Luận văn thạc sĩ vnu ued biện pháp quản lý hoạt động giáo dục học sinh nhằm khắc phục tình trạng học sinh bỏ học ở các trường trung học phổ thông huyện sơn dương tỉnh tuyên quang

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp quản lý giáo dục nhằm giảm tình trạng học sinh bỏ học tại các trường THPT Sơn Dương, Tuyên Quang.

• Tác giả: Lý Văn Công
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Thu Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Biện Pháp Quản Lý Hoạt Động Giáo Dục Học Sinh Khắc Phục Tình Trạng Học Sinh Bỏ Học Ở Các Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Sơn Dương, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG HỌC SINH BỎ HỌC
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.3. Quản lý giáo dục
• 1.4. Quản lý nhà trường THPT
• 1.5. Học sinh THPT
• 1.6. Học sinh bỏ học
• 1.7. Quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.8. Trường Trung học phổ thông
• 1.9. Mục tiêu của giáo dục THPT
• 1.10. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học
• 1.11. Nội dung quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.12. Xác định thực trạng học sinh bỏ học
• 1.13. Xây dựng kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.14. Tổ chức triển khai kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.15. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.16. Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 1.17. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục học sinh khắc phục tình trạng bỏ học của các trường THPT
• 1.17.1. Yếu tố môi trường xã hội
• 1.17.2. Yếu tố môi trường nhà trường
• 1.17.3. Yếu tố môi trường gia đình
• 1.17.4. Yếu tố bản thân học sinh
• 1.18. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG HỌC SINH BỎ HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục của huyện Sơn Dương
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Về giáo dục
• 2.2. Đặc điểm học sinh các trường THPT Huyện Sơn Dương
• 2.3. Tổ chức khảo sát thực trạng
• 2.3.1. Mục đích khảo sát
• 2.3.2. Đối tượng khảo sát
• 2.3.3. Nội dung khảo sát
• 2.3.4. Phương pháp khảo sát
• 2.4. Thực trạng học sinh bỏ học ở các trường THPT huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
• 2.4.1. Tình hình học sinh bỏ học
• 2.4.2. Nguyên nhân bỏ học
• 2.5. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục học sinh của các trường THPT Huyện Sơn Dương khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 2.5.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV, HS, PHHS, LLXH về tác hại do tình trạng học sinh bỏ học gây ra
• 2.5.2. Thực trạng việc xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 2.5.3. Thực trạng tổ chức triển khai kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 2.5.4. Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch khắc phục tình trạng HS bỏ học
• 2.5.5. Kiểm tra, đánh giá HĐGD khắc phục tình trạng HS bỏ học
• 2.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục học sinh khắc phục tình trạng bỏ học tại các trường THPT trên địa bàn huyện Sơn Dương
• 2.7. Đánh giá chung về thực trạng quản lý HĐGD khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 2.8. Những hạn chế
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG HỌC SINH BỎ HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN SƠN DƯƠNG - TỈNH TUYÊN QUANG
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ
• 3.1.2. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học ở các trường THPT Huyện Sơn Dương tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.1. Trang bị nhận thức cho các lực lượng giáo dục về những tác hại do tình trạng học sinh bỏ học gây ra
• 3.2.2. Đổi mới công tác xây dựng kế hoạch thực hiện tổ chức các hoạt động GD khắc phục tình trạng học sinh bỏ học trong nhà trường
• 3.2.3. Quản lý việc tổ chức các hoạt động GD khắc phục tình trạng học sinh bỏ học trong nhà trường
• 3.2.4. Linh hoạt trong chỉ đạo thực hiện kế hoạch khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 3.2.5. Đổi mới công tác thi đua khen thưởng, kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm về tổ chức các hoạt động GD khắc phục tình trạng học sinh bỏ học
• 3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.2.7. Khảo sát về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất
• 3.2.7.1. Khảo sát sự cần thiết của các biện pháp
• 3.2.7.2. Khảo sát tính khả thi của các biện pháp
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biện pháp quản lý giáo dục giảm tình trạng học sinh bỏ học

Tình trạng học sinh bỏ học tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Theo thống kê, tỷ lệ học sinh bỏ học hàng năm ở các trường THPT huyện Sơn Dương khoảng 4,3%. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân của học sinh mà còn tác động tiêu cực đến chất lượng giáo dục của địa phương. Việc tìm ra các biện pháp quản lý giáo dục hiệu quả nhằm khắc phục tình trạng này là rất cần thiết.

1.1. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học, bao gồm yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường học tập. Nhiều học sinh đến từ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, không đủ điều kiện để tiếp tục học tập. Ngoài ra, sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và chất lượng giáo dục cũng là một yếu tố quan trọng.

1.2. Tình hình giáo dục tại huyện Sơn Dương

Huyện Sơn Dương là một huyện miền núi với nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng giáo dục, nhưng chất lượng giáo dục vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Điều này dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học vẫn diễn ra phổ biến.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý giáo dục tại Sơn Dương

Quản lý giáo dục tại huyện Sơn Dương đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc thiếu hụt nguồn lực, sự phối hợp giữa các bên liên quan và nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của giáo dục là những vấn đề cần được giải quyết. Để giảm tỷ lệ học sinh bỏ học, cần có những biện pháp quản lý đồng bộ và hiệu quả.

2.1. Những thách thức trong công tác quản lý giáo dục

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực. Nhiều trường học không đủ giáo viên và cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh không có động lực để tiếp tục học tập.

2.2. Sự phối hợp giữa các bên liên quan

Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là rất quan trọng trong việc quản lý giáo dục. Tuy nhiên, hiện nay, sự phối hợp này còn yếu kém, dẫn đến việc không thể giải quyết triệt để tình trạng học sinh bỏ học.

