Luận văn thạc sĩ về cải tiến dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên

Luận văn thạc sĩ toán học phân tích hoàn thiện dự toán ngân sách tại công ty cp bánh kẹo phạm nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Hà Xuân Hữu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Trực
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Tp. HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Cải Tiến Dự Toán Ngân Sách Tại Công Ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cảm ơn
• Lời cam đoan
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• Danh mục các bảng biểu
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Tổng quan về dự toán ngân sách
• 1.1. Một số vấn đề chung về dự toán ngân sách
• 1.1.1. Khái niệm ngân sách
• 1.1.2. Các loại dự toán
• 1.1.3. Mục đích, chức năng và ý nghĩa của việc lập dự toán
• 1.2. Mô hình và quy trình dự toán
• 1.2.1. Các mô hình dự toán
• 1.2.2. Quy trình lập dự toán
• 1.2.3. Mối quan hệ giữa các dự toán
• 1.3. Yếu tố con người trong dự toán
• 2. Chương 2: Thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh kẹo Phạm Nguyên
• 2.1. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Thị trường và sản phẩm
• 2.1.3. Quy trình công nghệ sản xuất
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức và quản lý
• 2.2. Tổ chức công tác kế toán
• 2.2.1. Chức năng và nhiệm vụ của bộ phận kế toán
• 2.2.2. Chức năng và nhiệm vụ của từng phần hành
• 2.2.3. Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán
• 2.3. Thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh kẹo Phạm Nguyên
• 2.3.1. Trách nhiệm của các bộ phận trong quá trình dự toán
• 2.3.2. Quy trình dự toán
• 2.4. Đánh giá thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh kẹo Phạm Nguyên
• 3. Chương 3: Hoàn thiện công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh kẹo Phạm Nguyên
• 3.1. Mục tiêu và quan điểm hoàn thiện
• 3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện
• 3.1.2. Mục tiêu hoàn thiện
• 3.1.3. Quan điểm hoàn thiện
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện
• 3.2.1. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và quy trình quản lý
• 3.2.2. Hoàn thiện loại dự toán và mô hình dự toán
• 3.2.3. Hoàn thiện quy trình dự toán
• 3.2.4. Hoàn thiện phương pháp dự báo
• 3.2.5. Hoàn thiện các báo cáo dự toán
• 3.2.6. Dự toán ngân sách trong môi trường công nghệ thông tin
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục
• Phụ lục 1a: Dự toán sản lượng tiêu thụ
• Phụ lục 1b: Dự toán doanh thu
• Phụ lục 2: Dự toán số lượng sản xuất
• Phụ lục 3a: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (bao bì)
• Phụ lục 3b: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (vật liệu chính)
• Phụ lục 4: Dự toán chi phí nhân công trực tiếp
• Phụ lục 5: Chi phí sản xuất chung
• Phụ lục 6: Dự toán giá vốn
• Phụ lục 7: Dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp
• Phụ lục 8a: Dự toán thu tiền
• Phụ lục 8b: Dự toán chi tiền
• Phụ lục 8c: Dự toán tổng hợp thu chi tiền
• Phụ lục 9: Dự toán Báo cáo kết quả kinh doanh
• Phụ lục 10: Dự toán Bảng cân đối kế toán

Tóm tắt

I. Tổng quan về dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách là một công cụ quản lý tài chính quan trọng trong các doanh nghiệp, đặc biệt là tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên. Theo Stephen Brookson, dự toán ngân sách được định nghĩa là một kế hoạch cho các hoạt động trong tương lai của doanh nghiệp, thường thể hiện dưới dạng các số liệu tài chính. Dự toán ngân sách không chỉ là một bản kế hoạch mà còn là một công cụ giúp các nhà quản lý định hướng hoạt động kinh doanh. Việc lập dự toán ngân sách giúp doanh nghiệp xác định các mục tiêu tài chính và phân bổ nguồn lực một cách hợp lý. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng và sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh. Dự toán ngân sách cũng giúp doanh nghiệp theo dõi và đánh giá hiệu quả hoạt động, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời nhằm tối ưu hóa ngân sách.

