Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp tại Thành phố Đà Nẵng

Tổng hợp và phân tích các nhân tố cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp tại thành phố Đà Nẵng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Vân Hà
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp tại thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giải mã thành công Startup Đà Nẵng Bối cảnh và cơ hội

Đà Nẵng đang vươn lên mạnh mẽ, trở thành một trong những trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và khu vực Đông Nam Á. Nghị quyết 43 của Bộ Chính trị đã định hướng thành phố trở thành trung tâm về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Thực tế cho thấy, hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng đang phát triển sôi động, thu hút sự quan tâm đặc biệt của chính quyền, nhà đầu tư và cộng đồng. Với hơn 36.000 doanh nghiệp đang hoạt động, thành phố là mảnh đất màu mỡ cho các ý tưởng kinh doanh đột phá. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành thành công, các doanh nghiệp khởi nghiệp cần nắm bắt những yếu tố cốt lõi, những bí quyết thành công cho doanh nghiệp nhỏ và hiểu rõ bối cảnh đặc thù tại địa phương. Bài viết này, dựa trên phân tích sâu rộng các tài liệu nghiên cứu, sẽ làm rõ 6 nhân tố chính quyết định sự thành bại của một Startup tại Đà Nẵng, cung cấp một lộ trình tham khảo giá trị cho các nhà sáng lập.

1.1. Tổng quan về làn sóng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

Làn sóng khởi nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup), đã phát triển mạnh mẽ trong thập kỷ qua. Khác với khởi nghiệp truyền thống (mở một cửa hàng, công ty dịch vụ), startup gắn liền với việc tạo ra sản phẩm, dịch vụ dựa trên công nghệ mới, mô hình kinh doanh đột phá và có khả năng tăng trưởng nhanh. Theo định nghĩa trong “Luật hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ”, startup là quá trình khởi nghiệp dựa trên việc ứng dụng kết quả nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ để tạo ra giá trị gia tăng cao. Các doanh nghiệp này là động lực quan trọng cho nền kinh tế, tạo ra việc làm, thúc đẩy cạnh tranh và đổi mới. Sự thành công của các startup không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn khẳng định vị thế của quốc gia trên bản đồ công nghệ toàn cầu, thu hút vốn đầu tư mạo hiểm và nguồn nhân lực chất lượng cao.

1.2. Môi trường và tiềm năng startup miền Trung tại Đà Nẵng

Đà Nẵng được xem là hạt nhân của tiềm năng startup miền Trung. Thành phố đã trải qua ba giai đoạn phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp rõ rệt, từ giai đoạn "thổi bùng ngọn lửa" (2014-2015) đến "định hình và phát triển" (2016-2019) và "hội tụ nguồn lực" (2020-2022). Chính quyền thành phố đã ban hành 19 chính sách liên quan, hình thành một mạng lưới hỗ trợ vững chắc bao gồm 6 vườn ươm, 4 quỹ đầu tư, và nhiều không gian làm việc chung. Điển hình là Vườn ươm doanh nghiệp Đà Nẵng (DNES), nơi đã trở thành bệ phóng cho nhiều dự án thành công. Sự phát triển này tạo ra một môi trường thuận lợi, tuy nhiên, các startup vẫn cần một chiến lược rõ ràng để tận dụng cơ hội và vượt qua các rào cản đặc thù của khu vực.

II. Thách thức của Startup Đà Nẵng 4 rào cản lớn cần vượt qua

Mặc dù sở hữu một môi trường kinh doanh đầy tiềm năng, các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Đà Nẵng vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn. Theo nghiên cứu, có tới 98% doanh nghiệp tại đây là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khả năng cạnh tranh còn thấp và dễ bị tổn thương trước biến động thị trường. Ông Thống Lê Anh Tuấn (Công ty Brando) từng chia sẻ: “Khởi nghiệp ở Đà Nẵng thì càng khó hơn nữa do Đà Nẵng vẫn chưa hình thành những thành tố quan trọng cho một hệ sinh thái khởi nghiệp.” Việc xác định và hiểu rõ những thách thức của startup Đà Nẵng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng một chiến lược phát triển bền vững. Các vấn đề này không chỉ giới hạn ở tài chính mà còn liên quan đến nhân sự, cạnh tranh và khả năng tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ chuyên sâu, đòi hỏi các nhà sáng lập phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một tầm nhìn dài hạn.

