đặt vấn đề trong tổng thể tình hình nghiện hút, hít, tiêm chích… hiện nay. Nghiên cứu về người nghiện phải đặt trong mối quan hệ với hiện tượng nghiện, trong mối quan hệ với nhóm những người thường sử dụng ma tuý trái phép, đặc biệt với loại đối tượng sử dụng trái phép các chất ma tuý và các đối tượng cưỡng bức, dụ dỗ người khác vào con đường nghiện ngập ma tuý. Tuy nhiên, trong số đó chúng ta cần quan tâm đặc biệt với đối tượng nghiện. Bởi con nghiện vừa là nạn nhân, vừa là người có lợi, vừa là người mang thông tin rất nhiều về các đối tượng phạm tội khác.
Về nghiện ma tuý có quan điểm cho rằng cần hiểu theo hai nghĩa rộng và hẹp. Theo nghĩa rộng thì nghiện ma tuý là tình trạng một bộ phận trong xã hội gồm những người có thói quen dùng các chất ma tuý. Theo nghĩa hẹp thì nghiện ma tuý là sự lệ thuộc của con người cụ thể đối với các chất ma tuý. Sự lệ thuộc đó tác động lên hệ thần kinh trung ương, tạo nên những phản xạ có điều kiện không thể quên hoặc từ bỏ được, gây nên tâm trạng thèm muốn vô độ, khát khao khôn cùng và cuối cùng là hành động một cách mù quáng, mất hết lý trí gây nên những tổn thất cho chính cá nhân người nghiện, gia đình và cộng đồng.
Theo quan điểm giải quyết tệ nạn xã hội thì khái niệm về người nghiện ma tuý được xác định như sau: Người nghiện ma tuý là những người sử dụng các chất ma tuý dưới nhiều hình thức dẫn đến sự lệ thuộc vào ma tuý ở nhiều mức độ khác nhau gây tổn hại đến sức khoẻ, nhân cách người nghiện, ảnh hưởng xấu đến đời sống, sinh hoạt, và gây mất trật tự an toàn xã hội. Người nghiện ma tuý từ chỗ là những người bình thường do ham thích hội hè, thích tụ tập trong các nhóm xã hội không chính thức có xu hướng 8 luan an không lành mạnh, có nhiều đối tượng kém được giáo dục dần dần bị lôi kéo, do sự lệ thuộc vào ma túy trở nên xa lánh cuộc sống với mọi người, xa cách xã hội và suy đồi về nhân cách. Khi đến cơn nghiện có thể đưa con người vào những tình trạng khốn quẫn mất hết phương hướng thậm chí đi vào con đường phạm tội. Nghiện ma tuý có nhiều hình thức sử dụng khác nhau, tuỳ thuộc vào từng loại ma tuý, và thói quen của từng người như nghiện hút, nghiện chích, hít, uống, ngậm, nuốt các sản phẩm ma tuý… Trong đó thì hình thức nghiện chích là nguy hiểm nhất, vì nó làm người nghiện khoái cảm cực mạnh và gây nghiện nhanh chóng đây cũng là một trong những hình thức lây lan căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS ở nước ta.
- Cai nghiện ma túy bắt buộc: theo quy định tại điều 95 của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm quy định tại Điều 96 của Luật Xử lý vi phạm hành chính để chữa bệnh, lao động, học văn hóa, học nghề dưới sự quản lý của cơ sở cai nghiện bắt buộc. Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 12 tháng đến 24 tháng. - Quản lý nhà nước là: một dạng của quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển của xã hội. Từ những khái niệm trên có thể rút ra khái niệm quản lý nhà nước về cai nghiện bắt buộc là hoạt động điều hành của các cơ quan Nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do Nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật, để thi hành pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực cai nghiện ma túy bắt buộc.
Quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc là một bộ phận của quản lý Nhà nước về phòng chống ma túy. Đặc điểm của quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc Thứ nhất, về đặc điểm chủ thể: Vì ma túy ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đến trật tự an toàn xã hội. Công tác cai nghiện ma túy bắt buộc đóng góp vai trò quan trọng trong công tác 9 luan an phòng, chống ma túy trên phạm vi toàn quốc nên chủ thể quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc phải là Chính phủ, giao Bộ Lao động thương binh và xã hội chủ trì phối hợp với các cơ quan Nhà nước khác thực hiện chức năng Quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về kết quả thực hiện. Chính quyền các cấp thực hiện Quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc tại địa phương.
Thứ hai, về đặc điểm khách thể: Khách thể Quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy bắt buộc là người nghiện ma túy. Khi đã nghiện ma tuý thì gây nên những hậu quả khôn lường cho bản thân, gia đình và xã hội. Một số công trình nghiên cứu khoa học cho thấy rằng khi nghiện ma tuý có những tác hại cơ bản sau: * Với bản thân người nghiện Về sức khoẻ: Ma tuý phá hoại sức khoẻ con người, ma tuý làm cho người nghiện bị rối loạn sinh lý, trao đổi chất kém, cơ thể suy nhược, các chức năng hô hấp, tuần hoàn, tiêu hoá, sinh dục và sinh sản suy giảm, dễ mắc bệnh tim mạch, gan thần kinh. Ma tuý làm cho người nghiện bị suy giảm khả năng chống đỡ bệnh tật (khả năng miễn dịch) do vậy, người nghiện ma tuý thường bị các bệnh do vi khuẩn gây ra như : lao, phổi…, và các bệnh do virut mang lại như viêm gan A, Viêm gan B… Ma tuý làm rối loạn chức năng thần kinh, trí nhớ kém minh mẫn, hay quên, tinh thần giảm sút, đau đầu, chóng mặt, run rẩy chân tay, nếu bị nặng có thể dẫn đến bệnh tâm thần, ảo giác.
