CHƯƠNG I. SỬ DỤNG CÂU HOI NHAN THUC DE TO CHỨC DẠY HỌC: PHAN CHUYEN HOA VAT CHAT VA NANG LUQNG Ở THỰC VẬT, SINH HQC 11 29 2. Phân tích cấu trúc nội dung phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật, Sinh học 11 29 2. Phân tích cấu trúc nội dung dé thiết kế câu hỏi 29 2.
Hệ thống nội dung kiến thức phần “Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở. thực vật” để rèn luyện cho học sinh kỹ năng tư duy 31 2. Cấu trúc của các kỹ năng tư duy 33 2. Cấu trúc kỹ năng phân tích - tổng hợp.
Cấu trúc kỹ năng so sánh. Cấu trúc kỹ năng suy luận 34 2. Các biện pháp rèn luyện kỹ năng tư duy trong day học phần “Chuyển hóa vat chất và năng lượng ở thực vật”. Biện pháp rèn luyện kỹ năng phân tích tông hợp.
Biện pháp rèn luyện kỹ năng so sánh. Biện pháp rèn luyện kỹ năng suy luận 47 2. Quy trình rèn luyện kỹ năng tư duy 48 2. Quy trình chung.
Quy trình rèn luyện kỹ năng tư duy.Ví dụ mình họa. Hệ thống tiêu chí đánh giá kỹ năng tư duy. Tiêu chí đánh giá kỹ năng phan tich — tng hợp. Các tiêu chí đánh giá.
Đánh giá việc rèn luyện kỹ năng phan tich — téng hgp theo từng tiêu chí 56 2. Tiêu chí đánh giá kỹ năng so sánh. Các tiêu chí đánh giá. Đánh giá việc rên luyện kỹ năng so sánh theo từng tiêu chí.
Tiêu chí đánh giá kỹ năng suy luận 58 2. Các tiêu chí đánh giá 58 2. Đánh giá việc rèn luyện kỹ năng suy luận theo từng tiêu chí.58 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 60 3.
Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm ¬. Phương pháp thực nghiệm. Chọn trường thực nghiệm 60 3.
Bố trí thực nghiệm. Các bước thực nghiệm 61 3. Thực nghiệm thăm đò 3. Thực nghiệm chính thức 61 3.
Xử lý kết quả thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm 7 7 7 7 e6. Phân tích định lượng. Kết quả rèn luyện kỹ năng phân tích ~ tổng hợp.
Kết quả rèn luyện kỹ năng so sánh 65 3. Kết quả rèn luyện kỹ năng suy luận. Phân tích định tính. KET LUAN CHUONG 3.
73 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 PHỤ LỤC DANH MUC CAC TU VIET TAT Thứ tự [Từviếttắt | Tir viet day da T DC Đôi chứng 2 GV Giáo viên 3 HS Học sinh 4 KHTN Khoa học tự nhiên 3 PHT Phiếu học tập. 6 SGK Sách giáo khoa 7 THPT Trung hoe pho thông 8 TN Thue nghigm DANH MUC BANG VA HINH VE Trang BANG Bang 1. Cách sử dụng câu hỏi nhận thức để rèn luyện kỳ năng tư duy cho học sinh của giáo viên.
Cách sử dụng câu hỏi nhận thức dé rèn luyện kỹ năng tư duy cho học sinh. vào thời điểm nào của tiết dạy. Kết quả điều tra về tình hình học tập của học sinh đối với bộ môn Sinh học ở trường phổ thông 25 Bảng 2. Bảng cấu trúc nội dung phần “Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực.
vật, Sinh học 1 29 Bảng 22. Bảng cấu trúc nội dung phần “Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật, Sinh học 11” để thiết kế câu hỏi nhận thức 32 Bang 2. Phân biệt cơ chế hấp thụ nước và ion khoángở rễ cây. So sánh mạch gỗ và mạch rây.
