Biện Pháp Sử Dụng Từ Khóa Lịch Sử Để Nâng Cao Hiệu Quả Học Tập Tại Trường THPT

Việc sử dụng từ khóa lịch sử trong dạy học là một phương pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả… 57 trang · Trường THPT Dân tộc Nội trú Tỉnh Thanh Hóa · 2022.

• Tác giả: Lê Thị Huế
• Người hướng dẫn: Giáo viên
• Trường học: Trường THPT Dân tộc Nội trú Tỉnh Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Biện Pháp Sử Dụng Từ Khóa Để Nâng Cao Hiệu Quả Học Tập Môn Lịch Sử Ở Trường THPT
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu. Những điểm mới của SKKN
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG
• 2.1. Cơ sở thực tiễn
• 2.2. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
• 2.3. Sử dụng từ khóa để thu thập thông tin
• 2.4. Sử dụng từ khóa để phân dạng bài tập trắc nghiệm khách quan
• 2.5. Sử dụng từ khóa rèn luyện kỹ năng khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức
• 2.6. Sử dụng từ khóa rèn luyện kỹ năng tự đặt câu hỏi trắc nghiệm
• 2.7. Sử dụng từ khóa để thiết kế sơ đồ tư duy
• 2.8. Thiết kế và tổ chức thực nghiệm
• 2.9. Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm
• 2.10. Kết quả đạt được
• 2.11. Ý kiến đồng nghiệp
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• 3.1. Kiến nghị

Tóm tắt

I. Giới thiệu về từ khóa lịch sử

Việc sử dụng từ khóa lịch sử trong dạy học là một phương pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh THPT. Từ khóa lịch sử không chỉ giúp học sinh xác định được nội dung trọng tâm của bài học mà còn tạo điều kiện cho việc ghi nhớ và hiểu sâu sắc hơn về các sự kiện lịch sử. Theo nghiên cứu, việc xác định và sử dụng từ khóa giúp học sinh phát triển tư duy độc lập, khả năng tự học và sáng tạo. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh được đặt lên hàng đầu.

1.1. Định nghĩa và vai trò của từ khóa lịch sử

Từ khóa lịch sử được hiểu là những từ hoặc cụm từ chính, mang tính chất trọng tâm của bài học. Chúng giúp học sinh dễ dàng nhận diện và ghi nhớ các thông tin quan trọng. Việc giáo viên hướng dẫn học sinh tìm kiếm và sử dụng từ khóa lịch sử không chỉ giúp các em hiểu bài nhanh hơn mà còn tạo ra thói quen tự học, tự nghiên cứu. Học sinh sẽ có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

II. Phương pháp sử dụng từ khóa trong dạy học

Để sử dụng từ khóa lịch sử một cách hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Việc này bao gồm việc hướng dẫn học sinh cách xác định từ khóa từ sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và các nguồn thông tin khác. Học sinh cần được rèn luyện kỹ năng tìm kiếm thông tin, phân tích và tổng hợp kiến thức từ các từ khóa đã xác định. Điều này không chỉ giúp các em nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

2.1. Quy trình tìm kiếm và sử dụng từ khóa

Quy trình tìm kiếm và sử dụng từ khóa lịch sử bao gồm các bước: xác định chủ đề, tìm kiếm từ khóa từ sách giáo khoa, thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau, và cuối cùng là vận dụng từ khóa để giải bài tập. Việc này giúp học sinh có cái nhìn tổng quát và sâu sắc hơn về các vấn đề lịch sử, từ đó nâng cao khả năng ghi nhớ và hiểu bài. Học sinh sẽ học được cách liên kết các sự kiện lịch sử với nhau thông qua các từ khóa, giúp việc học trở nên thú vị và hiệu quả hơn.

