Chương 1 sẽ giải đáp những câu hỏi trên để ta có thể hiểu rõ về công tác tuyển dụng nguồn nhân lực. Khái niệm tuyển dụng “Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân sự từ nhiều nguồn khác nhau để thoả mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.”(Lê Thanh Hà, 2009) Nói cách khác, tuyển dụng chính là quá trình cung cấp một yếu tố đầu vào đặc biệt cho doanh nghiệp, đó là yếu tố con người. Quá trình tuyển dụng được chia thành hai công việc chính, đó là: Tuyển mộ (chiêu mộ): “là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động đế nhằm đạt được các mục tiêu của mình.” [2, tr93] 3 do an Lựa chọn (tuyển chọn): “Quá trình tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.
Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc.” [2, tr105] Tuyển mộ là cơ sở, là “nguồn” để công việc tuyển chọn được bắt đầu, nó có ảnh hưởng rất lớn đến công tác tuyển chọn cũng như chất lượng của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Công tác tuyển chọn không chỉ là chọn được đúng người mà nó còn đánh giá hiệu quả của công tác tuyển mộ, chúng có mối quan hệ khăng khít và không thể tách rời trong công tác tuyển dụng nhân sự trong tổ chức, doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân sự không chỉ là nhiệm vụ của phòng tổ chức nhân sự, và cũng không chỉ là công việc đơn giản bổ sung người lao động cho doanh nghiệp, mà đó thực sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn cẩn thận. Nó đòi hỏi phải có sự kết hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp với nhau, phải có sự định hướng rõ ràng, phù hợp của lãnh đạo doanh nghiệp.
Tầm quan trọng của tuyển dụng Công tác tuyển dụng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp có một ý nghĩa cực kỳ to lớn, có tính chất quyết định đến sự thành, bại của một doanh nghiệp. Tuyển dụng nguồn nhân lực có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, đến người lao động và xa hơn còn tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đối với doanh nghiệp: việc tuyển dụng nguồn nhân lực có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nó còn giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phi kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh đã định.
Đối với người lao động: tìm được việc làm phù hợp với năng lực chuyên môn. Tuyển dụng nguồn nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà quản trị, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó. Tuyển dụng nguồn nhân lực tạo ra không khí thi đua, 4 do an tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đối với xã hội: việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội.
Người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Đồng thời việc tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn nhân lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Căn cứ để tiến hành tuyển dụng Để hoàn thành khối lượng công việc cần thiết, mỗi doanh nghiệp cần có cho mình những số lượng nhân viên nhất định. Làm thế nào để xác định được số lượng và yêu cầu về nhân viên cần cho công việc.
Các nhà hoạch định nhân sự cần trả lời được các câu hỏi khi nào doanh nghiệp cần tuyển thêm nhân sự? Tuyển dụng thường niên: Đây là hoạt động phụ thuộc vào ngân sách và kế hoạch quản lý dự trù nguồn nhân lực. Việc thực hiện các kế hoạch tuyển dụng thường dựa trên cơ sở các kế hoạch hoạt động đã được thiết lập trong các giai đoạn tiếp theo, dựa trên số lượng ước tính nhân viên sẽ thôi việc, số lượng nhân viên công tác, vắng mặt,…. Tuyển dụng thay thế: Nhu cầu tuyển thêm nhân sự có thể xuất phát từ việc nhân viên cũ xin thôi việc hoặc bị sa thải. Đối với trường hợp này, công tác tuyển dụng phải được thực hiện nhanh chóng để đảm bảo tính liên tục của công việc.
Tránh trường hợp do có sức ép công việc mà bỏ qua chất lượng tuyển dụng. Đối với trường hợp tuyển dụng thay thế nhân viên được thăng chức, thuyên chuyển hoặc nghỉ hưu, hoạt động tuyển dụng thay thế phải được chuẩn bị trước một khoảng thời gian, tốt nhất là trước khi nhân viên cũ rời khỏi chức vụ vì nhân viên cũ có thể giúp đỡ, hướng dẫn nhân viên trong việc hoà nhập với môi trường công tác. Tuyển dụng ứng phó: Thường diễn ra khi cơ quan chịu trách nhiệm một khối lượng công việc lớn trong một giai đoạn nhất định, khi đó bộ phận nhân sự có trách nhiệm tuyển dụng thêm nhân viên để đảm bảo tiến độ sản xuất. 5 do an Tuyển dụng dự án: Đây là hoạt động tuyển dụng đi đôi với việc triển khai một dự án hay chương trình, mà nhân lực hiện có của doanh nghiệp không đủ.
