CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề chung về tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp 1. Khái niệm về tuyển dụng Nhân viên là tiềm lực, là tài nguyên kiến thức vô hạn của doanh nghiệp.
Chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh bền vững của mọi doanh nghiệp. Điều kiện kiên quyết để có đội ngũ nhân sự có chất lượng, đáp ứng yêu cầu của mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp là cần phải làm tốt công tác tuyển dụng nhân sự. Tuyển dụng nhân sự là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân sự để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp. Nguồn: Vũ Thùy Dương, Hoàng Văn Hải, Quản trị nhân lực, NXB thống kê 2005.
Tuyển dụng bao gồm 02 công việc là tuyển mộ và tuyển chọn nhân sự: Tuyển mộ là quá trình tìm kiếm, thu hút các ứng cử viên từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động nhằm đạt được các mục tiêu của mình. Tuyển mộ là bước đầu tiên trong một chuỗi dây truyền tuyển dụng người lao động. Quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến kết quả của quá trình tuyển chọn cũng như chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Trong thực tế có người lao động có trình độ cao nhưng họ không được tuyển chọn vì họ không biết được các thông tin tuyển mộ, hoặc họ không có cơ hội nộp đơn xin việc. Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên trên nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được người phù hợp với yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp nhà quản trị nhân lực không chỉ chọn được đúng người mà còn đánh giá hiệu quả công tác tuyển mộ. Quyết định tuyển chọn có ý nghĩa rất quan trọng đối với các chiến lược kinh doanh và đối với các tổ 4 do an chức, bởi vì quá trình tuyển chọn tốt sẽ giúp cho tổ chức có được những con người có kỹ năng phù hợp với sự phát triển của tổ chức trong tương lai.
Tuyển chọn tốt cũng giúp cho tổ chức giảm được các chi phí do phải tuyển chọn lại, đào tạo lại cũng như là tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện các công việc. Quá trình tuyển dụng nhân sự có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp sau này. Khi doanh nghiệp thu hút được nhiều người ứng tuyển và tuyển chọn được những người phù hợp với doanh nghiệp, thì chất lượng nhân sự sẽ được nâng lên rất nhiều. Nếu chọn đúng người, mọi việc sẽ suôn sẻ và thành công, ngược lại nếu chọn sai người mọi việc sẽ trì trệ.
Mục đích tuyển dụng Bất kỳ một doanh nghiệp hay một tổ chức nào khi hoạt động đều có một sứ mạng, một đích của riêng mình. Để theo đuổi mục đích này doanh nghiệp cần có những kế hoạch, những chiến lược thật cụ thể trong quá trình tuyển dụng nhân viên có đủ năng lực, phẩm chất, động cơ làm việc, trình độ thích hợp để thực hiện những kế hoạch, những chiến lược này. Ngoài ra công tác tuyển dụng còn củng cố và duy trì đầy đủ số lượng lao động cần thiết cho hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp. Nguyên tắc tuyển dụng Nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn: Tuyển dụng cán bộ, nhân viên phải xuất phát từ lợi ích chung của doanh nghiệp và xã hội.
Nguyên tắc dân chủ công bằng: Mọi người đều có quyền và có điều kiện được bộc lộ phẩm chất tài năng của mình. Các yêu cầu, điều kiện, tiêu chuẩn của tuyển dụng đều cần được công khai để mọi người được bình đẳng tham gia ứng cử tại doanh nghiệp. Công tác tuyển dụng phải dựa vào khối công việc và yêu cầu cụ thể của từng loại công việc để tính tới khả năng sử dụng tối đa năng lực của họ. Khi tuyển chọn phải nghiên cứu thận trọng và toàn diện cá nhân, năng lực, phẩm chất và động cơ làm việc của nhân viên để phù hợp với mục tiêu, hoạt động của doanh nghiệp.
Tầm quan trọng của tuyển dụng 5 do an Công tác tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp ảnh hưởng cực kỳ to lớn đến chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp sau này, có tính chất quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Một kế hoạch tuyển dụng nhân sự có chiến lược và đầu tư hợp lý sẽ đem về cho Công ty nguồn lao động tài giỏi. Từ đó hỗ trợ các chiến lược kinh doanh của Công ty đi đến thành công. Đối với doanh nghiệp Việc tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho tổ chức chủ động đối phó với những biến động trên thị trường lao động cũng như sự cạn kiệt các nguồn khác.
Nước ta đang tích cực hội nhập thị trường thế giới với nền kinh tế cạnh tranh gay gắt buộc các doanh nghiệp phải có chiến lược cụ thể để thành công. Do đó, việc tuyển dụng nhân sự đáp ứng tốt các yêu cầu của công việc tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp trên thị trường. Tuyển dụng tốt giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, có thể tuyển được nhân viên có năng lực, tạo điều kiện cho tổ chức đào tạo nhân viên trở thành ứng viên tiềm năng cho các vị trí cao hơn khi doanh nghiệp xuất hiện nhu cầu tuyển dụng mới. Tuyển dụng nhân sự quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp có nguồn lực mà thiếu nhân lực thực hiện thì vẫn chỉ nằm trên các bảng kế hoạch mà không biết khi nào thực hiện được.
