ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Đặt vấn dé Việc hình thành các khu công nghiệp và khu chế xuất lớn tại các khu đô thị là một xu hướng phát triển phổ biến của các nước trong quá trình phát triển kinh tế. Đi cùng với sự phát triển đó là việc gia tăng nhu cầu lao động tại các khu đô thị. Trong khi đó lực lượng lao động đồi dào tại các vùng nông thôn thì chưa sử dụng hết. Như vậy, việc di cư từ nông thôn ra thành thị để tìm việc làm là một hiện tượng phổ biến trong quá trình phát triển của một nén kinh tế.
Việc di cư này có những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của nó. Di cư sẽ giúp giải quyết nhu cầu lao động tại các khu công nghiệp và khu chế xuất, tạo công ăn việc làm cho lao động dư thừa ở nông thôn. Tuy nhiên, việc di cư đó ít nhiều gây áp lực lao động ở vùng nông thôn với tiền thù lao thấp. Hơn nữa, nó ảnh hưởng đến đời sống vật chất tinh thần của người di cư, ảnh hưởng đến xã hội và môi trường.
Việt Nam trong quá trình phát triển cũng không vượt khỏi xu hướng chung như đã trình bày ở trên. Hiện nay có khoảng 70 khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao. Đa số tập trung ở các thành thị. Một lượng lao động lớn di cư từ các vùng nông thôn của cả nước về thành thị để tìm việc làm tại các khu chế xuất và khu công nghiệp nói trên.
Những người lao động mới di cư đến thành thị phải đối đầu với nhiều sự khó khăn khác nhau như là: thu nhập, nhà ở, các dịch vụ khác như giáo dục y tế và giải trí. Đứng trước thực trạng đấy, tôi lựa chọn để tài “Các Nhân Tố Anh Hưởng Đến Thu Nhập Của Công Nhân Tại Chổ Và Nhập Cư Tại Phường Bình Chiểu Quận Thủ Đức Thành Phố Hồ Chí Minh” cho luận văn tốt nghiép bậc Cử Nhân Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Khoa Kinh Tế Trường Dai Học Nông Lâm.2 Mục tiêu nghiên cứu Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động tại chổ và nhập cư. Phân tích sự khác biệt về thu nhập giữa người lao động nhập cư và lao động tại chổ.3 Phương pháp nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên dé tài áp dụng phương pháp thống kê mô tả, kinh tế lượng và phương pháp phân tích Oaxaca (Oaxaca,1973), dựa trên số liệu tự điều tra. Phương pháp thống kê mô tả sẽ cho phép sử dụng một số chỉ tiêu thống kê để phân tích các biến liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
Phương pháp kinh tế lượng được áp dụng để phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố đến thu nhập của người lao động nhập cư và người lao động tại chổ. Phương pháp phân tích Oaxaca sẽ được sử dụng để phân tích nguyên nhân của sự khác biệt về thu nhập của người lao động nhập cư và người lao động tại chổ. Số liệu chính được sử dụng trong để tài được điều tra bởi tác giả, bao gồm 60 người lao động nhập cư và 60 người lao động tại chổ đang cư ngụ tại Phường Bình Chiểu, Quận Thủ Đức.4 Phạm vi nghiên cứu Phường Bình Chiểu Quận Thủ Đức là một trong những phường có số người lao động nhập cư cư ngụ khá lớn vì nó là trung tâm của Khu Công Nghiệp Sóng Thần, Đồng An và Khu Chế Xuất Linh Trung II. Hơn nữa, thuận lợi cho tôi trong việc điều tra.
Do đó, Phường Bình Chiểu được lựa chọn là nơi thực hiện nghiên cứu này. Vấn dé di dân tương đối phức tap, nó liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng để tài này chỉ tập trung vào việc khảo sát các nhân tố tác động đến thu nhập của công nhân nhập cư so với những người lao động tại chổ. Không phân tích những nguyên nhân của việc di cư cũng như sự ảnh hưởng của di cư trên địa bàn nghiên cứu.5 Cấu trúc của luận văn Luận văn bao gồm năm chương cụ thể như sau: Chương | khái quát về việc lưa chọn dé tài, trình bày những mục tiêu và ý nghĩa của đề tài. Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu cũng được xác định rõ ràng và phân phối nghiên cứu được cụ thể hóa thật chi tiết.
Chương 2 nêu lên các cơ sở để tiến hành thực hiện để tài như, những khái niệm, những quan điểm, các phương pháp nghiên cứu cũng được giới thiệu đây đủ và cụ thể. Chương 3 giới thiệu những vấn dé tổng quan có liên quan mật thiết đến nội dung nghiên cứu của dé tài và khái quát tình hình tổng quan co bản về dia bàn nghiên cứu. Chương 4 phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động nhập cư và tại chổ. So sánh các yếu tố làm khác nhau về thu nhập giữa người lao động nhập cư và tại chổ.
Chương 5 sẽ rút ra các kết luận về nghiên cứu trên và để xuất một số kiến nghị liên quan đến nghiên cứu này. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN Chương này bao gồm hai phần, trước hết những khái niệm căn bản và lý thuyết kinh tế về việc chuyển dịch lao động sẽ được giới thiệu. Sau đó, mô hình kinh tế lượng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập sẽ được thảo luận trong phần tiếp theo. Và sau cùng phương pháp Oaxaca để phân tích nguyên nhân khác nhau về thu nhập của người công nhân nhập cư và tại chổ sẽ được trình bày.1 Các khái niệm và lý thuyết về chuyển dịch lao động 2.1 Các khái niệm Di cư Di cư là việc thay đổi nơi cư trú của một người hay một nhóm người.
