TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi : ChuyÓn sang kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCNë níc ta, lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông vµ ng©n hµng chiÕm vÞ trÝ quan träng vµ ®· trë thµnh mét trong nh÷ng lÜnh vùc kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña toµn bé nÒn kinh tÕ. Ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam ngµy cµng ®ãng vai trß träng yÕu trong viÖc ®iÒu tiÕt, thu hót vµ cung cÊp vèn, dÞch vô ng©n hµng cho ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Thêi gian qua, hÖ thèng Ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt Nam nãi chung, Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam nãi riªng ®· cã nhiÒu ®ãng gãp vµo sù nghiÖp ®æi míi kinh tÕ ®Êt níc, nhng do xuÊt ph¸t tõ mét nÒn kinh tÕ chËm ph¸t triÓn, l¹i tr¶i qua thêi kú bao cÊp kÐo dµi hµng thËp kû vµ ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nªn ho¹t ®éng kinh doanh cña hÖ hèng Ng©n hµng th¬ng m¹i, nhÊt lµ Ng©n hµng th¬ng m¹i ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, n«ng th«n cßn nhiÒu bÊt cËp, lµm h¹n chÕ hiÖu qu¶ kinh doanh ng©n hµng vµ sù ®ãng gãp vµo ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. VÊn ®Ò ®Æt ra hiÖn nay lµ lµm sao ®Ó cã c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña hÖ thèng Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n níc ta võa cã hiÖu qu¶ cao, phôc vô môc tiªu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n theo ®Þnh híng x· héi chñ 1 nghÜa.
§iÒu nµy liªn quan ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò, nhiÒu lÜnh vùc; trong ®ã ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh ®èi víi Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ë níc ta ®ang lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò quan träng, bøc xóc nhÊt. §Ò tµi “§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng” nh»m gãp phÇn ®¸p øng yªu cÇu bøc xóc tríc m¾t vµ ®ång thêi cã ý nghÜa l©u dµi c¶ vÒ lý luËn lÉn thùc tiÔn. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi §æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam lµ vÊn ®Ò hiÖn nay cßn míi mÎ vµ tõ tríc ®Õn nay míi cã mét sè c«ng tr×nh khoa häc c«ng bè. Ch¼ng h¹n, nh : - “§æi míi qu¶n lý ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng cÊp c¬ së, nh»m thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n” (lÊy Nam Hµ lµm vÝ dô) cña Ph¹m Hång Cê - LuËn ¸n PTS, Khoa häc kinh tÕ, H.
1996; - “§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý tÝn dông ng©n hµng ë Th¸i B×nh” cña Vò V¨n Hïng - LuËn ¸n PTS, Khoa häc kinh tÕ, H. 1996; XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu thùc tÕ chung cña ®Êt níc, chóng t«i ®i s©u nghiªn cøu lÜnh vùc nµy víi mong muèn gãp phÇn nhá bÐ vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n trong tiÕn tr×nh ®æi míi chung cña ®Êt níc. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi tîng nghiªn cøu cña luËn ¸n : Nghiªn cøu c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam trong nÒn 2 kinh tÕ thÞ trêng níc ta nh»m phôc vô ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. - Ph¹m vi nghiªn cøu: LuËn ¸n tËp trung nghiªn cøu vÒ c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam trong mèi quan hÖ víi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ nãi chung ë níc ta vµ c¬ chÕ qu¶n lý cña ngµnh ng©n hµng nãi riªng trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ trêng ViÖt Nam.
Thêi gian chñ yÕu ®îc kh¶o s¸t tõ n¨m 1996 ®Õn nay. Môc ®Ých nghiªn cøu, nhiÖm vô cña ®Ò tµi * Môc ®Ých: T×m tßi, x¸c lËp c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam phï hîp, hiÖu qu¶. * NhiÖm vô: - Lµm râ vÒ lý luËn c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam.
- §Ò xuÊt quan ®iÓm, gi¶i ph¸p ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn ¸n sö dông ph¬ng ph¸p truyÒn thèng cña Chñ nghÜa M¸c - Lªnin: Duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, ph¬ng ph¸p lÞch sö, ®ång thêi sö dông ph¬ng ph¸p hÖ thèng thèng kª, so s¸nh, ph©n tÝch vµ 3 tæng hîp, diÔn gi¶i vµ quy n¹p ®Ó rót ra kÕt luËn vÒ nh÷ng vÊn ®Ò ®îc xem xÐt. §ãng gãp cña luËn ¸n Dù kiÕn luËn ¸n sÏ cã ®ãng gãp c¬ b¶n sau: - Lµm râ nh÷ng luËn cø khoa häc vÒ c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam trong c¬ chÕ thÞ trêng nh»m phôc vô môc tiªu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n ë níc ta. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam ®èi víi viÖc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n nh÷ng n¨m qua.
- §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam, nh»m gãp phÇn thóc ®Èy ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n ViÖt Nam theo híng hiÖn ®¹i. KÕt cÊu cña luËn ¸n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o, luËn ¸n kÕt cÊu thµnh 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cö Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam. Ch¬ng 3: Quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p tiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam.