1.1 Khái niệm ngân sách

Ngân sách là một phần không thể thiếu trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Theo Loan Lê, ngân sách là một chương trình thể hiện những mục tiêu của ban quản lý và chính sách của doanh nghiệp bằng việc xác định số lượng và tiền tệ. Ngân sách không chỉ đơn thuần là một bản dự toán mà còn là một công cụ giúp doanh nghiệp điều hành và kiểm soát các hoạt động tài chính. Việc lập ngân sách giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp. Đặc biệt, ngân sách còn giúp doanh nghiệp dự đoán và chuẩn bị cho các biến động trong tương lai, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

1.2 Các loại dự toán

Dự toán ngân sách có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo thời gian, dự toán có thể chia thành dự toán ngắn hạn và dài hạn. Dự toán ngắn hạn thường được lập cho một năm và được chia thành các kỳ ngắn hơn như quý hoặc tháng. Ngược lại, dự toán dài hạn thường được lập cho nhiều năm và giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng thể về kế hoạch phát triển trong tương lai. Ngoài ra, dự toán còn có thể được phân loại theo chức năng hoạt động, như dự toán cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, và tài chính. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý và theo dõi các hoạt động tài chính của mình.

II. Thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên

Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên đã bắt đầu lập dự toán ngân sách từ năm 2008. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều hạn chế. Các bộ phận trong công ty chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng của việc lập dự toán ngân sách. Điều này dẫn đến việc ngân sách không được sử dụng hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực. Theo đánh giá, quy trình lập dự toán ngân sách tại công ty còn thiếu tính hệ thống và chưa được chuẩn hóa. Các bộ phận thường lập ngân sách một cách riêng lẻ, không có sự phối hợp chặt chẽ với nhau. Điều này làm giảm tính chính xác và khả năng dự đoán của ngân sách. Để cải thiện tình hình, công ty cần xây dựng một quy trình lập dự toán ngân sách rõ ràng và có sự tham gia của tất cả các bộ phận liên quan.

2.1 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý

Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh bánh kẹo. Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường, công ty cần có một hệ thống quản lý ngân sách hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Tuy nhiên, hiện tại, công ty vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý chi phí sản xuất và chi phí hoạt động. Việc thiếu thông tin chính xác và kịp thời về tình hình tài chính đã ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của ban lãnh đạo. Do đó, việc cải tiến quy trình lập dự toán ngân sách là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

2.2 Tổ chức công tác kế toán

Công tác kế toán tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên hiện nay còn nhiều bất cập. Các bộ phận kế toán chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong việc lập và thực hiện ngân sách. Điều này dẫn đến việc thông tin tài chính không được cập nhật kịp thời, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát chi phí. Hơn nữa, việc sử dụng các phần mềm kế toán chưa được tối ưu hóa, khiến cho quá trình lập dự toán ngân sách gặp nhiều khó khăn. Để khắc phục tình trạng này, công ty cần đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên kế toán để nâng cao năng lực chuyên môn.

III. Hoàn thiện công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên

Để hoàn thiện công tác dự toán ngân sách, Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên cần xác định rõ mục tiêu và quan điểm hoàn thiện. Việc hoàn thiện không chỉ dừng lại ở việc lập ngân sách mà còn bao gồm cả quy trình quản lý và kiểm soát ngân sách. Công ty cần xây dựng một hệ thống ngân sách linh hoạt, có khả năng điều chỉnh theo sự thay đổi của thị trường. Đồng thời, cần có sự tham gia của tất cả các bộ phận trong công ty để đảm bảo tính chính xác và khả năng dự đoán của ngân sách. Việc áp dụng các phương pháp lập ngân sách hiện đại như dự toán từ đầu (Zero-Based Budgeting) cũng cần được xem xét để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

3.1 Mục tiêu và quan điểm hoàn thiện

Mục tiêu hoàn thiện công tác dự toán ngân sách tại Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên là nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong việc lập và thực hiện ngân sách. Công ty cần xác định rõ các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính để làm cơ sở cho việc lập ngân sách. Quan điểm hoàn thiện cần hướng tới việc xây dựng một quy trình lập ngân sách đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận. Điều này sẽ giúp công ty có cái nhìn tổng thể về tình hình tài chính và đưa ra các quyết định kịp thời nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện

Để hoàn thiện công tác dự toán ngân sách, Công ty CP Bánh Kẹo Phạm Nguyên cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần xây dựng một quy trình lập ngân sách rõ ràng và có sự tham gia của tất cả các bộ phận. Thứ hai, cần đầu tư vào công nghệ thông tin để nâng cao khả năng quản lý và kiểm soát ngân sách. Cuối cùng, công ty cần thường xuyên tổ chức các buổi đào tạo cho nhân viên về kỹ năng lập ngân sách và quản lý tài chính. Những giải pháp này sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và đạt được các mục tiêu tài chính đã đề ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách hoạt động tại các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm có ý nghĩa sống còn trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt. Tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Phạm Nguyên, sau quá trình chuyển đổi từ cơ sở tư nhân lên công ty cổ phần với mức vốn điều lệ đạt hơn 160 tỷ đồng và vận hành dây chuyền sản xuất hiện đại công suất trên 10 tấn/ngày, việc quản trị chi phí và dòng tiền đặt ra nhiều thách thức mới. Năm tài chính 2008 đánh dấu cột mốc lần đầu tiên doanh nghiệp áp dụng lập dự toán ngân sách tổng thể, song công tác này còn mang tính tự phát, bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong kiểm soát và phối hợp giữa các phòng ban chức năng.

