Chương 1: Giới thiệu Nội dung chính của chương là giới thiệu những nét chính về luận văn nghiên cứu, bao gồm: mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, đóng góp của của luận văn, kết cấu của luận văn. Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động kinh doanh phi tín dụng và thu nhập ngoài lãi Nội dung chính của chương là tổng quan lý thuyết về hoạt động kinh doanh phi tín dụng và thu nhập ngoài lãi. Trên cơ sở lý thuyết, tác giả đã tiến hành tổng kết các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại Việt Nam và trên thế giới. Chươn g 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu Trong chương này luận văn xây dựng các giả thuyết cần kiểm định của các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi.
Trên cơ sở đó, xây dựng mô hình lý thuyết cũng như mô hình nghiên cứu thực nghiệm kết hợp với các phương pháp hồi quy khác nhau. Chương 4: Kết quả nghiên cứu Kết quả nghiên cứu thực nghiệm được trình bày dưới đây được thực hiện theo phương pháp nghiên cứu đã trình bày ở chương 3. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu được trình bày qua phần thống kê mô tả các biến trong mô hình, phân tích hồi quy. Dựa vào mô hình hồi quy tuyến tính, tác giả lần lượt xem xét ảnh hưởng của từng yếu tố đến thu nhập ngoài lãi.
5 Chương 5: Kết luận và một số đề xuất, khuyến nghị Tổng hợp các kết quả nghiên cứu của luận văn, từ đó tác giả đưa ra một số đề xuất, khuyến nghị nhằm tăng thu nhập ngoài lãi góp phần giúp các ngân hàng thương mại tối đa hóa lợi nhuận. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU NHẬP NGOÀI LÃI Nội dung chính của chương là tổng quan lý thuyết về hoạt động kinh doanh phi tín dụng và thu nhập ngoài lãi. Trên cơ sở lý thuyết, tác giả đã tiến hành tổng kết các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại Việt Nam và trên thế giới. THU NHẬP NGOÀI LÃI TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.
Khái niệm Thu nhập lãi (interest income) có từ hoạt động tín dụng truyền thống của ngân hàng dựa trên quan hệ vay mượn. Khi ngân hàng nhận quỹ tiền tệ từ công chúng và trả cho họ một mức lãi suất huy động sau đó đầu tư lại (cho vay) số tiền đó với lãi suất cao hơn. De Young và Rice (2003); Sherene, A. và Bailey Tapper (2010) Thu nhập ngoài lãi (noninterest income/fee income) là những khoản thu không trực tiếp liên quan đến các hoạt động tín dụng.
Nó bao gồm phí dịch vụ trên tài khoản tiền gửi, thu nhập từ hoạt động sử dụng uy tín ngân hàng và phí dịch vụ, theo De Young và Rice (2003). Có thể nói một cách dễ hiểu hơn là thu nhập ngoài lãi là thu nhập có được từ hoạt động kinh doanh phi tín dụng của các ngân hàng thương mại. Thu nhập ngoài lãi có thể đo lường bằng hai cách: bằng số tuyệt đối thể hiện giá trị, quy mô thu nhập ngoài lãi của mỗi ngân hàng. Tầm quan trọng của hoạt động phi tín dụng và thu nhập ngoài lãi Phát triển hoạt động phi tín dụng là cách thức có hiệu quả nhất để thay đổi cơ cấu hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Ngân hàng kinh doanh theo cách cổ điển, doanh thu chủ yếu đến từ hoạt động tín dụng, thu dịch vụ chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ. Với điều kiện thị trường ngày càng phức tạp, hoạt động tín dụng có quá nhiều rủi ro nên nếu chỉ dựa vào nguồn thu từ tín dụng thì sẽ rất bấp bênh. Chính vì vậy các ngân hàng cần phải đẩy nhanh phát triển dịch vụ phi tín dụng để gia tăng nguồn thu ổn định, 7 an toàn hơn trong cơ cấu thu nhập của mình. Thu nhập ngoài lãi là khoản thu nhập của ngân hàng được hình thành từ chênh lệch giữa các khoản thu do cung ứng các sản phẩm dịch vụ khác ngoài hoạt động tín dụng, thực hiện hoạt động kinh doanh, đầu tư và chi phí bỏ ra để thực hiện các sản phẩm dịch vụ cũng như các hoạt động kinh doanh, đầu tư.
Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi càng lớn thể hiện mức độ đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ khác ngoài tín dụng cũng như hiệu quả của các sản phẩm dịch vụ này. Nó cũng đồng nghĩa với việc phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh giữa các sản phẩm dịch vụ ngân hàng (Hoàng Ngọc Tiến và Võ Thị Hiền, 2010). Khi phát triển các hoạt động tạo thu nhập ngoài lãi như kinh doanh, đầu tư, các hoạt động dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ, thì ngân hàng sẽ có điều kiện sử dụng triệt để, có hiệu quả cơ sở vật chất kỹ thuật và đội ngũ cán bộ của mỗi ngân hàng. Do vậy, giảm chi phí quản lý, chi phí hoạt động, tăng lợi nhuận tối đa cho ngân hàng.
Mở rộng các hoạt động ngoài lãi còn giúp ngân hàng phân tán và giảm rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dung. Về mặt lý thuyết, đa dạng hóa thu nhập, tăng tỷ lệ thu nhập ngoài lãi có thể tạo ra nguồn thu nhập hoạt động ổn định hơn cho ngân hàng, từ đó cải thiện hiệu quả kinh doanh. Bên cạnh đó, DeYoung và Rice (2003) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa thu nhập ngoài lãi và hiệu suất tài chính của các ngân hàng Mỹ và kết luận rằng tỷ lệ thu nhập ngoài lãi tác động cùng chiều đến ROE. Các yếu tố tác động tới thu nhập ngoài lãi 2.
