Khóa luận chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái, lợn con tại trang trại Chu Bá Thơ Bắc Giang

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Chu Bá Thơ, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên.

• Tác giả: Ngô Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hoan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Chu Bá Thơ, huyện Việt Yên, Bắc Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Thuận lợi
• 2.3.2. Khó khăn
• 2.4. Tổng quan tài liệu
• 2.4.1. Những hiểu biết về sinh sản của lợn nái
• 2.4.2. Những hiểu biết về đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.4.3. Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái sinh sản giai đoạn chửa, đẻ, nuôi con
• 2.4.3.1. Chế độ dinh dưỡng
• 2.4.3.1.1. Nhu cầu năng lượng
• 2.4.3.1.2. Ảnh hưởng của khoáng chất
• 2.4.3.1.3. Ảnh hưởng của vitamin
• 2.4.3.1.4. Nhu cầu về protein
• 2.4.3.2. Chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái chửa
• 2.4.3.2.1. Dinh dưỡng lợn nái có chửa
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
• 3.3.1. Các chỉ tiêu thực hiện
• 3.3.2. Phương pháp thực hiện
• 3.3.2.1. Phương pháp xác định các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình chăn nuôi tại trại Chu Bá Thơ, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
• 4.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con
• 4.2.1. Tình hình sinh sản của lợn nái nuôi tại cơ sở
• 4.2.2. Kết quả theo dõi công việc chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn con tại cơ sở
• 4.2.3. Kết quả thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cho lợn nái sinh sản tại cơ sở
• 4.2.3.1. Thực hiện biện pháp vệ sinh phòng bệnh
• 4.2.3.2. Kết quả tiêm vắc xin phòng bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con
• 4.2.4. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn nái và lợn con tại trại
• 4.2.4.1. Tình hình mắc bệnh ở đàn lợn nái sinh sản
• 4.2.4.2. Kết quả điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại
• 4.2.4.3. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn con
• 4.2.5. Kết quả thực hiện các công tác khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Chăm sóc lợn nái

Chăm sóc lợn nái là một khâu quan trọng trong quy trình chăn nuôi tại trang trại Chu Bá Thơ. Quy trình này bao gồm việc cung cấp thức ăn cho lợn nái đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai và nuôi con. Kỹ thuật chăn nuôi lợn được áp dụng để đảm bảo lợn nái có sức khỏe tốt, sinh sản hiệu quả. Các biện pháp vệ sinh chuồng trại cũng được thực hiện nghiêm ngặt để ngăn ngừa dịch bệnh.

1.1. Dinh dưỡng cho lợn nái

Thức ăn cho lợn nái được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và protein. Trong giai đoạn mang thai, lợn nái cần được bổ sung thêm vitamin và khoáng chất để hỗ trợ sự phát triển của bào thai. Kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại được áp dụng để tối ưu hóa khẩu phần ăn, giúp lợn nái duy trì sức khỏe tốt.

1.2. Vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố không thể thiếu trong chăm sóc lợn nái. Chuồng trại được vệ sinh thường xuyên, sử dụng các chất khử trùng để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh lợn nái. Hệ thống thông gió và làm mát cũng được lắp đặt để tạo môi trường sống thoải mái cho lợn.

II. Phòng trị bệnh lợn

Phòng trị bệnh lợn là một phần không thể thiếu trong quản lý trang trại Chu Bá Thơ. Các biện pháp tiêm phòng cho lợn được thực hiện định kỳ để ngăn ngừa các bệnh phổ biến như dịch tả, lở mồm long móng. Kỹ thuật phòng bệnh lợn và kỹ thuật trị bệnh lợn được áp dụng để đảm bảo đàn lợn luôn khỏe mạnh.

2.1. Tiêm phòng cho lợn

Tiêm phòng cho lợn là biện pháp hiệu quả để ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm. Trang trại Chu Bá Thơ tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng, sử dụng các loại vắc-xin chất lượng cao. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong đàn lợn.

2.2. Chẩn đoán và điều trị bệnh

Khi phát hiện bệnh lợn nái hoặc bệnh lợn con, trang trại Chu Bá Thơ nhanh chóng áp dụng các biện pháp điều trị. Kỹ thuật trị bệnh lợn bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh và các phương pháp chăm sóc đặc biệt để giúp lợn hồi phục nhanh chóng.

