MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đảng và Nhà nước luôn ghi nhớ công lao to lớn của những cán bộ lão thành cách mạng, Bà Mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, liệt sĩ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước. Vì vậy công tác chăm sóc sức khỏe và bảo vệ sức khỏe người có công rất được coi trọng. Trong công cuộc đổi mới hiện nay, đất nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, cuộc sống của người có công đã không ngừng được cải thiện.
Năm 2014 nước ta có khoảng 6.900 cụ bà “ Bà mẹ Việt Nam anh hùng”; 7.000 cụ là Cán bộ lão thành cách mạng; 30.000 cụ là Cán bộ cách mạng bị địch bắt tù đầy, trên 50.000 người cao tuổi là Thương binh, Bệnh binh; 5.000 Cụ là người có công với cách mạng; 1.00 người cao tuổi được hưởng chế độ mất sức (Tạp chí người cao tuổi số 8(72)-tháng 9 năm 2014). Phần lớn người cao tuổi đều hưởng chế độ ưu đãi của người có công, Người có công là một trong nhóm đối tượng yếu thế dễ bị tổn thương nhất do ảnh hưởng của những vết thương về sức khỏe thể chất và tinh thần, sự thay đổi về tâm sinh lý, những khủng hoảng về tâm lý của tuổi già đem lại. Ngoài việc chăm lo về vật chất và tinh thần cho người có công, Đảng và Nhà nước luôn đề ra những chính sách ưu đãi đối với người có công phù hợp điều kiện phát triển kinh tế của đất nước. Những chính sách đó là: trợ cấp xã hội, bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, đất đai, nhà ở….
Do vậy, việc trợ giúp người có công trong cuộc sống bằng việc thực hiện chính sách ưu đãi xã hội là rất cần thiết. Chính sách ưu đãi xã hội cung cấp chế độ trợ cấp không chỉ đảm bảo cuộc sống 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho người có công mà còn có ý nghĩa ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của họ.Việc trợ giúp người có công không chỉ là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước ta mà còn trách nhiệm của mỗi tổ chức và cá nhân. Thực hiện chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước nhiều trung tâm bảo trợ, trung tâm dưỡng lão đã được hình thành ở các địa phương trên cả nước. Trung tâm Nuôi dưỡng và Điều dưỡng người có công Hà Nội là nơi thực hiện công tác điều dưỡng luân phiên hàng năm trong đó công tác chăm sóc sức khỏe là một công tác quan trọng trong kế hoạch điều dưỡng 5 ngày tại trung tâm.Trong thời gian qua, một bộ phận lớn người có công khi đến trung tâm điều dưỡng đã được chăm sóc về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.Trung tâm có một đội ngũ nhân viên có hiểu biết về y tế đã thực hiện tốt những công việc của nhân viên công tác xã hội.
Tuy nhiên trước nhu cầu, nguyện vọng cao của người có công về sự hỗ trợ nhân viên công tác xã hội còn gặp nhiều khó khăn, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của đối tượng phục vụ. Nhằm khắc phục những hạn chế và khó khăn của trung tâm và góp phần cải thiện công tác chăm sóc sức khỏe tại trung tâm, tôi đã chọn đề tài; “ Công tác chăm sóc sức khỏe đối với Người có công và vai trò của nhân viên công tác xã hội (Qua nghiên cứu tại Trung tâm Nuôi dưỡng và Điều dưỡng Người có công Hà Nội)” làm luận văn thạc sĩ. Trên thực tế chúng ta đang rất cần một đội ngũ nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp hoạt động trong công chăm sóc sức khỏe với người có công. Ngoài tinh thần trách nhiệm mỗi nhân viên công tác xã hội thì chính họ phải là những người có cái tâm, bên cạnh đó coi người có công mà mình đang phục vụ như người thân trong gia đình mình, mới phần nào đáp ứng được nguyện vọng của người có công, góp phần thiết thực thúc đẩy phong trào 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “ đền ơn đáp nghĩa”, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Tổng quan đề tài nghiên Trong những năm gần đây ngoài các văn kiện của Đảng và Nhà nước cũng như của ngành y tế nghiên cứu về chăm sóc sức khỏe, người cao tuổi, còn có nhiều tài liệu, nhiều bài báo đã tổng kết, đánh giá và đưa ra những giải pháp chăm sóc sức khỏe đối với, người cao tuổi. Bên cạnh đó, còn có không ít những luận án, luận văn, các đề tài nghiên cứu khoa học trong phạm vi cả nước và địa phương nghiên cứu công tác chăm sóc sức khỏe của người có công và vai trò của nhân viên công tác xã hội. Ở nước ta, 10 năm trở lại đây, liên quan chủ đề người cao tuổi, chăm sóc sức khỏe, người có công có những công trình nghiên cứu tiêu biểu sau * Nghiên cứu về Người có công Năm 2011, Hoàng Thúy Hằng có luận văn ngành Công tác xã hội “ Thực trạng công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe người có công tại phường Đề Thám thị xã Cao Bằng”[25], tác giả đã nghiên cứu về công tác xã hội hóa chăm sóc Người có công ở phường, chỉ ra được thực trạng và những hạn chế về công tác xã hội hóa người có công. Theo nghiên cứu có 56,7% ý kiến cho rằng 5 chương trình chăm sóc người có công tại địa phương được thực hiện tốt, 26,7% người có công cho rằng các chương trình chưa được thực hiên tốt.
