Khóa luận kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương chi nhánh Thủ Đức

Cải tiến công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức là một chủ đề… 74 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG
• 2.1.1. Khái niệm về thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.2. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2. KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 2.2.1. Các nguyên tắc kế toán áp dụng trong kế toán TTKDTM
• 2.2.2. Các yếu tố tác động đến công tác kế toán TTKDTM
• 2.2.3. Điều kiện để sử dụng TTKDTM
• 2.2.4. Đối tượng mở tài khoản thanh toán
• 2.2.5. Quyền và nghĩa vụ của chủ tài khoản
• 2.2.6. Cơ sở pháp lý trong công tác kế toán TTKDTM
• 2.3. CHỨNG TỪ SỬ DỤNG TRONG KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 2.4. HỆ THỐNG TÀI KHOẢN SỬ DỤNG TRONG KẾ TOÁN TTKDTM
• 2.5. CÁC HÌNH THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 2.5.1. Thanh toán bằng Séc
• 2.5.2. Thanh toán bằng Ủy nhiệm chi
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.1.1. Giới thiệu về ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.1.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.1.3. Giới thiệu ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Thủ Đức
• 3.2. CẤU TỔ CHỨC NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.2.1. Chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban trong ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Thủ Đức
• 3.3. GIỚI THIỆU TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.4. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.4.1. Các quy định về kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức
• 3.4.2. Chứng từ sử dụng trong kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng VietinBank chi nhánh Thủ Đức
• 3.4.3. Tài khoản sử dụng trong kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng VietinBank chi nhánh Thủ Đức
• 3.4.4. Giới thiệu phần mềm kế toán sử dụng tại VietinBank chi nhánh Thủ Đức
• 3.4.5. Thống kê số lượng giao dịch TTKDTM tại ngân hàng VietinBank chi nhánh Thủ Đức
• 3.5. KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 3.5.1. Thanh toán bằng UNC
• 3.5.2. Thanh toán bằng Séc
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 4.1. NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 4.1.1. Nhận xét về công tác kế toán tại đơn vị
• 4.1.2. Nhận xét về công tác kế toán thanh toán không tiền mặt tại ngân hàng
• 4.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH THỦ ĐỨC
• 4.2.1. Kiến nghị giải pháp đối với VietinBank chi nhánh Thủ Đức
• 4.2.2. Hoàn thiện các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải tiến kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức

Cải tiến công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính, giúp lưu thông tiền tệ và phát triển kinh tế. Việc áp dụng công nghệ tài chính trong kế toán thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ nâng cao hiệu quả công việc mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức giao dịch tài chính không sử dụng tiền mặt, bao gồm các phương thức như thẻ ngân hàng, chuyển khoản điện tử, và ví điện tử. Hình thức này giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính tiện lợi cho người sử dụng.

1.2. Tình hình hiện tại của kế toán thanh toán tại VietinBank Thủ Đức

Tại VietinBank Thủ Đức, công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt đang gặp nhiều thách thức. Sự gia tăng giao dịch và khối lượng công việc đã tạo áp lực lớn lên bộ phận kế toán, đòi hỏi cần có những cải tiến kịp thời.

II. Những thách thức trong công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt

Công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng giao dịch không chỉ làm tăng khối lượng công việc mà còn tạo ra áp lực về thời gian và độ chính xác trong ghi chép. Việc thiếu hụt nhân lực và công nghệ hiện đại cũng là một trong những nguyên nhân chính.

2.1. Khó khăn trong việc ghi nhận và xử lý giao dịch

Việc ghi nhận và xử lý giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt thường gặp khó khăn do khối lượng giao dịch lớn. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải cho nhân viên kế toán, ảnh hưởng đến độ chính xác và kịp thời của thông tin.

2.2. Thiếu hụt công nghệ và nhân lực

Công nghệ tài chính hiện đại chưa được áp dụng đầy đủ tại VietinBank Thủ Đức. Điều này làm giảm hiệu quả công việc và khả năng cạnh tranh của ngân hàng trong lĩnh vực thanh toán không dùng tiền mặt.

III. Phương pháp cải tiến kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức

Để cải tiến công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt, VietinBank Thủ Đức cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên là rất cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.1. Đầu tư vào công nghệ tài chính

Việc áp dụng công nghệ tài chính mới như phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp tự động hóa quy trình ghi chép và xử lý giao dịch, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

3.2. Đào tạo và phát triển nhân lực

Đào tạo nhân viên về các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt và công nghệ mới sẽ giúp nâng cao năng lực làm việc, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại VietinBank Thủ Đức

Nghiên cứu thực tiễn về công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức cho thấy những cải tiến đã mang lại kết quả tích cực. Sự hài lòng của khách hàng tăng lên nhờ vào dịch vụ nhanh chóng và tiện lợi.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới đã giúp giảm thiểu thời gian xử lý giao dịch và tăng độ chính xác trong công tác kế toán. Khách hàng cảm thấy hài lòng hơn với dịch vụ.

4.2. Phản hồi từ khách hàng

Khách hàng đã có những phản hồi tích cực về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng phục vụ của ngân hàng.

V. Kết luận và tương lai của kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức

Cải tiến công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức là một bước đi cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ. Tương lai của ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với công nghệ và nhu cầu của khách hàng.

