CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Động lực học tập là một trong những yếu tố có ý nghĩa hàng đầu đối với kết quả học tập, quyết định chất lượng và hiệu quả học tập của người học; kết quả, hiệu quả học tập phụ thuộc phần lớn vào việc sinh viên có xây dựng cho mình một động lực học tập đúng đắn hay không. Thực tiễn tại trường Đại học Kinh tế quốc dân trong những năm gần đây cho thấy, tuy sinh viên có điểm số đầu vào tương đối đồng đều, tương ứng cho từng hệ đào tạo nhưng trong quá trình học tập, các sinh viên có kết quả học tập không đều nhau.
Một số sinh viên tích cực học tập đạt kết quả tốt trong quá trình học tại trường cũng như tham gia các cuộc thi lớn nhỏ, đạt các chứng chỉ tin học, ngoại ngữ, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học,. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ sinh viên trong trường có thái độ học tập không tốt như đến lớp học trong tình trạng học đối phó, không tập trung trong học tập, không hăng hái trong các tiết học, không hoàn thành bài tập đúng thời hạn, hay đi muộn và bỏ tiết… Vậy, câu hỏi đặt ra rằng sinh viên đến trường tham gia học tập với những lí do hay động lực nào, những yếu tố nào ảnh hưởng đến động lực học tập của họ, những yếu tố đó thúc đẩy hay hạn chế động lực học tập của họ từ đó dẫn đến những kết quả học tập khác biệt như trên. Đó là những vấn đề cần được tìm hiểu. Việc nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân với các minh chứng rõ ràng sẽ góp phần đưa ra các giải pháp cụ thể, phù hợp trên từng nhóm nhân tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên, từ đó giải quyết được vấn đề, góp phần phát huy tính tích cực học tập, phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh của sinh viên.
Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có nhiều nghiên cứu về động lực học tập của sinh viên Kinh tế quốc dân, do đó nghiên cứu tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên trường đại học Kinh tế quốc dân là cần thiết. Cụ thể, nghiên cứu này tập trung tìm ra các nhân tố tác động đến động lực của sinh viên nơi đây và nghiên cứu xem chúng tác động như thế nào. Từ kết quả nghiên cứu, các đề xuất được đưa ra đối với thành phần có liên quan sẽ góp phần thúc đẩy động lực học tập của sinh viên, giúp sinh viên nâng cao kết quả học tập, có khả năng đáp ứng tốt yêu cầu thị trường lao động, tăng cơ hội tìm việc cho sinh viên khi ra trường; đồng thời nâng cao hơn nữa uy tín và chất lượng đào tạo của Nhà trường. Từ những lý do trên, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của sinh viên trường Đại học Kinh tế quốc dân.” 3 Downloaded by Huyen DO (tailieuso.
Câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu 2. Câu hỏi nghiên cứu - Động lực học tập là gì và động lực học tập được đo như thế nào? - Động lực học tập của sinh viên trường Đại học Kinh tế Quốc dân chịu tác động bởi những yếu tố nào và những yếu tố đó tác động như thế nào đến động lực học tập của sinh viên trường Đại học Kinh tế Quốc dân? - Giải pháp nào nhằm thúc đẩy động lực học tập của sinh viên trường Đại học Kinh tế quốc dân? 2. Mục tiêu Tìm hiểu nguyên nhân và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên NEU, từ đó định hướng phương pháp học tập và đề xuất các giải pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả cũng như chất lượng học tập của sinh viên trường Đại học Kinh Tế Quốc dân.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: động lực học tập của sinh viên. Phạm vi nghiên cứu: sinh viên tại trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết (H1): Hành vi giảng viên có tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên. Giả thuyết (H2): Định hướng mục tiêu học tập tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên. Giả thuyết (H3): Môi trường học tập trong lớp tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên. Giả thuyết (H4): Phương pháp giảng dạy tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên.
Giả thuyết (H5): Gia đình và bạn bè tác động tích cực đến động lực học tập của sinh viên. Phương pháp luận nghiên cứu 4 Downloaded by Huyen DO (tailieuso.1 Số liệu của dữ liệu thứ cấp Dữ liệu được thu thập từ các đề tài nghiên cứu trước có liên quan từ các nguồn như sách, các tạp chí, thư viện điện tử.2 Số liệu của dữ liệu sơ cấp - Dữ liệu thu thập thông tin từ thảo luận nhóm với sự tham gia của 8 sinh viên chính quy trường Đại học Kinh tế quốc dân nhằm hoàn thiện thang đo cuối cùng để xây dựng bảng câu hỏi. - Dữ liệu thu thập từ khảo sát thông qua bảng câu hỏi với sự tham gia của 380 sinh viên trường Đại học Kinh tế quốc dân, bảng câu hỏi được xây dựng dựa trên cơ sở thang đo của các nghiên cứu trước đây, thông qua nghiên cứu định tính điều chỉnh thang đo. Sau khi lọc phiếu, nhóm xác định có 380 phiếu hợp lệ và có đủ độ đáng tin cậy để tiến hành phân tích.2 Phương pháp luận 5.1 Phương pháp nghiên cứu định tính Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng trong giai đoạn nghiên cứu khám phá: nghiên cứu các tài liệu thứ cấp và thảo luận nhóm với đối tượng sinh viên đang theo học tại trường để khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập.