Vấn đề trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện mô hình, quy trình và phương pháp lập dự toán ngân sách hiện hành tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Phạm Nguyên; từ đó nhận diện những hạn chế về mặt phân cấp quản lý, dự báo số liệu và kỹ thuật kế toán quản trị. Mục tiêu cụ thể hướng tới việc xây dựng hệ thống dự toán ngân sách đồng bộ, khoa học, gắn liền với chiến lược tăng trưởng doanh thu tối thiểu 30,0% mỗi năm và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) đạt trên 25,0%.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ chu trình hoạt động sản xuất kinh doanh tại trụ sở chính và hệ thống nhà xưởng với tổng diện tích hơn 12.000 m2 trong giai đoạn năm 2008 đến năm 2009. Về mặt ý nghĩa thực tiễn, luận văn cung cấp giải pháp tái cấu trúc ngân sách giúp kiểm soát chặt chẽ giá thành sản phẩm, hạn chế thất thoát nguyên vật liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp trên thị trường bánh kẹo Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết kế toán quản trị hiện đại, tiêu biểu là mô hình quy trình lập dự toán 3 giai đoạn của Stephen Brookson (2000) bao gồm: giai đoạn chuẩn bị mục tiêu chiến lược, giai đoạn soạn thảo các biểu mẫu ngân sách nghiệp vụ, và giai đoạn theo dõi, kiểm tra, phân tích sai biệt. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng mô hình liên kết dự toán ngân sách tổng thể của Frank Selto (2000), trong đó dự toán tiêu thụ giữ vai trò chủ đạo, định hướng cho chuỗi dự toán sản xuất, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung và dự toán tài chính bao gồm báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán, lưu chuyển tiền tệ.

Các khái niệm cốt lõi được làm rõ bao gồm: dự toán linh hoạt (flexible budget) với 3 kịch bản vận hành cơ bản (lạc quan, trung bình, bi quan); dự toán tăng dần (incremental budgeting); dự toán từ đầu (zero-based budgeting - ZBB); dự toán cuốn chiếu (rolling budget); và hiện tượng "phần đệm dự toán" (budget slack) sinh ra từ yếu tố tâm lý con người trong quản trị khi các cấp cơ sở có xu hướng hạ thấp mục tiêu doanh thu và nâng khống chi phí.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua khảo sát thực tế và phỏng vấn sâu 35 cán bộ quản lý chủ chốt thuộc Ban Tổng Giám đốc và 9 phòng ban chức năng bao gồm Tài chính - Kế toán, Kinh doanh, Sản xuất, Kỹ thuật, Thu mua, Hành chính - Nhân sự. Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các nhân sự trực tiếp tham gia lập và phê duyệt ngân sách. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính am hiểu sâu sắc về vận hành nội bộ, phản ánh chính xác các xung đột lợi ích và rào cản thông tin giữa các cấp.

Dữ liệu thứ cấp được khai thác từ các báo cáo tài chính, bảng định mức kỹ thuật sản xuất bánh bích quy và số liệu bán hàng chu kỳ 12 tháng giai đoạn 2007 - 2008. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích so sánh và phương pháp tổng hợp phân tích sai lệch (variance analysis) để đánh giá tính khả thi và độ chính xác của số liệu dự toán. Toàn bộ timeline nghiên cứu được tiến hành từ tháng 12 năm 2008 đến quý 2 năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng trong công tác dự toán ngân sách tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Phạm Nguyên:

• Thứ nhất, chu kỳ năm ngân sách của doanh nghiệp được thiết lập lệch 1 tháng so với năm tài chính (bắt đầu từ tháng 2 năm hiện hành đến hết tháng 1 năm sau) nhằm thích ứng với tính chất thời vụ cao điểm tiêu thụ Tết Nguyên đán vào tháng 11 và 12 Âm lịch.
• Thứ hai, chính sách dòng tiền có sự phân hóa rõ nét khi công ty duy trì tỷ lệ thu tiền bán hàng 100% trả trước từ mạng lưới đại lý, trong khi chính sách trả tiền mua nguyên vật liệu chỉ thanh toán ngay khoảng 15%, còn 75% thanh toán gối đầu vào tháng kế tiếp trong hạn mức 15 đến 45 ngày.
• Thứ ba, phương pháp dự báo giá bán còn mang tính chủ quan cơ học khi lấy giá thực tế năm cũ tăng thêm đồng loạt 30% để đáp ứng chỉ tiêu lợi nhuận của ban giám đốc, chưa tính toán đầy đủ biến động giá bột mì, bơ, sữa và phản ứng cạnh tranh của thị trường.
• Thứ tư, hệ thống bảng tính Excel kết nối các phòng ban còn thiếu tính liên kết động, cơ chế kiểm soát chưa phân định rõ ranh giới giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị, dẫn đến tình trạng "phần đệm dự toán" khi các trưởng bộ phận chủ động khai tăng chi phí dự phòng khoảng 10% đến 15% nhằm giảm áp lực chỉ tiêu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên xuất phát từ mô hình quản trị còn mang nặng tính gia đình trong giai đoạn đầu chuyển đổi sang công ty cổ phần. Doanh nghiệp chưa thành lập Ban Ngân sách chuyên trách để điều phối độc lập, mà dồn toàn bộ gánh nặng tổng hợp lên phòng kế toán. So sánh với các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo cùng ngành niêm yết trên thị trường chứng khoán, việc lập dự toán tại Phạm Nguyên thiếu hẳn công cụ phân tích độ nhạy (sensitivity analysis) và chưa phân loại chi phí thành biến phí và định phí để phục vụ dự toán linh hoạt.

Để trực quan hóa hiệu quả quản trị, dữ liệu sai lệch ngân sách cần được trình bày qua Bảng ma trận phân tích sai biệt (Variance Matrix) kết hợp Biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) thể hiện cấu trúc chi phí sản xuất theo từng quý. Cách trình bày này giúp các nhà quản trị nhận diện ngay tức thì các biến động nguyên vật liệu chính (chiếm trên 60% giá thành), từ đó đưa ra quyết định điều chỉnh kế hoạch sản xuất kịp thời thay vì chờ đến kỳ quyết toán cuối năm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi:

• Thành lập Ban Ngân sách chuyên trách trực thuộc Hội đồng Quản trị và phân định rõ chức năng kế toán quản trị: Ban Giám đốc phối hợp Trưởng phòng Tài chính - Kế toán triển khai tái cơ cấu trong vòng 3 tháng, bổ nhiệm nhân sự chuyên trách kiểm soát ngân sách độc lập nhằm loại bỏ xung đột quyền lợi giữa các bộ phận.
• Chuyển đổi từ mô hình dự toán tĩnh sang mô hình dự toán linh hoạt kết hợp dự toán cuốn chiếu: Phòng Kế toán quản trị xây dựng 3 kịch bản sản lượng tiêu thụ theo quý, cập nhật liên tục 3 tháng một lần; mục tiêu giảm tỷ lệ sai số dự báo doanh thu và giá vốn xuống dưới mức 5,0% trong vòng 6 tháng áp dụng.
• Ứng dụng phương pháp dự toán từ đầu (ZBB) đối với các khoản mục chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp: Bộ phận Kinh doanh và Hành chính - Nhân sự đánh giá lại toàn bộ định mức chi phí, đảm bảo tỷ lệ trích kinh phí cho hoạt động Nghiên cứu & Phát triển (R&D) đạt tối thiểu 0,5% doanh thu và đào tạo nhân lực đạt mức 0,25% doanh thu hàng năm.
• Đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và tích hợp hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP): Ban Tổng Giám đốc phê duyệt ngân sách đầu tư phần mềm chuyên dụng trong lộ trình 12 tháng, thay thế các bảng tính Excel rời rạc để tự động hóa quy trình truyền dữ liệu từ khâu đặt hàng, định mức sản xuất đến báo cáo tài chính dự toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Ban lãnh đạo và Giám đốc điều hành các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, bánh kẹo: Cung cấp khung định hướng chiến lược để thiết lập chu kỳ ngân sách đặc thù theo mùa vụ, kiểm soát mục tiêu tăng trưởng doanh thu 30% và biên lợi nhuận gộp trên 30,0%.
• Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng tại các doanh nghiệp vừa và lớn: Cung cấp bài học thực tiễn về kỹ thuật xây dựng bộ biểu mẫu dự toán chi phí nguyên vật liệu, nhân công, giá thành và quản trị dòng tiền với chính sách thu tiền trước 100%.
• Các chuyên gia tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp và triển khai hệ thống ERP: Sử dụng làm tài liệu phân tích quy trình nghiệp vụ (business process mapping), nhận diện các điểm nghẽn thông tin giữa 9 phòng ban chức năng khi chuẩn hóa dữ liệu tài chính.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật chuẩn mực về ứng dụng mô hình Stephen Brookson và Frank Selto vào thực tiễn doanh nghiệp Việt Nam có quy mô vốn từ 100 đến 500 tỷ đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao doanh nghiệp bánh kẹo nên áp dụng chu kỳ năm ngân sách từ tháng 2 đến tháng 1 năm sau thay vì năm dương lịch thông thường?
Do ngành bánh kẹo có tính thời vụ cực đại vào dịp Tết Nguyên đán (tháng 11 và 12 Âm lịch, tương đương tháng 12 và tháng 1 Dương lịch). Việc lập chu kỳ ngân sách từ tháng 2 đến tháng 1 giúp gom trọn vẹn một mùa kinh doanh cao điểm vào cùng kỳ đánh giá, tránh việc cắt đôi vụ mùa tiêu thụ lớn nhất năm và giúp số liệu doanh thu đạt độ chuẩn xác trên 95%.