5.1. Tầm quan trọng của cải tiến liên tục

Cải tiến liên tục trong công tác kế toán sẽ giúp VietinBank Thủ Đức duy trì vị thế cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần có chiến lược phát triển rõ ràng để tiếp tục cải tiến dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, từ đó nâng cao sự hài lòng của khách hàng và tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập sâu rộng và tiến trình chuyển đổi số quốc gia diễn ra mạnh mẽ, các phương thức thanh toán truyền thống bằng tiền mặt dần bộc lộ nhiều điểm hạn chế về chi phí in ấn, kiểm đếm, bảo quản, vận chuyển cũng như nguy cơ rủi ro mất mát. Đặc biệt, sau giai đoạn chịu tác động của đại dịch Covid-19, thói quen tiêu dùng và hành vi giao dịch của người dân có sự dịch chuyển rõ nét sang các kênh thanh toán trực tuyến và phi tiền mặt. Theo số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được tác giả trích dẫn, tính đến tháng 4/2022, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong toàn hệ thống đã tăng 69,7% về số lượng và tăng 27,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2021; trong đó phương thức thanh toán qua mã phản hồi nhanh (QR code) ghi nhận mức tăng trưởng tương ứng là 56,52% về số lượng và 111,62% về giá trị.

Sự gia tăng nhanh chóng về quy mô và tần suất giao dịch đặt ra thách thức lớn đối với công tác kế toán ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức (VietinBank Thủ Đức), mặc dù đơn vị đã nỗ lực bổ sung nhân sự, nhưng việc bố trí và phân bổ khối lượng công việc tại bộ phận kế toán giao dịch vẫn chưa đạt mức tối ưu. Thực tế cho thấy các giao dịch viên thường phải kiêm nhiệm nhiều nghiệp vụ cùng lúc tại quầy, tạo nên áp lực lớn trong việc ghi nhận, kiểm soát và luân chuyển chứng từ. Nhằm đảm bảo yêu cầu phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác toàn bộ dòng tiền luân chuyển giữa các chủ thể kinh tế, tác giả thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Hoàn thiện công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác lập cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức, phân tích những thuận lợi và khó khăn, từ đó đưa ra nhận xét, đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp giúp phát triển, hoàn thiện chất lượng dịch vụ kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến kế toán thanh toán không dùng tiền mặt và phân tích các nhân tố tác động đến hoạt động này trong hệ thống ngân hàng thương mại.
  2. Thứ hai, phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức.
  3. Thứ ba, nhận diện các ưu điểm và hạn chế còn tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại chi nhánh.

Để giải quyết các mục tiêu trên, khóa luận trả lời 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi thứ nhất: Cơ sở lý luận về công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại bao gồm những nội dung và quy chuẩn nào?
• Câu hỏi thứ hai: Thực tiễn tổ chức công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức đang diễn ra như thế nào?
• Câu hỏi thứ ba: Những giải pháp và kiến nghị nào cần được áp dụng để hoàn thiện công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức (địa chỉ: Số 1 Võ Văn Ngân, phường Linh Chiểu, thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh) và hệ thống 3 phòng giao dịch trực thuộc gồm PGD Hiệp Phú, PGD METRO và PGD Đông Thành.
• Phạm vi thời gian: Tập trung phản ánh thực trạng hoạt động kế toán và các giao dịch phát sinh trong năm 2023, đồng thời tham chiếu các mốc số liệu kinh doanh giai đoạn từ Quý 3/2022 đến Quý 1/2023.
• Phạm vi nội dung: Giới hạn trong việc phân tích các quy định, chứng từ, tài khoản và quy trình hạch toán kế toán các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt chủ yếu tại quầy giao dịch (trọng tâm là Ủy nhiệm chi và Séc).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống lý luận về dịch vụ thanh toán của ngân hàng thương mại với tư cách là tổ chức trung gian tài chính. Tác giả vận dụng định nghĩa về thanh toán không dùng tiền mặt theo Nghị định số 101/2012/NĐ-CP ngày 22/11/2012 của Chính phủ và Thông tư số 46/2014/TT-NHNN ngày 31/12/2014 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo đó, thanh toán không dùng tiền mặt là việc cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản thanh toán của khách hàng hoặc thanh toán không qua tài khoản thông qua các phương tiện như séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và ngân hàng điện tử.

Khung lý thuyết của đề tài xác định 3 nguyên tắc kế toán căn bản chi phối nghiệp vụ thanh toán:

• Nguyên tắc cơ sở dồn tích: Nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến thanh toán phải được ghi nhận tại thời điểm phát sinh giao dịch, không phụ thuộc vào thời điểm thực tế thu hoặc chi tiền.
• Nguyên tắc nhất quán: Các chính sách và phương pháp kế toán phải được duy trì đồng nhất trong một niên độ kế toán nhằm bảo đảm tính so sánh được của thông tin kế toán giữa các kỳ.
• Nguyên tắc trọng yếu: Thông tin kế toán phải bảo đảm mức độ chính xác cao, hạn chế sai sót làm sai lệch bản chất báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng thông tin.

