CHƯƠNG 1 VAI TROØ CUÛA KHO BAÏC NHAØ NÖÔÙC TRONG VIEÄC KIEÅM SOAÙT CHI THÖÔØNG XUYEÂN NGAÂN SAÙCH NHAØ NÖÔÙC.1 Khaùi nieäm, ñaëc ñieåm vaø vai troø chi thöôøng xuyeân cuûa ngaân saùch nhaø nöôùc 1.1 Khaùi nieäm veà chi thöôøng xuyeân Chi thöôøng xuyeân laø quaù trình phaân phoái, söû duïng nguoàn löïc Taøi chính cuûa Nhaø nöôùc nhaèm trang traûi nhöõng nhu caàu cuûa caùc cô quan nhaø nöôùc, caùc toå chöùc chính trò xaõ hoäi thuoäc khu vöïc coâng, qua ñoù thöïc hieän nhieäm vuï quaûn lyù nhaø nöôùc ôû caùc hoaït ñoäng söï nghieäp kinh teá, giaùo duïc vaø ñaøo taïo, y teá, xaõ hoäi, vaên hoaù thoâng tin, theå duïc theå thao, khoa hoïc vaø coâng ngheä moâi tröôøng vaø caùc hoaït ñoäng söï nghieäp khaùc.2 Phaân loaïi chi thöôøng xuyeân Caên cöù vaøo tính chaát kinh teá Chi thöôøng xuyeân bao goàm 4 nhoùm muïc cuï theå nhö sau: + Nhoùm caùc khoaûn chi thanh toaùn cho caù nhaân goàm: tieàn löông; phuï caáp löông; hoïc boång hoïc sinh, sinh vieân; tieàn thöôûng; phuùc lôïi taäp theå; chi veà coâng taùc ngöôøi coù coâng vôùi caùch maïng vaø xaõ hoäi; chi löông höu vaø trôï caáp baûo hieåm xaõ hoäi; caùc khoaûn thanh toaùn khaùc cho caù nhaân. + Nhoùm caùc khoaûn chi nghieäp vuï chuyeân moân goàm: thanh toaùn dòch vuï coâng coäng; vaät tö vaên phoøng; thoâng tin tuyeân truyeàn lieân laïc; hoäi nghò; coâng taùc phí; chi phí thueâ möôùn; chi söûa chöõa thöôøng xuyeân; chi phí nghieäp vuï chuyeân moân cuûa töøng ngaønh. + Nhoùm caùc khoaûn chi mua saém, söûa chöõa lôùn taøi saûn coá ñònh vaø xaây döïng nhoû goàm: söûa chöõa lôùn taøi saûn coá ñònh phuïc vuï chuyeân moân vaø caùc coâng trình cô sôû haï taàng; chi mua taøi saûn voâ hình; mua saém taøi saûn duøng cho coâng taùc chuyeân moân. + Nhoùm caùc khoaûn chi thöôøng xuyeân khaùc goàm caùc nhoùm muïc cuûa muïc luïc Ngaân saùch nhaø nöôùc khoâng naèm trong 3 nhoùm muïc treân vaø caùc muïc töø muïc 147 ñeán muïc 150 thuoäc khoaûn chi thöôøng xuyeân trong muïc luïc Ngaân saùch nhaø nöôùc.
Caên cöù vaøo muïc ñích söû duïng voán Chi thöôøng xuyeân bao goàm caùc khoaûn chi cuï theå sau: + Chi cho söï nghieäp kinh teá: Hoaït ñoäng cuûa caùc ñôn vò söï nghieäp kinh teá nhaèm phuïc vuï cho yeâu caàu phaùt trieån saûn xuaát kinh doanh, quaûn lyù kinh teá – xaõ hoäi vaø taïo ñieàu kieän cho caùc ngaønh kinh teá hoaït ñoäng vaø phaùt trieån moät caùch thuaän lôïi. Muïc ñích hoaït ñoäng cuûa ñôn vò söï nghieäp kinh teá khoâng phaûi laø kinh doanh laáy laõi, do vaäy ngaân saùch nhaø nöôùc caàn daønh moät khoaûn chi ñaùp öùng hoaït ñoäng cuûa caùc ñôn vò naøy. Chi söï nghieäp kinh teá bao goàm: Chi söï nghieäp noâng nghieäp, söï nghieäp thuûy lôïi, söï nghieäp ngö nghieäp, söï nghieäp laâm nghieäp, söï nghieäp giao thoâng, söï nghieäp kieán thieát thò chính vaø söï nghieäp kinh teá coâng coäng khaùc. Chi ñieàu tra cô baûn, ño ñaïc ñòa giôùi haønh chính caùc caáp.