III. Chăm sóc lợn con

Chăm sóc lợn con là yếu tố quyết định đến sự phát triển của đàn lợn tại trang trại Chu Bá Thơ. Thức ăn cho lợn con được thiết kế đặc biệt để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng trong giai đoạn đầu đời. Các biện pháp phòng bệnh lợn cũng được áp dụng để bảo vệ lợn con khỏi các bệnh thường gặp.

3.1. Dinh dưỡng cho lợn con

Thức ăn cho lợn con được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo cung cấp đủ protein và năng lượng. Kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại được áp dụng để tối ưu hóa khẩu phần ăn, giúp lợn con phát triển nhanh chóng và khỏe mạnh.

3.2. Phòng bệnh cho lợn con

Phòng bệnh lợn là yếu tố quan trọng trong chăm sóc lợn con. Trang trại Chu Bá Thơ thực hiện các biện pháp vệ sinh và tiêm phòng định kỳ để ngăn ngừa các bệnh thường gặp như tiêu chảy, viêm phổi. Điều này giúp đảm bảo lợn con có sức đề kháng tốt.

IV. Quản lý trang trại lợn

Quản lý trang trại lợn là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả chăn nuôi tại trang trại Chu Bá Thơ. Các biện pháp chăn nuôi lợn hiệu quả được áp dụng để tối ưu hóa quy trình sản xuất. Kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại giúp nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn.

4.1. Quy trình chăn nuôi

Quản lý trang trại lợn bao gồm việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại. Trang trại Chu Bá Thơ sử dụng hệ thống chuồng trại khép kín, đảm bảo vệ sinh và an toàn sinh học. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

4.2. Hiệu quả chăn nuôi

Chăn nuôi lợn hiệu quả là mục tiêu hàng đầu của trang trại Chu Bá Thơ. Các biện pháp quản lý và kỹ thuật được áp dụng để tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất. Điều này giúp trang trại duy trì lợi nhuận và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Chăn nuôi Thú y của sinh viên Ngô Thị Hương (Lớp CNTY - K48 - N02, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Hoan, năm 2020) tập trung vào đề tài: "Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Chu Bá Thơ, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang".

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp tại Việt Nam, ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí hàng đầu trong chăn nuôi gia súc, đóng vai trò là nguồn cung cấp thực phẩm chủ yếu cho xã hội, cung ứng nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, tạo nguồn phân bón cho trồng trọt và tạo sinh kế nâng cao thu nhập cho người dân. Trong chuỗi sản xuất chăn nuôi lợn hiện đại, khâu chăn nuôi lợn nái sinh sản là mắt xích quyết định trực tiếp đến năng suất, chất lượng đàn giống, tỷ lệ nạc cũng như tốc độ sinh trưởng của đàn lợn thương phẩm. Để đàn lợn đạt hiệu quả kinh tế cao, việc chuẩn hóa và thực hiện nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng theo từng giai đoạn sinh lý của lợn nái (chửa, đẻ, nuôi con) và lợn con theo mẹ, kết hợp các biện pháp an toàn sinh học, phòng trị bệnh chủ động là yêu cầu cấp thiết tại các cơ sở chăn nuôi trang trại.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Văn bản khóa luận xác định cụ thể 3 mục tiêu và 3 yêu cầu/nhiệm vụ kỹ thuật:

1. Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại trang trại Chu Bá Thơ.
2. Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản tại cơ sở.
3. Thực hiện quy trình phòng và điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ tại trại lợn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (nái chửa, nái đẻ, nái nuôi con) và lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến giai đoạn cai sữa.
• Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi lợn Chu Bá Thơ, tọa lạc tại thôn Năm, làng Chàng, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi, thực tập và thu thập số liệu thực địa diễn ra trong 6 tháng, từ ngày 18/5/2019 đến ngày 18/11/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tài liệu khoa học áp dụng

Khóa luận xây dựng trên các nền tảng lý thuyết chuyên ngành chăn nuôi và bệnh học thú y:

• Đặc điểm sinh lý sinh sản lợn nái: Thời gian mang thai trung bình 114 ngày (biến động 112 – 116 ngày), chia làm 2 giai đoạn: chửa kỳ I (từ phối giống đến ngày 84, phôi phát triển chiếm 1/4 khối lượng sơ sinh) và chửa kỳ II (từ ngày 84 đến khi đẻ, thai lớn nhanh chiếm 3/4 khối lượng sơ sinh) (Nguyễn Quang Linh, 2005). Thời gian đẻ trung bình kéo dài 2 – 6 giờ.
• Chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản: Đánh giá qua số con sơ sinh còn sống đến 24 giờ/lứa (phân loại thai non, thai gỗ chết lưu từ 25 – 90 ngày tuổi, thai sống sơ sinh) và số con cai sữa/nái/năm. Thống kê của Trần Văn Phùng và cộng sự (2004) chỉ ra tỷ lệ chết từ sơ sinh đến cai sữa tập trung vào nguyên nhân bị mẹ đè và không bú được (50%), nhiễm khuẩn (11,1%), dinh dưỡng kém (8%), di truyền (4,5%) và các yếu tố khác (26,4%).
• Đặc điểm sinh trưởng lợn con: Khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, 21 ngày tuổi tăng gấp 4 lần, 30 ngày tuổi tăng gấp 5 – 6 lần so với sơ sinh; sau 3 tuần tuổi lợn con tích lũy 9 – 14 g protein/kg thể trọng/ngày (Trần Văn Phùng và cs, 2004).
• Cơ chế bệnh học và phòng trị thú y: Nguyên lý miễn dịch vắc xin (Nguyễn Bá Hiên và Huỳnh Thị Mỹ Lệ, 2012); hội chứng viêm tử cung – viêm vú – mất sữa (MMA) (Nguyễn Thị Hồng Minh và cs, 2013; Lê Hồng Mận, 2002; Nguyễn Xuân Bình, 2000; Trekaxoa A., 1983); bệnh viêm đường sinh dục (Trần Tiến Dũng và cs, 2002; Phạm Sỹ Lăng và cs, 2002; Bilkei, 1994; Urban, 1983; Gardner, 1990; Smith, 1995; Taylor, 1995; Trần Thị Thuận, 2005); bệnh phân trắng lợn con do Escherichia coli (Nguyễn Ngọc Phục, 2004; Lê Văn Tạo và cs, 1993); bệnh viêm khớp, bại liệt sau sinh và bệnh cầu trùng.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

• Phương pháp khảo sát: Thu thập thông tin sổ sách chăn nuôi của trang trại qua 3 năm (2017 – 2019) về cơ cấu đàn, giống lợn, hệ thống chuồng trại và điều kiện cơ sở vật chất.
• Phương pháp thực nghiệm sản xuất lâm sàng: Trực tiếp tham gia vận hành quy trình chăm sóc dinh dưỡng, hộ lý đỡ đẻ, can thiệp lợn đẻ khó, cấp cứu lợn con ngạt thở, thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin, vệ sinh tiêu độc khử trùng và theo dõi chẩn đoán, điều trị các ca bệnh trên đàn lợn.
• Công thức xác định các chỉ tiêu theo dõi: $$\text{Tỷ lệ lợn mắc bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn mắc bệnh (con)}}{\sum \text{Số lợn theo dõi (con)}} \times 100$$ $$\text{Tỷ lệ lợn khỏi bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn khỏi bệnh (con)}}{\sum \text{Số lợn điều trị (con)}} \times 100$$ $$\text{Tỷ lệ tiêm phòng (%)} = \frac{\sum \text{Số con được tiêm phòng (con)}}{\sum \text{Số lợn theo dõi (con)}} \times 100$$
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được xử lý theo phương pháp thống kê sinh vật học (theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của ngành chăn nuôi lợn trong bối cảnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và nông nghiệp công nghệ cao. Khẳng định vai trò của việc áp dụng quy trình đồng bộ từ khâu chọn giống, kỹ thuật chăm sóc lợn nái chửa, nái đẻ, nuôi con và lợn con theo mẹ nhằm tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu tỷ lệ hao hụt. Xác định rõ mục đích và các yêu cầu cụ thể cần đạt được trong đợt thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Phần này trình bày hai nội dung chính:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trang trại Chu Bá Thơ có tổng diện tích khoảng $5.000\text{ m}^2$ (đất xây dựng chuồng trại $2.000\text{ m}^2$, cây ăn quả $1.000\text{ m}^2$, ao hồ $1.500\text{ m}^2$, nhà điều hành và khu sinh hoạt $500\text{ m}^2$). Cơ sở vật chất gồm 2 chuồng đẻ diện tích $720\text{ m}^2$ (quy mô 70 ô đẻ), 1 chuồng nái chửa $690\text{ m}^2$ (116 ô nái chửa và chờ phối, 4 ô đực, 1 ô thử lợn), 1 chuồng nuôi thịt $300\text{ m}^2$. Hệ thống chuồng xây kín hoàn toàn, trang bị giàn mát đầu chuồng, quạt hút gió công nghiệp (6 quạt ở chuồng đẻ, 4 quạt ở chuồng chửa), trần lợp tôn lạnh chống nóng. Nhân sự gồm 1 kỹ sư (chủ trại) và 1 công nhân. Nái được phối 2 – 3 lần bằng tinh lợn Landrace và Duroc do trại tự khai thác.
• Tổng quan tài liệu trong và ngoài nước: Tổng hợp các cơ sở sinh lý học sinh sản, nhu cầu dinh dưỡng nái chửa (đạm thô 13%, năng lượng trao đổi $2.900\text{ kcal/kg}$) và nái nuôi con ($3.100\text{ kcal/kg}$, protein 15%, canxi 0,9 – 1,0%, photpho 0,7%). Trình bày chi tiết bệnh sinh sản (hội chứng MMA, viêm tử cung thể cấp tính và mãn tính, bại liệt) và các bệnh thường gặp trên lợn con (phân trắng, viêm khớp, cầu trùng).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày chi tiết quy trình kỹ thuật áp dụng tại trang trại:

• Quy trình dinh dưỡng: Sử dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh của Công ty TNHH Cargill Việt Nam gồm mã cám 8042 (cho nái chửa kỳ I và kỳ II đến ngày thứ 100), mã cám 8052 (cho nái chửa từ ngày 100 đến 114 và nái nuôi con), mã cám 1912 (cho lợn con tập ăn). Khẩu phần ăn được điều chỉnh chặt chẽ theo ngày trước và sau khi đẻ.
• Quy trình chăm sóc hộ lý và thú y: Hướng dẫn kỹ thuật chuyển nái lên chuồng đẻ trước 7 ngày, tắm sát trùng, chuẩn bị ô úm ($1,2 \times 1,5\text{ m}$), quy trình đỡ đẻ, cắt rốn sát trùng bằng cồn iod, xử lý lợn ngạt (kết hợp gập mình, vỗ ngực, thổi ngạt), tiêm oxytocin (2 ml/con) kết hợp kháng sinh chống viêm tử cung cho lợn mẹ. Đối với lợn con: uống điện giải và amoxicillin ($1\text{ g}/20\text{ kg}$ thể trọng) 3 ngày đầu, bấm nanh, cắt đuôi, bấm tai lúc 1 ngày tuổi, tiêm sắt Dextran-100 và uống Tolcoxin 5% ($1\text{ ml/con}$) lúc 3 ngày tuổi, tập ăn sớm lúc 3 – 5 ngày tuổi, thiến lợn đực lúc 4 – 5 ngày tuổi, cai sữa lúc 21 – 26 ngày tuổi.
• Quy trình vệ sinh an toàn sinh học: Lịch sát trùng chuồng trại định kỳ, ngâm tấm đan chuồng đẻ trong dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày, cọ rửa chuồng bằng dung dịch NaOH 5%, phun tiêu độc hàng ngày bằng thuốc sát trùng nồng độ 1:1600, rắc vôi bột lối đi và xả vôi xút gầm chuồng hàng tuần.
• Lịch tiêm phòng vắc xin: Tiêm vắc xin dịch tả (tuần chửa thứ 10), lở mồm long móng (tuần chửa thứ 12), tẩy ký sinh trùng (trước đẻ 1 tuần) cho lợn nái; tiêm vắc xin suyễn Mycoplasma (8 – 10 ngày tuổi), vắc xin còi cọc Circomaster VAC (15 – 18 ngày tuổi) và dịch tả (28 – 35 ngày tuổi) cho lợn con.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này công bố các dữ liệu thực nghiệm thu thập trong 6 tháng:

• Cơ cấu đàn lợn qua 3 năm (2017 – 2019):

STT	Loại lợn	Năm 2017 (con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2018 (con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2019 (con)	Tỷ lệ (%)
1	Lợn đực giống	4	0,09	3	0,08	1	0,07
2	Lợn nái sinh sản	116	2,80	100	2,67	54	4,20
3	Lợn con	2.934	70,63	2.530	67,41	637	49,30
4	Lợn thịt	1.100	26,48	1.120	29,84	600	46,43
Tổng	Tổng đàn	4.154	100	3.753	100	1.292	100