Bên cạnh đó, đề tài phân loại các nhân tố tác động đến kế toán thanh toán không dùng tiền mặt thành 2 nhóm:

• Nhóm nhân tố chủ quan: Mức độ ứng dụng khoa học công nghệ, hiệu năng của phần mềm kế toán chuyên dụng, trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giao dịch viên, kiểm soát viên.
• Nhóm nhân tố khách quan: Tình hình tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát, thói quen và tâm lý e ngại rủi ro công nghệ của khách hàng (đặc biệt là khách hàng trung niên và lớn tuổi), cùng hệ thống hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động ngân hàng.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được tác giả trích dẫn làm căn cứ đối chiếu gồm:

• Luật Các tổ chức tín dụng.
• Nghị định số 101/2012/NĐ-CP và Nghị định số 80/2016/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều về thanh toán không dùng tiền mặt.
• Nghị định số 48/2011/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước về hoạt động thanh toán.
• Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025.
• Quyết định số 328/QĐ-TTg ngày 16/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ.
• Thông tư số 23/2014/TT-NHNN và Thông tư số 46/2014/TT-NHNN hướng dẫn về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.
• Thông tư số 22/2015/TT-NHNN quy định về hoạt động cung ứng và sử dụng séc.
• Thông tư số 42/2018/TT-NHNN quy định về cung cấp dịch vụ thanh toán qua thẻ; Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ban hành quy chế phát hành, thanh toán thẻ.
• Quyết định số 2548/QĐ-NHNN năm 2018 và Quyết định số 1195/QĐ-NHNN năm 2014.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập và nghiên cứu tài liệu: Thu thập quy chế nội bộ, chứng từ kế toán, báo cáo hoạt động kinh doanh tại VietinBank Thủ Đức; tham khảo hệ thống văn bản pháp luật, giáo trình, công trình nghiên cứu học thuật liên quan.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp: Thực hiện quan sát quy trình tiếp nhận, xử lý chứng từ tại quầy giao dịch trong thời gian thực tập tại đơn vị; phỏng vấn trực tiếp các giao dịch viên và kiểm soát viên về các bước luân chuyển chứng từ và thao tác nghiệp vụ trên phần mềm kế toán.
• Phương pháp so sánh và phân tích: Đánh giá sự biến động về số lượng giao dịch, doanh số thanh toán và kết quả kinh doanh qua các kỳ báo cáo.
• Phương pháp tổng hợp và quy nạp: Phân tích các dữ liệu thực tế thu thập được để rút ra nhận xét về điểm mạnh, điểm yếu và xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện.

Nguồn dữ liệu sử dụng: Tài liệu nội bộ, số liệu thống kê chứng từ và kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp bởi Phòng Tổ chức hành chính và Phòng Kế toán VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức; kết hợp các báo cáo thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 1 đóng vai trò thiết lập khung nghiên cứu khoa học cho toàn bộ khóa luận. Tác giả làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng đột phá với các tiện ích hiện đại như QR code, ngân hàng số, đồng thời phân tích những áp lực vận hành phát sinh tại quầy kế toán giao dịch. Chương này trình bày chi tiết mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, xác định đối tượng nghiên cứu là thực trạng kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank Thủ Đức năm 2023, làm rõ phương pháp luận thu thập, xử lý thông tin và kết cấu 4 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận về kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại hệ thống ngân hàng thương mại

Chương 2 tập trung hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng và cơ chế nghiệp vụ kế toán thanh toán không dùng tiền mặt:

• Làm rõ bản chất, phân loại và vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt đối với 3 chủ thể: Ngân hàng thương mại (huy động vốn nhàn rỗi, thực hiện chức năng tạo tiền, mở rộng thanh khoản, gia tăng thu phí dịch vụ), Doanh nghiệp (đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn, bảo đảm an toàn dòng tiền), và Nền kinh tế (tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặt, hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ).
• Trình bày các điều kiện pháp lý để cá nhân (từ đủ 18 tuổi hoặc từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi có người đại diện) và tổ chức mở tài khoản thanh toán; quyền và nghĩa vụ của chủ tài khoản cùng tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
• Hệ thống hóa danh mục chứng từ kế toán: Chứng từ giấy (Séc thanh toán, Giấy đề nghị bán séc trắng, Ủy nhiệm chi giấy, Giấy nộp tiền, Bảng kê nộp séc) và Chứng từ điện tử (Lệnh chuyển Có, Lệnh chuyển Nợ, Điện tra soát, Giấy báo Nợ, Giấy báo Có).
• Khái quát hệ thống tài khoản kế toán áp dụng trong thanh toán không dùng tiền mặt theo bảng tổng hợp:

Số hiệu TK	Tên tài khoản	Tính chất kết cấu	Nội dung phản ánh
4211	Tiền gửi không kỳ hạn bằng VND	Nợ: Tiền rút ra thanh toán Có: Tiền khách hàng gửi vào Dư Có: Số dư tiền gửi	Phản ánh tiền gửi thanh toán không kỳ hạn của khách hàng bằng đồng Việt Nam.
4271	Tiền gửi để đảm bảo thanh toán séc bằng VND	Nợ: Số tiền đã sử dụng thanh toán séc/thẻ Có: Số tiền gửi đảm bảo Dư Có: Số tiền còn gửi bảo đảm	Phản ánh số tiền khách hàng ký gửi để bảo đảm khả năng thanh toán các loại séc và thẻ.
501	Thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng	Nợ: Khoản tiền chi hộ ngân hàng khác Có: Khoản tiền thu hộ ngân hàng khác Dư Nợ/Có: Chênh lệch thu chi hộ	Phản ánh hoạt động chuyển tiền bù trừ giữa các ngân hàng tham gia hệ thống.
511	Chuyển tiền năm nay của đơn vị chuyển tiền	Nợ/Có theo quan hệ luân chuyển vốn liên hàng	Phản ánh các giao dịch chuyển tiền trong cùng hệ thống ngân hàng trong năm tài chính.
711	Thu phí từ dịch vụ thanh toán	Nợ: Các khoản giảm thu, điều chỉnh Có: Các khoản thu phí phát sinh Dư Có: Doanh thu phí dịch vụ	Phản ánh toàn bộ nguồn thu từ cung ứng dịch vụ thanh toán cho khách hàng.
1113	Tiền gửi thanh toán tại NHNN bằng VND	Nợ: Tiền gửi vào NHNN Có: Tiền rút ra thanh toán Dư Nợ: Số dư tiền gửi tại NHNN	Phản ánh tiền gửi không kỳ hạn của tổ chức tín dụng mở tại Ngân hàng Nhà nước.

• Phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ và phương pháp hạch toán 2 công cụ chính:
  • Thanh toán bằng Séc: Quy định mẫu séc trắng, thời hạn xuất trình trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký phát. Quy trình kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của séc ký danh, séc vô danh, séc chuyển khoản và séc lĩnh tiền mặt. Định khoản séc lĩnh tiền mặt: Nợ TK 4211 (hoặc TK 4271) / Có TK 1011 (tiền mặt). Định khoản séc chuyển khoản tại ngân hàng phục vụ người ký phát: Nợ TK 4211 / Có TK 4211 (nếu cùng ngân hàng), Có TK 511 (nếu khác ngân hàng cùng hệ thống), Có TK 501 (nếu khác hệ thống có bù trừ).
  • Thanh toán bằng Ủy nhiệm chi (UNC): Quy trình lập và kiểm soát 2 liên chứng từ. Thời hạn xử lý trong vòng 01 ngày làm việc kể từ thời điểm tiếp nhận chứng từ hợp lệ. Định khoản: Nợ TK 4211 (đơn vị chi trả) / Có TK 4211 (đơn vị thụ hưởng cùng ngân hàng) hoặc Có TK 511, TK 501 (nếu khác ngân hàng).

Chương 3: Thực trạng công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức

Chương 3 trình bày chi tiết bối cảnh hoạt động và quy trình tác nghiệp thực tế tại đơn vị nghiên cứu:

• Lịch sử hình thành VietinBank: Thành lập ngày 26/3/1988 trên cơ sở tách ra từ Ngân hàng Nhà nước theo Nghị định 53/HĐBT; niêm yết trên HOSE ngày 16/7/2009 (mã CTG, vốn điều lệ 48.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 93.000 tỷ đồng tính đến 30/06/2021; Hội sở chính tại 108 Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội).
• Quá trình phát triển VietinBank Chi nhánh Thủ Đức: Thành lập ngày 16/5/2006 (Giấy phép số 0100111948-110, địa chỉ số 1 Võ Văn Ngân, Linh Chiểu, Thủ Đức). Quá trình phục hồi sau khủng hoảng năm 2015: nợ xấu từ mức rất cao đã được xử lý quyết liệt giảm xuống còn 1%; đến Quý 1/2018 chi nhánh được nâng thẩm quyền tín dụng lên Hạng I (mảng khách hàng doanh nghiệp); đến giữa tháng 6/2018 dư nợ bình quân đạt 100% kế hoạch năm, nguồn vốn bình quân đạt 92% kế hoạch, nợ xấu giảm còn 0,52%. Chi nhánh triển khai dịch vụ thanh toán điện tử song phương với Kho bạc Nhà nước Thủ Đức, Chi cục Thuế Thủ Đức, tài trợ vốn cho các dự án khu căn hộ Lar Astonia, SunView, Marina Tower, La Cosmo.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Ban Giám đốc quản trị điều hành 5 phòng ban chuyên môn gồm Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Khách hàng doanh nghiệp, Phòng Bán lẻ, Phòng Tổng hợp và Phòng Kế toán.
• Mô hình tổ chức bộ máy kế toán: Phân định thành 2 bộ phận độc lập:
  • Kế toán tài chính: Kế toán viên chịu trách nhiệm hạch toán chi tiêu nội bộ, quản lý tài sản, kiểm tra tính hợp lệ chứng từ, quyết toán thuế TNDN, thuế TNCN và lập báo cáo tài chính.
  • Kế toán giao dịch: Giao dịch viên trực tiếp tiếp xúc khách hàng, xử lý giao dịch tại quầy, kiểm soát tiền mặt, thu chi, hạch toán trên phần mềm và bán chéo sản phẩm. Kiểm soát viên chịu trách nhiệm kiểm tra, phê duyệt hạn mức giao dịch trên hệ thống, bảo đảm kiểm soát rủi ro tuân thủ quy chế NHNN và VietinBank.
• Thực tế xử lý nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt: Giao dịch viên thực hiện kiểm tra nhận diện khách hàng qua giấy tờ tùy thân còn hiệu lực (CMND/CCCD/Hộ chiếu), giấy ủy quyền hợp pháp; thao tác xử lý lệnh trên phần mềm kế toán giao dịch nội bộ; in ấn các mẫu biểu chứng từ (Mẫu UNC, Mẫu Séc, Giấy đề nghị mua Séc, Giấy báo Nợ, Giấy báo Có, Phiếu hạch toán, Phiếu thu dịch vụ); đối chiếu số dư và luân chuyển chứng từ sang bộ phận hậu kiểm.