2.1. Khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự và đội ngũ sáng lập

Một trong những rào cản lớn nhất là việc tìm kiếm người đồng sáng lập và tuyển dụng nhân sự giỏi. Đội ngũ sáng lập là xương sống của mọi startup. Sự thiếu vắng những cộng sự có cùng tầm nhìn, đủ năng lực và cam kết đồng hành lâu dài là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại. Bên cạnh đó, việc cạnh tranh nhân sự chất lượng cao với các công ty lớn trong và ngoài nước, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, khiến các startup Đà Nẵng gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng một đội ngũ đủ mạnh để triển khai ý tưởng và vận hành doanh nghiệp một cách hiệu quả.

2.2. Hạn chế trong tiếp cận vốn và các quỹ đầu tư mạo hiểm

Huy động vốn luôn là bài toán nan giải. Khảo sát cho thấy, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn ở giai đoạn đầu. Mặc dù có các chính sách hỗ trợ startup, việc tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm để gọi vốn thành công vẫn là một thách thức lớn. Các nhà đầu tư thường có xu hướng tập trung vào các thị trường lớn như Hà Nội và TP.HCM, khiến cộng đồng startup Đà Nẵng có ít cơ hội hơn. Sự thiếu hụt nguồn vốn không chỉ cản trở quá trình phát triển sản phẩm mà còn hạn chế khả năng mở rộng quy mô và cạnh tranh trên thị trường.

2.3. Áp lực cạnh tranh và tìm kiếm thị trường ngách phù hợp

Sự cạnh tranh không chỉ đến từ các doanh nghiệp trong nước mà còn từ các đối thủ quốc tế. Các startup Đà Nẵng phải đối mặt với áp lực cải tiến liên tục để tạo ra sự khác biệt. Việc xác định và chiếm lĩnh một thị trường ngách là chiến lược sống còn, tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về thị trường và khả năng xây dựng một mô hình kinh doanh hiệu quả. Nếu không tìm được lợi thế cạnh tranh độc đáo, startup rất dễ bị đào thải khỏi cuộc chơi khốc liệt.

III. Bí quyết thành công Năng lực đội ngũ sáng lập Đổi mới

Nền tảng của một startup thành công nằm ở chính những con người tạo ra nó và khả năng tạo ra sự khác biệt. Nghiên cứu của Jan & cộng sự (2013) và nhiều học giả khác đều khẳng định, năng lực của doanh nhân và sự đổi mới là hai trụ cột không thể tách rời. Năng lực của đội ngũ sáng lập không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là kinh nghiệm quản lý, khả năng giải quyết vấn đề và tầm nhìn chiến lược. Kết hợp với yếu tố đổi mới sáng tạo, một startup có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Đây là yếu tố nội tại, quyết định trực tiếp đến khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh đầy biến động. Các doanh nghiệp tại Đà Nẵng cần tập trung xây dựng và phát triển hai nhân tố này như một ưu tiên hàng đầu.

3.1. Vai trò quyết định của năng lực và kinh nghiệm doanh nhân

Theo lý thuyết vốn con người, năng lực doanh nhân có ảnh hưởng tích cực và trực tiếp đến sự thành công của doanh nghiệp. Các nghiên cứu như của Hisrich & Drnovsek (2002) chỉ ra rằng, kinh nghiệm quản lý, trình độ học vấn và kiến thức chuyên môn là những tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực này. Một nhà sáng lập có kinh nghiệm sẽ có khả năng đánh giá rủi ro tốt hơn, đưa ra quyết định nhanh nhạy và quản lý nguồn lực hiệu quả. Ruiter (2015) cũng nhấn mạnh: “Kinh nghiệm tích lũy, trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp đều ảnh hưởng đến sự thành công khi khởi nghiệp”. Do đó, việc không ngừng học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng một đội ngũ sáng lập có năng lực bổ trợ cho nhau là yếu tố tiên quyết.

