CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.1 Lý do chọn đề tài Hàng năm vào kỳ thi THPT Quốc gia, các thí sinh trong khắp cả nước lại phải vất vã ôn luyện, chuẩn bị cho kỳ thi vô cùng quan trọng để bắt đầu một sự lựa chọn mới trong cuộc đời mình và các thí sinh của tỉnh Bến Tre cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Sau kỳ thi này, các em sẽ có những định hướng cho tương lai, có em sẽ đăng ký xét tuyển vào các trường đại học, cũng có em sẽ đi học nghề hoặc là sẽ đi làm phụ giúp gia đình,…Riêng đối với những em quyết định đăng ký xét tuyển vào các trường đại học thì thoạt nghe có vẻ khá dễ dàng nhưng thực tế việc chọn trường nào, chọn ngành nào là không hề đơn giản. Bởi vì, hiện nay có rất nhiều trường đại học với rất nhiều ngành cho các em lựa chọn nhưng chất lượng đào tạo như thế nào và khi ra trường sẽ dễ dàng tìm được việc làm hay không vẫn còn bỏ ngõ. Vậy nên, câu hỏi “nên lựa chọn xét tuyển vào trường đại học nào sau khi tốt nghiệp THPT?” làm cho các em lúng túng, thậm chí cho đến sát ngày cuối thời hạn nộp hồ sơ các em vẫn chưa có sự lựa chọn cho riêng mình.
Số liệu từ Bộ Giáo dục & Đào tạo công bố, kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 thì có 688.641 thí sinh và đã đăng ký 2.444 nguyện vọng xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng trong khi tổng số chỉ tiêu các trường đại học, cao đẳng là 455. Riêng tại tỉnh Bến Tre, số lượng nguyện vọng các em đăng ký là 33.004 nguyện vọng, trung bình mỗi em 3,35 nguyện vọng. Tuy nhiên có những trường số lượng nguyện vọng 1 các em đăng ký rất nhiều với trên 2.000 nguyện vọng như: Đại học Công nghiệp TPHCM, Đại học Tôn Đức Thắng, Đại học Cần Thơ,…Bên cạnh đó cũng có một số trường chỉ có một vài nguyện vọng như: Đại học Tài nguyên Môi trường, Đại học Văn hóa Thể thao, Học viện Ngoại giao,…Qua đó, chúng ta thấy đa phần các em đều muốn vào các trường đại học có danh tiếng, ra trường có cơ hội việc làm cao. Điều này vô tình tạo sức ép lên các em và các em có nguy cơ trượt vào các trường này là khá cao nếu như không có sự quyết định đúng đắn.
Bên cạnh đó, một số em khi đã vào học tại các trường đã đăng ký lại cảm thấy chán nãn, thấy không phù hợp với bản thân. Vì thế chọn trường mà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 thiếu hiểu biết hoặc thiếu thông tin về ngành nghề mà mình đã chọn rất dễ tạo ra sự hụt hẫng, bi quan chán nãn,…Thực tế cho thấy không ít trường hợp đã cảm thấy thất vọng với sự lựa chọn của bản thân. Trong thời gian qua Lãnh đạo địa phương cũng đã nêu vấn đề sinh viên tốt nghiệp đại học nhưng không tìm được việc làm đúng ngành được đào tạo, đặc biệt là ngành sư phạm và nguyên nhân do đâu và giải pháp để cải thiện trong thời gian tới là gì? Trong thời gian qua đã có nhiều nghiên cứu về việc chọn trường của học sinh nhưng quyết định chọn trường đại học chưa được giải thích trọn vẹn bởi các yếu tố tác động và đặc biệt là chưa có nghiên cứu nào thực hiện tại tỉnh Bến Tre. Với những lý do trên, việc lựa chọn ngành, trường đối với học sinh là hết sức quan trọng, cần phải có sự hướng dẫn và định hướng đúng đắn cho các em khi chọn trường, chọn ngành trên nguyên tắc kết hợp giữa các yếu tố: nguyện vọng bản thân, điều kiện gia đình, năng lực bản thân, đòi hỏi của công việc và nhu cầu của xã hội.
Vì những lý do nêu trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “ Các yếu tố tác động đến việc chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre” nhằm tìm ra những xu hướng, những yếu tố tác động đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, từ đó có những giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả trong việc tư vấn hướng nghiệp cho học sinh, giúp các em có những sự lựa chọn phù hợp khi quyết định đăng ký vào trường đại học nào đó.2 Mục tiêu nghiên cứu Luận văn được thực hiện nhằm đạt các mục tiêu sau: (1) Xác định, đánh giá các yếu tố tác động đến việc chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre. (2) Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT trong việc chọn trường đại học.3 Câu hỏi nghiên cứu (1) Các nhân tố nào quyết định đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 (2) Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre như thế nào? (3) Những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả của công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT của tỉnh Bến Tre trong thời gian tới? 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu các yếu tố tác động đến việc chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre. Đối tượng khảo sát là những học học sinh vừa hoàn thành kỳ thi THPT Quốc gia năm học 2017 - 2018 và đang chuẩn bị bước vào năm thứ nhất của một số trường đại học. Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu này được thực hiện tại một số trường đại học có số lượng sinh viên năm nhất là người Bến Tre đang theo học với số lượng nhiều.