Chương 4: Hoàn thiện công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức

Chương 4 đưa ra các đánh giá thực tiễn và đề xuất nhóm giải pháp:

• Đánh giá ưu điểm: Quy trình hạch toán kế toán tuân thủ đúng chuẩn mực và quy chế của Ngân hàng Nhà nước; chứng từ được kiểm soát chặt chẽ qua hai cấp (Giao dịch viên và Kiểm soát viên); ứng dụng công nghệ phần mềm giúp đẩy nhanh tốc độ xử lý lệnh chuyển tiền; công tác lưu trữ và luân chuyển chứng từ khoa học.
• Đánh giá hạn chế: Bộ phận kế toán giao dịch chịu áp lực công việc quá tải do giao dịch viên phải kiêm nhiệm nhiều nghiệp vụ cùng lúc; tâm lý khách hàng cá nhân (nhất là người lớn tuổi) vẫn e ngại công nghệ, chuộng tiền mặt trong thanh toán tiêu dùng nhỏ lẻ; một số thao tác giao dịch tại quầy còn phụ thuộc vào thủ tục chứng từ giấy.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện: Tái cơ cấu và phân bổ định biên nhân sự hợp lý tại phòng kế toán; tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn và phong cách giao dịch cho đội ngũ giao dịch viên; nâng cấp và tối ưu hóa giao diện phần mềm kế toán ngân hàng; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn tiện ích thanh toán trực tuyến nhằm thay đổi thói quen khách hàng; chuẩn hóa và rút ngắn thời gian xử lý đối với các hình thức thanh toán bằng Ủy nhiệm chi và Séc.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại đơn vị:

• Minh chứng cho sự phục hồi và tăng trưởng của VietinBank Chi nhánh Thủ Đức qua các giai đoạn: Tỷ lệ nợ xấu từng ở mức cao trong năm 2015 đã được xử lý giảm mạnh về mức 1%, và tiếp tục hạ xuống 0,52% vào giữa tháng 6/2018; dư nợ bình quân đạt 100% kế hoạch và nguồn vốn đạt 92% kế hoạch năm 2018, tạo tiền đề nâng thẩm quyền tín dụng chi nhánh lên Hạng I đối với phân khúc khách hàng doanh nghiệp.
• Ghi nhận việc triển khai hiệu quả cơ chế thanh toán điện tử song phương phối hợp thu Ngân sách Nhà nước với Kho bạc Nhà nước Thủ Đức và Chi cục Thuế quận Thủ Đức, đóng góp tích cực vào khối lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tại địa bàn.
• Phản ánh đầy đủ các số liệu về xu hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt toàn ngành theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (giao dịch TTKDTM tăng 69,7% về số lượng, tăng 27,5% về giá trị; thanh toán qua mã QR tăng 56,52% về số lượng và tăng 111,62% về giá trị tính đến tháng 4/2022).

Hệ thống giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Kiến nghị đối với VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức:
  • Tái phân bổ nhân sự kế toán giao dịch nhằm giảm áp lực cho giao dịch viên, giảm thiểu sai sót tác nghiệp khi thực hiện đồng thời nhiều nghiệp vụ tại quầy.
  • Tăng cường các khóa đào tạo, cập nhật kịp thời văn bản pháp lý mới và kỹ năng kiểm soát chứng từ thanh toán cho nhân viên.
  • Phối hợp với bộ phận công nghệ thông tin nâng cấp hạ tầng mạng và phần mềm kế toán để hạn chế tình trạng nghẽn lệnh trong giờ cao điểm.
• Kiến nghị hoàn thiện các hình thức thanh toán phổ biến:
  • Đối với Ủy nhiệm chi: Đơn giản hóa quy trình tiếp nhận, đẩy mạnh hình thức lập lệnh điện tử để giảm thiểu việc nhập liệu thủ công từ chứng từ giấy.
  • Đối với Séc: Tăng cường các biện pháp kiểm soát rủi ro giả mạo chữ ký, con dấu trên tờ séc; hướng dẫn khách hàng doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt quy định phát hành và thời hạn xuất trình 30 ngày.

Đóng góp của đề tài:

• Về mặt học thuật: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại; phân tích cụ thể hệ thống chứng từ, tài khoản và quy trình định khoản các phương thức thanh toán truyền thống theo đúng các thông tư quy định hiện hành.
• Về mặt thực tiễn: Đánh giá trung thực bức tranh tổ chức bộ máy kế toán và nghiệp vụ thanh toán tại VietinBank Thủ Đức năm 2023; chỉ ra những vướng mắc phát sinh trong phân bổ nhân sự và tâm lý khách hàng; cung cấp các đề xuất mang tính ứng dụng giúp ban lãnh đạo chi nhánh cải thiện quy trình vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi nghiên cứu thực tiễn chỉ giới hạn tại một đơn vị cơ sở là Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức trong năm 2023, do đó các phát hiện mang tính đặc thù của chi nhánh và chưa phản ánh đầy đủ thực trạng của toàn hệ thống VietinBank trên cả nước.
• Về nội dung chuyên môn, khóa luận tập trung phân tích sâu vào hai phương thức thanh toán truyền thống tại quầy là Ủy nhiệm chi và Séc; chưa phân tích chi tiết quy trình kế toán và hạch toán chuyên sâu của các phương thức thanh toán kỹ thuật số hiện đại như Internet Banking, Mobile Banking, ví điện tử hay thanh toán quốc tế qua thư tín dụng (L/C).