III. Đánh giá hiệu quả của việc sử dụng từ khóa

Việc áp dụng từ khóa lịch sử trong dạy học đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cảm thấy hứng thú hơn với môn học mà còn cải thiện được kết quả học tập. Theo khảo sát, nhiều học sinh cho biết việc sử dụng từ khóa giúp họ dễ dàng hơn trong việc ghi nhớ và hiểu sâu các kiến thức lịch sử. Điều này chứng tỏ rằng việc sử dụng từ khóa không chỉ là một phương pháp dạy học mà còn là một công cụ hữu ích trong việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh.

3.1. Kết quả đạt được từ việc sử dụng từ khóa

Kết quả từ việc áp dụng từ khóa lịch sử cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Học sinh có thể nhớ lâu hơn và hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử. Việc này không chỉ giúp các em trong việc học tập mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển tư duy và khả năng phân tích. Hơn nữa, việc sử dụng từ khóa còn giúp học sinh tự tin hơn trong các kỳ thi và đánh giá, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Biện Pháp Sử Dụng Từ Khóa Để Nâng Cao Hiệu Quả Học Tập Môn Lịch Sử Ở Trường THPT

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Biện pháp sử dụng từ khóa để nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử ở trường THPT" do tác giả Lê Thị Huế (Trường THPT Dân tộc Nội trú Tỉnh Thanh Hóa) thực hiện nhằm giải quyết câu hỏi nghiên cứu trung tâm: Làm thế nào để chuyển đổi phương pháp dạy học môn Lịch sử từ truyền thụ một chiều, ghi nhớ thụ động sang phát triển năng lực tư duy độc lập và nâng cao kết quả đánh giá trắc nghiệm khách quan cho học sinh THPT?

Về phương pháp luận, tác giả áp dụng mô hình nghiên cứu sư phạm ứng dụng thực nghiệm (quasi-experimental design) kết hợp khảo sát định lượng trên mẫu thực trạng ($N = 180$ học sinh khối 12) và đối chiếu kết quả giữa nhóm thực nghiệm (TN) với nhóm đối chứng (ĐC) qua các chủ đề: Kinh tế, Văn hóa, Kháng chiến và Ngoại giao.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc áp dụng quy trình 5 bước dựa trên "từ khóa lịch sử" giúp tối ưu hóa từ 50% đến 95% thời gian tiếp nhận và ôn tập kiến thức, cải thiện rõ rệt kỹ năng phân tích và phản xạ trắc nghiệm. Về mặt định lượng, điểm thi tốt nghiệp THPT Quốc gia của trường đạt mức vượt trội (6,97 điểm năm 2020 và 6,84 điểm năm 2021), đưa trường vào nhóm dẫn đầu toàn tỉnh Thanh Hóa, đồng thời đạt 5/5 giải học sinh giỏi cấp tỉnh trắc nghiệm (3 giải Nhất, 1 giải Nhì, 1 giải Ba). Nghiên cứu khẳng định giá trị ứng dụng cao trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng dạy học và kiểm tra đánh giá môn Lịch sử

Trong bức tranh giáo dục phổ thông giai đoạn 2015–2021, môn Lịch sử luôn là một trong những môn học đối mặt với nhiều thách thức lớn nhất. Thống kê dữ liệu thi tốt nghiệp THPT Quốc gia cho thấy điểm bình quân môn Lịch sử liên tục ở mức thấp báo động: năm 2019 đạt 4,30 điểm (70% bài thi dưới trung bình), năm 2020 đạt 5,19 điểm và năm 2021 tiếp tục nằm ở nhóm thấp với 4,97 điểm. Mặc dù Lịch sử giữ vai trò cốt lõi trong việc bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần dân tộc và thế giới quan khoa học, song định kiến xem Lịch sử là "môn phụ" cùng tư duy học thuộc lòng máy móc đã làm giảm đáng kể động lực học tập của học sinh.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Khảo sát thực tế 180 học sinh khối 12 tại Trường THPT Dân tộc Nội trú Tỉnh Thanh Hóa ghi nhận: 83% học sinh yêu thích môn học và nhận thức rõ ý nghĩa thực tiễn, nhưng có đến 72% đánh giá kiến thức môn học "rất khó" do khối lượng sự kiện đồ sộ, khó ghi nhớ. Đáng chú ý, 44,4% học sinh cho biết chưa từng được tiếp cận phương pháp học bằng từ khóa và 38,8% chỉ được tiếp cận không thường xuyên. Khoảng trống sư phạm hiện nay là sự thiếu hụt một khung công cụ chuẩn hóa, giúp người học giải mã hệ thống dữ liệu lịch sử phức tạp thành các chuỗi liên kết logic và vận dụng vào định dạng thi trắc nghiệm khách quan.

