Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả tuyển dụng tại một doanh nghiệp phân phối vừa và nhỏ trong giai đoạn mở rộng quy mô kinh doanh.

  • Lý do chọn đề tài: Dưới tác động của xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, thị trường Việt Nam chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Bên cạnh các yếu tố về vốn, trang thiết bị và thị trường, nguồn nhân lực đóng vai trò là nhân tố quyết định hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của tổ chức. Trong giai đoạn 2016–2017, Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia thực hiện định hướng mở rộng quy mô kinh doanh và mạng lưới phân phối, đòi hỏi sự gia tăng tương ứng về cả số lượng lẫn chất lượng lao động. Tuy nhiên, hoạt động tuyển dụng của công ty vẫn mang tính thụ động, quy trình triển khai còn nhiều bất cập, công tác thu hút ứng viên chưa tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, gây lãng phí chi phí và làm gián đoạn tiến độ công việc.
  • Mục tiêu nghiên cứu: Đề tài hướng tới việc hệ thống hóa thực trạng công tác tuyển dụng, phân tích các điểm mạnh, điểm yếu trong quy trình tuyển dụng và thu hút ứng viên tại đơn vị, từ đó xây dựng các giải pháp và hoàn thiện quy trình tuyển dụng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân sự trong giai đoạn phát triển mới.
  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác thu hút ứng viên và quy trình tuyển dụng nhân sự tại doanh nghiệp.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Không gian: Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia (địa chỉ: 68/146E Trần Quang Khải, Phường Tân Định, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh và 2 chi nhánh trực thuộc).
    • Thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh, cơ cấu tổ chức và số liệu tuyển dụng được thu thập, phân tích trong giai đoạn 2015–2017; các giải pháp đề xuất định hướng áp dụng từ năm 2018.
  • Kết cấu đề tài: Khóa luận gồm 3 chương chính:
    1. Chương 1: Tổng quan về Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia và bộ phận nhân sự.
    2. Chương 2: Phân tích hoạt động tuyển dụng của công ty.
    3. Chương 3: Đề xuất nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận vấn đề dưới góc độ quản trị nguồn nhân lực thực tiễn tại doanh nghiệp thương mại – dịch vụ.

  • Khung lý thuyết và mô hình sử dụng: Tác giả vận dụng lý thuyết quản trị nhân sự căn bản, tập trung vào chức năng hoạch định nhân lực, thiết kế công việc (bảng mô tả công việc, bảng tiêu chuẩn công việc), các phương pháp tuyển chọn (thi tuyển viết, phỏng vấn tuyển dụng), đào tạo hội nhập và đánh giá kết quả thử việc. Để đo lường hiệu quả tuyển dụng, nghiên cứu sử dụng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI tuyển dụng) gồm: số lượng hồ sơ tiếp nhận, tỷ lệ ứng viên đạt yêu cầu, thời gian tuyển dụng, số lượng nhân viên nhận việc và hiệu quả công việc của nhân viên mới.
  • Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích – tổng hợp, so sánh định lượng dữ liệu qua các năm và phương pháp xử lý dữ liệu thứ cấp thu thập tại doanh nghiệp.
  • Nguồn dữ liệu: Dữ liệu nội bộ do Bộ phận Nhân sự và Bộ phận Kinh doanh – Marketing của Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia cung cấp trong giai đoạn 2015–2017, bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, hồ sơ tuyển dụng và kế hoạch thực tập 12 tuần của sinh viên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia và bộ phận nhân sự

Chương 1 khái quát lịch sử hình thành, chức năng các phòng ban và cơ cấu nhân lực tại đơn vị nghiên cứu:

  • Quá trình phát triển và kết quả kinh doanh: Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia được cấp phép ngày 02/01/2008 và chính thức hoạt động từ ngày 20/01/2008, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh và phân phối lốp xe do bà Huỳnh Thị Thu Thảo làm đại diện pháp luật. Từ quy mô ban đầu 6 người, công ty phát triển lên 25 nhân viên (năm 2016) và 32 nhân viên (năm 2017). Doanh thu ghi nhận mức tăng trưởng liên tục qua các năm:
Chỉ tiêu Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Doanh thu (VNĐ) 2.790.629.520 3.128.068.653 4.692.102.980
Tốc độ tăng trưởng doanh thu (%) — 12,09% 49,99% (tăng 150% so với 2015)
  • Cơ cấu tổ chức: Doanh nghiệp vận hành theo mô hình trực tuyến gồm: Giám đốc, Phó Giám đốc và 3 bộ phận chức năng: Bộ phận Kinh doanh – Marketing, Bộ phận Nhân sự và Bộ phận Kế toán.
  • Đặc điểm và cơ cấu nhân lực bộ phận nhân sự: Năm 2017, bộ phận nhân sự gồm 12 nhân viên, phụ trách 3 mảng: Tuyển dụng (3 người), Đào tạo & Phát triển (6 người) và Hành chính (3 người).
    • Về giới tính: Mảng Tuyển dụng có 100% nhân sự là nữ (3/3 người); mảng Đào tạo gồm 4 nam, 2 nữ; mảng Hành chính gồm 2 nam, 1 nữ. Tính chung toàn bộ phận có 6 nam và 6 nữ (tỷ lệ 50% - 50%).
    • Về trình độ học vấn: Trình độ nhân sự được cải thiện từ năm 2016 sang 2017. Năm 2016 có 3 Cao đẳng (37,5%), 5 Đại học (62,5%), 0 Thạc sĩ. Năm 2017 có 3 Cao đẳng (25%), 7 Đại học (58,33%) và 2 Thạc sĩ (16,67%).
Mảng hoạt động Nam (Số lượng) Nam (Tỷ lệ) Nữ (Số lượng) Nữ (Tỷ lệ) Tổng nhân sự
Tuyển dụng 0 0% 3 100% 3
Đào tạo 4 66,67% 2 33,33% 6
Hành chính 2 66,67% 1 33,33% 3
Tổng cộng 6 50% 6 50% 12

Chương 2: Phân tích hoạt động tuyển dụng của công ty

Chương 2 đi sâu phân tích thực trạng thực hiện quy trình tuyển dụng và đánh giá hiệu quả qua số liệu thực tế:

  • Quy trình tuyển dụng năm 2016: Gồm 6 bước: (1) Lập kế hoạch tuyển dụng $\rightarrow$ (2) Thông báo tuyển dụng $\rightarrow$ (3) Chọn lọc hồ sơ $\rightarrow$ (4) Phỏng vấn $\rightarrow$ (5) Ra quyết định $\rightarrow$ (6) Hướng dẫn hội nhập.
  • Phân tích hiệu quả tuyển dụng giai đoạn 2016–2017:
    • Kênh tuyển dụng và thời gian: Năm 2016, công ty chủ yếu dựa vào các công ty môi giới việc làm tầm trung và các mối quan hệ cá nhân, thời gian tuyển dụng kéo dài 3 tháng (vượt 1 tháng so với kế hoạch 2 tháng). Năm 2017, công ty dừng hợp tác với các trung tâm môi giới, chuyển sang đăng tuyển trực tuyến qua website tuyển dụng và mạng xã hội, rút ngắn thời gian tuyển dụng xuống dưới 2 tháng.
    • Các chỉ số tuyển dụng:
Chỉ tiêu theo dõi Năm 2016 Năm 2017 Tỷ lệ tăng trưởng (%)
Số lượng nhân sự trong kỳ 25 32 28,00%
Số lượng hồ sơ gửi về 60 100 66,67%
Số lượng ứng viên tham gia phỏng vấn 20 40 100,00%
Số lượng ứng viên nhận việc 9 12 33,33%
Số lượng nhân sự thôi việc 2 0 -100,00%
Số lượng nhân sự cuối kỳ 32 44 37,50%
Tỷ lệ biến động chung 28,00% 37,50% —
  • Hiệu quả công việc của nhân sự mới: Năm 2016, nhân sự tuyển từ kênh môi giới thiếu kinh nghiệm thực tế, dẫn đến tình trạng quá tải và tồn đọng đơn hàng vào tháng 9/2016 khi nhu cầu thị trường tăng đột biến. Năm 2017, nhân sự tuyển dụng thích nghi nhanh hơn, góp phần giúp số lượng đơn đặt hàng tăng 31,3% và tỷ lệ khách hàng quay lại tăng 27,62%.
  • Đánh giá chung:
    • Ưu điểm: Công ty đã nhận thức được vai trò của nhân sự, chủ động thay đổi kênh tuyển dụng trực tuyến, phân cấp 2 vòng phỏng vấn rõ ràng và bước đầu bổ sung nhân sự có trình độ thạc sĩ.
    • Nhược điểm: Chưa có kế hoạch nhân sự dự trù dài hạn hằng năm, việc tuyển dụng mang tính bị động khi công việc phát sinh quá tải; bảng mô tả và tiêu chuẩn công việc chưa được chuẩn hóa chi tiết; thời gian chờ kết quả giữa các vòng còn dài làm mất ứng viên tiềm năng; chính sách lương thưởng chưa đủ hấp dẫn; 100% nhân sự mảng tuyển dụng là nữ gây mất cân bằng trong đánh giá.