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc khảo sát, so sánh công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại nhiều chi nhánh ngân hàng thương mại khác nhau trên cùng địa bàn để có cái nhìn tổng quan.
• Đi sâu nghiên cứu công tác kế toán đối với các kênh giao dịch ngân hàng số, quy trình xử lý dữ liệu thanh toán tự động, và các giải pháp quản trị rủi ro an ninh mạng trong kế toán thanh toán điện tử.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán và Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp tài liệu nghiên cứu thực tế về cách thức tổ chức bộ máy kế toán ngân hàng thương mại, cách sử dụng hệ thống tài khoản loại 4, loại 5, loại 7 và quy trình hạch toán kế toán nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt.
• Giao dịch viên và kế toán viên mới tại các ngân hàng thương mại: Giúp nắm bắt trình tự kiểm soát chứng từ giấy, chứng từ điện tử, quy tắc nhận diện khách hàng và quy trình đối chiếu số liệu thanh toán nội bộ và liên ngân hàng.
• Cán bộ quản lý tại các chi nhánh ngân hàng: Tham khảo mô hình phân công nhiệm vụ giữa kế toán tài chính và kế toán giao dịch, từ đó có phương án sắp xếp định biên nhân sự hợp lý nhằm tối ưu hóa năng suất lao động tại quầy.

Phần nội dung đáng giá nhất để tham khảo trong khóa luận là hệ thống định khoản kế toán chuẩn mực, quy trình kiểm soát tính hợp pháp của Séc và Ủy nhiệm chi, cùng các quy định pháp lý bám sát Thông tư 46/2014/TT-NHNN và Thông tư 22/2015/TT-NHNN.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các tài khoản kế toán chủ yếu nào để hạch toán nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt?
Khóa luận hệ thống hóa 6 tài khoản kế toán chính: TK 4211 (Tiền gửi không kỳ hạn bằng VND của khách hàng), TK 4271 (Tiền gửi để đảm bảo thanh toán séc bằng VND), TK 501 (Thanh toán bù trừ giữa các ngân hàng), TK 511 (Chuyển tiền năm nay của đơn vị chuyển tiền), TK 711 (Thu phí từ dịch vụ thanh toán) và TK 1113 (Tiền gửi thanh toán tại Ngân hàng Nhà nước bằng VND).

2. Thời hạn xuất trình hiệu lực của tờ séc thanh toán được quy định là bao lâu?
Căn cứ theo quy định tại Thông tư số 22/2015/TT-NHNN được tác giả trích dẫn, thời hạn xuất trình yêu cầu thanh toán của tờ séc là 30 ngày, kể từ ngày ký phát.

3. Ngân hàng phục vụ bên trả tiền phải xử lý lệnh thanh toán Ủy nhiệm chi trong thời gian bao lâu?
Theo quy định tại Thông tư số 46/2014/TT-NHNN nêu trong khóa luận, trong vòng 01 ngày làm việc kể từ thời điểm tiếp nhận Ủy nhiệm chi hợp pháp, hợp lệ từ khách hàng, ngân hàng tiến hành trích nợ tài khoản và hạch toán báo Nợ/báo Có (nếu cùng ngân hàng) hoặc chuyển lệnh thanh toán sang ngân hàng bên thụ hưởng (nếu khác ngân hàng).

4. Cơ cấu bộ máy kế toán tại VietinBank – Chi nhánh Thủ Đức được tổ chức gồm những bộ phận nào?
Bộ máy kế toán tại chi nhánh được tổ chức thành 2 bộ phận trực thuộc Phòng Kế toán: Bộ phận Kế toán giao dịch (gồm các Giao dịch viên trực tiếp phục vụ khách hàng tại quầy và các Kiểm soát viên duyệt giao dịch) và Bộ phận Kế toán tài chính (gồm các Kế toán viên chịu trách nhiệm hạch toán tài chính nội bộ, quyết toán thuế và lập báo cáo).

5. Những nguyên nhân chủ quan và khách quan nào tạo áp lực lên công tác kế toán thanh toán tại chi nhánh?
Về mặt chủ quan, sự phân bổ nhân sự kế toán giao dịch chưa thật sự tương xứng với khối lượng công việc tăng cao, khiến giao dịch viên phải xử lý nhiều nghiệp vụ cùng lúc. Về mặt khách quan, tâm lý quen sử dụng tiền mặt trong tiêu dùng nhỏ lẻ cùng sự e ngại về thủ tục, công nghệ của nhóm khách hàng trung niên, người lớn tuổi vẫn là rào cản hạn chế tốc độ mở rộng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Nga đã phản ánh chi tiết và có hệ thống cơ sở lý luận cũng như thực tiễn công tác kế toán thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Thủ Đức năm 2023. Công trình làm rõ quy trình kiểm soát chứng từ và hạch toán nghiệp vụ Ủy nhiệm chi, Séc dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước và chế độ kế toán nội bộ VietinBank. Dù còn giới hạn về phạm vi khảo sát tại một chi nhánh cơ sở, các giải pháp đề xuất về điều chỉnh định biên nhân sự, hoàn thiện hạ tầng phần mềm và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu cho bài nghiên cứu, ở chƣơng này tác giả sẽ trình bày lý thuyết về khái niệm các hình thức TTKDTM, quy trình xử lý chứng từ, hạch toán, các yếu tố tác động đến công tác kế toán TTKDTM và các quy định thông tƣ liên quan đến công tác kế toán TTKDTM. CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THỦ ĐỨC. Từ cơ sở lý thuyết đã trình bày ở chƣơng 1, tác giả tiến hành đi vào thực tiễn công tác kế toán TTKDTM tại đơn vị, đƣa ra các quy trình thực hiện, cách hạch toán cụ thể, chứng từ giao dịch và tài khoản sử dụng tại ngân hàng VietinBank Thủ Đức. CHƢƠNG 4: HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THỦ ĐỨC.