Chi veà baûn ñoà, ño ñaïc caém moác bieân giôùi, ño ñaïc laäp baûn ñoà vaø löu tröõ hoà sô ñòa chính. Chi ñònh canh, ñònh cö vaø kinh teá môùi. + Chi söï nghieäp vaên hoaù: Chi söï nghieäp giaùo duïc, ñaøo taïo; Chi söï nghieäp y teá ; Söï nghieäp vaên hoùa,thoâng tin ; Söï nghieäp theå duïc, theå thao ; Söï nghieäp phaùt thanh, truyeàn hình ; Söï nghieäp khoa hoïc, coâng ngheä vaø moâi tröôøng ; Söï nghieäp xaõ hoäi ; Söï nghieäp vaên xaõ khaùc. + Chi quaûn lyù haønh chính: Laø caùc khoaûn chi cho hoaït ñoäng cuûa caùc cô quan haønh chính Nhaø nöôùc thuoäc boä maùy chính quyeàn caùc caáp töø trung öông ñeán ñòa phöông.
+ Chi veà hoaït ñoäng cuûa Ñaûng coäng saûn Vieät Nam. + Chi veà hoaït ñoäng cuûa caùc toå chöùc chính trò – xaõ hoäi: Bao goàm : maët traän toå quoác Vieät Nam, Lieân ñoaøn Lao ñoäng Vieät Nam, Ñoaøn Thanh nieân coäng saûn Hoà Chí Minh, Hoäi Cöïu chieán binh Vieät Nam, Hoäi Lieân hieäp phuï nöõ, Hoäi Noâng daân Vieät Nam. Ñoái vôùi nöôùc ta caùc toå chöùc treân laø caùc toå chöùc thuoäc heä thoáng chính trò cuûa nöôùc ta, do vaäy theo quy ñònh cuûa luaät ngaân saùch nhaø nöôùc, ngaân saùch nhaø nöôùc coù traùch nhieäm boá trí chi ngaân saùch ñaûm baûo hoaït ñoäng cuûa caùc toå chöùc naøy. + Chi trôï giaù theo chính saùch cuûa Nhaø nöôùc.
+ Chi caùc chöông trình quoác gia. + Chi trôï caáp cho caùc ñoái töôïng chính saùch xaõ hoäi. + Chi taøi trôï cho caùc toå chöùc xaõ hoäi, xaõ hoäi ngheà nghieäp theo quy ñònh cuûa phaùp luaät. + Chi traû laõi tieàn do Nhaø nöôùc vay.
+ Chi vieän trôï cho caùc Chính phuû vaø caùc toå chöùc nöôùc ngoaøi. + Caùc khoaûn chi khaùc theo quy ñònh cuûa phaùp luaät.3 Ñaëc ñieåm cuûa chi thöôøng xuyeân Nguoàn löïc Taøi chính trang traûi cho caùc khoaûn chi thöôøng xuyeân ñöôïc phaân boå töông ñoái ñeàu giöõa caùc quyù trong naêm, giöõa caùc thaùng trong quyù vaø giöõa caùc naêm trong kyø keá hoaïch. Vieäc söû duïng kinh phí thöôøng xuyeân ñöôïc thöïc hieän thoâng qua hai hình thöùc caáp phaùt thanh toaùn vaø caáp taïm öùng. Cuõng nhö caùc khoaûn chi khaùc cuûa Ngaân saùch nhaø nöôùc, vieäc söû duïng kinh phí thöôøng xuyeân phaûi ñuùng muïc ñích, tieát kieäm vaø coù hieäu quaû.