Làm thế nào để hạn chế hiện tượng "phần đệm dự toán" khi các trưởng bộ phận cố tình khai tăng chi phí?
Doanh nghiệp cần chuyển từ mô hình áp đặt thuần túy sang mô hình thông tin phản hồi hai chiều, kết hợp áp dụng kỹ thuật dự toán từ đầu (ZBB) cho các khoản chi phí trọng yếu. Đồng thời, gắn chỉ tiêu KPI và chính sách khen thưởng với độ chính xác của dự toán thay vì chỉ thưởng trên mức vượt kế hoạch đơn thuần, giúp giảm thiểu 10% đến 15% chi phí ảo.

Chính sách bán hàng thu tiền ngay 100% mang lại lợi thế và rủi ro gì trong lập dự toán tiền tệ?
Lợi thế lớn nhất là giúp doanh nghiệp chủ động hoàn toàn nguồn vốn lưu động, giảm thiểu rủi ro nợ xấu về mức 0%. Tuy nhiên, trong dự toán tiền tệ, nếu sản lượng tiêu thụ sụt giảm đột ngột, dòng tiền thu vào sẽ co hẹp tức thì, đòi hỏi dự toán chi trả nhà cung cấp (thường gối đầu 75% sang tháng sau) phải có quỹ dự phòng thanh khoản tối thiểu 15% tổng tài sản ngắn hạn.

Dự toán linh hoạt mang lại hiệu quả vượt trội gì so với dự toán định mức cố định tại công ty sản xuất bánh kẹo?
Dự toán linh hoạt cho phép doanh nghiệp thiết lập ngân sách chi phí theo nhiều mức độ công suất vận hành (như 80%, 100%, 120% công suất nhà máy 10 tấn/ngày). Khi giá nguyên liệu đầu vào như đường, bột mì biến động, doanh nghiệp có thể điều chỉnh ngay định mức giá thành mà không cần lập lại toàn bộ hệ thống dự toán ban đầu.

Doanh nghiệp quy mô vốn trên 160 tỷ đồng cần chuẩn bị gì trước khi số hóa quy trình dự toán lên phần mềm ERP?
Doanh nghiệp cần chuẩn hóa toàn bộ hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật (tỷ lệ phối trộn bột, hao hụt nướng, bao bì), rà soát phân loại biến phí - định phí tại 9 phòng ban chức năng, và tổ chức đào tạo nâng cao nhận thức quản trị ngân sách cho tối thiểu 100% cán bộ quản lý cấp trung trước khi cài đặt hệ thống.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dự toán ngân sách hoạt động và quản trị tài chính doanh nghiệp sản xuất thực phẩm.
• Đánh giá trung thực, khách quan thực trạng lần đầu lập dự toán năm 2008 tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Phạm Nguyên với quy mô vốn 160 tỷ đồng.
• Nhận diện các nút thắt cốt lõi về hiện tượng phần đệm ngân sách, tính mùa vụ chu kỳ tháng 2 - tháng 1 và phương pháp dự báo giá bán cơ học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gồm thành lập Ban Ngân sách, ứng dụng dự toán linh hoạt, áp dụng mô hình ZBB và số hóa ERP.
• Xây dựng lộ trình triển khai chi tiết từ 3 đến 12 tháng, tạo đòn bẩy vững chắc để đạt mục tiêu tăng trưởng doanh thu 30% và ROE trên 25,0%.

Để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số, các nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất cần khẩn trương tham khảo và áp dụng ngay khung hoàn thiện dự toán ngân sách này vào kỳ kinh doanh tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O TR¦êNG §¹I HäC KINH TÕ Tp. HCM --------------- Hå Xu©n H÷u HOµN THIÖN Dù TO¸N NG¢N S¸CH T¹I C¤NG TY CP B¸NH KÑO PH¹M NGUY£N Chuyªn ngµnh : KÕ to¸n – KiÓm to¸n M· sè : 60.30 LUËN V¡N TH¹C SÜ KINH TÕ NG¦êI H¦íNG DÉN KHOA HäC : TS. L£ §×NH TRùC TP. Hå ChÝ Minh - N¨m 2009 123doc ii lêi c¶m ¬n T«i xin göi lêi c¶m ¬n ®Õn TS.