Sau khi nắm bắt rõ đƣợc thực tiễn của hoạt động kế toán TTKDTM tại đơn vị, tác giả tiến hành đƣa ra các nhận xét về ƣu và nhƣợc điểm trong hoạt động và nguyên nhân của các ƣu điểm đó nhằm đƣa ra các kiến nghị, giải pháp phù hợp. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU Về mặt học thuật, khóa luận thông qua các công trình nghiên cứu trƣớc có liên quan đến đề tài để chỉ ra những ƣu và nhƣợc điểm trong công tác kế toán TTKDTM thực tiễn tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam và giúp tác giả có thêm kiến thức hiểu rõ hơn về quy trình thực hiện để tích luỹ thêm kinh nghiệm cho nghề nghiệp sau quá trình thực tập. Về mặt thực tiễn, khóa luận phân tích các thiếu sót trong công tác kế toán và các thiếu sót trong quá trình hoạt động tại ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam năm 2023, từ đó đƣa ra những đề xuất thảo luận nhằm nâng cao chất lƣợng 6 dịch vụ ngân hàng, đƣa ra những kiến nghị thích hợp kịp thời trong tình hình mới giúp khách hàng cảm thấy an tâm hơn khi sử dụng dịch vụ thanh toán tại ngân hàng. 7 K T LUẬN CHƯ NG 1 Trong chƣơng 1 tác giả trình bày sơ bộ về các nội dung của đề tài nghiên cứu, xác định rõ các mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể, đặt ra những câu hỏi nghiên cứu, xác định đƣợc đối tƣợng nghiên cứu, phạm vi về không gian và thời gian của nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu, cấu trúc và những đóng góp của khoá luận.

Ở chƣơng 2, tác giả sẽ đƣa ra các lý thuyết về kế toán TTKDTM tại ngân hàng thƣơng mại, các quy định và quy trình trong công tác kế toán thanh toán TTKDTM. C SỞ LÝ LUẬN V TOÁN THANH TOÁN HÔNG D NG TI N M T TẠI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯ NG MẠI 2. HÁI QUÁT V THANH TOÁN HÔNG D NG TI N M T TẠI NGÂN HÀNG 2. hái niệm về thanh toán không dùng tiền mặt TTKDTM là hình thức thanh toán thanh toán bằng các phƣơng tiện khác thay thế tiền mặt nhƣ tài sản, chứng chỉ, giấy tờ có giá trị tƣơng đƣơng.

Hình thức thanh toán này đang ngày càng trở nên phổ biến bởi tính an toàn, tiện lợi và không làm thay đổi giá trị tiền mặt tƣơng đƣơng. TTKDTM là một hoạt động dịch vụ thanh toán đƣợc thực hiện bằng cách sử dụng các công cụ hoặc phƣơng thức thanh toán để bù trừ tiền từ tài khoản tiền của ngƣời phải trả sang tài khoản của ngƣời thụ hƣởng hoặc đƣợc bù trừ lẫn nhau thông qua đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán” Theo Nghị định số 101 2012 NĐ-CP ngày 22 tháng 11 năm 2012 của Chính phủ thì TTKDTM là dịch vụ thanh toán qua TK thanh toán của KH thông qua các phƣơng tiện thanh toán nhƣ Séc, lệnh chi, UNC, thẻ ngân hàng, thƣ tín dụng, dịch vụ internet banking, thu hộ, chi hộ. Thông tƣ 46 2014 NHNN ngày 31 tháng 12 năm 2014 của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam thì: “Dịch vụ TTKDTM là các dịch vụ thanh toán qua tài khoản ngân hàng và một số dịch vụ khác thực hiện thanh toán không qua tài khoản ngân hàng”. Tóm lại, thì hình thức thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán tiền và hàng hoá cho khách hàng thông qua trung gian là Ngân hàng thƣơng mại bằng cách trích tiền từ tài khoản ngƣời chi trả vào tài khoản của ngƣời thụ hƣởng theo yêu cầu của ngƣời chi trả (chủ tài khoản).

Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Khi kinh tế ngày càng phát triển kéo theo nhu cầu thanh toán ngày một tăng vì thế thanh toán không dùng tiền mặt giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Việc thanh 9 toán bằng tiền mặt không là phƣơng án tối ƣu trong các giao dịch có giá trị và khối lƣợng lớn đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát trong những năm gần đây. Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao và là một phần không thể thiếu đƣợc trong hoạt động kinh tế. Điều này đã đƣợc thể hiện thông qua các khía cạnh sau: Thứ nhất, biến ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán giúp ngân hàng huy động đƣợc tối đa các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó TTKDTM còn giúp cho NHTM thực hiện đƣợc chức năng tạo tiền. Nguồn tiền này nguồn vốn cung cấp cho các hoạt động đầu tƣ, cho vay góp phần sinh lời cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. TTKDTM giúp ngân hàng có thể kiểm soát đuợc lƣợng tiền đang lƣu thông trong nền kinh tế để có thể áp dụng chính sách tiền tệ phù hợp để quản lý cung tiền. Làm tăng khả năng thanh khoản của ngân hàng thuơng mại giúp ngân hàng có khả năng đáp ứng đƣợc các nhu cầu thanh toán tức thời.