4 Ch¬ng 1 C¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng 1. Vai trß, ®Æc ®iÓm vµ néi dung c¬ chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam 1. vai trß vµ ®Æc ®iÓm cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam ®èi víi sù ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n níc ta 1. Vai trß cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi Ng©n hµng th¬ng m¹i ra ®êi lµ mét kÕt qu¶ tÊt yÕu cña sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ, nhng mÆt kh¸c hÖ thèng ng©n hµng th¬ng m¹i víi t c¸ch lµ “kªnh dÉn vèn chñ yÕu” cña nÒn kinh tÕ còng t¸c ®éng trë l¹i, ®ãng vai trß lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ.
Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam lµ ng©n hµng th¬ng m¹i nhµ níc ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Nªn, vai trß cña nã ®îc thÓ hiÖn qua ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, n«ng th«n. BiÓu hiÖn râ nÐt vµ trùc tiÕp phôc vô cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi trong khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n: phôc vô ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n vµ x©y 5 dùng n«ng th«n míi theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n [55]. Cô thÓ trªn c¸c néi dung sau: Mét lµ, ho¹t ®éng cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam t¹o m«i trêng thuËn lîi cho qu¸ tr×nh lu chuyÓn vèn cña nÒn kinh tÕ nãi chung, cho khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n nãi riªng: Trong nÒn kinh tÕ qu¸ tr×nh vËn ®éng cña vèn cã thÓ thùc hiÖn th«ng qua hai kªnh dÉn vèn chÝnh lµ : tµi chÝnh trùc tiÕp vµ tµi chÝnh gi¸n tiÕp.
Kªnh tµi chÝnh gi¸n tiÕp vÒ c¬ b¶n chøa ®ùng rÊt nhiÒu h¹n chÕ v× ë ®©y ®ßi hái ph¶i cã sù phï hîp vÒ nhu cÇu gi÷a ngêi ®i vay vµ ngêi cã vèn. Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn, chøc n¨ng trung gian tÝn dông cña ng©n hµng ®ãng mét vai trß hÕt søc quan träng, phÇn lín qui m« cña ho¹t ®éng chuyÓn nhîng quyÒn sö dông vèn ®Òu thùc hiÖn th«ng qua hÖ thèng ng©n hµng. §iÒu nµy thÓ hiÖn: ®èi víi doanh nghiÖp lµ nguån tÝn dông do c¸c ng©n hµng cung cÊp chiÕm mét tû träng ngµy cµng cao trong nguån vèn tÝn dông cña doanh nghiÖp. Trong khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n; tõ khi NHNo&PTNT ViÖt Nam thµnh lËp ®Õn nay, tÝn dông cho lÜnh vùc nµy t¨ng lªn nhanh chãng: ngµy ®Çu míi nhËn bµn giao chØ cã vèn vµ tµi s¶n lµ 2007 tû ®ång (1991), ®Õn n¨m 2000 lªn ®Õn 48.
Chøng tá r»ng, ho¹t ®éng cña ng©n hµng ®· thóc ®Èy m¹nh mÏ tèc ®é lu chuyÓn vèn nÒn kinh tÕ quèc d©n ë khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp n«ng th«n. 6 Hai lµ, ho¹t ®éng Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n ViÖt Nam gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng cña häat ®éng huy ®éng vèn vµ cho vay vèn trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n: Lµ lo¹i h×nh doanh nghiÖp chuyªn m«n ho¸ cao ®é trong lÜnh vùc kinh doanh tiÒn tÖ, NHNo&PTNT ViÖt Nam dùa trªn uy tÝn cña m×nh ®· khuyÕn khÝch ®îc c¸c chñ thÓ kinh tÕ, cã vèn nhµn rçi göi vèn vµo ng©n hµng víi møc chi phÝ thÊp nhÊt, xÐt tõ gãc ®é ho¹t ®éng ng©n hµng còng nh tõ gãc ®é toµn bé nÒn kinh tÕ. Bªn c¹nh ®ã nhê vµo lîi thÕ vÒ qui m« vµ nghiÖp vô, ng©n hµng ®· gióp c¸c nhµ ®Çu t, ngêi tiÕt kiÖm qui m« nhá, nhÊt lµ ®èi víi c¸c hé s¶n xuÊt, thËm chÝ kh«ng thÓ ®Çu t díi bÊt kú h×nh thøc nµo do chi phÝ giao dÞch qu¸ lín, cã thÓ kiÕm thu nhËp trªn vèn cña m×nh th«ng qua ho¹t ®éng nhËn tiÒn göi. Qua c¸c ho¹t ®éng nµy cña NHNo&PTNT ViÖt Nam ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc tèi ®a ho¸ khèi lîng vèn kh¶ dông cho nÒn kinh tÕ víi møc chi phÝ thÊp nhÊt.
Trªn ph¬ng diÖn nghiÖp vô ®Çu ra cÊp tÝn dông cho nÒn kinh tÕ, ng©n hµng víi bÒ dµy kinh nghiÖm cña m×nh cã thÓ ®îc xem nh mét tæ chøc hµng ®Çu trong ho¹t ®éng cho vay. Trªn b×nh diÖn khu vùc kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n cña nÒn kinh tÕ, NHNo&PTNT ViÖt Nam cã thÓ ®¶m b¶o mét c¸ch tèt nhÊt viÖc thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t cã hiÖu qu¶ cã thÓ nhËn ®îc nguån vèn tµi trî.