Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về tiền lƣơng, kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức kế toán tiền lƣơng tại Công ty CPXD công trình giao thông và cơ giới. Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại công ty CPXD công trình giao thông và cơ giới. Trong quá trình thực tập nghiên cứu, sƣu tầm tài liệu em đƣợc sự quan tâm hƣớng dẫn tận tình của cô giáo Ths. Lê Thị Nam Phƣơng và sự giúp đỡ nhiệt tình của cán bộ công nhân viên phòng kế toán – công ty CPXD công trình giao thông và cơ giới đã tạo điều kiện để em có thể hoàn thành khóa luận này.
Sinh viên : Nguyễn Mạnh Linh- Lớp QT 1003K -2- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chƣơng 1 Một số vấn đề lí luận cơ bản về tiền lƣơng, kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng 1.Khái quát chung về tiền lƣơng 1. Khái niệm về tiền lương Tiền lƣơng là biểu hiện của hao phí lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp phải trả cho ngƣời lao động theo thời gian, khối lƣợng công việc mà ngƣời lao động đã cống hiến cho doanh nghiệp. Bản chất, vai trò của tiền lương 1. Bản chất của tiền lương: Bản chất tiền lƣơng là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động, là giá của yếu tố sức lao động, tiền lƣơng tuân theo quy tắc cung cầu giá cả của thị trƣờng và pháp luật hiện hành của Nhà nƣớc.
Tiền lƣơng chính là nhân tố thúc đẩy năng suất lao động, là đòn bẩy kinh tế khuyến khích tinh thần hăng hái lao động. Đối với chủ doanh nghiệp, tiền lƣơng là một yếu tố của chi phí đầu vào sản xuất. Còn đối ngƣời cung ứng sức lao động tiền lƣơng là nguồn thu nhập chủ yếu của họ, nói cách khác tiền lƣơng là động lực trong cuộc sống.Vai trò của tiền lương: Là một trong những yếu tố sản xuất và là động lực thúc đẩy năng suất lao động, tiền lƣơng không chỉ ảnh hƣởng đến ngƣời lao động mà cũn ảnh hƣởng đến tổ chức và cả xó hội. Đối với ngƣời lao động: Tiền lƣơng là một phần cơ bản trong thu nhập của ngƣời lao động, giỳp họ và gia đỡnh trang trải cỏc khoản chi tiêu, sinh hoạt, dịch vụ cần thiết.
Trong nhiều trƣờng hợp, tiền lƣơng kiếm đƣợc cũn ảnh hƣởng đến địa vị của ngƣời lao động trong gia đỡnh cũng nhƣ giá trị tƣơng đối của họ trong quan hệ với các đồng nghiệp. Khụng phải ngẫu nhiờn mà tiền lƣơng là tiêu trí đầu tiên khi ngƣời lao động quyết định làm việc cho một đơn vị nào đó. Đối với xó hội: Tiền lƣơng không chỉ mang tính chất là chi phí mà đã trở thành phƣơng tiện tạo ra giá trị mới hay đúng hơn là nguồn kích thích nâng cao những năng lực tiềm ẩn của ngƣời lao động trong quá trình sản sinh các giá trị gia tăng, tạo động lực cho sản xuất kinh doanh đạt kết quả cao. Khi tiền lƣơng Sinh viên : Nguyễn Mạnh Linh- Lớp QT 1003K -3- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP hợp lý sẽ tạo khả năng thu hút các nguồn lao động, sắp xếp điều hoà sản xuất xã hội một cách có kế hoạch và hợp lý.