       THỰC TRẠNG GIÁO DỤC LỊCH SỬ THPT

Tính thời điểm và tác động tiềm năng

Nghiên cứu được triển khai trực tiếp nhằm đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 29-NQ/TW và Chương trình GDPT 2018 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Phương pháp "từ khóa lịch sử" đóng vai trò là chiếc cầu nối phương pháp luận, chuyển trọng tâm từ "dạy cái gì" sang "dạy cách học", giúp học sinh hình thành năng lực tự chủ, tư duy phản biện và khả năng tự giải quyết vấn đề.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu vận dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp (Mixed Methods), kết hợp khảo sát điều tra thực trạng, thiết kế bài giảng thực nghiệm sư phạm có nhóm đối chứng, và phân tích định lượng kết quả bài kiểm tra chuẩn hóa.

      MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

1. Khảo sát bảng hỏi: Điều tra thái độ, nhận thức và mức độ tiếp cận phương pháp từ khóa trên mẫu $N = 180$ học sinh THPT.
2. Hệ thống hóa ngân hàng từ khóa: Mã hóa dữ liệu lịch sử thành hai cấp độ: Từ khóa chủ đề (trọng tâm bài học) và Từ khóa chi tiết (nhân vật, mốc thời gian, bản chất sự kiện).
3. Phân loại bài tập trắc nghiệm theo từ khóa chỉ báo:
   • Nhóm 1 (Phủ định): Nhận diện từ khóa mang tính loại trừ như "không", "không đúng".
   • Nhóm 2 (Đánh giá trọng yếu): Xử lý câu hỏi thông hiểu/vận dụng gắn với từ "hàng đầu", "quyết định", "then chốt".
   • Nhóm 3 (So sánh tương đồng): Phân tích câu hỏi vận dụng cao gắn với từ "đều", "giống nhau", "điểm chung".
   • Nhóm 4 (So sánh khác biệt): Phân tích câu hỏi vận dụng cao gắn với từ "điểm khác biệt", "điểm mới", "điểm riêng".
4. Kỹ thuật tự biên soạn câu hỏi: Đảo vai trò học sinh thành người thiết lập câu hỏi trắc nghiệm dựa trên ma trận từ khóa.

Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability)

Khung can thiệp sư phạm được kiểm chứng qua 4 giáo án thực nghiệm điển hình trong chương trình Lịch sử lớp 10, 11 và 12. Dữ liệu đánh giá đầu ra được bảo chứng thông qua các kỳ thi chuẩn hóa độc lập cấp quốc gia (Kỳ thi Tốt nghiệp THPT các năm 2020, 2021) và Kỳ thi Học sinh giỏi cấp tỉnh do Sở GD&ĐT Thanh Hóa tổ chức.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

1. Tối ưu hóa hiệu suất nhận thức và giảm tải trí nhớ

Nghiên cứu chứng minh việc chuyển đổi cấu trúc văn bản SGK truyền thống sang ma trận từ khóa và sơ đồ tư duy (Mindmap) giúp học sinh:

• Tiết kiệm 50% – 95% thời gian ghi chép: Thay vì chép lại các đoạn văn dài, học sinh chỉ lưu trữ các cụm liên kết logic (Ví dụ: chuỗi sự kiện Nguyễn Ái Quốc $\rightarrow$ 1930 $\rightarrow$ Thành lập Đảng $\rightarrow$ Cương lĩnh chính trị đầu tiên).
• Tiết kiệm hơn 90% thời gian ôn tập: Khả năng truy xuất thông tin tăng vọt khi nhìn vào cấu trúc phân nhánh đa giác quan thay vì đọc lại toàn bộ tài liệu lý thuyết.

