣời đầu tiên đề cập đến dƣ luận xã hội dƣới góc độ lý thuyết về nguồn gốc và bản chất của dƣ luận xã hội. Điều quan trọng là những nghiên cứu dƣ luận xã hội không chỉ dừng trên lý thuyết mà còn đƣợc vận dụng trong thực tế.
Theo hƣớng này, sau đó, nhà hoạt động xã hội ngƣời Anh Daniel Defoe đã vận dụng những nghiên cứu này vào thực tiễn bằng cách xây dựng một mạng lƣới thông tin cơ sở để nắm bắt dƣ luận của quần chúng ở cơ sở. [2; tr 106] TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Bắt đầu từ thế kỷ 18, các nhà khoa học bắt đầu quan tâm đến khái niệm và bản chất của dƣ luận xã hội do sự ra đời của các ngành khoa học mới nhƣ tâm lý học, xã hội học, chính trị học. Tuy nhiên, có rất ít sự nhất trí về bản chất của dƣ luận xã hội. Thuật ngữ này đƣợc hiểu rất mơ hồ.
Ngƣời Pháp đƣợc xem là ngƣời sáng lập và phổ biến dƣ luận xã hội với tác phẩm của Rousseau “L’opinion publique” đƣợc viết vào khoảng năm 1744, trong đó nhấn mạnh sự xem xét các khía cạnh chính trị của dƣ luận xã hội hơn là coi dƣ luận xã hội với tƣ cách là một hiện tƣợng xã hội. Năm 1762, những khái niệm cơ bản về dƣ luận xã hội đƣợc J.J Rousseau – nhà triết học Pháp – đã có công trong việc đƣa ra những khái niệm cơ bản về dƣ luận xã hội. Lúc bấy giờ, ông đã nêu một số luận điểm tiến bộ “hoạt động của nhà nước phải lệ thuộc vào sự phán xét của nhân dân”. Còn trong “Khế ƣớc xã hội”, Rousseau đã vạch ra nội dung của dƣ luận xã hội tiến bộ – đó là trí tuệ của nhân dân có thể phán xét, điều chỉnh chính quyền phải thực hiện theo một mệnh lệnh của hội nghị nhân dân.
Ông cho rằng: “Muốn cho ý chí trở thành ý chí chung không nhất thiết phải lúc nào cũng trăm người như một, nhưng điều quan trọng là mọi tiếng nói nhân dân phải được xem xét đến, nếu loại bỏ, dù là hình thức một tiếng nói nào đó thì ý chí chung sẽ tan rã” [28; tr 106].