i LỜI CẢM ƠN Qua thời gian học tập ở trường Đại học Thủy lợi, tác giả muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả các thầy/cô trong trường đã truyền đạt cho tôi những kiến thức bổ ích về khoa học công nghệ, kỹ thuật và xã hội. Tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Kinh tế và Quản lý đã truyền đạt cho tôi những kiến thức chuyên sâu về chuyên ngành và giúp đỡ tác giả tận tình trong suốt thời gian theo học cũng như thời gian làm luận văn. Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.Nguyễn Trọng Hoan – giảng viên khoa Kinh tế và Quản lý đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Cuối cùng, tôi xin được gửi lời cảm ơn trân trọng tới cán bộ Công ty Than Mạo Khê – TKV đã cung cấp những tư liệu và hỗ trợ tác giả hoàn thành luận văn này. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 02 tháng 03 năm 2016 Tác giả luận văn Vũ Thị Diệu Linh ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí theo danh mục tài liệu của luận văn. Tác giả luận văn Vũ Thị Diệu Linh iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN . i LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU . viii DANH MỤC HÌNH VẼ . ix PHẦN MỞ ĐẦU .x CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC TIỄN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH VÀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP . Chiến lược kinh doanh và hoạch định chiến lược kinh doanh doanh nghiệp . Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chiến lược kinh doanh . Vai trò của chiến lược kinh doanh . Nội dung của chiến lược kinh doanh. Quản trị chiến lược trong doanh nghiệp . Khái niệm, mục tiêu hoạch định chiến lược kinh doanh . Tầm quan trọng của hoạch định chiến lược kinh doanh . Sự cần thiết và phương hướng hoạch định chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp . Qui trình và phương pháp hoạch định chiến lược kinh doanh . Qui trình hoạch định chiến lược kinh doanh . Phương pháp hoạch định chiến lược kinh doanh . Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạch định chiến lược kinh doanh . Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp . Quy mô của doanh nghiệp . Vị thế của doanh nghiệp . Vai trò của ban quản trị cấp cao. Văn hoá tổ chức . Yếu tố chính trị . Những bài học kinh nghiệm về hoạch định chiến lược kinh doanh . Bài học hoạch định chiến lược kinh doanh của Công ty Coal India – Ấn Độ . Bài học hoạch định chiến lược kinh doanh của Công ty than Uông Bí . Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài .31 Kết luận chương 1 .33 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH TẠI CÔNG TY THAN MẠO KHÊ- TKV . Tình hình sản xuất và tiêu thụ than ở Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh . Tình hình sản xuất và tiêu thụ than ở Việt Nam . Tình hình sản xuất và tiêu thụ than của tỉnh Quảng Ninh . Giới thiệu về Công ty than Mạo Khê-TKV . Quá trình hình thành và phát triển của Công ty . Chức năng và nhiệm vụ của Công ty . Lĩnh vực hoạt động kinh doanh của Công ty . Đặc điểm tổ chức sản xuất và bộ máy quản lý sản xuất của công ty Than Mạo Khê . Phân tích kết quả kinh doanh của Công ty. Thị trường kinh doanh của công ty trong các năm qua . Thực trạng công tác hoạch định chiến lược kinh doanh tại Công ty Than Mạo Khê - TKV . Các chiến lược kinh doanh của Công ty giai đoạn 2010-2015 . Công tác đánh giá môi trường kinh doanh của Công ty . Công tác xác định sứ mệnh, nhiệm vụ và tổ chức thực hiện hoạch định chiến lược kinh doanh của Công ty . Công tác xác định và lựa chọn chiến lược kinh doanh của Công ty. Phương pháp hoạch định chiến lược kinh doanh tại Công ty Than Mạo Khê- TKV . Theo phương pháp ma trận SWOT. Theo phương pháp ma trận BCG . Theo phương pháp ma trận cơ hội – nguy cơ . Một số đánh giá chung về hoạch định chiến lược kinh doanh tại Công ty Than Mạo Khê – TKV . Những kết quả đạt được . Những yếu kém còn tồn tại .82 Kết luận chương 2 .84 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA CÔNG TY THAN MẠO KHÊ - TKV GIAI ĐOẠN 2016-2020 . Các định hướng chiến lược kinh doanh của Công ty Than Mạo Khê - TKV giai đoạn 2016-2020 . Chiến lược khai thác phần mỏ lộ thiên than Yên Tử . Chiến lược xây dựng và phát triển mỏ hầm lò khu vực Uông Bí . Chiến lược tham gia liên danh khai thác mỏ lộ thiên Khe Chàm III . Định hướng phát triển lĩnh vực kinh doanh dịch vụ trên địa bàn thành phố Hạ Long . Đánh giá những thuận lợi và khó khăn, cơ hội và thách thức trong công tác hoạch định chiến lược kinh doanh tại Công ty . Những mặt thuận lợi, cơ hội. Những khó khăn và thách thức . Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác hoạch định chiến lược kinh doanh của công ty than Mạo Khê – TKV . Hoàn thiện công tác xác định mục tiêu, nhiệm vụ sản xuất kinh doanh . Hoàn thiện công tác phân tích môi trường bên trong và bên ngoài . Hoàn thiện công tác lựa chọn chiến lược kinh doanh . Hoàn thiện công tác kiểm soát xây dựng chiến lược kinh doanh. Giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm than cám .101 Kết luận chương 3 .110 vi KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.111 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .113 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu viết tắt Nghĩa đầy đủ BCG Ma trận tăng trưởng và phân chia thị trường BHLĐ Bảo hiểm lao động GDP Tổng sản phẩm quốc nội IFE Ma trận các yếu tố nội bộ KT Khai thác KTTC Kế toán tài chính PGĐ Phó giám đốc PX Phân xưởng SPACE Ma trận vị trí chiến lược và đáng giá hoạt động STT Số thứ tự SWOT Ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, nguy cơ TKV Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP Thành phố VAT Thuế giá trị gia tằng VNĐ Việt Nam đồng WTO Tổ chức thương mại thế giới XDCB Xây dựng cơ bản viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Bảng kết quả kinh doanh năm 2014 và năm 2015.2: Bảng phân tích tình hình Tài sản của Công ty Than Mạo Khê .3: Bảng phân tích tình hình nguồn vốn của Công ty than Mạo Khê .4: Phân tích tình hình sử dụng lao động của Công ty than Mạo khê .5 :Tổng hợp kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2010-2015.Thống kê máy móc thiết bị giai đoạn 2011-2015 .7: Phân tích tình hình sử dụng khai thác than của Công ty than Mạo Khê giai đoạn 2010 - 2015 .8: Bảng phân tích giá than của Công ty than Mạo Khê .9: Trình độ cán bộ công nhân viên của Công ty .76 ix DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Sơ đồ Dây chuyền sản xuất than khép kín của công ty than Mạo Khê.2: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Công ty than Mạo Khê .3 : Sơ đồ công nghệ vận chuyển than .4: Sơ đồ vận chuyển đất đá .5: S¬ ®å c¸c bíc ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc kinh doanh cña C«ng ty Than Mạo Khª .67 x PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Trong những năm qua cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, thì Doanh nghiệp Nhà nước cũng đã trở thành một doanh nghiệp tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về kết quả đạt được của mình. Với xu thế khu vực hoá và toàn cầu hoá, sự cạnh tranh vốn đã gay gắt lại càng trở nên khốc liệt hơn. Cạnh tranh không chỉ dừng ở mức độ một ngành hay một quốc gia mà nó bao trùm lên toàn thế giới. Trong sự cạnh tranh gay gắt này Doanh nghiệp mà không có những chiến lược kinh doanh thì không thể có những đột phá mạnh trong tương lai cũng như ở hiện tại. Đứng trên cả góc độ kinh tế vĩ mô thì một đất nước muốn đạt được các mục tiêu về Kinh tế - Chính trị - Xã hội thì cũng cần phải có chiến lược phát triển về mọi mặt một cách có hiệu quả. Thật vậy, nếu không có tầm nhìn chiến lược thì chẳng những các mục tiêu phát triển không thấy mà còn rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế và dễ rơi vào cảnh tụt hậu so với các nước xung quanh. Còn xét trên góc độ doanh nghiệp là những tế bào của xã hội thì chiến lược phát triển lại càng trở nên cần thiết. Với xu thế hội nhập kinh tế thế giới, hầu hết các doanh nghiệp Nhà nước của chúng ta đều bỡ ngỡ và lúng túng khi phải đối mặt với những biến động của môi trường kinh doanh. Để nhanh chóng thích nghi với hoàn cảnh mới, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải từ bỏ các thói quen có mang tính thụ động và tự phát để tìm cho mình một hướng đi, một cách thức phản hồi hữu hiệu trước những biến động bất thường của môi trường kinh doanh. Trong tình hình này thì Doanh nghiệp nào hoạch định cho mình một chiến lược kinh doanh đúng đắn sẽ là lối ra và là bước phát triển có hiệu quả trong tương lai. Công ty Than Mạo Khê- TKV đã xây dựng được chiến lược thể hiện ở văn bản nhưng cũng có những bất cập về cấu trúc nội dung, đặc biệt chưa xây dựng được văn bản chiến lược xuyên suốt mang tính pháp lý với đầy đủ nội dung cho toàn Công ty. xi Xuất phát từ những điều nêu trên, tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác hoạch định chiến lược kinh doanh tại Công ty Than Mạo Khê - TKV giai đoạn 2016-2020”. Mục đích nghiên cứu của đề tài: - Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp để nghiên cứu phân tích, đánh giá thực trạng tình hình xây dựng và thực hiện chiến lược kinh doanh của Công ty Than Mạo Khê- TKV trong thời gian qua. Qua đó để xây dựng căn cứ cho những đề xuất về hoàn thiện chiến lược kinh doanh Công ty than trong giai đoạn 2016-2020.