2. Định hình thuật toán giải nhanh bài tập trắc nghiệm

Việc ứng dụng 4 nhóm từ khóa chỉ báo đã giúp nhóm học sinh thực nghiệm giảm thiểu tối đa sai sót do "bẫy" đề thi. Điển hình ở chủ đề Đấu tranh Ngoại giao (1946–1973):

Nhóm từ khóa chỉ báo	Dạng câu hỏi	Ví dụ điển hình	Thao tác tư duy của học sinh
Phủ định (không)	Nhận biết, Loại trừ	Nội dung nào không phải là ý nghĩa của Hiệp định Pari 1973?	Quét nhanh phương án là văn bản quốc tế đầu tiên (thuộc Hiệp định Sơ bộ/Giơnevơ) để loại trừ.
Trọng yếu (quyết định)	Vận dụng, Đánh giá	Điều khoản nào có ý nghĩa quyết định đối với cách mạng miền Nam?	Định vị từ khóa: Mỹ rút quân $\rightarrow$ Làm thay đổi so sánh lực lượng trên chiến trường.
Tương đồng (điểm chung)	Vận dụng cao, Tổng hợp	Điểm giống nhau giữa Hiệp định Giơnevơ 1954 và Pari 1973?	Nhận diện điểm giao thoa: Các quyền dân tộc cơ bản.
Khác biệt (điểm mới)	Vận dụng cao, Phân tích	Điểm khác biệt trong đấu tranh ngoại giao 1969–1973 so với 1965–1968?	Định vị kết quả: Buộc Mỹ ký kết văn bản chấm dứt chiến tranh (Hiệp định Pari).

3. Đột phá về kết quả định lượng chuẩn hóa

Sự can thiệp của phương pháp đã tạo nên bước nhảy vọt về điểm số thực tế tại Trường THPT Dân tộc Nội trú Tỉnh Thanh Hóa:

• Điểm thi Tốt nghiệp THPT Quốc gia: Năm 2020 đạt 6,97 điểm; năm 2021 đạt 6,84 điểm (trong bối cảnh điểm trung bình toàn quốc năm 2021 chỉ là 4,97 điểm). Trường liên tục nằm trong Top đầu toàn tỉnh về điểm trung bình bộ môn.
• Kỳ thi Học sinh giỏi cấp Tỉnh: Năm 2021, khi tỉnh lần đầu thí điểm thi HSG bằng hình thức trắc nghiệm, đội tuyển Lịch sử nhà trường đã xuất sắc đạt 5/5 giải (100% đạt giải) gồm 3 giải Nhất, 1 giải Nhì, 1 giải Ba, xếp hạng Nhì toàn tỉnh.

 SO SÁNH ĐIỂM TRUNG BÌNH THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN LỊCH SỬ
       Toàn quốc      Toàn quốc      Trường TN   Trường TN
        (2019)         (2020)         (2020)      (2021)

4. Nâng cao năng lực siêu nhận thức (Metacognition)

Học sinh lớp thực nghiệm không chỉ trả lời nhanh hơn mà còn có khả năng tự tư duy và biên soạn câu hỏi trắc nghiệm từ ma trận từ khóa. Điều này khẳng định học sinh đã thực sự làm chủ cấu trúc tri thức thay vì dừng lại ở mức độ nhận diện bề mặt.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

              ĐÓNG GÓP KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU

Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions)

Nghiên cứu đã cụ thể hóa lý thuyết xử lý thông tin và lý thuyết tải nhận thức (Cognitive Load Theory) vào bộ môn Lịch sử. Tác giả đã định nghĩa và phân cấp tường minh khái niệm "từ khóa lịch sử" như một điểm neo nhận thức (cognitive anchor), giúp liên kết các chuỗi nguyên nhân – kết quả và bản chất sự kiện.