• Kết quả trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng đàn nái và lợn con qua 6 tháng thực tập:

Tháng theo dõi	Lợn nái đẻ, nuôi con (con)	Số lợn con đẻ ra (con)	Lợn con cai sữa (con)
Tháng 6	12	123	119
Tháng 7	7	81	78
Tháng 8	6	72	69
Tháng 9	12	157	150
Tháng 10	10	128	125
Tháng 11	7	76	74
Tổng cộng	54	637	615

• Theo dõi tình hình sinh sản và ca đẻ khó của đàn nái:

Tháng theo dõi	Số nái đẻ (con)	Đẻ bình thường (con)	Tỷ lệ đẻ bình thường (%)	Đẻ khó can thiệp (con)	Tỷ lệ đẻ khó (%)
Tháng 6	12	11	91,67	1	8,33
Tháng 7	7	7	100,00	0	0,00
Tháng 8	6	6	100,00	0	0,00
Tháng 9	12	12	100,00	0	0,00
Tháng 10	10	9	90,00	1	10,00
Tháng 11	7	6	85,71	1	14,29
Tổng cộng	54	51	94,44	3	5,56

• Phác đồ chẩn đoán và điều trị bệnh thực tế:
  • Viêm tử cung ở nái: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch thuốc tím 1/1.000 kết hợp penicillin (2 lần/ngày trong 2 ngày), tiêm bắp Bimoxin LA ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng), oxytocin ($2\text{ ml/con}$), analgin ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng) và vitamin B1 ($5\text{ ml}/30\text{ kg}$ thể trọng) trong 3 ngày.
  • Viêm vú ở nái: Tiêm Bimoxin LA ($1\text{ mg}/10\text{ kg}$ thể trọng), analgin ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng), glucoza ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng) liên tục 3 – 5 ngày.
  • Sát nhau ở nái: Tiêm oxytocin ($2\text{ ml/con}$) kết hợp Hitamoxine ($1\text{ ml}/15\text{ kg}$ thể trọng/ngày) trong 2 ngày.
  • Tiêu chảy ở lợn con: Tiêm Nofacoli kết hợp Atropin ($1\text{ ml/con}$) trong 3 – 5 ngày.
  • Viêm phổi ở lợn con: Tiêm Bio genta-tylosin ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng) kết hợp Bromhexin ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng) trong 3 – 5 ngày liên tục.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu thực tế

• Đánh giá được sự biến động quy mô đàn tại trang trại Chu Bá Thơ: Tổng đàn giảm từ 4.154 con (2017) xuống 3.753 con (2018) và đạt 1.292 con (thời điểm 2019) do biến động thị trường và việc chủ động loại thải các cá thể nái, đực giống kém chất lượng.
• Trực tiếp theo dõi và áp dụng quy trình trên 54 lượt lợn nái sinh sản, thu được 637 lợn con sinh ra và nuôi sống đến cai sữa 615 lợn con (tỷ lệ nuôi sống đạt 96,55%).
• Đánh giá khả năng sinh sản của đàn nái: Tỷ lệ nái đẻ bình thường đạt 94,44% (51/54 con); tỷ lệ đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật là 5,56% (3/54 con), chủ yếu xảy ra ở nái lứa đầu hoặc nái quá béo, ít vận động.