Tăng thêm năng lực cạnh tranh cho Ngân hàng thông qua việc cải thiện chất lƣợng dịch vụ và giảm bớt khối lƣợng công việc cho nhân viên. Mở rộng đối tƣợng thanh toán, nâng cao doanh số, mở rộng phạm vi thanh toán trong và ngoài nƣớc qua đó tạo lập niềm tin của ngƣời dân vào hệ thống thanh toán của ngân hàng. Thứ hai, thanh toán không dùng tiền mặt góp phần to lớn trong công tác sản xuất, tốc độ thanh toán nhanh chóng góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất, vận chuyển hàng hoá nâng cao hiệu quả kinh doanh. Giúp việc thanh toán của doanh nghiệp trở nên an toàn, nhanh chóng, chính xác và tiết kiệm thời gian.

TTKDTM cũng đƣợc xem là một bƣớc quan trọng trong của chu kỳ sản xuất có liên quan đến quá trình lƣu thông hàng hoá, tiền tệ của doanh nghiệp. Vì thế nếu công tác thanh toán đƣợc tổ chức một cách nhanh chóng và chính xác sẽ tạo điều kiện rút ngắn quá trình sản xuất, tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn giữa các cá thể thúc đẩy phát triển kinh tế. Thứ ba, TTKDTM làm giảm lƣợng tiền mặt đang lƣu thông trên nền kinh tế, tiết kiệm chi phí phát hành, in ấn, bảo quản và vận chuyển tiền. Với đa dạng hình 10 thức thanh toán, TTKDTM mang tới sự đa dạng về lựa chọn dịch vụ cho khách hàng, rút ngắn thời gian giao dịch, giảm thiểu các rủi ro liên quan đến tiền mặt.

TOÁN THANH TOÁN HÔNG D NG TI N M T 2. hái niệm Kế toán thanh toán không dùng tiền mặt hoạt động ghi chép, thu thập, xử lý các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Dựa trên các thông tin cần thiết trong công tác kế toán ngân hàng sẽ dễ dàng hơn trong việc quản lý hoạt động tiền tệ và cung cấp thông tin cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu theo quy định của Pháp luật. Các nguyên tắc kế toán áp dụng trong kế toán TT DTM Nguyên tắc cơ sở dồn tích Các nghiệp vụ kinh tế tài chính liên quan đến quan đến công tác kế toán TTKDTM phải đƣợc ghi nhận ngay vào thời điểm phát sinh chứ không căn cứ thời điểm thực tế thu, hoặc thực tế chi tiền để đảm bảo tính chính xác và kịp thời.

Nguyên tắc nhất quán Các chính sách và phƣơng pháp kế toán trong một niên độ kế toán phải đƣợc áp dụng đồng nhất với nhau. Trong trƣờng hợp có thay đổi chính sách và phƣơng pháp kế toán thì phải giải trình trong phần thuyết minh BCTC. Các NHTM phải đảm bảo các quy định kế toán đƣợc thống nhất duy trì trong một kỳ để các thông tin kế toán trong TTKDTM đồng bộ dễ so sánh giữa các kỳ kế toán. Nguyên tắc trọng yếu Đảm bảo tính chính xác trong công tác kế toán TTKDTM hạn chế tối đa sai sót để đƣa ra các đánh giá hữu ích cho các đối tƣợng có nhu cầu sử dụng thông tin.

Các yếu tố tác động đến công tác kế toán TT DTM Yếu tố chủ quan - Với tốc độ phát triển nhanh chóng của xu hƣớng số hoá thì việc áp dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong việc 11 phát triển hoạt động kinh doanh nói chung và về công tác kế toán TTKDTM nói riêng. Các quy trình trong ngân hàng ngày nay đƣợc thực hiện trực tiếp trên phần mềm kế toán riêng biệt nên hạn chế tối đa các công việc thủ công, tiết kiệm đƣợc chi phí sử dụng lao động, giảm bớt đƣợc khối lƣợng, thời gian làm việc đƣợc rút ngắn và mức độ sai sót cũng giảm đáng kể. Việc phát triển hệ thống thanh toán qua thẻ ngân hàng hay ngân hàng điện tử “E-Banking” đến với các khách hàng trên toàn quốc khiến việc giao dịch trở nên dễ dàng hơn mà không cần phải đến quầy giao dịch xoá bỏ đi rào cản về không gian và thời gian. - Yếu tố con ngƣời cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác kế toán mặc dù ngày nay máy móc đã dần thay thế đƣợc.

Việc vận dụng khoa học công nghệ hiện đại vào công tác kế toán đòi hỏi đội ngũ nhân viên phải có trình độ nghiệp vụ cao để linh hoạt giải quyết các tình huống. Hệ thống các thông tƣ quy định về quy trình đƣợc cập nhật liên tục cho thấy đƣợc vấn đề là không chỉ chú trọng về số lƣợng, chất lƣợng dịch vụ mà còn đòi hỏi cao về chất lƣợng và trình độ của đội ngũ cán bộ nhân viên. Các ngân hàng luôn tổ chức các buổi đào tạo nghiệp vụ cho nhân viên góp phần thúc đẩy và nâng cao chất lƣợng công tác kế toán tại đơn vị. Yếu tố khách quan - Môi trƣờng kinh tế: Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế kéo theo sự phát triển và thay đổi của lĩnh vực tài chính ngân hàng, các NHTM cập nhật xu thế hiện thời nhằm mở rộng và nâng cao tính cạnh tranh.