Theo đó, tác giả sẽ thực hiện nghiên cứu tại các trường đại học như: Đại học Cần Thơ, Đại học Kinh tế TP.HCM, Đại học Nông lâm TPHCM, Đại học Trà Vinh, Đại học Cửu Long, Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Tây Đô. Thời gian nghiên cứu: thời gian thu thập thông tin trong từ ngày 16/9/2018 đến 6/10/2018.5 Phương pháp nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này sẽ sử dụng cả hai phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. - Nghiên cứu định tính: thảo luận nhóm và quan trọng hơn cả là việc thảo luận với chuyên gia và học sinh nhằm xác định các yếu tố tác động đến việc chọn trường đại học và hoàn chỉnh bản hỏi. - Nghiên cứu định lượng: là nghiên cứu kết quả thực nghiệm phỏng vấn 300 học sinh vừa tham dự kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 và hiện tại đang theo học năm thứ nhất tại một số trường đại học thông qua bảng câu hỏi chi tiết.
Dùng kiểm định thang đo Cronbach’s Alpha để loại biến đo lường không đạt và dùng phân tích nhân tố khám phá EFA để tổng hợp những biến đã đạt yêu cầu thành nhân tố đo lường cho các biến trong mô hình đại diện. Tác giả đã sử dụng phần mềm SPSS LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 phiên bản 20.0 làm công cụ để tiến hành phân tích trong toàn bộ quá trình nghiên cứu.6 Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này sẽ xác định các yếu tố tác động đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn tỉnh Bến Tre. Từ đó, tác giả sẽ nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả trong công tác tư vấn hướng nghiệp trong thời gian tới, góp phần giúp các em có những quyết định đúng đắn, làm tiền đề cho các em có thể xây dựng cuộc sống trong tương lai như ý các em mong muốn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.
Các lý thuyết có liên quan 2. Các khái niệm công cụ 2.1 Sự lựa chọn Lựa chọn là thuật ngữ dùng để nói đến việc phải xem xét, cân nhắc và tính toán để quyết định sử dụng loại phương thức hay cách thức tối ưu trong điều kiện hay cách thức hiện có để đạt được mục tiêu với hiệu quả và sự hài lòng cao nhất.2 Hướng nghiệp Hướng nghiệp là một bộ phận của giáo dục toàn diện. Thông qua việc hướng nghiệp, các đối tượng được hướng nghiệp sẽ có thêm sự hiểu biết và những yêu cầu của ngành nghề hoặc công việc mà bản thân đang hướng đến.3 Tư vấn hướng nghiệp Tư vấn hướng nghiệp là một hoạt động hỗ trợ khách quan lẫn chủ quan trong quá trình hướng nghiệp. Nó có lợi cho người được tư vấn hướng nghiệp, đồng thời nó cũng mang lại lợi ích cho người tư vấn hướng nghiệp trong một số trường hợp người tư vấn hướng nghiệp mong muốn một lợi ích chủ quan nào đó.
Tư vấn hướng nghiệp là một quá trình hoạt động tích cực nhằm giúp đối tượng được tư vấn hướng nghiệp hiểu sâu hơn về các công việc mà bản thân có thể lựa chọn theo đuổi trong tương lai.4 Chọn trường đại học Các em học sinh cuối cấp 3 thường nhận được sự định hướng của người thân, bạn bè, thầy cô và các chuyên gia tư vấn trong việc lựa chọn trường đại học. Việc chọn trường đại học của các em có thể trước hoặc sau khi có kết quả thi THPT Quốc gia. Bên cạnh đó, các em cũng dựa vào các yếu tố như: đặc điểm cá nhân, cơ hội trúng tuyển, nhu cầu xã hội, danh tiếng trường đại học,…để làm cơ sở xem xét lựa chọn trường đại học phù hợp với bản thân các em. Trong nghiên cứu này, khái niệm chọn trường đại học được hiểu là quyết định lựa chọn của các em về trường đại học để đăng ký theo học sau khi tốt nghiệp THPT Quốc gia.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những yếu tố tác động đến việc chọn trường của học sinh 2.1 Yếu tố gia đình và các cá nhân có ảnh hưởng Gia đình là yếu tố hết sức quan trọng đối với sự phát triển tâm sinh lý cũng như tác động mạnh đến sự lựa chọn con đường tương lai của mỗi học sinh. Trong gia đình, cha mẹ hoặc người thân luôn là những người gần gũi và nắm bắt được nhiều tâm tư, tình cảm của các em. Gia đình luôn mong muốn những gì tốt nhất cho con em của mình nên vì thế họ thường đưa ra những lời khuyên, thậm chí là ép buộc đối với con em mình trong việc lựa chọn cho tương lai, trong đó có cả việc chọn trường đại học.