Tuyển dụng nhân sự đánh giá chính xác trình độ chuyên môn của ứng viên tương ứng với từng vị trí công việc sẽ tiết kiệm được chi phí đào tạo. Như vậy, tuyển dụng nhân sự có vai trò rất lớn đối với doanh nghiệp. Nếu một doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên không đủ năng lực cần thiết, những sản phẩm cá nhân không đúng với yêu cầu công việc thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động quản trị và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó dẫn đến việc không ổn định về tổ chức, chia rẽ nội bộ, gây xáo trộn, gây lãnh phí chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp.
Đối với người lao động 6 do an Tuyển dụng nhân sự giúp cho người lao động có năng lực thật sự sẽ được làm những công việc phù hợp với khả năng, sự đam mê, trình độ của mình và đánh giá đúng được năng lực của bản thân. Khi các ứng viên thông qua tuyển dụng được bố trí làm công việc mà họ yêu thích, đó sẽ là động lực khích lệ người lao động làm việc tận tụy, hăng say và có cơ hội cống hiến những khả năng làm việc. Tuyển dụng giúp họ định hướng và thực hiện việc làm cụ thể để hoàn thiện bản thân mình hơn. Ngoài ra, tuyển dụng nhân sự tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Đối với xã hội Tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp giúp các nguồn lao động trong xã hội được phân bổ, bố trí phù hợp, giảm bớt gánh nặng của xã hội đối với việc giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, giảm bớt các gánh nặng như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Các nguồn lực được bố trí phù hợp, khoa học sẽ góp phần hoàn thành các mục tiêu kinh tế - xã hội của đất nước. Đồng thời còn giúp cho các nhà tuyển dụng nhân sự, người lao động có sự nhìn nhận và đánh giá chính xác về thị trường lao động. Nguồn và phương pháp tuyển dụng Tuyển dụng thực chất là việc chọn người vào làm việc trong doanh nghiệp.
Để tuyển đúng người thì nhà tuyển dụng, nhà quản lý cần phải xem xét tới nguồn tuyển dụng phù hợp. Nhìn chung doanh nghiệp có thể tuyển dụng nhân sự từ hai nguồn cơ bản đó là: Lực lượng bên trong doanh nghiệp và lực lượng bên ngoài doanh nghiệp. Cả hai nguồn đều có ưu điểm và nhược điểm riêng. Vì vậy trước khi tuyển dụng, cần phải phân tích, đánh giá và lựa chọn nguồn tuyển dụng phù hợp.
Bên trong doanh nghiệp Khi lựa chọn nguồn bên trong doanh nghiệp, thì có nghĩa vị trí cần tuyển là từ cấp quản lý trở lên. Vì vậy khi chọn nguồn nội bộ đồng nghĩa với việc thăng chức, tiến cử cho nhân viên. Ngoài ra còn có trường hợp thiếu nhân lực ở một chuyên 7 do an môn nào đó và nhân viên lại muốn làm việc với chuyên môn đó. Thế là thuyển chuyển hoặc cũng có thể làm lúc cả hai.
Nhà quản lý phải lập các loại hồ sơ như: Hồ sơ nhân sự, hồ sơ phát triển nhân sự và hồ sơ sắp xếp lại nhân lực. Trong hồ sơ nhân sự và hồ sơ phát triển nhân sự, thông tin về trình độ học vấn, sở thích nghề nghiệp cũng như các sở thích cá nhân khác, các kỹ năng và các năng lực đặc biệt được cập nhật dưới các bản tóm tắt và được lưu trữ. Từ đó các nhà quản trị sẽ sử dụng những thông tin này để xem xét đề bạt hay thuyên chuyển nhân viên đến những vị trí công tác mới. Trong hồ sơ sắp xếp lại nhân lực, thông tin được trình bày dưới dạng sơ đồ sắp xếp loại nhân lực để người quản trị xem xét khả năng thăng tiến đối với những người sẽ thay thế một số vị trí quan trọng nào đó trong doanh nghiệp.
Ưu điểm: Dường như việc này đã trở thành tiền lệ, tất cả nhân viên đều nghĩ rằng họ có quyền được cất nhắc lên vị trí cao hơn sau một thời gian nổ lực làm việc tại doanh nghiệp và điều này hoàn toàn phù hợp với năng lực cũng như kinh nghiệm họ tích lũy trong quá trình làm việc. Tạo ra động lực thúc đẩy tinh thần cho nhân viên và giúp cho doanh nghiệp tạo được môi trường thăng tiến, giúp cho mọi người cạnh tranh, hăng hái làm việc. Khi làm việc trong doanh nghiệp mọi người đều mong có cơ hội thăng tiến.