Ngƣợc lại nếu tiền lƣơng không hợp lý sẽ làm cho chất lƣợng lao động giảm sút hoặc gây ra sự dịch chuyển lao động chảy máu chất sám và nghiêm trọng hơn nữa sẽ dẫn đến những vấn đề xã hội phức tạp nhƣ đình công, bãi công… 1.Nhiệm vụ của kế toán tiền lương Tổ chức công tác hạch toán lao động tiền lƣơng giúp doanh nghiệp quản lý tốt quỹ lƣơng, đảm bảo việc trả lƣơng và trợ cấp bảo hiểm xã hội đúng nguyên tắc, đúng chế độ khuyến khích ngƣời lao động hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao, đoòng thời tạo cơ sở cho việc phân bổ chi phí nhân công vào giá thành sản phẩm đƣợc chính xác. Nhiệm vụ kế toán tiền lƣơng gồm 4 nhiệm vụ cơ bản sau: - Tổ chức ghi chép, phản ánh, tổng hợp số liệu về ngƣời lao động, thời gian kết quả lao động, tính lƣơng và các lhoản theo lƣơng, phân bổ chi phí lao động theo đúng đối tƣợng sử dụng lao động. - Hƣớng dẫn, kiểm tra các nhân viên hạch toán ở các phân xƣởng, các bộ phận sản xuất - kinh doanh, các phòng ban thực hiện đầy đủ các chứng từ ghi chép ban đầu về lao động, tiền lƣơng theo đúng chế độ, đúng phƣơng pháp. - Theo dõi tình hình thanh toán tièn lƣơng, tiền thƣởng và các khoản phụ cấp, trợ cấp cho ngƣời lao động.
- Lập báo cáo về lao động, tiền lƣơng, các khoản trích theo lƣơng, định kì tiến hành phân tích tình hình lao động, tình hình quản lý và chi tiêu quỹ lƣơng, cung cấp các thông tin về lao động tiền lƣơng cho bộ phận quản lý một cách kịp thời. Có thể nói chi phí về lao động hay tiền lƣơng và cỏc khoản trích theo lƣơng không chỉ là vấn đề đƣợc các doanh nghiệp chú ý mà còn đƣợc ngƣời lao động đặc biệt quan tâm vì đây chính là quyền lợi của họ. Do vậy việc tính đúng thù lao lao động và thanh toán đầy đủ, kịp thời cho ngƣời lao động là rất cần thiết. Nó kích thích ngƣời lao động tận tụy với công việc, nâng cao chất lƣợng lao động.
Mặt khác việc tính đúng và chính xác chi phí lao động còn góp phần tính đúng và đầy đủ chi phí và giá thành sản phẩm. Muốn nhƣ vậy, công việc này phải đƣợc dựa trên cơ sở quản lý và theo dõi quá trình huy động và sử dụng lao động đƣợc coi là hộ lý mỗi khi loại lao động khác nhau cần có những biện pháp Sinh viên : Nguyễn Mạnh Linh- Lớp QT 1003K -4- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP quản lý và sử dụng khác nhau. Vì vậy việc phân loại lao động là rất cần thiết đối với mọi doanh nghiệp, tuỳ theo từng loại hình doanh nghiệp khác nhau mà có trách nhiệm phân loại lao động khác nhau. Nói tóm lại tổ chức tốt công tác tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng giúp doanh nghiệp quản lý tốt quỹ tiền lƣơng, bảo đảm việc trả lƣơng và trợ cấp bảo hiểm xã hội đúng nguyên tắc, đúng chế độ, kích thích ngƣời lao động hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao đồng thời tạo cơ cho việc phân bổ chi phí nhân công vào giá thành đƣợc chính xác.
Tổ chức tốt công tác hạch toán lao động tiền lƣơng giúp doanh nghiệp quản lý tốt quỹ tiền lƣơng, đảm bảo việc trả lƣơng và trợ cấp bảo hiểm xã hội đúng nguyên tắc, đúng chế độ, khuyến khích ngƣời lao động hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao, đồng thời tạo cơ sở cho việc phân bổ chi phí nhân công vào giá thành sản phẩm đƣợc chính xác.Các hình thức trả lương áp dụng tại doanh nghiệp: Hiện nay ở nƣớc ta, việc tính trả lƣơng cho ngƣời lao động trong các doanh nghiệp đƣợc tiến hành có nhiều hình thức nhƣng chủ yếu theo