Cấu tạo và chức năng các bộ phận của lá. Cấu tạo và chức năng hạt lục lap. So sánh các con đườngcố định CO; ở thực vật. Bảng so sánh 2 con đường hô hắp ở thực vật 47 Bang 2.
Quy trình sử dụng câu hỏi nhận thức trong giảng dạy nội dung chuyển hóa vật chất và năng lượng thực vật để rèn luyện kỹ năng so sánh. Tiêu chí đánh giá việc rèn luyện kỹ năng phân tích — tổng hợp. Đánh giá việc rèn luyện kỹ năng phân tích — ting hợp theo từng tiêu chí. Tiêu chí đánh giá việc rèn luyện kỹ năng so sánh 37 Bang 2.
Đánh giá việc rèn luyện kỹ năng so sánh theo từng tiêu chí. Tiêu chí đánh giá việc rèn luyện kỹ năng suy luận. Đánh giá việc rèn luyện ky năng suy luận theo từng tiêu chí. Bảng thống kê điểm cho cả hai nhóm lớp thực nghiệm và đối chứng.
Bảng điểm xác định mức độ đạt được của các tiêu chí thực nghiệm. Bảng phân phối thực nghiệm các lần kiểm tra rèn luyện kỹ năng phân tích — tổng hợp. sec sone Bảng 3. Bảng tổng hợp mức độ đạt được qua từng tiêu chí của kỹ năng phân tích tông hợp.
Bảng phân phối thực nghiệm các lần kiểm tra rèn luyện kỹ năng so sánh. Bang tổng hợp mức độ đạt được của từng tiêu chí của kỹ năng so sánh. Bảng phân phối thực nghiệm các lần kiểm tra rèn luyện kỹ năng suy luận. Bảng tổng hợp mức độ đạt được của từng tiêu chí của kỹ năng suy luận 68 HÌNH Hình 2.
Cấu tạo hệ rễ thực vật ở cạn. Hign tuong it giot 6 14 36 Hinh 2. So dé qué trinh chuyén héa va cé dinh nito & thực vật. Cay dién dién.
Sơ đồ quang hop cia ey XaMh. css ST Hinh 2. Quá trình quang hợp ở thực vật 38 'Hình 2. Quang phổ hấp thụ của hệ sắc tố quang hợp.
Ảnh hưởng của cường độ ánh sáng đến cường độ quang hợp khi nồng độ CO: tăng son 239 Hình 2. Sự phụ thuộc của quang hợp vào nồng độ CO; 40 'Hình 2. Cơ chế đóng mở của khí khổng 40 Hình 2. Cấu tạo mạch gỗ và mạch rây.
Vai trò của các nguyên tố khoáng thiết yếu trong cây. Đồ thị biểu điễn mối tương quan giữa liều lượng phân bón và mức sinh trưởng của cây 42 Hình 2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến cường độ quang hợp. Quá trình hô hấp hiéu khi 6 ty thé.
Cấu tạo của lá cây. Cấu tạo luc lap. Cấu tạo của lá thực vật C¡ và Cạ 45 Hình 2. Chu trình Canvin.
So dé con dung C; và C¿. Biéu dé cdc mite dat được của tiêu chí 1 của kỹ năng phân tích — tổng hợp. qua 2 lần kiểm tra 63 Hình 3. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chi 2 của kỹ năng phân tích - tổng hợp qua 2 lần kiểm tra.
Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 3 của kỹ năng phân tích — tổng hợp. qua2 lần kiểm tra 64 Hình 3. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí I của kỹ năng so sánh qua 2 lần kiểm tra. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 2 của kỹ năng so sánh qua 2 lần kiểm tra 66 Hình 3.
Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 3 của kỹ năng so sánh qua 2 lần kiểm tra. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 1 của kỹ năng suy luận qua 2 lần kiếm tra 69 Hình 3. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 2 của kỹ năng suy luận qua 2 lần kiếm tra. Biểu đồ các mức đạt được của tiêu chí 3 của kỹ năng suy luận qua 2 lần kiểm tra.
