Phần mở đầu: Trình bày lý do chọn đề tài, các mục tiêu nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, giới thiệu phƣơng pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, điểm mới của đề tài. Phần nội dung gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về can thiệp vô hiệu hóa nhằm đối phó với những tác động các dòng vốn vào tác động lên lạm phát và tỷ giá; Chƣơng 2: Thực tế việc thực hiện chính sách vô hiệu hóa tại Việt Nam; Chƣơng 3: Một số đề xuất giải pháp khắc phục khó khăn trong việc thực hiện can thiệp vô hiệu hóa tại Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chƣơng 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC CAN THIỆP VÔ HIỆU HÓA NHẰM ĐỐI PHÓ VỚI NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA CÁC DÕNG VỐN VÀO LÊN LẠM PHÁT VÀ TỶ GIÁ 1.
Tác động của chính phủ đối với tỷ giá 1. Các hệ thống tỷ giá Mỗi quốc gia đều theo đuổi một hệ thống tỷ giá riêng, từ đó sẽ có những chính sách, biện pháp can thiệp khác nhau ứng với tình hình kinh tế cũng nhƣ mục tiêu mà chính phủ theo đuổi. Bài học quan trọng trong khoảng một thập kỷ vừa qua là rủi ro rơi vào tình huống bất lợi của việc kết hợp hội nhập tài chính quốc tế với tỷ giá hối đoái neo linh hoạt. Mỗi cuộc khủng hoảng liên quan chủ yếu đến thị trƣờng tài chính quốc tế từ năm 1994 – ở Mexico năm 1994, ở Thái Lan, Indonesia và Hàn Quốc năm 1997, ở Nga và Brazil năm 1998, Argentina và Thổ Nhĩ Kỳ năm 2000 – ở một số khía cạnh nào đó có liên quan đến một cơ chế tỷ giá hối đoái neo cố định.
Cùng lúc đó, những quốc gia không có tỷ giá hối đoái neo cố định – giữa các quốc gia đó, Israel, Mexico và Nam Phi năm 1998 – đã tránh đƣợc các cuộc khủng hoảng mà các quốc gia thị trƣờng mới nổi có tỷ giá hối đoái neo cố định phải khốn đốn. Kết quả là nhiều quốc gia thị trƣờng mới nổi đã thông qua chính sách phối hợp các tỷ giá hối đoái có quản lý trong khi vẫn cố gắng duy trì mức độ kiểm soát chính sách tiền tệ quốc gia cùng với gia tăng việc hội nhập tài chính. Họ đã đạt đƣợc điều này bằng chính sách phối hợp việc tích trữ dự trữ khổng lồ và chính sách vô hiệu hóa. Hệ thống tỷ giá cố định: tỷ giá đƣợc giữ không đổi hoặc chỉ đƣợc phép dao động trong một phạm vi rất hẹp.
Nếu một khi tỷ giá hối đoái bắt đầu dao động quá nhiều, chính phủ có thể can thiệp để duy trì tỷ giá hối đoái trong vòng giới hạn của phạm vi cho phép. Khi một quốc gia lựa chọn chế độ tỷ giá cố định là chấp nhận chịu tác động mạnh bởi những cú sốc, và cú sốc giá là điều mà các quốc gia này phải thƣờng xuyên đối mặt. Bên cạnh đó, trong giai đoạn toàn cầu hóa và hội nhập tài chính do đó niềm tin LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 của ngƣời dân và các doanh nghiệp là điều rất quan trọng nếu nhƣ chính phủ giữ cho tỷ giá ổn định. Tuy nhiên, chế độ tỷ giá này cũng có ƣu điểm của nó, là các doanh nghiệp không phải lo ngại nhiều rủi ro tỷ giá mà chỉ tập trung vào công việc chính yếu của mình là sản xuất kinh doanh.