Nghiện ma tuý là một trong những nguy cơ dẫn đến bị lây nhiễm HIV/AIDS (ảnh hưởng đến sự phát triển nòi giống ). Khi đã nghiện ma tuý nặng, các hoóc môn sinh dục bị suy giảm dẫn đến giảm nhu cầu tình dục, giảm khả năng sinh sản, hoặc sinh con ốm yếu, trí tuệ chậm phát triển. Đối với phụ nữ có thai, nghiện ma tuý có thể dẫn đến xảy thai, thai lưu, đẻ non, suy dinh dưỡng bào thai, gầy gò ốm yếu, khó nuôi, chậm phát triển về thể lực và trí tuệ. Mặt khác, người nghiện ma tuý có nguy cơ cao về nhiễm HIV bằng hai con đường tình dục và do dùng chung kim tiêm.
Lúc mới sử dụng ma tuý thường gây kích thích tình 10 luan an dục để thoả mãn nhu cầu đó đối tượng thường quan hệ với gái mại dâm, cho nên rất dễ lây nhiễm HIV. Và khi tiêm chích ma tuý, đối tượng thường dùng chung bơm kim tiêm mà không khử trùng hoặc khử trùng qua loa không đảm bảo yêu cầu vệ sinh nên rất dễ bị lây nhiễm HIV/AIDS ( ở Việt Nam 65 % người nhiễm HIV là người nghiện ma tuý ). Về mặt tâm lý: Khi nghiện việc thường xuyên đưa các chất ma tuý vào cơ thể để thoả mãn cảm giác thèm khát trở thành nhu cầu cấp bách. Nhu cầu này lấn át mọi nhu cầu khác của con người, người nghiện trở nên ích kỷ, thờ ơ với mọi người, kể cả với người thân của chính mình.
Nếu thiếu thuốc người nghiện trở nên u sầu, cau có vật vã, tính tình trở nên hung hãn, không làm chủ được bản thân… Khi dùng loại ma tuý kích thích gây ảo giác sẽ làm cho người nghiện có những nhận thức và hành động không phù hợp đạo đức, tập quán và Pháp luật, dễ dàng dẫn đến con đường phạm tội. Về mặt kinh tế: Khi mắc nghiện, người nghiện tiêu một lượng tiền khổng lồ vào ma tuý, mặt khác họ dễ mất việc làm, uy tín, sức khoẻ kém, tâm lý không ổn định làm cho họ suy sụp khánh kiệt về kinh tế. * Với gia đình Gia đình có người nghiện ma tuý phải gánh chịu nhiều bất hạnh. Những người nghiện làm tiêu hao tiền bạc của bản thân và gia đình.
Nhu cầu cần tiền để mua ma tuý của người nghiện là rất lớn, mỗi ngày ít nhất từ 50.000 đồng/ngày thậm chí 1.000 đồng/ ngày, vì vậy khi lên cơn nghiện người nghiện ma tuý có thể tiêu tốn hết tiền của, tài sản, đồ đạc của gia đình vào việc mua ma tuý để thoả mãn cơn nghiện của mình, hoặc để có tiền sử dụng ma tuý, nhiều người đã trộm cắp, hành nghề mại dâm, hoặc thậm chí giết người, cướp của. Sự bất hoà thường xuyên giữa người nghiện và gia đình do mâu thuẫn về lối sống, thái độ cư xử, về kinh tế dẫn đến những tổn thất về tình cảm, gia đình tan vỡ khó có thể cứu vãn được. Thực tế có nhiều chuyện rất thương tâm và đau lòng do người nghiện ma tuý gây nên như con giết cha, chồng giết vợ, cháu giết bà… để lấy tiền đi mua ma tuý. Thậm chí có người cha buộc phải 11 luan an giết đứa con trai duy nhất của mình rồi ra toà tự thú vì đã lao vào con đường nghiện ma tuý rồi đi gây tội ác với bà con dân phố và xã hôị.
Sức khoẻ các thành viên khác trong gia đình bị giảm sút vì luôn lo lắng, mặc cảm, ăn không ngon, ngủ không yên.vì trong gia đình có người nghiện. Gia đình tốn thời gian, chi phí chăm sóc và điều trị các bệnh của người nghiện do ma tuý gây ra. Ví dụ: HIV/AIDS, viêm gan siêu vi. * Với xã hội Ma tuý làm cho trật tự an toàn xã hội bị đe doạ, nhiều người nghiện ma tuý trở thành tội phạm.
Kết quả điều tra xã hội cho thấy 80% số người nghiện có thể phạm tội để thoả mãn nhu cầu về ma tuý. Các tổ chức và cá nhân buôn bán ma tuý cũng thường xuyên thanh toán nhau để giành quyền cung cấp ma tuý, chúng sẵn sàng đối đầu với các cơ quan, nhà nước chức trách một khi công việc của chúng bị ngăn chặn.