Lª §×nh Trùc, ng­êi ®· trùc tiÕp h­íng dÉn t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. T«i ®· may m¾n cã ®­îc nhiÒu sù gióp ®ì cña c¸c thÇy c«, b¹n bÌ, ®ång nghiÖp vµ gia ®×nh ®Ó hoµn thµnh luËn v¨n, t«i xin göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c ®Õn hä. T«i còng xin c¶m ¬n ®Õn Ban gi¸m ®èc vµ c¸c anh chÞ trong phßng kÕ to¸n cña C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn ®· t¹o nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi vµ cung cÊp tµi liÖu cho nghiªn cøu cña t«i. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Hå Xu©n H÷u 123doc iii Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu ®éc lËp cña t«i víi sù cè vÊn cña Ng­êi h­íng dÉn khoa häc, sè liÖu vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu trong luËn v¨n nµy lµ trung thùc vµ ch­a hÒ ®­îc c«ng bè trong c¸c nghiªn cøu nµo.

T«i còng xin cam ®oan r»ng mäi sù gióp ®ì cho viÖc thùc hiÖn luËn v¨n nµy ®· ®­îc c¶m ¬n vµ c¸c th«ng tin trÝch dÉn trong luËn v¨n ®· ®­îc chØ râ nguån gèc. T¸c gi¶ LuËn v¨n Hå Xu©n H÷u 123doc iv MôC LôC Trang phô b×a lêi c¶m ¬n. ii Lêi cam ®oan. iii MôC LôC.iv DANH MôC C¸C Ký HIÖU, CH÷ VIÕT T¾T.vii Danh môc c¸c b¶ng biÓu.