Hệ thống tỷ giá thả nổi tự do, tỷ giá sẽ đƣợc dựa trên các lực thị trƣờng ấn định (quan hệ cung cầu) mà không hoặc ít có sự can thiệp của chính phủ. Nếu lựa chọn hệ thống này, các quốc gia sẽ cần bỏ ra nhiều thời gian và tài sản để tính toán và quản lý rủi ro tỷ giá. Ƣu điểm của hệ thống tỷ giá thả nổi tự do so với cố định là : Ngăn cản đƣợc sự lây lan của các căn bệnh kinh tế, giúp duy trì sự ổn định chung của thị trƣờng thế giới; Giảm bớt áp lực can thiệp cho NHNN, và giúp cho NHNN chủ động trong chính sách tiền tệ của mình mà không bận tâm nhiều đến giữ cho tỷ giá không đổi trong một biên độ nào đó. Nhƣ trong cuộc khủng hoảng tài chinh toàn cầu, để kích thích nền kinh tế, các NHNN của các nƣớc liên tục giảm lãi suất để kích cầu mà không cần bận tâm nhiều đến đồng nội tệ có thể bị mất giá; Nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trƣờng tài chính.
Việc phân chia hệ thống tỷ giá thành hai cực thả nổi hoàn toàn và cố định chỉ có ý nghĩa tƣợng trƣng. Trên thực tế, chính sách mà các quốc gia lựa chọn lại nằm đâu đó giữa thả nổi và cố định. Hệ thống neo tỷ giá (con rắn tiền tệ): Đối với những nền kinh tế đang phát triển, hệ thống thƣờng thấy nhất là neo tỷ giá. Theo đó, các quốc gia sẽ neo đồng tiền của nƣớc mình vào một loại ngoại tệ mạnh nào đó, thƣờng là USD.
Trong hệ thống này, một quốc gia sẽ ấn định một mức ngang giá cho đồng tiền của mình và cho phép một thay đổi nhỏ xoay quanh ngang giá. Trong hệ thống này các giá trị danh nghĩa sẽ đƣợc thay đổi với số lƣợng nhỏ và thƣờng đƣợc báo trƣớc với một khoảng thời gian thật cụ thể. Các tỷ lệ ngang giá này sẽ đƣợc điều chỉnh dần với một số lƣợng nhỏ và tuân theo các chỉ dẫn trong hành vi các biến số vĩ mô của nền kinh tế nhƣ vị thế dự trữ ngoại hối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 quốc gia, những thay đổi gần đây trong cung tiền hoặc lạm phát và thâm hụt cán cân thanh toán hoặc những thay đổi gần đây của tỷ giá xoay quanh mức ngang giá trung tâm. Khi những biến số này ra những sức ép tiềm ẩn làm cho dự trữ quốc gia suy yếu chẳng hạn, đồng nội tệ có thể đƣợc phá giá một cách chính thức với một tỷ lệ phần trăm nhỏ.
Do những thay đổi liên tục trong ngang giá nên về mặt hình học ta thấy dáng đi của tỷ giá gần giống nhƣ con rắn. Những nhà làm chính sách ủng hộ hệ thống neo tỷ giá thƣờng lập luận rằng ít nhất về mặt lý thuyết, sự hiện hữu của mức trần và sàn tỷ giá có thể tạo ra tính kỷ luật trong chính sách tiền tệ và tạo đƣợc niềm tin của dân chúng vào đồng nội tệ. Ngoài ra, tỷ giá thay đổi định kỳ sẽ phù hợp hơn với những thay đổi trong các biến số vĩ mô. Tuy nhiên, những lập luận chống lại hệ thống này cũng đƣa ra những lập luận của mình; rõ nhất là mỗi khi xuất hiện những cú sốc thì không thể duy trì mãi hệ thống neo tiền tệ.
Trong trƣờng hợp này, cán cân thanh toán quốc tế sẽ bị tác động mạnh và do đó cần phải có những thay đổi mạnh tƣơng ứng để tái lập cân bằng. Bên cạnh đó, một số nhà kinh tế cũng cho rằng nên từ bỏ hệ thống neo tỷ giá theo USD và nên chuyển sang điều hành tỷ giá theo một rỗ tiền tệ, hơn là neo theo một đồng ngoại tệ nào đó. Hệ thống tỷ giá thả nổi có quản lý: tỷ giá đƣợc cho phép dao động hằng ngày và không có biên độ chính thức, chính phủ có thể can thiệp để tránh đồng tiền nƣớc họ không đi quá xa theo một hƣớng nào đó. Tác động của Chính phủ đối với tỷ giá Những cú sốc hoặc những xáo trộn tác động đến tỷ giá khiến cho NHNN phải can thiệp để làm dịu bớt các biến động tỷ giá hay để thiết lập biên độ tỷ giá nhằm thực hiện một mục tiêu chính sách nào đó.