Chương 3: Đề xuất nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng

Chương 3 đưa ra các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện toàn diện công tác tuyển dụng tại doanh nghiệp:

  • Lập kế hoạch nhân sự dự trù hằng năm: Doanh nghiệp cần xác định nhu cầu dựa trên phân tích các yếu tố bên trong (hình ảnh uy tín thương hiệu, kế hoạch hóa nhân lực theo tốc độ tăng trưởng, văn hóa công ty) và các yếu tố bên ngoài (cung - cầu thị trường lao động, áp lực từ đối thủ cạnh tranh, tác động của hội nhập và toàn cầu hóa).
  • Chuẩn hóa công cụ tuyển dụng:
    • Xây dựng Bảng mô tả công việc (Job Description): Quy định rõ 7 nội dung cốt lõi gồm Thông tin chung, Mục đích công việc, Các mối quan hệ chính, Nhiệm vụ thực hiện, Quyền hạn, Điều kiện làm việc và Yêu cầu công việc.
    • Xây dựng Bảng tiêu chuẩn công việc (Job Specification): Xác định tiêu chuẩn tối thiểu về trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng tin học văn phòng, kinh nghiệm, sức khỏe và khả năng chịu áp lực.
  • Đa dạng hóa phương pháp tuyển chọn và tiêu chí chọn người phỏng vấn: Kết hợp thi tuyển viết (soạn đề kiểm tra kiến thức chuyên môn, xử lý tình huống theo quy trình 3 bước) với phỏng vấn chuyên sâu (tìm hiểu nguyên nhân rời bỏ công ty cũ, thái độ làm việc). Người tham gia phỏng vấn phải đáp ứng 4 tiêu chí: kinh nghiệm chuyên môn, tính cách điềm tĩnh, khả năng quan sát - đặt vấn đề và tiềm năng phát triển kế thừa.
  • Đẩy mạnh công tác thu hút ứng viên:
    • Biện pháp trực tiếp: Công khai minh bạch mô tả công việc, mức lương và chính sách phúc lợi; xây dựng môi trường văn hóa doanh nghiệp tôn trọng cá nhân và sáng tạo.
    • Biện pháp gián tiếp: Tham gia tài trợ các chương trình, sự kiện chuyên ngành để quảng bá thương hiệu; triển khai quảng cáo thông tin tuyển dụng trên Facebook Ads.
    • Mở rộng kênh tiếp cận: Thiết lập liên kết hợp tác tuyển dụng với các trường đại học, cao đẳng đào tạo đúng chuyên ngành.
  • Quy trình tuyển dụng đề xuất năm 2018: Hoàn thiện thành quy trình 8 bước:
    1. Lập kế hoạch tuyển dụng năm (xét duyệt).
    2. Lập kế hoạch tuyển dụng thực tế (khảo sát lại nhu cầu, chuẩn hóa JD/tiêu chuẩn công việc).
    3. Đăng tuyển và lọc hồ sơ (bổ sung phỏng vấn qua điện thoại đối với các ứng viên còn phân vân).
    4. Thi viết (kiểm tra kiến thức nền tảng và xử lý văn bản).
    5. Phỏng vấn (phỏng vấn trực tiếp, đánh giá thái độ và năng lực thích ứng).
    6. Ra quyết định tuyển dụng (họp thống nhất giữa bộ phận nhân sự và trưởng bộ phận chuyên môn, Giám đốc duyệt vị trí quản lý).
    7. Đào tạo hội nhập (thử việc 2–3 tháng có cán bộ hướng dẫn kèm cặp).
    8. Đánh giá kết quả thử việc và lưu trữ hồ sơ (sử dụng phiếu tự đánh giá và biên bản họp đánh giá trước khi ký hợp đồng chính thức).