3.2. Sức mạnh của đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm

Đổi mới là chìa khóa để một startup tồn tại và chiến thắng trên thị trường. Peter (2007) chỉ ra rằng đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt của tinh thần kinh doanh. Nó không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một sản phẩm mới hoàn toàn mà còn bao gồm việc cải tiến quy trình hoạt động, thay đổi mô hình kinh doanh để tăng hiệu quả. Việc phát triển sản phẩm khác biệt, giải quyết được những vấn đề thực tế của khách hàng sẽ giúp doanh nghiệp tạo được dấu ấn riêng. Habib (2013) cho rằng, để thành công, khởi nghiệp phải đi kèm với đổi mới, đòi hỏi sự phân bổ nguồn lực, ngân sách và công nghệ hợp lý để tạo ra những giá trị mới mẻ.

IV. Phương pháp gọi vốn thành công và huy động nguồn lực hỗ trợ

Tài chính và các mạng lưới hỗ trợ là mạch máu nuôi dưỡng sự phát triển của startup. Việc gọi vốn thành công không chỉ cung cấp nguồn lực tài chính cần thiết cho hoạt động mà còn là sự công nhận về tiềm năng của mô hình kinh doanh từ các nhà đầu tư. Nghiên cứu của Haron & cộng sự (2013) khẳng định “khả năng huy động vốn là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và thành công”. Bên cạnh các nguồn vốn chính thức, sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Việc kết hợp và tận dụng hiệu quả các nguồn lực này sẽ tạo ra một đòn bẩy tài chính và tinh thần vững chắc, giúp các startup tại Đà Nẵng vượt qua giai đoạn khó khăn ban đầu và tăng tốc phát triển.

4.1. Chiến lược huy động vốn tài chính hiệu quả cho startup

Thiếu hụt vốn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của doanh nghiệp khởi nghiệp (Bollingtoftet & Cộng sự, 2003). Một chiến lược huy động vốn hiệu quả đòi hỏi startup phải xác định rõ nhu cầu vốn ở từng giai đoạn, xây dựng một mô hình kinh doanh hiệu quả và kế hoạch tài chính minh bạch. Các startup cần chủ động tìm kiếm thông tin về các quỹ đầu tư, các chương trình hỗ trợ của chính phủ và chuẩn bị một bài thuyết trình (pitching) hấp dẫn. Prohorovs (2019) cũng coi “Huy động vốn là một yếu tố quan trọng dẫn đến sự thành công của các công ty khởi nghiệp trong giai đoạn ra mắt ban đầu”. Việc chứng minh được tiềm năng thị trường và năng lực của đội ngũ sẽ tăng cơ hội gọi vốn thành công.

4.2. Tầm quan trọng của sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè

Trong giai đoạn đầu, khi việc tiếp cận các nguồn vốn chính thức còn khó khăn, sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè trở nên vô giá. Sự hỗ trợ này không chỉ về mặt tài chính mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn. Nghiên cứu của Djankov & cộng sự (2007) đã chỉ ra rằng “các yếu tố liên quan đến gia đình có ảnh hưởng đến thành công trong kinh doanh”. Một nền tảng gia đình vững chắc, sự ủng hộ từ bạn bè giúp nhà sáng lập có thêm tự tin để vượt qua áp lực và rủi ro. Đây là nguồn lực xã hội quan trọng, tạo nên bệ đỡ ban đầu cho nhiều kinh nghiệm khởi nghiệp tại Đà Nẵng thành công.