Tuyển dụng ngẫu nhiên: Tuyển dụng ngẫu nhiên không xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng cụ thể của doanh nghiệp. Nhiều chủ doanh nghiệp tuyển dụng thêm các nhân viên khi gặp họ trong quá trình làm việc. Trình độ của các nhân viên này do vậy được người chủ doanh nghiệp nắm bắt rõ hơn. Ngoài ra, trước khi đưa ra yêu cầu tuyển dụng chính thức, người quản lý nhân sự phải xác định chính xác nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Đây là công việc rất cần thiết và quan trọng, nó bắt nguồn từ thực trạng nguồn nhân lực. Kết quả từ công việc này sẽ giúp chủ doanh nghiệp đánh giá đúng số lượng cũng như chất lượng nguồn nhân lực hiện tại, từ đó so sánh với mục tiêu kinh doanh và có kế hoạch tuyển dụng hiệu quả. Nguồn tuyển dụng và các hình thức tuyển dụng Để có thể tiếp cận được với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng thì việc hiểu được các nguồn tuyển dụng là một điều hết sức quan trọng. Nguồn tuyển dụng hiện nay được chia thành 2 nguồn chính đó là nguồn bên trong và nguồn bên ngoài, mỗi loại sẽ có những ưu và nhược điểm riêng biệt, cùng với những hình thức tuyển dụng đặc trưng theo từng nguồn.
Nguồn bên trong doanh nghiệp Nguồn bên trong chính là nguồn tuyển dụng tồn tại ngay trong chính doanh nghiệp của bạn, thông qua nhân viên tự ứng cử hoặc là thông qua sự đề bạt từ cấp trên. Ưu điểm của nguồn tuyển dụng này đó chính là tìm được những ứng viên đã hiểu rõ về công ty từ quá trình phát triển đến lĩnh vực hoạt động kinh doanh. Đồng thời công ty cũng sẽ có cơ hội thúc đẩy được sự cố gắng của bản thân các thành viên trong công ty đối với những vị trí ứng tuyển cao hơn. Tuy nhiên khi tuyển dụng theo nguồn này công ty sẽ phải đối mặt với tình trạng nhân viên trong nội bộ trúng tuyển nhờ hối lộ quản lý cấp cao hoặc do quan hệ mà được tiến cử.
Các hình thức để tuyển dụng từ nguồn bên trong doanh nghiệp gồm: 6 do an Thu hút thông qua bản thông báo tuyển mộ. Đây là bản thông báo về các vị trí công việc cần tuyển người. Bản thông báo này được gửi đến tất cả các nhân viên trong doanh nghiệp. Thông báo này bao gồm các thông tin về nhiệm vụ công việc và các yêu cầu về trình độ cần tuyển mộ.
Thu hút nhân sự thông qua sự giới thiệu của cán bộ, công nhân viên trong doanh nghiệp. Không thể phủ nhận một điều rằng đồng nghiệp chính là những người hiểu rõ và tường tận về năng lực cũng như thái độ làm việc của người lao động nhất. Thông qua kênh này, bộ phận tuyển dụng sẽ dễ dàng phát hiện được những ứng viên có năng lực phù hợp với yêu cầu của công việc một cách nhanh chóng và có độ tin cậy cao. Thu rút căn cứ vào các thông tin trong: “danh mục các kỹ năng” mà doanh nghiệp thưởng lập về từng cá nhân người lao động, được lưu trữ trong phần mềm nhân sự.
Trong bảng này, thường có các thông tin như: các kỹ năng hiện có, trình độ giáo dục và đào tạo, quá trình làm việc đã trải qua, kinh nghiệm làm việc và các yếu tố liên quan khác đến phẩm chất của cá nhân người lao động cần tuyển mộ. Nguồn bên ngoài doanh nghiệp Nguồn bên ngoài chính là toàn bộ nguồn bên ngoài doanh nghiệp. Khi tiếp xúc với nguồn nhân lực này, công ty sẽ có cơ hội tiếp xúc được với sự đa dạng về cả chất lượng và số lượng. Cực kỳ phù hợp với công ty nào cần tuyển số lượng lớn và đang mong muốn những tư duy mới sáng tạo.
Tất cả những doanh nghiệp đều muốn tiếp xúc với nguồn nhân lực này bởi có thể tìm kiếm những tài năng mà doanh nghiệp chưa từng có trước đây. Tuy nhiên chi phí để chi trả cho các kênh thông báo tuyển dụng cũng cao hơn nhiều so với nguồn bên trong doanh nghiệp. Các hình thức để tuyển dụng từ nguồn bên ngoài doanh nghiệp gồm: Thu hút thông qua sự giới thiệu của cán bộ công chức, nhân viên trong doanh nghiệp. Qua kênh thông tin này, chúng ta có thể phát hiện ra những người có năng lực phù hợp với yêu cầu của công việc một cách cụ thể và nhanh chóng.
Thu hút nguồn tuyển mộ thông qua quảng cáo trên các phương tiện truyền thông.