Các yếu tố bên trong ngân hàng Theo Nguyễn Minh Sáng, Nguyễn Thị Hạnh Hoa (2013), các yếu tố bên trong, xuất phát từ nội tại mỗi ngân hàng như: khả năng tài chính, trình độ công nghệ thông tin, chiến lược nguồn nhân lực, chính sách khách hàng và kênh phân phối. Khả năng tài chính thường có ảnh hưởng lớn đến nguồn thu nhập ngoài lãi. Khi 8 có một khả năng tài chính dồi dào, ngân hàng có đầy đủ cơ sở vật chất, công nghệ kĩ thuật cần thiết để phục vụ cho nhu cầu phát triển hoạt động kinh doanh phi tín dụng giúp gia tăng thu nhập ngoài lãi. Trình độ công nghệ thông tin là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam.
Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hàng loạt các dịch vụ kinh doanh ngân hàng xuất hiện và phát triển mạnh mẽ. Từ đó, các sản phẩm phi tín dụng ngày càng hiện đại, đa năng, tiện dụng đáp ứng đầy đủ, nhanh chóng, chính xác hơn các nhu cầu đa dạng của khách hàng. Chiến lược nguồn nhân lực có tính chất quyết định đến chất lượng dịch vụ của ngân hàng, qua đó ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi một cách đáng kể. Một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp sẽ luôn khiến khách hàng hài lòng với chất lượng dịch vụ của ngân hàng.
Cùng với chuyên môn, kĩ năng tốt và nhạy bén trong vận dụng công nghệ sẽ nâng cao năng suất lao động, tăng hiệu quả kinh doanh cho ngân hàng. Chính sách khách hàng và kênh phân phối cũng có vai trò quan trọng tác động đến thu nhập ngoài lãi. Mỗi ngân hàng luôn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt và phải nỗ lực phát triển quy mô bằng cách gia tăng chiếm lĩnh thị phần. Các ngân hàng nên nhắm đến các phân khúc khách hàng phù hợp để tập trung phát triển mở rộng với những chính sách khách hàng đặc trưng riêng.
Từ đó mới có những chiến lược cụ thể để đáp ứng nhu cầu của khách hàng hiệu quả, từ đó tạo dựng niềm tin để họ trở thành những khách hàng thân thiết của ngân hàng. Bên cạnh đó, mạng lưới hoạt động rộng khắp, phân bổ hợp lý, thuận tiện cũng có ảnh hưởng tích cực đến thu hút khách hàng, giúp phục vụ khách hàng tốt hơn và tiết kiệm chi phí dịch vụ cho ngân hàng. Các yếu tố bên ngoài ngân hàng Theo Nguyễn Minh Sáng, Nguyễn Thị Hạnh Hoa (2013), các yếu tố bên ngoài ngân hàng bao gồm: tăng trưởng kinh tế, cơ chế chính sách và pháp luật, đối thủ cạnh 9 tranh, mức cung tiền M2 và nhu cầu từ phía khách hàng, tình hình chính tri-xã hội, văn hóa quốc gia. Tốc độ tăng trưởng, phát triển kinh tế quốc gia là yếu tố có ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi.
Với một tốc độ tăng trưởng kinh tế tốt, các hoạt động kinh doanh phát triển, tạo thêm thu nhập cho người dân dẫn đến nhu cầu sử dụng các dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng tăng cao, từ đó cải thiện thu nhập ngoài lãi. Cơ chế chính sách và pháp luật cũng có những ảnh hưởng nhất định đến thu nhập ngoài lãi. Ở bất kì quốc gia nào, pháp luật cũng là yếu tố nền tảng. Hoạt động ngân hàng lại càng phải chịu tác động nhiều của các cơ chế chính sách của chính phủ vì vai trò quan trọng của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế.
Hệ thống ngân hàng là kênh lưu thông vốn, huyết mạch của nền kinh tế và có tính chất liên kết rất cao đồng thời cũng là đối tượng của những vụ lừa đảo, tham nhũng lớn. Vì thế, hoạt động kinh doanh ngân hàng cũng như hoạt động phi tín dụng luôn cần những cơ chế chính sách chặt chẽ để kiểm soát tốt và giảm thiểu tối đa rủi ro. Đối thủ cạnh tranh trong nội bộ ngành cũng là nhân tố có tác động mạnh mẽ đến thu nhập ngoài lãi. Thị trường trong nước thì có hạn mà số lượng ngân hàng thì lớn, thêm vào đó là sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài có nhiều năm kinh nghiệm cũng như tiềm lực dồi dào khiến cho việc cạnh tranh giữa các ngân hàng ở Việt Nam rất khốc liệt.
Nhiều rào cản bảo vệ các ngân hàng trong nước cũng dần được gỡ bỏ trong lộ trình hội nhập cũng đem lại nhiều khó khăn cho các ngân hàng. Thực tế này khiến cho các ngân hàng phải luôn cải tiến, đổi mới và tìm kiếm một phương thức phát triển thích hợp để giữ vững thị phần. Đặc biệt là hoạt động phi tín dụng lại càng có sự cạnh tranh lớn giữa các ngân hàng khi mà tiến bộ công nghệ ngày càng hiện đại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh thì thu nhập ngoài lãi của các ngân hàng cũng chịu ảnh hưởng lớn. Mức cung tiền M2 trong nền kinh tế cũng ảnh hưởng mạnh đến nhu cầu từ phía 10 khách hàng và còn là một yếu tố quan trọng tác động đến thu nhập ngoài lãi.