70 PHAN L MO DAU 1. LY DO CHON DE TAL Đất nước ta đang trong quá trình phát triển hội nhập quốc tế, khoa học kỹ. thuật, công nghệ đang chuyển mình mạnh mẽ đòi hỏi nguồn nhân lực toàn diện cả về tri thức lẫn kỹ năng. Để đáp ứng nhu cầu đó, ngành giáo dục cẳn đổi mới toàn diện.
'Theo định hướng mục tiêu giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện, phát triển những phẩm chất và năng lực đáp ứng với đòi hỏi của sự phát triển kinh. tế và xã hội. Quan điểm chỉ đạo này về giáo dục phù hợp với những quan đại, phô biến và tiến bộ về khoa học giáo dục trong phạm vi quốc tế cũng như phù. hợp với những yêu cầu của sự phát triển kinh tế và xã hội đối với việc đào tạo đội ngũ lao động mới Hiện nay, một bộ phận không nhỏ học sinh còn thói quen học tập thụ động.
theo cách truyền đạt một chiều, chính vì vậy các em sẽ không phát huy được khả năng của mình trong các hoạt động xã hội. Có thể, các em sẽ có tri thức tốt nhưng các kỹ năng phủ hợp trong môi trường phát triển hội nhập hiện nay thì các em sẽ khó hòa nhập được và việc tiếp cận với nền kinh tế phát triển sẽ rất khó khăn cho. Do đó, trong quá trình dạy học, giáo viên không chỉ được trang bị kiến thức. mà còn được trang bị cách chiếm lĩnh kiến thức, đó là các kỹ năng tư duy.
Thực tế hiện nay, giáo viên chú trọng cung cấp tri thức mà chưa chú ý đến dạy cách học cho. học sinh, do đó chưa hình thành được các năng lực tư duy trong quá trình chiếm lĩnh và vận dụng trỉ thức Một trong những kỹ năng cần thiết phải rèn luyện cho học sinh hiện nay là kỹ năng tư duy. Với kỹ năng này, người học rèn luyện tư duy được nhiều đối tượng. theo các mức độ khác nhau: từ phân tích, tổng hợp đến so sánh và khái quát vấn đề từ những đặc điểm, sự vật, hiện tượng trong mối quan hệ nhất định.
Từ đó, học sinh có thể tiếp thu tri thức một cách có hệ thống, rèn luyện tư duy linh hoạt trong xử lí các tình huống của quá trình tiếp thu tri thức. Qua đó, học sinh có thể chủ động trong học tập và ứng dụng sáng tạo vào trong thực tiễn cuộc sống. Mặt khác, trong nội dung chương trình Sinh học phổ thông hiện hành, phần Sinh học cơ thể các kiến thite lién quan _ndm riéng biệt nên học sinh không thể hiểu. được cái nhìn thống.
nhất về những đặc tính chung của cấp độ cơ thẻ. Vì vậy, trong quá trình học tập, các em phải tư duy cao để hiểu rõ mối liên hệ giữa các nội dung. trong chương trình Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tải nghiên cứu: “Sứ dụng câu hỏi nhận thức trong dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật, Sinh học 11” nhằm rèn luyện kỹ năng tư duy cho học sinh, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học hiện nay ở nhà trường phổ thông. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Thiết kế và sử dụng hệ thống câu hỏi nhận thức với các mức độ khác nhau nhằm rèn luyện cho học sinh kỹ năng tư duy, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học.
GIÁ THUYẾT KHOA HQC Nếu thiết kế được đầy đủ các câu hỏi nhận thức để rèn luyện kỹ năng sẽ góp. phần nâng cao tính tích cực, chủ động và phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho học sinh. ĐÓI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 4. Hệ thống câu hỏi nhận thức trong phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở.