Chi thöôøng xuyeân chuû yeáu chi cho con ngöôøi söï vieäc neân noù khoâng laøm taêng theâm taøi saûn höõu hình cuûa Quoác gia. Hieäu quaû cuûa chi thöôøng xuyeân khoâng theå ñaùnh giaù, xaùc ñònh cuï theå nhö chi cho ñaàu tö phaùt trieån. Hieäu quaû cuûa noù khoâng ñôn thuaàn veà maët kinh teá maø ñöôïc theå hieän qua söï oån ñònh chính trò – xaõ hoäi töø ñoù thuùc ñaåy söï phaùt trieån beàn vöõng cuûa ñaát nöôùc.4 Vai troø cuûa chi thöôøng xuyeân Chi thöôøng xuyeân coù vai troø quan troïng trong nhieäm vuï chi cuûa Ngaân saùch nhaø nöôùc. Thoâng qua chi thöôøng xuyeân ñaõ giuùp cho boä maùy nhaø nöôùc duy trì hoaït ñoäng bình thöôøng ñeå thöïc hieän toát chöùc naêng quaûn lyù cuûa Nhaø nöôùc; ñaûm baûo an ninh, an toaøn xaõ hoäi, ñaûm baûo söï toaøn veïn laõnh thoå quoác gia.
Thöïc hieän toát nhieäm vuï chi thöôøng xuyeân coøn coù yù nghóa raát lôùn trong vieäc phaân phoái vaø söû duïng coù hieäu quaû nguoàn löïc taøi chính cuûa ñaát nöôùc, taïo ñieàu kieän giaûi quyeát toát moái quan heä giöõa tích luyõ vaø tieâu duøng. Chi thöôøng xuyeân hieäu quaû vaø tieát kieäm seõ taêng tích luyõ voán Ngaân saùch nhaø nöôùc ñeå chi cho ñaàu tö phaùt trieån, thuùc ñaåy neàn kinh teá phaùt trieån, naâng cao nieàm tin cuûa nhaân daân vaøo vai troø quaûn lyù ñieàu haønh cuûa nhaø nöôùc.2 Hoaït ñoäng cuûa Kho Baïc Nhaø Nöôùc trong heä thoáng Taøi chính cuûa vieät Nam 1.1 Söï ra ñôøi vaø phaùt trieån cuûa heä thoáng Kho Baïc Na Nhaø Nöôùc Vieät m Cuøng vôùi söï ra ñôøi cuûa nöôùc Vieät nam daân chuû coäng hoøa (naêm 1945), Nha ngaân khoá tröïc thuoäc Boä Taøi chính ñaõ ñöôïc thaønh laäp theo saéc leänh soá 45/TTg cuûa Thuû töôùng Chính phuû vôùi chöùc naêng nhieäm vuï chuû yeáu laø in tieàn, phaùt haønh tieàn cuûa Chính phuû, quaûn lyù quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc , quaûn lyù moät soá taøi saûn quyù cuûa Nhaø nöôùc baèng hieän vaät nhö vaøng, kim khí quyù, ñaù quyù… Töø naêm 1951, nhieäm vuï cuûa Nha Ngaân khoá ñöôïc chuyeån giao sang heä thoáng Ngaân haøng cuøng vôùi vieäc thaønh laäp Ngaân haøng Quoác gia Vieät nam (sau ñoåi teân laø Ngaân haøng Nhaø nöôùc). Trong giai ñoaïn naøy, treân neàn taûng cuûa cô cheá keá hoaïch hoaù taäp trung, Ngaân haøng Nhaø nöôùc vöøa thöïc hieän chöùc naêng: Quaûn lyù Nhaø nöôùc vaø kinh doanh treân lónh vöïc tieàn teä – tín duïng, thöïc hieän vai troø laø 3 trung taâm tieàn teä – tín duïng – thanh toaùn trong neàn kinh teá quoác daân, vöøa thöïc hieän nhieäm vuï cuûa Nha Ngaân khoá bao goàm caùc coâng vieäc nhö: chaáp haønh quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc , taäp trung caùc nguoàn thu cuûa Ngaân saùch nhaø nöôùc, toå chöùc caáp phaùt chi traû caùc khoaûn chi Ngaân saùch nhaø nöôùc theo leänh cuûa cô quan taøi chính, laøm nhieäm vuï keá toaùn thu, chi quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc, in tieàn, phaùt haønh tieàn, quaûn lyù döï tröõ Nhaø nöôùc veà vaøng baïc kim khí ñaù quyù… Nhöõng naêm cuoái cuûa thaäp kyû 90, coâng cuoäc ñoåi môùi cô cheá quaûn lyù kinh teá ñaát nöôùc dieãn ra moät caùch saâu saéc vaø toaøn dieän. Ñeå phuø hôïp vôùi cô cheá quaûn lyù kinh teá môùi, cô cheá quaûn lyù taøi chính tieàn teä ñaõ coù söï thay ñoåi, ñaëc bieät laø caùc vaán ñeà coù lieân quan ñeán chöùc naêng nhieäm vuï cuûa Taøi chính vaø Ngaân haøng.