Đổi mới về phương pháp luận và thực tiễn (Methodological & Practical Innovations)

1. Khung can thiệp 5 bước có thể chuyển giao: Thiết lập quy trình rõ ràng từ trích xuất từ khóa, xây dựng sơ đồ tư duy đến việc đảo chiều sư phạm (học sinh tự ra đề trắc nghiệm).
2. Công cụ phân dạng câu hỏi trắc nghiệm chuẩn hóa: Cung cấp cho giáo viên và học sinh bộ 4 tiêu chí nhận diện câu hỏi từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng cao.
3. Cung cấp mô hình bài dạy minh họa: Các giáo án mẫu về Kháng chiến, Ngoại giao, Kinh tế và Văn hóa trong nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp cho các trường THPT trên toàn quốc.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái giáo dục:

• Giáo viên Lịch sử THPT và THCS: Sở hữu bộ công cụ giảng dạy trực quan, phương pháp thiết kế sơ đồ tư duy theo nhóm và kỹ thuật rèn luyện học sinh phân tích đề thi trắc nghiệm khách quan.
• Cán bộ quản lý giáo dục và Chuyên viên phụ trách bộ môn: Có thêm cơ sở thực tiễn vững chắc để xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học và phát triển năng lực người học.
• Học sinh THPT (đặc biệt là khối 12): Nắm bắt phương pháp tự học khoa học, kỹ thuật mã hóa kiến thức giúp ghi nhớ lâu, tiết kiệm thời gian ôn thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi đánh giá năng lực.
• Nhà nghiên cứu phương pháp dạy học: Tài liệu tham khảo giá trị về mô hình nghiên cứu sư phạm ứng dụng trong các môn Khoa học Xã hội tại trường dân tộc nội trú và trường THPT đại trà.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Bản chất của "từ khóa lịch sử" trong nghiên cứu này là gì?

"Từ khóa lịch sử" không chỉ là một danh từ riêng hay một mốc năm lẻ loi, mà là điểm nhấn trọng tâm phản ánh bản chất, kết quả và ý nghĩa của sự kiện lịch sử (có thể là một cụm từ, một nhận định then chốt, hoặc một chuỗi nhân – quả liên tục).

2. Phương pháp này có khiến học sinh học mẹo và bỏ qua kiến thức bản chất không?

Hoàn toàn không. Quy trình 5 bước yêu cầu học sinh phải đọc hiểu sâu SGK và tài liệu tham khảo để sàng lọc và hiểu nghĩa của từ khóa trước khi đưa vào sơ đồ tư duy hay giải bài tập. Từ khóa là công cụ cô đọng bản chất chứ không phải học vẹt bề mặt.

3. Mô hình này có thể mở rộng cho các môn học khác không?

Có. Khung quy trình trích xuất từ khóa, hệ thống hóa dạng bảng/sơ đồ và phân loại bài tập trắc nghiệm có thể chuyển giao hiệu quả sang các môn Khoa học Xã hội khác như Địa lí, Giáo dục Kinh tế & Pháp luật, hoặc Ngữ văn.

4. Điểm đột phá nhất trong hoạt động của học sinh là gì?

Đó là hoạt động "Sử dụng từ khóa tự đặt câu hỏi trắc nghiệm". Khi học sinh tự thiết kế được câu hỏi và các phương án nhiễu, các em đã đạt đến cấp độ tư duy cao nhất (sáng tạo và đánh giá) theo thang nhận thức Bloom.

5. Cơ sở vật chất tối thiểu để triển khai phương pháp này là gì?

Phương pháp có tính linh hoạt cao, chỉ cần giấy A0, bút màu, sách giáo khoa và sự định hướng của giáo viên. Ở các trường có điều kiện tốt hơn, có thể kết hợp máy chiếu, phần mềm sơ đồ tư duy (Mindmeister, XMind) và ứng dụng làm trắc nghiệm trực tuyến (Quizizz, Kahoot).