V. Vai trò hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng Bệ phóng vững chắc

Không một startup nào có thể thành công một cách đơn độc. Sự thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp phụ thuộc rất lớn vào môi trường xung quanh, hay còn gọi là hệ sinh thái khởi nghiệp. Một hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng mạnh mẽ, bao gồm các cơ quan chính phủ, các tổ chức hỗ trợ, vườn ươm, quỹ đầu tư, cố vấn và một cộng đồng gắn kết, sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi để các ý tưởng được nuôi dưỡng và phát triển. Theo Vidyatmoko và Hastuti (2017), sự hỗ trợ từ bên ngoài có ảnh hưởng gián tiếp đến sự thành công của khởi nghiệp. Việc tận dụng tối đa các nguồn lực từ hệ sinh thái không chỉ giúp startup giải quyết các vấn đề về vốn, nhân sự mà còn cung cấp kiến thức, kinh nghiệm và các mối quan hệ quý giá, là yếu tố then chốt để đi đến thành công.

5.1. Tận dụng chính sách hỗ trợ startup từ chính quyền địa phương

Các chính sách hỗ trợ startup của chính phủ và chính quyền Đà Nẵng là một nguồn lực quan trọng. Kiggundu (2002) và Nguyễn Thị Đức Nguyên & Cộng sự (2019) đều kết luận rằng các yếu tố như pháp luật và chính sách của chính phủ có tác động đến sự thành công của doanh nghiệp. Các startup cần chủ động tìm hiểu và đăng ký tham gia các chương trình hỗ trợ, các cuộc thi khởi nghiệp do thành phố tổ chức. Những chính sách này không chỉ cung cấp hỗ trợ tài chính ban đầu mà còn tạo ra một hành lang pháp lý thuận lợi, giúp giảm thiểu rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp trong giai đoạn mới thành lập.

5.2. Sức mạnh kết nối từ cộng đồng startup Đà Nẵng và vườn ươm

Sự hỗ trợ từ các tổ chức bên ngoài như vườn ươm, cố vấn và mạng lưới kinh doanh đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Các tổ chức như Vườn ươm doanh nghiệp Đà Nẵng (DNES) cung cấp không gian làm việc, chương trình đào tạo, kết nối với chuyên gia và nhà đầu tư. Việc tham gia vào cộng đồng startup Đà Nẵng giúp các nhà sáng lập học hỏi kinh nghiệm khởi nghiệp tại Đà Nẵng từ những người đi trước, chia sẻ khó khăn và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Mạng lưới này tạo ra một môi trường tương hỗ, giúp các startup non trẻ nhanh chóng trưởng thành và phát triển bền vững.

VI. Hướng đi tương lai cho Startup miền Trung Tiềm năng Giải pháp

Phân tích 6 nhân tố cốt lõi cho thấy sự thành công của startup Đà Nẵng là kết quả của sự cộng hưởng giữa năng lực nội tại và sự hỗ trợ từ hệ sinh thái bên ngoài. Để phát huy tiềm năng startup miền Trung, Đà Nẵng cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp, tập trung vào việc tạo ra một môi trường thực sự năng động và sáng tạo. Các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực, xây dựng mô hình kinh doanh hiệu quả và tích cực kết nối với cộng đồng. Tương lai của khởi nghiệp không chỉ phụ thuộc vào chính sách vĩ mô mà còn nằm ở nỗ lực của từng cá nhân, từng doanh nghiệp. Việc áp dụng những bài học và kinh nghiệm được đúc kết sẽ là chìa khóa để mở ra một chương mới thành công cho cộng đồng startup tại Đà Nẵng và toàn khu vực.

6.1. Đề xuất giải pháp gia tăng tỷ lệ thành công cho doanh nghiệp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao năng lực doanh nhân thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu và kết nối cố vấn. Cần có thêm các cơ chế, chính sách cụ thể để tạo điều kiện cho startup dễ dàng tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là vốn đầu tư mạo hiểm. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trong các trường đại học và trong cộng đồng là cần thiết để tạo ra một nguồn ý tưởng và nhân lực dồi dào. Xây dựng các mạng lưới liên kết chặt chẽ hơn giữa startup, doanh nghiệp lớn và các viện nghiên cứu cũng là một hướng đi quan trọng để tạo ra sức mạnh tổng hợp.