Từ đó đề ra những giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe đối với người có công tốt hơn tại địa phương. Năm 2011, Hồ Thị Vân Kiều đã nghiên cứu về “Chăm sóc sức khỏe người có công cách mạng: Thực trạng và giải pháp (điển cứu tại trung tâm Hoài Ân, tỉnh Bình Định)”,[29]. Tác giả đã nghiên cứu tại Huyện Hoài n hiện nay nguồn nhân lực trong chăm sức khỏe người có công thì có 36,9% ý 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kiến cho rằng bác sĩ, y tá, thiếu trách nhiệm, 13,8% là có cán bộ tôn trọng bệnh nhân. Theo đánh giá của người có công, đội ngũ y, bác sĩ, có thái độ ân cần, chu đáo, có trách nhiệm chiếm 50% của bệnh viện tỉnh, 21,6% của phòng khám tư, 4,4% của trạm y tế xã.Tình trạng thiếu trách nhiệm, thiếu tôn trọng bệnh nhân cao nhất là ở trạm y tế 62,5%, 16,2% là ở phòng khám tư, ở bệnh viện tỉnh chiếm 20%.Tác giả cũng chỉ ra hầu hết người có công cách mạng ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định đã và đang được chăm sóc sức khỏe theo chính sách của Đảng và Nhà nước.
Đề tài đã nghiên cứu được đa số người có công cách mạng ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định có nhu cầu cao về chăm sóc sức khỏe nhưng chất lượng và hiệu quả của công tác này chưa cao do rất nhiều khó khăn mang lại, nhất là thiếu thốn về tài chính, về đội ngũ y, bác sĩ, cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu.Từ đó tác giả cũng đề ra những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe cho người có công. Năm 2011, Vũ Thị Thanh Nga đã có nghiên cứu về “Vai trò của công tác xã hội trong việc nâng cao hiệu quả của công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ở huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang” [33], kết quả nghiên cứu cho thấy thực trạng công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang. Đánh giá về vai trò chăm sóc người cao tuổi tại địa phương, 48,7% thuộc về gia đình, 43,2% là chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người cao tuổi, 41,2% là vai trò của Hội người cao tuổi và 34,1% là vai trò cộng đồng địa phương. Qua đây, nghiên cứu cũng chỉ ra được nguyên nhân từ việc chăm sóc sức khỏe của địa phương và nêu được vai trò nhân viên công tác xã hội trong nâng cao chất lượng cuộc sống người cao tuổi tại huyện.
Năm 2012, Trần Thị Hồng Thư đã có nghiên cứu về “ Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng tại xã Vĩnh Lại- Lâm Thao- Phú 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tác giả đã tìm hiểu thực trạng việc thực hiện các chính sách ưu đãi cho người có côngtrong thực tiễn.Nghiên cứu làm rõ thực trạng công tác thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công tại xã Vĩnh Lại - Lâm Thao- Phú Thọ. Từ đó đề xuất xây dựng mô hình công tác xã hội đối với việc nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có côngvới cách mạng tập trung vào vai trò của nhân viên công tác xã hội. Đề tài đã nghiên cứu và tìm ra những điểm tích cực và hạn chế trong quá trình áp dụng các chính sách trong thực tiễn.
Qua nghiên cứu tác giả đề xuất những giải pháp can thiệp nhằm hạn chế những tiêu cưc cũng như góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện của các chính sách trong thực tiễn. * Nghiên cứu về Người cao tuổi Năm 2003, Ủy Ban Dân số Gia đình và Trẻ em tỉnh Hà Tây đã có đề tài “ Nghiên cứu thực trạng người cao tuổi tại Hà Tây” [47].Kết quả đề tài cho thấy: Tình trạng dinh dưỡng của các cụ cũng rất khác nhau và thay đổi theo từng đặc trưng cá nhân.Tác giả phân tích về vai trò của người cao tuổi, thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tình trạng sức khỏe, yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc bệnh của họ. Đối với công tác chăm sóc sức khỏe thì việc chăm sóc dựa vào các thế hệ trong gia đình là khác nhau, phần lớn các cụ khi ốm đau chiếm 56,7% dựa vào con trai, 33,7% dựa vào con gái, 44,2% các cụ tự chăm sóc nhau, 6% các cụ không hài lòng việc chăm sóc cho các cụ hiện nay.Sự hài lòng của người có công với các tổ chức, các con số chăm sóc y tế như sau: với cơ sở y tế thôn, trạm y tế xã: rất hài lòng chiếm 4,8 - 6,4%, đánh giá là hài lòng cao nhất là 50,5% - 33,5% ; với bệnh viện nhà nước tỷ lệ không hài lòng chiếm 5,2%. Qua đó tác giả cũng đưa ra những giải pháp nhằm khắc phục tình trạng sức khỏe của người cao tuổi và công tác chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi.
Năm 2005, Bùi Thế Cường có cuốn sách “ Trong miền an sinh xã hội – những nghiên cứu về người cao tuổi Việt Nam”[12].