Heä thoáng Ngaân haøng ñöôïc toå chöùc laïi thaønh heä thoáng Ngaân haøng hai caáp: Ngaân haøng Nhaø nöôùc thöïc hieän chöùc naêng quaûn lyù Nhaø nöôùc treân lónh vöïc tieàn teä tín duïng, caùc Ngaân haøng thöông maïi thöïc hieän kinh doanh tieàn teä – tín duïng. Nhieäm vuï quaûn lyù quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc, caùc quyõ Taøi chính Nhaø nöôùc ñöôïc chuyeån giao töø Ngaân haøng Nhaø nöôùc cho Boä Taøi chính ñeå heä thoáng Taøi chính thöïc hieän chöùc naêng quaûn lyù vaø ñieàu haønh Ngaân saùch nhaø nöôùc taøi chính quoác gia. Quan ñieåm thaønh laäp heä thoáng Kho Baïc tröïc thuoäc Boä Taøi chính ñeå quaûn lyù quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc vaø taøi saûn quoác gia ñaõ ñöôïc Hoäi ñoàng Boä tröôûng (nay laø Chính phuû) quyeát ñònh taïi Nghò ñònh soá 155/HÑBT ngaøy 15/10/1998 veà chöùc naêng nhieäm vaø toå chöùc boä maùy cuûa Boä Taøi chính. Thöïc hieän Nghò ñònh cuûa Hoäi ñoàng Boä tröôûng, töø naêm 1988 – 1989, Boä Taøi chính ñaõ coù ñeà aùn thaønh laäp heä thoáng Kho Baïc Nhaø Nöôùc vaø tieán haønh thöû nghieäm taïi hai tænh Kieân Giang (töø thaùng 10/1988) vaø An Giang (töø thaùng 7/1989); keát quaû cho thaáy: vieäc quaûn lyù quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc taïi ñòa baøn hai tænh treân thöïc hieän toát, taäp trung nhanh caùc nguoàn thu, ñaùp öùng ñaày ñuû kòp thôøi caùc nhu caàu chi Ngaân saùch nhaø nöôùc, trôï giuùp ñaéc löïc cho cô quan taøi chính vaø chính quyeàn ñòa phöông trong vieäc quaûn lyù vaø ñieàu haønh Ngaân saùch nhaø nöôùc, maët khaùc ñaõ taïo ñieàu kieän cho caùc Ngaân haøng Thöông maïi treân ñòa baøn saép xeáp toå chöùc laïi hoaït ñoäng theo höôùng kinh doanh trong lónh vöïc tieàn teä – tín duïng coù hieäu quaû.2 Chöùc naêng cuûa Kho Baïc Nhaø Nöôùc Kho Baïc Nhaø Nöôùc laø toå chöùc tröïc thuoäc Boä Taøi chính, thöïc hieän chöùc naêng, nhieäm vuï ñöôïc quy ñònh taïi quyeát ñònh soá 235/2003/QÑ-TTg ngaøy 13/11/2003 cuûa Thuû töôùng Chính phuû vaø caùc vaên baûn höôùng daãn cuûa Boä Taøi chính vaø Kho Baïc Nhaø Nöôùc.
Kho Baïc Nhaø Nöôùc coù 2 chöùc naêng cô baûn laø: Quaûn lyù Nhaø nöôùc veà quyõ Ngaân saùch nhaø nöôùc, caùc quyõ Taøi chính nhaø nöôùc vaø caùc quyõ khaùc cuûa nhaø nöôùc ñöôïc giao quaûn lyù. Huy ñoäng voán cho Ngaân saùch nhaø nöôùc, cho ñaàu tö phaùt trieån qua hình thöùc phaùt haønh coâng traùi vaø traùi phieáu.