Giải pháp và kinh nghiệm kỹ thuật tác giả đúc kết

• Chuẩn hóa quy trình điều chỉnh thức ăn cho nái trước và sau khi sinh (giảm 0,5 kg/ngày trước đẻ 3 ngày; sau đẻ tăng dần từ 0 đến 5 kg/ngày từ ngày thứ 5) giúp giảm áp lực tiêu hóa, phòng ngừa viêm vú và hỗ trợ tiết sữa.
• Thiết lập quy trình úm và tập cho lợn con ăn sớm bằng cám cháo trộn amoxicillin ngay từ 3 ngày tuổi, kết hợp bổ sung sắt Dextran và phòng cầu trùng bằng Tolcoxin 5% giúp hạn chế hiện tượng khủng hoảng sinh trưởng sau 21 ngày tuổi.
• Hoàn thiện thao tác hộ lý đỡ đẻ, kỹ thuật can thiệp lợn đẻ khó bằng tay có sát trùng, kỹ thuật cấp cứu lợn con ngạt thở bằng phương pháp cơ học kết hợp thổi ngạt.
• Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh an toàn sinh học: ngâm tẩy tấm đan chuồng bằng NaOH 10%, tẩy rửa chuồng bằng NaOH 5% và phun tiêu độc định kỳ nồng độ 1:1600.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế thực tế tại cơ sở: Hệ thống trang thiết bị chuồng trại qua thời gian sử dụng đã có phần cũ và hư hỏng; công tác xử lý nước thải chăn nuôi gặp khó khăn do khối lượng xả thải lớn; thị trường tiêu thụ biến động dẫn đến quy mô đàn nái không ổn định. Về mặt học thuật, nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi một cơ sở trang trại tư nhân với thời gian theo dõi thực địa 6 tháng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần tiếp tục theo dõi thành tích sinh sản của đàn nái qua nhiều lứa đẻ liên tục để đánh giá tính ổn định di truyền và tuổi thọ sinh sản; khảo nghiệm thêm các giải pháp xử lý chất thải sinh học nhằm bảo vệ môi trường chăn nuôi khép kín.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi Thú y làm tài liệu tham khảo cho khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập lâm sàng; các kỹ thuật viên trang trại, chủ gia trại chăn nuôi lợn nái sinh sản.
• Phần nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Bảng định mức và lịch trình khẩu phần ăn chi tiết cho lợn nái chửa kỳ I, chửa kỳ II, ngày đẻ và từng ngày nuôi con.
  • Hướng dẫn chi tiết các thao tác kỹ thuật can thiệp lợn nái đẻ khó và quy trình cấp cứu lợn con sơ sinh bị ngạt thở.
  • Phác đồ điều trị cụ thể kèm liều lượng cho các bệnh viêm tử cung, viêm vú, sát nhau ở lợn nái và hội chứng tiêu chảy, viêm phổi ở lợn con theo mẹ.
  • Lịch trình sát trùng tiêu độc chuồng trại bằng hóa chất NaOH và thuốc sát trùng chuyên dụng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần ăn của lợn nái nuôi con tại trang trại Chu Bá Thơ được điều chỉnh như thế nào từ ngày đẻ đến khi cai sữa?

Khẩu phần ăn được điều chỉnh tăng dần: ngày đẻ cho ăn 0 – 0,5 kg (hoặc uống nước tự do); ngày thứ nhất sau đẻ cho ăn 0 – 1,0 kg; ngày thứ hai cho ăn 2 kg; ngày thứ ba cho ăn 3 kg; ngày thứ tư cho ăn 4 kg; từ ngày thứ năm trở đi cho ăn 5 kg/ngày (chia làm 2 – 3 bữa). Đến ngày cai sữa, giảm khẩu phần xuống 0 – 0,5 kg hoặc cho nhịn ăn và hạn chế uống nước để nái giảm tiết sữa.

2. Tỷ lệ lợn nái đẻ khó phải can thiệp tại trang trại là bao nhiêu và nguyên nhân do đâu?

Tỷ lệ nái đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật trong 6 tháng theo dõi là 5,56% (3/54 con). Nguyên nhân chủ yếu do nái đẻ lứa đầu cổ tử cung chưa giãn nở hoàn toàn, nái trong quá trình mang thai quá béo và ít vận động, hoặc do thai quá to, tư thế và chiều hướng ngôi thai không bình thường.

3. Quy trình vệ sinh, khử trùng ô chuồng và tấm đan chuồng đẻ sau khi xuất bán lợn con được thực hiện bằng hóa chất gì?

Sau khi chuyển lợn, các tấm đan chuồng được tháo dỡ và ngâm trong bể sát trùng chứa dung dịch NaOH 10% trong vòng 1 ngày, sau đó cọ sạch và phơi khô. Khung chuồng và ô chuồng được cọ rửa sạch bằng dung dịch NaOH pha loãng 5%. Gầm chuồng được tiêu độc khử trùng và để khô trước khi lắp lại tấm đan đón lợn mới.

4. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái tại trang trại gồm những loại thuốc nào?

Phác đồ điều trị gồm: Thụt rửa tử cung – âm đạo bằng dung dịch thuốc tím 1/1.000 pha loãng với nước kết hợp penicillin (2 lần/ngày trong 2 ngày đầu); đồng thời tiêm bắp Bimoxin LA ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng), oxytocin ($2\text{ ml/con}$), analgin ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng) và vitamin B1 ($5\text{ ml}/30\text{ kg}$ thể trọng), điều trị liên tục trong 3 ngày.