hai hình thức sau: Hình thức tiền lƣơng theo thời gian và hình thức tiền lƣơng theo sản phẩm.Hình thức trả lương theo thời gian: Hình thức này thƣờng đƣợc áp dụng cho lao động công tác văn phòng nhƣ hành chính trị, tổ chức lao động, thống kê, tài vụ, kế toán…Tiền lƣơng tính theo thời gian là tiền lƣơng trả cho ngƣời lao động, tiền lƣơng tính theo thời gian thể hiện theo tháng, ngày và giờ. Tiền lương tháng: Là trả cố định hàng tháng trên cơ sở hợp đồng lao động và đƣợc áp dụng để trả cho nhân viên làm công tác quản lý kinh tế, quản lý hành chính và các nhân viên thuộc các ngành hoạt động không có tính sản xuất cách tính nhƣ sau: Mức Mức lƣơng Hệ số Các khoản phụ lƣơng = cơ bản (tối x + lƣơng cấp tháng thiểu) Sinh viên : Nguyễn Mạnh Linh- Lớp QT 1003K -5- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Tiền lương ngày: Là tính theo ngày và áp dụng để trả lƣơng cho lao động trực tiếp hƣởng lƣơng thời gian và trả cho những ngày hội họp, học tập hoặc làm nghĩa vụ khác và làm căn cứ để tính trợ cấp BHXH. Mức lƣơng tháng Mức lƣơng ngày = Số ngày làm việc trong tháng Tiền lương giờ: thƣờng áp dụng để trả lƣơng cho ngƣời lao động trực tiếp trong thời gian làm việc không hƣởng lƣơng theo sản phẩm. Mức lƣơng ngày Mức lƣơng giờ = Số giờ làm việc trong ngày Nhƣ vậy, lƣơng theo thời gian dễ tính, dễ trả nhƣng nó mang tính bình quân, không đánh giá đúng kết quả lao động không đảm bảo nguyên tắc làm theo năng lực hƣởng theo lao động.
Ví dụ: Ngƣời lao động đƣợc hƣởng lƣơng tháng là 3.000đ/ tháng Khi đó, tiền lƣơng 1 ngày là: 3.000đ/ngày Tiền lƣơng 1 giờ công là : 150.Hình thức trả lương theo sản phẩm: Hình thức này thực hiện việc tính trả lƣơng cho ngƣời lao động theo số lƣợng, chất lƣợng sản phẩm hoặc công việc đã hoàn thành. Hình thức này tuỳ thuộc vào tình hình cụ thể ở từng doanh nghiệp mà vận dụng theo hình thức cụ thể sau: - H×nh thøc tiÒn l-¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp ( kh«ng h¹n chÕ) TiÒn l-¬ng ®-îc Sè l-îng x = §¬n gi¸ tiÒn l-¬ng lÜnh trong th¸ng Sp, cv hoµn thµnh - H×nh thøc tiÒn l-¬ng theo s¶n phÈm gi¸n tiÕp Th-êng ¸p dông ®Ó tr¶ cho c¸c bé phËn s¶n xuÊt nh- lao ®éng lµm nhiÖm vô vËn chuyÓn vËt liÖu, thµnh phÈm, b¶o d-ìng m¸y mãc thiÕt bÞ….h-ëng l-¬ng phô thuéc vµo kÕt qu¶ lao ®éng cña bé phËn trùc tiÕp s¶n xuÊt. TiÒn l-¬ng TiÒn l-¬ng = Tû lÖ l-¬ng gi¸n tiÕp ®-îc lÜnh trong ®-îc lÜnh cña x Sinh viên : Nguyễn Mạnh Linh- Lớp QT 1003K -6- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP th¸ng bé phËn trùc tiÕp - Hình thức tiền lương theo sản phẩm có thưởng, có phạt + Thƣởng trong sản xuất nhƣ chất lƣợng sản phẩm tốt, tăng năng suất lao động, tiết kiệm vật tƣ. + Phạt: Hỏng sản phẩm, lãng phí, không đảm bảo ngày công qui định….
+ Theo hình thức tiền lƣơng, theo sản phẩm luỹ tiến: ngoài tiền lƣơng theo sản phẩm trực tiếp còn có một phần thƣởng đƣợc tính trên cơ sở tăng đơn giá tiền lƣơng ở các mức năng suất cao. Hình thức này có tác dụng kích thích ngƣời lao động duy trì cƣờng độ lao động mức tối đa. Nhìn chung ở các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị trƣờng, đặt lợi nhuận lên mục tiêu hàng đầu nên việc tiết kiệm đƣợc chi phí lƣơng là một nhiệm vụ quan trọng, trong đó cách thức trả lƣơng đƣợc lựa chọn sau khi nghiên cứu thực tế các loại công việc trong doanh nghiệp là biện pháp cơ bản, có hiệu quả cao để tiết kiệm khoản chi phí này.