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả chính:
    • Đã phản ánh chi tiết bức tranh nhân sự và kinh doanh của Công ty Huỳnh Hồ Gia giai đoạn 2015–2017: Doanh thu đạt 4.692.102.980 VNĐ năm 2017 (tăng trưởng 49,99% so với 2016); số lượng nhân sự tăng từ 25 lên 32 người trong kỳ và đạt 44 người vào cuối kỳ 2017.
    • Chứng minh sự chuyển dịch kênh tuyển dụng từ môi giới việc làm sang website trực tuyến giúp tăng 66,67% số lượng hồ sơ tiếp nhận (từ 60 lên 100 hồ sơ) và giảm thời gian tuyển dụng từ 3 tháng xuống dưới 2 tháng.
    • Xác định rõ những bất cập trong cơ cấu phòng nhân sự (100% nhân sự tuyển dụng là nữ; 25% nhân sự trình độ cao đẳng) và thực trạng tuyển dụng thụ động khi công việc phát sinh quá tải.
  • Hệ thống giải pháp đề xuất:
    • Thiết kế hoàn chỉnh mô hình quy trình tuyển dụng 8 bước chuyên nghiệp thay thế quy trình 6 bước cũ.
    • Xây dựng khung chuẩn cho Bảng mô tả công việc (JD) và Bảng tiêu chuẩn công việc phù hợp với đặc thù doanh nghiệp thương mại lốp xe.
    • Đề xuất phương án kết hợp tuyển chọn đa kênh (Facebook Ads, tài trợ sự kiện, liên kết trường học) và bổ sung khâu thi tuyển viết cùng phỏng vấn điện thoại.
  • Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận giải quyết trực tiếp nhu cầu chuẩn hóa công tác tuyển dụng tại đơn vị thực tập, cung cấp hệ thống giải pháp thực tiễn giúp công ty chuyển đổi từ mô hình quản lý gia đình sang mô hình doanh nghiệp chuyên nghiệp hóa, hỗ trợ kế hoạch mở rộng thị phần tại khu vực phía Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi thời gian thực tập 12 tuần tại một doanh nghiệp thương mại – dịch vụ duy nhất tại TP. Hồ Chí Minh. Do giới hạn về dữ liệu nội bộ, khóa luận chưa tính toán chi tiết chỉ số chi phí tuyển dụng trên từng ứng viên (Cost per hire) và chưa có điều kiện theo dõi, đánh giá thực nghiệm kết quả vận hành của quy trình tuyển dụng 8 bước đề xuất trên thực tế.
  • Hướng phát triển: Mở rộng nghiên cứu sang việc xây dựng khung năng lực chi tiết cho từng vị trí chức danh phân phối lốp xe; khảo sát định lượng sự hài lòng của ứng viên và đánh giá hiệu quả kinh tế - quản trị của quy trình tuyển dụng mới sau 6 đến 12 tháng triển khai thực tế tại công ty và các chi nhánh mới.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Kinh doanh quốc tế, Quản trị kinh doanh và Quản trị nguồn nhân lực đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp về công tác tuyển dụng, đào tạo hoặc quản trị nhân sự tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
  • Nội dung có giá trị ứng dụng:
    • Khung phân tích thực trạng công tác tuyển dụng qua các chỉ số KPI thực tế (hồ sơ, tỷ lệ đạt, biến động nhân sự).
    • Biểu mẫu cấu trúc Bảng mô tả công việc và Bảng tiêu chuẩn công việc.
    • Thiết kế quy trình tuyển dụng 8 bước tích hợp các khâu phỏng vấn sơ loại qua điện thoại, thi viết và đánh giá thử việc 2 chiều.