viii DANH MôC C¸C H×NH VÏ §å THÞ. ix Më ®Çu .3 Tæng quan vÒ dù to¸n ng©n s¸ch .1 Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ dù to¸n ng©n s¸ch.1 Kh¸i niÖm ng©n s¸ch.2 C¸c lo¹i dù to¸n.3 Môc ®Ých, chøc n¨ng vµ ý nghÜa cña viÖc lËp dù to¸n .2 M« h×nh vµ quy tr×nh dù to¸n .1 C¸c m« h×nh dù to¸n.2 Quy tr×nh lËp dù to¸n .3 Mèi quan hÖ gi÷a c¸c dù to¸n .3 YÕu tè con ng­êi trong dù to¸n .22 Thùc tr¹ng c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn .1 §Æc ®iÓm ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ tæ chøc qu¶n lý .1 LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn .2 ThÞ tr­êng vµ s¶n phÈm .3 Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt .4 C¬ cÊu tæ chøc vµ qu¶n lý.2 Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n.1 Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña bé phËn kÕ to¸n.2 Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña tõng phÇn hµnh .3 S¬ ®å tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n.3 Thùc tr¹ng c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn .1 Tr¸ch nhiÖm cña c¸c bé phËn trong qu¸ tr×nh dù to¸n .2 Quy tr×nh dù to¸n.4 §¸nh gi¸ thùc tr¹ng c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn .49 Hoµn thiÖn c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn .1 Môc tiªu vµ quan ®iÓm hoµn thiÖn .1 Sù cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn.2 Môc tiªu hoµn thiÖn .3 Quan ®iÓm hoµn thiÖn .2 Mét sè gi¶i ph¸p hoµn thiÖn .1 Hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc vµ quy tr×nh qu¶n lý .2 Hoµn thiÖn lo¹i dù to¸n vµ m« h×nh dù to¸n .3 Hoµn thiÖn quy tr×nh dù to¸n .4 Hoµn thiÖn ph­¬ng ph¸p dù b¸o .5 Hoµn thiÖn c¸c b¸o c¸o dù to¸n .6 Dù to¸n ng©n s¸ch trong m«i tr­êng c«ng nghÖ th«ng tin .71 123doc vi Tµi liÖu tham kh¶o .1a Dù to¸n s¶n l­îng tiªu thô .1b Dù to¸n doanh thu .2 Dù to¸n sè l­îng s¶n xuÊt .3a Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (bao b×) .3b Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (vËt liÖu chÝnh) .4 Dù to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp .5 Chi phÝ s¶n xuÊt chung .6 Dù to¸n gi¸ vèn .7 Dù to¸n chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp .8a Dù to¸n thu tiÒn .8b Dù to¸n chi tiÒn.8c Dù to¸n tæng hîp thu chi tiÒn .9 Dù to¸n B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh.10 Dù to¸n B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n.124 123doc vii DANH MôC C¸C Ký HIÖU, CH÷ VIÕT T¾T BHXH : B¶o hiÓm x· héi BCKQKD : B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh BHYT : B¶o hiÓm y tÕ BVQI : Bureau Veritas Qualite International C«ng ty : C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn CP : Cæ phÇn CPNCTT : Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp CPNVLTT : Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp CPSXC : Chi phÝ s¶n xuÊt chung ERP : HÖ thèng ho¹ch ®Þnh nguån lùc doanh nghiÖp G§ : Gi¸m ®èc GTGT : ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng H§QT : Héi ®ång qu¶n trÞ HC-NS : Hµnh chÝnh nh©n sù ISO : Tæ chøc tiªu chuÈn quèc tÕ KT : KÕ to¸n LCTT : Lu chuyÓn tiÒn tÖ P.KTQT : Phßng kÕ to¸n qu¶n trÞ P.KTTC : Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh P.TC : Phßng tµi chÝnh P.TG§ : Phã tæng gi¸m ®èc SWOT : §iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu, thêi c¬, vµ nguy c¬ TNHH : Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n TP : Tr­ëng phßng TP.QT : Tr­ëng phßng qu¶n trÞ TP.TC-KT : Tr­ëng phßng tµi chÝnh kÕ to¸n TSC§ : Tµi s¶n cè ®Þnh VND : ViÖt Nam §ång ZBB : Dù to¸n tõ ®Çu 123doc viii Danh môc c¸c b¶ng biÓu B¶ng 2.1 Tû lÖ t¨ng doanh thu qua c¸c n¨m.1 S¶n l­îng tiªu thô.2 Doanh thu tiªu thô.3 Dù to¸n s¶n xuÊt .4 Dù to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp .5 Dù to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp .6 Dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung.7 Dù to¸n thµnh phÈm tån kho, gi¸ thµnh vµ gi¸ vèn hµng b¸n.8 Dù to¸n chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp.9 Dù to¸n vèn ®Çu t­ .10 KÕ ho¹ch thu tiÒn b¸n hµng.11 KÕ ho¹ch tr¶ tiÒn mua nguyªn, vËt liÖu.12 Dù to¸n tiÒn.67 123doc ix DANH MôC C¸C H×NH VÏ §å THÞ H×nh 1.1 M« h×nh th«ng tin tõ trªn xuèng .2 M« h×nh th«ng tin ph¶n håi .3 M« h×nh th«ng tin tõ d­íi lªn .4 Quy tr×nh dù to¸n ng©n s¸ch theo 3 giai ®o¹n cña Stephen Brookson .5 Mèi quan hÖ gi÷a c¸c thµnh phÇn cña mét ng©n s¸ch .1 Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt b¸nh bÝch quy .2 S¬ ®å c¬ cÊu tæ chøc C«ng ty Cæ PhÇn B¸nh KÑo Ph¹m Nguyªn .3 S¬ ®å tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n .1 KÕ ho¹ch phèi hîp b¸n hµng vµ ho¹t ®éng .2 S¬ ®å tæ chøc c«ng ty thay ®æi .3 Ng©n s¸ch mèi quan hÖ víi c¸c víi chiÕn l­îc vµ ho¹ch ®Þnh .56 123doc -1- Më ®Çu Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi ThÕ giíi mµ c¸c doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng ngµy cµng thay ®æi nhanh chãng, sù thay ®æi c«ng nghÖ, toµn cÇu hãa, vµ nhiÒu yÕu tè kh¸c lµm cho m«i tr­êng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ngµy cµng phøc t¹p vµ sù c¹nh tranh ngµy cµng khèc liÖt h¬n. Lµm sao ®Ó tèi ­u hãa c¸c nguån lùc h÷u h¹n cña doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn nh­ vËy? Mét trong c¸c c«ng cô th­êng ®­îc c¸c doanh nghiÖp sö dông ®ã lµ, lËp kÕ ho¹ch. Trong ®ã, kÕ ho¹ch (dù to¸n) ng©n s¸ch gi÷ vai trß hÕt søc quan träng.

Mét sù to¸n ng©n s¸ch tèt, gióp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ ®Þnh h­íng ®­îc ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh theo mét chiÕn l­îc thèng nhÊt vµ phèi hîp hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc trong doanh nghiÖp. Vµ do vËy, nã nh­ mét c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu trong c¸c doanh nghiÖp. T¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn, viÖc lËp dù to¸n ng©n s¸ch chØ míi thùc hiÖn b¾t ®Çu cho n¨m tµi chÝnh 2008. §©y lµ lÇn ®Çu lËp kÕ ho¹ch nªn l·nh ®¹o c«ng ty vµ c¸c bé phËn trong c«ng ty ch­a ý thøc ®­îc hÕt tÇm quan träng cña c«ng t¸c dù to¸n.