Chính phủ có thể tiến hành các can thiệp vào tỷ giá thông qua can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Can thiệp trực tiếp vào tỷ giá là cách thức NHNN tác động trực tiếp trên thị trƣờng ngoại hối để làm cho đồng tiền nƣớc mình tăng hay giảm giá. Nếu muốn đồng nội tệ tăng giá, NHNN sẽ can thiệp bằng cách bơm đồng USD ra thị trƣờng để mua đồng nội tệ vào. Nhƣng hậu quả của tác động này là dự trữ ngoại hối quốc gia sẽ sụt giảm và cung tiền giảm.
Ngƣợc lại, muốn làm đồng nội tệ mất giá, NHNN sẽ tung đồng nội tệ ra thị trƣờng để mua đồng USD làm cho dự trữ ngoại hối tăng lên và cung tiền tăng. Để việc can thiệp trên thị trƣờng ngoại hối không làm ảnh hƣởng đến các mục tiêu chính sách của chính phủ, NHNN tiến hành phƣơng thức can thiệp vô hiệu hóa. Can thiệp gián tiếp vào tỷ giá là cách thức mà NHNN can thiệp thông qua công cụ lãi suất. Chẳng hạn, nếu muốn cho đồng nội tệ lên giá, NHNN tăng lãi suất để thu hút dòng vốn chảy vào hoặc chuyển dịch các khoản tiền gửi từ đồng ngoại tệ sang nội tệ.
Ngƣợc lại, nếu muốn cho đồng nội tệ giảm giá thì NHNN giảm lãi suất. Hơn nữa, can thiệp gián tiếp đối với tỷ giá còn đƣợc thực hiện thông qua các hàng rào của chính phủ nhƣ thuế hay các rào cản kỹ thuật. Đôi khi, chính phủ cũng có thể áp dụng những hạn ngạch đối với hàng nhập nhằm mục đích giảm nhu cầu của Châu Âu đối với các ngoại tệ và tạo một áp lực tăng giá trên đồng EUR. Cuối cùng, chính phủ có thể giảm hay miễn thuế đánh trên bất cứ thu nhập nào từ các hoạt động đầu tƣ nƣớc ngoài tại Châu Âu để tác động làm tăng hay giảm nhu cầu của các nhà đầu tƣ quốc tế lên đồng EUR.
Và tất nhiên những can thiệp thông qua các hàng rào sẽ bị chính phủ các nƣớc tiến hành trả đũa trở lại. Ngoài các can thiệp trực tiếp và gián tiếp tác động vào tỷ giá thì những phản ứng chính sách khác cũng vô hình chung tác động đến tỷ giá. Chẳng hạn thâm hụt ngân sách cũng tác động đến tỷ giá. Nhìn vào nền kinh tế Mỹ, đến giờ vẫn còn nhiều bằng chứng khác nhau, liệu rằng thâm hụt ngân sách sẽ tác động nhƣ thế nào đến tỷ giá.
Phản ứng của thị trƣờng đối với thâm hụt ngân sách phụ thuộc vào mức độ thâm hụt và việc sử dụng nợ của Chính phủ. Cuộc khủng hoảng nợ Châu Âu năm 2010 đã làm cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 hàng loạt đồng tiền của các Quốc gia Hy Lạp, Tây Ban Nha giảm giá đáng kể là do chi tiêu của Chính phủ quá cao và quá lãng phí. Để đối phó với tình trạng thất nghiệp tăng cao, vào tháng 11 năm 2010 FED đã tiến hành chƣơng trình nới lỏng định lƣợng bằng việc bơm 600 tỷ USD vào nền kinh tế.