Từ kết quả đó thiết kế bảng câu hỏi chính thức phục vụ cho nghiên cứu định lượng.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng Nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định lượng, với công cụ là bảng câu hỏi chi tiết. Mẫu được chọn là các sinh viên trường Đại học Kinh tế quốc dân. Dữ liệu sẽ được xử lý với phần mềm SPSS 26. Sau khi được mã hóa và làm sạch, tiến hành thực hiện những phân tích sau: - Kiểm định độ tin cậy của thang đo qua hệ số Cronbach’s Alpha cho 6 yếu tố lần lượt là hành vi giảng viên, định hướng mục tiêu học tập của sinh viên, môi trường học tập trong lớp, phương pháp giảng dạy, động lực học tập và yếu tố gia đình và bạn bè.
- Phân tích nhân tố khám phá EFA để kiểm định độ hội tụ của thang đo. 5 Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 - Phân tích hồi quy bội nhằm kiểm tra sự tác động của 6 biến độc lập (hành vi giảng viên, định hướng mục tiêu học tập của sinh viên, môi trường học tập trong lớp, phương pháp giảng dạy và yếu tố gia đình và bạn bè) đến biến phụ thuộc (động lực học tập). 6 Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 CHƯƠNG II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2.
Các lý thuyết có liên quan đến động lực học tập 2. Khái niệm về động lực - Khái niệm động lực Động lực là những gì thúc đẩy bạn hành động. Đó là nguồn cảm hứng của chúng ta để thực hiện một điều gì đó. Chính vì thế, động lực từ lâu đã được xem như là nguyên nhân chính khởi nguồn cho các hành vi mang tính cá nhân.
Các khái niệm phức tạp về động lực thường nhấn mạnh sự kích thích một cách trực tiếp đến các cá nhân: hoặc là một sự tự nỗ lực bên trong, hoặc là một sự khuyến khích từ môi trường bên ngoài. Động lực có thể xuất phát từ bên trong con người hay sự kích thích từ bên ngoài, cụ thể chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể về động lực bên trong và bên ngoài ở phần tiếp theo. Động lực được xác định là một tập hợp các năng lượng, và chính những năng lượng này kích thích sự hành động của con người; thứ ba, tập hợp năng lượng này có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực, để tạo nên hình thức, định hướng, cường độ hành vi của con người.2 Động lực bên trong và bên ngoài - Động lực bên trong Nhiều cá nhân thường lựa chọn để đầu tư thời gian vào các hoạt động mà không mang lại lợi ích rõ ràng. Nguyên nhân cơ bản cho những hành vi này là do xuất phát từ động lực bên trong hay còn gọi là động lực nội tại.
Động lực nội tại được định nghĩa là việc tham gia vào một hoạt động nào đó mà lợi ích của nó mang lại đơn thuần là những niềm vui mà chúng ta cảm nhận được, những cơ hội học tập, sự hài lòng, sự thú vị hay sự thách thức nào đó. Động lực bên trong, giống như thái độ, được cho là có các thành phần nhận thức và tình cảm. Các yếu tố về nhận thức liên quan đến quyền tự quyết 7 Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 và sự phát triển về quyền làm chủ khả năng. Các yếu tố tình cảm thì có liên quan đến sự quan tâm, sự tò mò, sự kích thích, sự thích thú và sự hạnh phúc.
- Động lực bên ngoài Các lý thuyết về động lực bên ngoài ngày nay thường dựa trên những nghiên cứu truyền thống đầy vững chắc, có xu hướng hẹp đi nhưng trở nên rõ ràng hơn. Động lực bên ngoài nói một cách đơn giản là yếu tố giúp con người làm việc một cách chủ động hơn, nó liên quan đến vật chất, xã hội hoặc các biểu tượng phần thưởng, cụ thể như: Sự cạnh tranh; sự đánh giá; địa vị; tiền hoặc khuyến khích vật chất khác; tránh sự trừng phạt; hoặc những mệnh lệnh từ người khác(Amabile và cộng sự, 1994). Sự khác biệt giữa động lực bên trong và động lực bên ngoài về cơ bản được các tác giả xem xét chính là phần thưởng, cụ thể hơn là lợi ích mà mỗi cá nhân nhận được khi thực hiện một hành động nào đó. Đến đây thì phần nào sự phức tạp về các khái niệm về động lực cũng đã được làm rõ.
Vẫn còn rất nhiều khái niệm về động lực và các tranh luận đã được nhiều nhà nghiên cứu đưa ra. Nghiên cứu này không nhằm phân biệt các yếu tố tác đến động lực bên trong hay động lực bên ngoài trong nỗ lực học tập của các sinh viên.