6.2. Triển vọng và bài học kinh nghiệm khởi nghiệp tại Đà Nẵng

Triển vọng phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp Đà Nẵng là rất lớn, với định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia. Bài học quan trọng nhất là sự cân bằng. Doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ từ bên ngoài mà phải tự củng cố nội lực, từ đội ngũ sáng lập cho đến năng lực phát triển sản phẩm. Ngược lại, hệ sinh thái cần những chính sách thực chất và một cộng đồng hỗ trợ mạnh mẽ để các startup có thể phát huy hết tiềm năng. Những kinh nghiệm khởi nghiệp tại Đà Nẵng cho thấy, thành công đến từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, khả năng thích ứng linh hoạt và sự kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 Tổng quan các lý thuyết liên quan tới khởi nghiệp 1.1 Các khái niệm liên quan đến khởi nghiệp 1. Khái niệm “Khởi nghiệp” Định nghĩa khởi nghiệp theo từ điển tiếng Việt được giải nghĩa là bắt đầu sự nghiệp. Hai từ “khởi nghiệp” đã được sử dụng từ nhiều năm nay, trước cả khi khái niệm “startup” hình thành ở Thung lũng Silicon bên Hoa Kỳ. Thậm chí cách đây gần 3000 năm Khổng Tử đã nói “tam thập nhi lập” để khuyên người ta bắt đầu khởi nghiệp, lập nghiệp ở tuổi 30.

Nhưng cũng có khá nhiều nhận định khác về 2 từ này. Khái niệm "khởi nghiệp" bắt nguồn từ nhiều thời điểm và có nhiều người khác nhau đóng góp vào việc phát triển khái niệm này, khởi nghiệp trong tiếng anh là entrepreneurship. Tuy nhiên, người được coi là cha đẻ của khái niệm "khởi nghiệp" là nhà kinh tế học người Pháp Jean-Baptiste Say. Ông đã xuất bản cuốn sách "Traité de l'économie politique" vào năm 1803, trong đó ông sử dụng thuật ngữ "entrepreneur" để chỉ các nhà kinh doanh tự do và sáng lập các doanh nghiệp mới.

Vì vậy, Jean-Baptiste Say được coi là người đưa ra khái niệm "khởi nghiệp" đầu tiên vào năm 1803. Định nghĩa khởi nghiệp cũng thay đổi qua thời gian với các nhà nghiên cứu khác nhau. Đến đầu thế kỷ XX, định nghĩa khởi nghiệp đã được hoàn thiện và được diễn đạt là quá trình tạo dựng một tổ chức kinh doanh và người khởi nghiệp là người sáng lập nên doanh nghiệp đó. Tuy nhiên, “không phải bất cứ ai cũng có tiềm năng để mở một doanh nghiệp riêng” (Learned, 2002).

Theo Low và MacMillan (1988), “khởi nghiệp có thể xuất hiện trong bất kỳ lĩnh vực nào và loại hình kinh doanh. Nó có thể được liên kết với các doanh nghiệp tư nhân hoặc các công ty thuộc mọi quy mô bất kể họ đang ở giai đoạn nào của vòng đời kinh doanh, với những dự án kinh doanh thậm chí còn chưa bắt đầu, với những công ty đã sẵn sàng mở rộng, và thậm chí cả các công ty thảo luận về khả năng đóng cửa. Khởi nghiệp có thể cũng được liên kết với các công ty giao dịch 11 công khai, doanh nghiệp xã hội và tổ chức phi lợi nhuận các tổ chức thường có các hoạt động kinh tế quan trọng. Khái niệm “startup” Song song với khái niệm “khởi nghiệp”, còn một khái niệm khác rất hay được nhắc đến đó là “startup” (Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo).

Nguồn gốc của các công ty startup có thể bắt nguồn từ những năm 1970. Đây là lúc ở các nước phát triển, các công ty nhỏ, nhanh nhẹn và có tính sáng tạo cao bắt đầu xuất hiện, cách mạng hóa thị trường hàng hóa và dịch vụ truyền thống cũng như việc quản lý các tổ chức. Hồi đó, thuật ngữ “startup” dùng để chỉ một số công ty vi mô công nghệ cao mới nổi, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực điện tử và công nghệ máy tính. Các công ty này đang thách thức các lý thuyết cho đến nay về sự phát triển của công ty và xã hội.

