Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH ĐƢA VÀO CƠ SỞ CHỮA BỆNH 1. Khái niệm, đặc điểm của biện pháp xử lý hành chính đƣa vào cơ sở chữa bệnh 1. Khái niệm biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh Xã hội chỉ có thể tồn tại và phát triển vững mạnh khi có sự ổn định về trật tự an toàn về kinh tế, chính trị cũng như xã hội. Trật tự đó được bảo đảm thực hiện bằng hệ thống chế tài, các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội, cũng như để ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật hết sức đa dạng và phức tạp.
Trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế nhà nước có rất nhiều các biện pháp khác nhau như: cưỡng chế hình sự, cưỡng chế dân sự và kỷ luật, bên cạnh đó cưỡng chế hành chính cũng có một vai trò hết sức quan trọng trong việc đấu tranh, phòng ngừa vi phạm pháp luật, duy trì ổn định xã hội, bảo đảm an ninh trật tự, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Cưỡng chế hành chính cũng bao gồm nhiều cách thức, biện pháp khác nhau. Dựa trên cơ sở áp dụng, cưỡng chế hành chính có thể chia thành hai nhóm lớn là: nhóm biện pháp cưỡng chế hành chính được áp dụng khi có vi phạm hành chính xảy ra; nhóm biện pháp cưỡng chế hành chính được áp dụng trong trường hợp không có vi phạm hành chính nhằm mục đích ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm hành chính hoặc vì mục đích an ninh quốc gia, bảo vệ cộng đồng, phòng chống thiên tai… Các hình thức XLHC thuộc nhóm biện pháp cưỡng chế hành chính áp dụng trên cơ sở có vi phạm hành chính. Theo quy định của pháp luật hiện hành, khái niệm “xử lý vi phạm 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành chính” được cấu thành bởi hai nội dung cơ bản là biện pháp “xử phạt vi phạm hành chính” và biện pháp “XLHC khác”.
Tại Pháp lệnh XLVPHC năm 2002 quy định: Xử lý vi phạm hành chính bao gồm xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp XLHC khác và Các biện pháp XLHC khác được áp dụng đối với cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại các Điều 23, 24, 25, 26 của Pháp lệnh này [44, Điều 1, khoản 1, 2]. Các biện pháp XLHC khác được xem là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt vì thực chất các biện pháp XLHC khác đã hạn chế quyền tự do cá nhân trong một giai đoạn nhất định với hình thức: đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào CSCB và đưa vào cơ sở giáo dục. Các biện pháp này cũng cách ly người bị xử lý ra khỏi đời sống xã hội, đưa vào một môi trường quản lý đặc biệt có tính kỷ luật cao và chặt chẽ, về mức độ các biện pháp này không hề thua kém các biện pháp tư pháp hình sự khác. Nhóm biện pháp này có đặc trưng là thời gian cưỡng chế khá dài từ 3 tháng đến 2 năm; người bị áp dụng phải chịu sự giám sát và quản lý chặt chẽ của cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức xã hội và các đoàn thể… Đối tượng bị áp dụng các biện pháp này cũng đa dạng và đặc biệt hơn.
Theo quy định tại Điều 22, Pháp lệnh XLVPHC 2002 và Pháp lệnh XLVPHC sửa đổi năm 2007 thì các biện pháp XLHC khác bao gồm: - Giáo dục tại xã, phường, thị trấn; - Đưa vào trường giáo dưỡng; - Đưa vào cơ sở giáo dục; - Đưa vào cơ sở chữa bệnh [44]; [45]. Biện pháo đưa vào CSCB là một trong bốn biện pháp XLHC khác được 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com áp dụng đối với người nghiện ma túy và người bán dâm với mục đích là bắt buộc cai nghiện, chữa bệnh, lao động, học văn hóa, học nghề dưới sự quản lý của các CSCB. Biện pháp đưa vào CSCB nhìn chung cũng mang những đặc điểm của biện pháp XLHC, bản chất là biện pháp hạn chế quyền tự do của công dân, do người đứng dầu cơ quan hành chính ở địa phương quyết định. Như chúng ta đã biết, các đối tượng vi phạm hành chính mà là người nghiện ma túy, hoặc người bán dâm thường có những biểu hiện về bệnh lý nhất định.
Hiện nay, y học đã chứng minh nghiện ma túy là một bệnh của não bộ, vì vậy việc tiến hành các biện pháp điều trị (cai nghiện ma túy) được tiến hành như việc chữa bệnh. Còn đối với người bán dâm, bản thân việc bán dâm chỉ là một tệ nạn xã hội cần bị lên án, tuy nhiên, đối với người bán dâm rất hay mắc phải các bệnh truyền nhiễm lây qua đường tình dục, đặc biệt là HIV/AIDS. Bên cạnh đó, việc đưa người bán dâm vào các CSCB còn nhằm mục đích để họ được lao động, học văn hóc, học nghề nên điều này là cần thiết trong việc ngăn chặn tệ nạn mại dâm đang ngày càng nhức nhối hiện nay. Hiện nay, khái niệm về CSCB còn được hiểu khác nhau giữa các văn bản luật, theo Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 thì việc cai nghiện bắt buộc cho người nghiện ma túy được thực hiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, còn theo quy định của Pháp lệnh XLVPHC và các văn bản hướng dẫn thi hành thì được hiểu là CSCB áp dụng đối với người nghiện ma túy bị XLHC.