---

Kết luận (150 từ)

Sáng kiến kinh nghiệm của tác giả Lê Thị Huế đã cung cấp một giải pháp sư phạm toàn diện, khoa học và thực chứng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong dạy học Lịch sử THPT. Bằng cách lấy "từ khóa" làm hạt nhân tổ chức nhận thức, nghiên cứu không chỉ mang lại bước đột phá ấn tượng về kết quả thi tốt nghiệp THPT và học sinh giỏi cấp tỉnh, mà còn bồi dưỡng vững chắc năng lực tự học, tư duy logic và phẩm chất sáng tạo của học sinh.

Trong giai đoạn tiếp theo, phương pháp này cần được số hóa thông qua việc xây dựng ngân hàng từ khóa tương tác đa phương tiện, tích hợp các nền tảng AI hỗ trợ tạo sơ đồ tư duy tự động, đồng thời nhân rộng mô hình tập huấn chuyên đề tại các trường THPT trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 01 1. Lí do chọn đề tài 02 1. Mục đích nghiên cứu 02 1. Đối tượng nghiên cứu 02 1.

Phương pháp nghiên cứu. Những điểm mới của SKKN Phần 2: NỘI DUNG 03 2. Cơ sở thực tiễn 05 2. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 07 2.

Sử dụng từ khóa để thu thập thông tin 07 2. Sử dụng từ khóa để phân dạng bài tập trắc nghiệm khách quan 07 2. Sử dụng từ khóa rèn luyện kỹ năng khái quát hóa, hệ thống hóa 10 kiến thức 2. Sử dụng từ khóa rèn luyện kỹ năng tự đặt câu hỏi trắc nghiệm 12 2.

Sử dụng từ khóa để thiết kế sơ đồ tư duy 13 2. Thiết kế và tổ chức thực nghiệm 14 2. Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm 18 2. Kết quả đạt được 19 2.

Ý kiến đồng nghiệp 19 Phần 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20 3.Kiến nghị 20 skkn DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SKKN Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ SKKN Sáng kiến kinh nghiệm THPT Trung học phổ thông SGK Sách giáo khoa PPDH Phương pháp dạy học KTDH Kỹ thuật dạy học HS Học sinh GDĐT Giáo dục đào tạo PPGD Phương pháp giáo dục GV Giáo viên TN Thực nghiệm CNTB Chủ nghĩa tư bản HTHKT Hệ thống hóa kiến thức ĐC Đối chứng DANH MỤC CÁC BẢNG PHỤ LỤC Phụ lục Nội dung PL 1 Phiếu thăm dò ý kiến hs PL 2 Các bài giảng thực nghiệm PL 3 Hoạt động học của học sinh PL 4 Bài kiểm tra PL 5 Sản phẩm câu hỏi từ khóa của học sinh skkn PHẦN 1. Lý do chọn đề tài Thực hiện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”; “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.” Mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông 2018 tập trung phát triển năng lực phẩm chất cốt lõi cho học sinh Trung học phổ thông (THPT). Do đó, giáo viên nhất định phải chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học.

Hiện nay, đông đảo giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổi mới phương pháp dạy học. Nhiều giáo viên đã xác định rõ sự cần thiết và có mong muốn thực hiện đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học cũng như trong kiểm tra, đánh giá. Nhưng nhìn chung, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các môn thuộc trường trung học phổ thông nói chung, môn Lịch sử nói riêng chưa thực sự mang lại hiệu quả cao. Truyền thụ tri thức một chiều, nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết vẫn là phương pháp dạy học chủ đạo của nhiều giáo viên.

Số giáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc phối hợp các phương pháp dạy học cũng như sử dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều. Việc rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự được quan tâm.