Họ cũng trở thành liên kết chuỗi chuyên môn hóa cao đầu tiên trong việc phát triển các cụm mạng lưới kinh doanh nổi tiếng về công nghệ tiên tiến, chẳng hạn như CNTT ở Thung lũng Silicon, công nghệ sinh học ở Khu vực Vịnh San Francisco và Anglia mới. Ngày nay, có hàng ngàn trung tâm như vậy trên thế giới, hoạt động trong nhiều lĩnh vực công nghệ. Tốc độ phát triển của chúng gắn liền với sự tiến bộ của công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), Internet (ví dụ: 5G), thương mại quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ và cuộc cách mạng công nghiệp (Công nghiệp 4. Các công ty khởi nghiệp cũng kích hoạt sự thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và xã hội của các quốc gia, đặc biệt là sau một cuộc khủng hoảng kinh tế, khủng hoảng do môi trường hoặc dịch bệnh COVID-19.

Tuy nhiên, thuật ngữ này trở nên phổ biến hơn từ những năm 1990 khi các công ty khởi nghiệp công nghệ, chẳng hạn như Microsoft, Apple, và Amazon, đã phát triển nhanh chóng và trở thành các tập đoàn lớn. Từ đó, khái niệm "startup" đã trở thành một thuật ngữ chung để chỉ các công ty mới được thành lập và đang phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và sáng tạo. Trong bài nghiên cứu "The Lean Startup", khái niệm startup được định nghĩa như là một tổ chức mới được thành lập với mục đích tìm kiếm mô hình kinh doanh đột phá thông qua việc cung cấp một sản phẩm hoặc dịch vụ mới hoàn toàn hoặc sáng tạo hơn so với các sản phẩm và dịch vụ hiện có trên thị trường. Một startup 12 thường hoạt động trong một lĩnh vực mới, chưa được khai thác hoặc chưa được phát triển đầy đủ tiềm năng của nó.

Tuy nhiên, điều đặc biệt của startup so với các doanh nghiệp khác là sự chú trọng đến tính khởi nghiệp, linh hoạt và năng động. Các startup thường có một tập thể nhỏ, nhưng đầy nhiệt huyết và tràn đầy ý tưởng sáng tạo. Họ luôn tìm kiếm cách cải tiến sản phẩm và dịch vụ của mình, thích nghi với thị trường và luôn cố gắng giữ cho bản thân trong tình trạng động lực cao. Eric Ries, người đã tự giới thiệu mình với thế giới kinh doanh với khái niệm khởi nghiệp tinh gọn, định nghĩa các công ty khởi nghiệp như sau: “A startup is “a human institution designed to create new products and services under conditions of extreme uncertainty” (tạm dịch: Khởi nghiệp là một tổ chức của con người được thiết kế để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ mới trong những điều kiện cực kỳ không chắc chắn).

Đây là một khái niệm đặc biệt và toàn diện về startup, thể hiện sự khác biệt giữa startup và các doanh nghiệp truyền thống. Eric Ries cho rằng, một startup không chỉ là một công ty, mà là một tổ chức nhân văn được xây dựng với mục đích tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới, không có sẵn trên thị trường. Tuy nhiên, điều kiện để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ này thường rất khó khăn, do sự không chắc chắn về nhu cầu của thị trường, cạnh tranh của các đối thủ và các yếu tố khác. Vì vậy, để tồn tại và phát triển, các startup phải đưa ra các sản phẩm và dịch vụ mới một cách nhanh chóng và hiệu quả, từ đó xây dựng được một mô hình kinh doanh bền vững.