Câu hỏi thường gặp

  • Câu hỏi 1: Lĩnh vực kinh doanh chính và tình hình tăng trưởng doanh thu của Công ty Huỳnh Hồ Gia trong giai đoạn nghiên cứu là gì?
    Trả lời: Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia kinh doanh và phân phối các sản phẩm về lốp xe. Doanh thu của công ty đạt 2.790.629.520 VNĐ năm 2015, tăng lên 3.128.068.653 VNĐ năm 2016 và đạt 4.692.102.980 VNĐ năm 2017 (tăng trưởng 150% sau 2 năm).
  • Câu hỏi 2: Cơ cấu nhân sự bộ phận nhân sự của công ty năm 2017 có đặc điểm gì về giới tính và trình độ học vấn?
    Trả lời: Năm 2017, bộ phận nhân sự gồm 12 người, chia đều 6 nam và 6 nữ (50% - 50%), tuy nhiên riêng mảng tuyển dụng có 100% nhân sự là nữ (3/3 người). Về học vấn, bộ phận có 3 người trình độ Cao đẳng (25%), 7 người trình độ Đại học (58,33%) và 2 người có trình độ Thạc sĩ (16,67%).
  • Câu hỏi 3: Việc chuyển đổi kênh tuyển dụng từ trung tâm môi giới sang website trực tuyến năm 2017 đem lại kết quả cụ thể nào?
    Trả lời: Số lượng hồ sơ gửi về tăng từ 60 lên 100 hồ sơ (tăng 66,67%), số ứng viên tham gia phỏng vấn tăng từ 20 lên 40 người (tăng 100%), số người nhận việc tăng từ 9 lên 12 người, không còn nhân viên thôi việc trong kỳ và thời gian tuyển dụng rút ngắn từ 3 tháng xuống dưới 2 tháng.
  • Câu hỏi 4: Quy trình tuyển dụng đề xuất năm 2018 có những điểm mới nào so với quy trình cũ năm 2016?
    Trả lời: Quy trình mới mở rộng từ 6 bước lên 8 bước, bổ sung bước lập kế hoạch nhân sự thực tế dựa trên kế hoạch dự trù, thêm khâu phỏng vấn qua điện thoại khi lọc hồ sơ, bổ sung vòng thi viết chuyên môn và thiết lập quy trình đánh giá kết quả thử việc 2 chiều trước khi ra quyết định ký hợp đồng chính thức.
  • Câu hỏi 5: Tác giả đề xuất các giải pháp gián tiếp nào để tăng cường thu hút ứng viên?
    Trả lời: Tác giả đề xuất tham gia tài trợ các chương trình, sự kiện chuyên ngành để quảng bá hình ảnh thương hiệu doanh nghiệp và triển khai quảng cáo thông tin tuyển dụng qua mạng xã hội Facebook Ads nhằm tiếp cận nguồn lao động trẻ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thanh Thông đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu thông qua việc phân tích thực trạng công tác tuyển dụng tại Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ Huỳnh Hồ Gia giai đoạn 2015–2017. Trên cơ sở chỉ ra những bất cập trong việc hoạch định thụ động và công cụ tuyển chọn chưa chuẩn hóa, đề tài đã xây dựng quy trình tuyển dụng 8 bước hoàn chỉnh cùng các giải pháp đa dạng hóa kênh thu hút ứng viên. Đây là tài liệu nghiên cứu thực tiễn có giá trị ứng dụng cao cho việc chuẩn hóa quản trị nhân sự tại các doanh nghiệp thương mại đang trong quá trình chuyển đổi mô hình và mở rộng quy mô.