Do vËy, mét nghiªn cøu cô thÓ c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ dù to¸n ng©n s¸ch còng nh­ ®¸nh gi¸ l¹i thùc tr¹ng c«ng t¸c lËp dù to¸n ng©n s¸ch n¨m 2008 ®Ó tõ ®ã hoµn thiÖn c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch cña c«ng ty lµ nhu cÇu cÇn thiÕt. Môc ®Ých nghiªn cøu Môc ®Ých cña nghiªn cøu lµ muèn hÖ thèng hãa nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ dù to¸n ng©n s¸ch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch vµ ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn §èi t­îng nghiªn cøu §èi t­îng nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ c¸c vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña dù to¸n ng©n s¸ch. Ph¹m vi nghiªn cøu Ph¹m vi nghiªn cøu chØ tËp trung vµo dù to¸n cña C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn 123doc -2- Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu C¸c ph­¬ng ph¸p sö dông trong nghiªn cøu: ph­¬ng ph¸p quan s¸t vµ pháng vÊn, ph­¬ng ph¸p thèng kª, ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ tæng hîp, Bè côc cña luËn v¨n LuËn v¨n gåm 3 ch­¬ng: Ch­¬ng 1: Tæng quan vÒ dù to¸n ng©n s¸ch Ch­¬ng 2: Thùc tr¹ng c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn Ch­¬ng 3: Hoµn thiÖn c«ng t¸c dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn Ngoµi ra luËn v¨n cßn phô lôc vÒ c¸c b¶ng biÓu trong qu¸ tr×nh dù to¸n ng©n s¸ch t¹i C«ng ty CP B¸nh kÑo Ph¹m Nguyªn. 123doc -3- Ch­¬ng 1 Tæng quan vÒ dù to¸n ng©n s¸ch 1.1 Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ dù to¸n ng©n s¸ch 1.1 Kh¸i niÖm ng©n s¸ch Theo Stephen Brookson [5], th× dù to¸n ng©n s¸ch (budget) lµ mét kÕ ho¹ch cho c¸c ho¹t ®éng trong t­¬ng lai cña doanh nghiÖp, th­êng thÓ hiÖn d­íi d¹ng nh÷ng d÷ liÖu tµi chÝnh.

Dù to¸n ng©n s¸ch lµ mét b¶n kÕ ho¹ch thÓ hiÖn d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ ®­îc chuÈn bÞ tr­íc cho thêi gian s¾p tíi th­êng lµ mét n¨m. Trong “HÖ thèng dù b¸o ®iÒu khiÓn kÕ ho¹ch ra quyÕt ®Þnh”, Loan Lª [1], Dù to¸n “lµ mét ch­¬ng tr×nh thÓ hiÖn nh÷ng môc tiªu cña ban qu¶n lý vµ chÝnh s¸ch cña doanh nghiÖp b»ng ®¬n vÞ sè l­îng vµ tiÒn tÖ.” Theo tõ ®iÓn tiÕng viÖt [3], dù to¸n (danh tõ) lµ mét b¶n dù to¸n vµ dù to¸n (®éng tõ) lµ tÝnh to¸n tr­íc nh÷ng kho¶n thu chi vÒ tµi chÝnh. Mét dù b¸o cã thÓ rÊt ®¬n gi¶n, diÔn t¶ nh÷ng g× ®­îc dù ®o¸n sÏ x¶y ra trong t­¬ng lai. Mét dù to¸n diÔn t¶ nh÷ng g× ng­êi ta tin cã thÓ lµm ®­îc trong t­¬ng lai.

Nh­ vËy, dù to¸n ng©n s¸ch lµ mét kÕ ho¹ch mµ trong ®ã thÓ hiÖn nh÷ng môc tiªu tæ chøc cÇn ph¶i ®¹t ®­îc ®ång thêi chØ râ c¸ch thøc huy ®éng c¸c nguån lùc ®Ó thùc hiÖn c¸c môc tiªu mµ tæ chøc ®Æt ra. Dù to¸n ®­îc x¸c ®Þnh b»ng mét hÖ thèng c¸c chØ tiªu vÒ sè l­îng vµ gi¸ trÞ cho mét kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh trong t­¬ng lai. Dù to¸n lµ c¬ së, lµ trung t©m cña kÕ ho¹ch vµ tiÒn ®Ò cho viÖc dù to¸n lµ dù b¸o.