Theo quy định của Nghị định số 61/2011/NĐ-CP ngày 26/7/2011 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 135/2004/NĐ-CP ngày 10/6/2004 của Chính phủ quy định về chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh, tổ chức hoạt động của cơ sở chữa bệnh theo Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và chế độ áp dụng đối với người chưa thành niên, người tự nguyện vào cơ sở chữa bệnh thì cơ sở cai nghiện bắt buộc theo Luật Phòng, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chống ma túy và cơ sở chữa bệnh theo Pháp lệnh XLVPHC được gọi chung là Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động Xã hội. Đây là nơi chữa trị, học tập và lao động phục hồi đối với người nghiện ma túy, người bán dâm bị xử lý vi phạm hành chính bằng biện pháp đưa vào CSCB; người nghiện ma túy và người bán dâm là người chưa thành niên và người nghiện ma túy, người bán dâm tự nguyện vào CSCB để cai nghiện, chữa trị. Như vậy, ta có thể hiểu khái niệm biện pháp XLHC đưa vào CSCB một cách khái quát như sau: “Biện pháp XLHC đưa vào CSCB là một trong những biện pháp XLHC khác được pháp luật quy định mà nội dung của biện pháp này là việc đưa các đối tượng bán dâm, nghiện ma túy có đủ các điều kiện quy định vào các CSCB (hay còn gọi là Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động Xã hội) để chữa trị, học tập và lao động phục hồi, nhằm mục đích giúp những đối tượng đó trở thành công dân có ích cho xã hội”. Đặc điểm của biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh Biện pháp XLHC đưa vào CSCB là nằm trong nhóm biện pháp XLHC khác được quy định tại Pháp lệnh XLVPHC 2002.
Vì vậy, xét về đặc điểm biện pháp XLHC đưa vào CSCB cũng có những đặc điểm chung của các biện pháp XLHC khác. - Biện pháp XLHC đưa vào CSCB là biện pháp cưỡng chế hành chính nhà nước Xét về đặc điểm này, biện pháp XLHC đưa vào CSCB có tính pháp lý, bởi vì biện pháp này được quy định cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước, cụ thể là Pháp lệnh của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Nghị định của Chính phủ… Biện pháp XLHC đưa vào CSCB cũng do các cơ quan có thẩm quyền áp dụng theo quy định của pháp luật. Nghĩa là chỉ có các chủ thể được pháp luật quy định mới có thể tiến hành áp dụng biện pháp này khi XLHC đối với người nghiện ma túy hoặc người bán dâm. Việc tiến hành biện 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp XLHC đưa vào CSCB cũng được tiến hành theo những thủ tục hành chính chặt chẽ, công khai, minh bạch do các quy phạm thủ tục hành chính quy định.
Thủ tục này được pháp luật hành chính quy định một cách chặt chẽ qua nhiều khâu, quy định khác nhau. Tính cưỡng chế hành chính nhà nước của biện pháp XLHC đưa vào CSCB thể hiện ở chỗ biện pháp này mang tính bắt buộc thực hiện đối với người bị áp dụng, đồng thời đây cũng là biện pháp cưỡng chế mang tính nghiêm khắc cao chỉ sau cưỡng chế hình sự. Thể hiện ở việc hạn chế quyền tự do nhân thân của người bị áp dụng trong một khoảng thời gian nhất định. - Biện pháp XLHC đưa vào CSCB là biện pháp xử lý chỉ áp dụng đối với cá nhân – công dân Việt Nam Theo quy định của Pháp lệnh XLVPHC 2002 thì biện pháp XLHC đưa vào CSCB chỉ áp dụng đối với công dân Việt Nam có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh trật tự, an toàn xã hội.
Như trên đã phân tích, việc áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính đưa vào CSCB có bản chất là hạn chế các quyền tự do của đối tượng bị áp dụng, đồng thời trong các CSCB thì chủ thể đó sẽ được chữa bệnh, giáo dục, cải tạo và học tập để trở thành người có ích cho xã hội. Chính vì vậy, đây là biện cưỡng chế hành chính chỉ áp dụng đối với cá nhân mà không áp dụng đối với tổ chức như các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính. - Việc áp dụng biện pháp XLHC đưa vào CSCB được áp dụng theo những trình tự, thủ tục chặt chẽ và đối tượng bị áp dụng phải chịu sự quản lý và hạn chế một số quyền tự do cá nhân nhất định Với nội dung là hạn chế một số quyền tự do của con người khi áp dụng biện pháp XLHC đưa vào CSCB nên Pháp lệnh XLVPHC 2002 cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành đã quy định tương đối chặt chẽ trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp này. Điều này đảm bảo tính minh bạch trong quá trình xử lý, đồng thời tránh tình trạng vi phạm các quyền con người trong khi áp dụng.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.