Có nhiều cách phân loại di cư khác nhau. Nhưng phổ biến là phân loại di cư theo không gian, thời gian và tính tổ chức. Phân loại theo không gian có hai hình thức đặc trưng là di cư quốc tế va di cư nội địa (trong nước). Đề tài chỉ xoay quanh vấn dé di cư nội địa: là sự thay đổi nơi cư trú của cư dân trong nội bộ của một quốc gia, cụ thể là từ khu vực nông thôn vào thành thị.
Phân loại theo thời gian có thể chia thành ba loại chính: di cư tạm thời, di cư lâu dài va di cư suốt cuộc đời. Di cư tạm thời là những người di cư di chuyển trong thời gian ngắn (dưới 5 năm để đi làm việc, đi học rồi trở về quê củ là di cư tạm thời, di cư lâu dài là sự di chuyển trong thời gian dài (trên 5 năm) của cư dân, di cư suốt cuộc đời là những người di cư được xác định nơi sinh khác với nơi sống và không trở về quê cũ (nơi sinh ra họ) được gọi là di cư suốt cuộc đời. Phân loại theo tính tổ chức được chia ra thành hai loại, di cư tự do bất hợp pháp và di cư tự do hợp pháp. Di cư tự do hợp pháp là những người di cư tự do tôn trọng pháp luật.
Mục tiêu chủ yếu của họ là tìm việc làm, tìm điều kiện nâng cao mức sống và thu nhập. Họ di cư từ nơi này sang nơi khác được sự chấp thuận của các cấp có thẩm quyển nơi đi và nơi đến. Di cư bất hợp pháp là những người di cư bất chấp pháp luật của nơi đi và nơi đến, họ di chuyển bất chấp sự đồng ý của các cấp có thẩm quyền. Nhìn chung những bộ phận này thường gây ra những rối ren, mất trật tự và có thể gây ra nhiều hoạt động phạm pháp, phá hoại cho chính quyền nơi đến.
Người lao động di cư Người lao động di cư được định nghĩa trong nghiên cứu này là những người lao động tạm trú ngắn hạn (KT4) hoặc dài hạn (KT3) tại Phường Bình Chiểu. Người lao động tại chổ Người lao động tại chổ được định nghĩa trong nghiên cứu này là những người lao động có hộ khẩu thường trú tại Quận Thủ Đức (KT1) hoặc Thành Phố Hồ Chí Minh (KT2). Thu nhap Thu nhập của người lao động trong nghiên cứu này là tổng số tiền mà người lao động thu được từ công ty mà họ làm việc bao gồm lương chính thức và thù lao làm việc ngoài giờ, không tính những nguồn thu khác.2 Các lý thuyết kinh tế về di dân Tăng trưởng kinh tế là sự tăng lên về lượng của nền kinh tế được thể hiện tổng quát bằng sự tăng về lượng của nên kinh tế đó theo thời gian. Với cách hiểu này, tăng trưởng kinh tế còn được đo bằng chỉ tiêu tổng quan sản phẩm quốc nội hay mức tăng thu nhập bình quân đầu người trong một thời gian nhất định.
Phát triển kinh tế là quá trình lớn lên hay tăng tiến về mọi mặt của một nên kinh tế trong một thời kỳ nhất định, trong đó bao gồm sự tăng thêm về quy mô sản lượng. Như chúng ta đã biết, ở một mức độ nào đó sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng khi kinh tế tăng trưởng. Điều này đúng hơn cho những nước thuộc thế giới thứ ba. Sự bất bình đẳng không chỉ giữa những người cùng địa phương ma cho ca những vùng khác nhau trong nội bộ của một quốc gia, điển hình là giữa thành thị và nông thôn (do sự phát triển không cân đối, không đồng bộ giữa nông thôn và thành thị).
Người lao động cảm thấy bị thiệt thòi khi sống ở nông thôn và như một nhu cầu tất yếu thúc dục họ tìm kiếm những nơi có nguồn thu nhập cao hơn, thế là họ tìm đủ mọi cách chen chân vào thành phố để mưu cầu cuộc sống tốt đẹp hơn. Suy cho cùng, chính sự tăng trưởng và phát triển kinh tế chính là nguyên nhân gián tiếp gây các làn sóng nhập cư tràn lan vào thành phố. Sự tăng trưởng kinh tế đồng nghĩa với sự gia tăng các đô thị hay sự lớn mạnh của các thành phố và vấn dé về di dân của người dân thành phố là nhu cầu cần thiết. Để phát triển đô thị, các thành phố phải có rất nhiều nguồn nhân lực mà lực lượng này lại dư thừa ở nông thôn.
Như vậy, ở thái cực này thì sự tăng trưởng kinh tế là nguyên nhân dẫn đến quyết định di cư vào thành thị của người dân nông thôn. Vậy sự thuyên chuyển lao động nông thôn ra thành thị là kết quả chắc chắn của tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng là phương tiện cung cấp thu nhập cho những người di cư nghèo từ vùng nông thôn. Giữa chúng 10 có mối quan hệ mật thiết với nhau: tăng trưởng kinh tế là nguồn gốc của hiện tượng di cư và ngược lại, di cư đã đáp ứng được nhu cầu lớn lao cho tăng trưởng.