Điều này đòi hỏi các startup phải áp dụng các phương pháp khởi nghiệp tinh gọn (Lean Startup) như tập trung vào thị trường, kiểm tra giả thuyết, phát triển mô hình kinh doanh, thu thập thông tin phản hồi từ khách hàng và nhanh chóng thích nghi với thị trường. Với các yếu tố không chắc chắn như vậy, startup trở thành một sân chơi cho những người có tinh thần sáng tạo và kiên trì, những người sẵn sàng đương đầu với thách thức và khám phá những cơ hội mới trong điều kiện hoàn cảnh khó khăn. Theo Neil Blumenthal, Đồng Giám đốc điều hành của Warby Parky được trích dẫn trên tạp chí Forbes thì “A startup is a company working to solve a problem where the solution is not obvious and success is not guaranteed. 13 Dollinger định nghĩa “khởi nghiệp là việc tạo ra một tổ chức kinh tế sáng tạo (hay mạng lưới tổ chức) nhằm mục đích thu lợi hoặc tăng trưởng trong điều kiện rủi ro và không chắc chắn”.

Scarborough cho rằng “startup là việc một doanh nhân tạo ra một doanh nghiệp mới trước những rủi ro và sự không chắc chắn nhằm mục đích đạt được lợi nhuận và tăng trưởng bằng cách xác định các cơ hội và tập hợp các nguồn lực cần thiết để tận dụng các cơ hội đó”. Hay “khởi nghiệp là hiện tượng liên quan đến hành động gan dạ của con người nhằm theo đuổi việc tạo ra giá trị, thông qua việc tạo ra hoặc mở rộng hoạt động kinh tế, bằng cách xác định và khai thác các sản phẩm, quy trình hoặc thị trường mới” (Ahmad và Seymour). Nhìn chung các định nghĩa đều đề cập đến sự không chắc chắn và các nguồn lực ngoài tầm kiểm soát, điều này mang lại khía cạnh rủi ro trong khái niệm khởi nghiệp. Chủ tịch HĐQT của FPT- ông Trương Gia Bình cho rằng “nói đến startup phải nói đến đỉnh cao của khoa học công nghệ, nói đến điều thế giới chưa từng làm” và không tính đến các doanh nghiệp mở quán cà phê hay quán phở.

DNKNST là quá trình khởi nghiệp dựa trên các giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa và có khả năng tăng trưởng nhanh. Một cách hiểu tương tự, bà Trương Lý Hoàng Phi- Giám đốc điều hành Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp TPHCM cho rằng DNKNST phải bảo đảm được hai yếu tố là “start” và “up”. “Start” có nghĩa là bạn bắt đầu với một ý tưởng mới, hoặc nếu ý tưởng đó không mới thì cách làm phải đột phá và thường thì gắn với ứng dụng công nghệ. Còn “up” liên quan đến khả năng thương mại hóa và quy mô của thị trường, nghĩa là ý tưởng đó phải có khả năng được triển khai trong thực tế, có khách hàng hoặc khách hàng tiềm năng, đồng thời phải có khả năng mở rộng được để “up” trong thời gian càng nhanh càng tốt.

Như vậy, có thể hiểu Startup là những công ty đang trong giai đoạn bắt đầu kinh doanh nói chung (Startup company), gắn với những đỉnh cao của khoa học công nghệ, nói đến những điều thế giới chưa từng làm. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là một tổ chức được thiết kế nhằm cung cấp sản phẩm và dịch vụ trong những điều kiện không chắc chắn nhất và có cơ hội tăng trưởng nhanh nhất, xây dựng một phân khúc thị trường mới, tạo ra sự khác biệt. Phân biệt “Khởi nghiệp” và “Startup” ở Việt Nam Trên các trang báo mạng, khởi nghiệp hiểu đơn giản là bắt đầu một nghề nghiệp, một sự nghiệp. Khởi nghiệp kinh doanh chính là bắt đầu kinh doanh một sản phẩm, một dịch vụ để mang về doanh thu và lợi nhuận.

Startup là một danh từ chỉ một nhóm người, một tổ chức cùng nhau lập ra để đưa ra giải pháp cho một vấn đề mới chưa có cách giải quyết, và điều đó thì chưa chắc chắn thành công. Startup ngược lại với kinh doanh nhỏ- khi mà tốn rất nhiều nguồn lực, thời gian và đa phần thất bại trước khi đem lại lợi ích. Tuy nhiên khi đã thành công, quy mô của startup có thể vượt ra khỏi ranh giới và phát triển một cách mạnh mẽ như các Facebook, Google.