5. Lịch dùng thuốc phòng bệnh và vắc xin cho lợn con theo mẹ được quy định vào các mốc ngày tuổi nào?

• Sơ sinh (1 – 3 ngày tuổi): Uống điện giải, amoxicillin ($1\text{ g}/20\text{ kg}$ thể trọng), bôi cồn sát trùng rốn trong 3 ngày.
• 3 ngày tuổi: Tiêm sắt Dextran-100 và uống thuốc phòng cầu trùng Tolcoxin 5% ($1\text{ ml/con}$).
• 8 – 10 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh suyễn (Mycoplasma).
• 15 – 18 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng hội chứng còi cọc (Circomaster VAC).
• 28 – 35 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh dịch tả lợn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Ngô Thị Hương đã hệ thống hóa và thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng, an toàn sinh học và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Chu Bá Thơ. Kết quả theo dõi thực tế trên 54 lợn nái và 637 lợn con đạt tỷ lệ đẻ bình thường 94,44% và tỷ lệ lợn con nuôi sống đến cai sữa đạt 96,55%, khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả của quy trình công nghệ áp dụng. Các số liệu, phác đồ điều trị và quy trình hộ lý đỡ đẻ trong công trình cung cấp nguồn tư liệu thực tiễn tin cậy cho công tác đào tạo chuyên ngành Chăn nuôi Thú y và ứng dụng sản xuất trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những thời gian gần đây, cùng với sự phát triển tiến bộ của khoa học kỹ thuật ngày càng cao đặc biệt là sự phát triển của công nghệ 4.0 và được sự quan tâm của nhà nước, ngành chăn nuôi đang ngày càng phát triển, tăng nhanh về số lượng và cả chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Trong đó ngành chăn nuôi lợn chiếm một vị trí rất quan trọng trong ngành chăn nuôi gia súc ở nước ta, vì nó là nguồn cung cấp chủ yếu thực phẩm cho con người, nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp, phân bón cho ngành trồng trọt và giải quyết việc làm tăng thu nhập cho người dân thoát nghèo. Trong các nghiên cứu về môi trường nông nghiệp, lợn là vật nuôi quan trọng và là thành phần không thể thiếu của hệ sinh thái nông nghiệp. Mặt khác, nước ta cũng có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển chăn nuôi, chăn nuôi lợn như có nguồn nguyên liệu dồi dào cho chế biến thức ăn và có sự đầu tư của nhà nước.

Do đó chăn nuôi lợn giữ vị trí hàng đầu trong ngành chăn nuôi của nước ta. Để phát triển hơn nữa ngành chăn nuôi lợn ở Việt Nam thì chăn nuôi lợn nái là một trong những khâu quan trọng góp phần quyết định đến sự thành công trong ngành chăn nuôi lợn. Đặc biệt là trong việc chăn nuôi lợn nái ở nước ta để có đàn lợn con nuôi thịt sinh trưởng và phát triển tốt, cho tỷ lệ nạc cao. Đây cũng chính là mắt xích quan trọng để tăng nhanh đàn lợn cả về số lượng và chất lượng.

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, cùng với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập chúng em thực hiện đề tài: “Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trang trại Chu Bá Thơ, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang”. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục đích - Đánh giá chung tình hình chăn nuôi tại cơ sở. - Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại cơ sở.

- Thực hiện quy trình phòng và điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợn. Yêu cầu của chuyên đề - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại cơ sở. - Thực hiện được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho lợn nái sinh sản tại cơ sở. - Thực hiện được quy trình phòng và điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợn.

m 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập 2. Vài nét về trang trại Chu Bá Thơ Trại lợn Chu Bá Thơ là trại lợn tư nhân, thuộc thôn Năm, làng Chàng, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang.

Vị trí địa lí tiếp giáp của trại: - Phía Bắc giáp xóm 7, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang. - Phía Nam giáp xóm 4, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang. - Phía Đông giáp xóm 3, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang. - Phía Tây giáp xóm 9, xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang.

Trại lợn Chu Bá Thơ nằm ở khu vực cánh đồng rộng lớn, có địa hình tương đối bằng phẳng thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi, với diện tích là khoảng 5000 m2.