III. Phương pháp quản lý giáo dục hiệu quả nhằm giảm tỷ lệ học sinh bỏ học

Để giảm tình trạng học sinh bỏ học, cần áp dụng các phương pháp quản lý giáo dục hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm việc nâng cao chất lượng giáo dục, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác giáo dục.

3.1. Nâng cao chất lượng giáo dục

Cần cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập thông qua việc đào tạo giáo viên, cập nhật chương trình học và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Điều này sẽ giúp học sinh cảm thấy hứng thú hơn với việc học.

3.2. Cải thiện cơ sở vật chất

Đầu tư vào cơ sở vật chất trường học là rất cần thiết. Cần xây dựng thêm phòng học, trang bị thiết bị dạy học và cải thiện môi trường học tập để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh.

3.3. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Cần khuyến khích sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng trong các hoạt động giáo dục. Việc tổ chức các buổi họp phụ huynh, hội thảo về giáo dục sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng đối với giáo dục.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Sơn Dương

Việc áp dụng các biện pháp quản lý giáo dục tại huyện Sơn Dương đã mang lại những kết quả tích cực. Tỷ lệ học sinh bỏ học đã giảm đáng kể nhờ vào sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Các hoạt động giáo dục được tổ chức thường xuyên và hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả đạt được từ các biện pháp quản lý

Sau khi áp dụng các biện pháp quản lý, tỷ lệ học sinh bỏ học đã giảm từ 4,3% xuống còn 2,5%. Điều này cho thấy sự hiệu quả của các biện pháp đã được triển khai.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc quản lý giáo dục tại Sơn Dương cho thấy rằng sự phối hợp giữa các bên liên quan là rất quan trọng. Cần tiếp tục duy trì và phát huy những thành quả đã đạt được để đảm bảo chất lượng giáo dục.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho giáo dục tại Sơn Dương

Tình trạng học sinh bỏ học tại huyện Sơn Dương đã được cải thiện nhờ vào các biện pháp quản lý giáo dục hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới để đảm bảo rằng tất cả học sinh đều có cơ hội học tập và phát triển.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục trong phát triển xã hội

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng cuộc sống. Cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục để đảm bảo rằng mọi học sinh đều có cơ hội học tập.

5.2. Định hướng phát triển giáo dục trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục cải cách giáo dục theo hướng hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và giảm tỷ lệ học sinh bỏ học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng học sinh bỏ học tại các vùng trung du và miền núi là một thách thức lớn đối với mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phổ cập giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang – địa bàn có diện tích tự nhiên 789,26 km2 với dân số 180.267 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 43,7% – tỷ lệ học sinh trung học phổ thông bỏ học hàng năm duy trì ở mức đáng lo ngại là khoảng 4,3% (tính cả số lượng học sinh bỏ học trong dịp hè). Thực trạng này không chỉ gây thất thoát nguồn lực giáo dục mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu đạt 80% thanh niên trong độ tuổi hoàn thành chương trình trung học phổ thông và tương đương vào năm 2020.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý giáo dục, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng bỏ học tại 06 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Sơn Dương. Từ các cứ liệu thực chứng thu thập trong giai đoạn 3 năm học từ 2013-2014 đến 2015-2016, tác giả đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý mang tính đồng bộ, khả thi. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp giải pháp quản trị trường học chuẩn xác, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh bỏ học xuống dưới 2,0% và nâng cao tỷ lệ duy trì sĩ số chuyên cần đạt trên 98,5% tại các cơ sở giáo dục vùng khó khăn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết quản trị chức năng hiện đại của Harold Koontz và Frederick Winslow Taylor, kết hợp chặt chẽ với quan điểm lý luận quản lý giáo dục Việt Nam của các chuyên gia như Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quốc Chí và Trần Kiểm. Chu trình quản lý được cấu trúc hóa theo mô hình 4 chức năng cốt lõi: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra và Đánh giá, trong đó dòng luân chuyển thông tin đóng vai trò liên kết và điều phối liên tục.

Hệ thống khái niệm nền tảng trong luận văn bao gồm:

• Quản lý giáo dục: Quá trình tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý thông qua các công cụ và phương pháp chuyên môn nhằm đạt tới mục tiêu đào tạo.
• Quản lý nhà trường trung học phổ thông: Hệ thống tác động sư phạm hợp lý của Ban Giám hiệu đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng xã hội nhằm tối ưu hóa 6 thành tố: mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục, giáo viên, học sinh và cơ sở vật chất.
• Học sinh trung học phổ thông: Người học trong độ tuổi từ 15 đến 18 tuổi, đang trong giai đoạn hoàn thiện tâm sinh lý và hình thành định hướng nghề nghiệp.
• Học sinh bỏ học: Người học có tên trong danh sách trường nhưng tự ý nghỉ học quá 45 buổi cộng dồn tính đến thời điểm báo cáo theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục: Tập hợp các cách thức, quy trình tác động của người quản lý nhằm ngăn chặn nguy cơ và giải quyết triệt để các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh rời ghế nhà trường.

Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan, tác giả sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát thực địa kết hợp báo cáo thống kê định kỳ của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang trong 3 năm học liên tiếp (2013-2014 đến 2015-2016). Cỡ mẫu khảo sát gồm 510 khách thể thuộc 06 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Sơn Dương:

• 18 cán bộ quản lý (100% đạt chuẩn chuyên môn, 27,8% có trình độ trên chuẩn);
• 142 giáo viên trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm;
• 200 học sinh trung học phổ thông;
• 100 phụ huynh học sinh;
• 50 cán bộ quản lý đại diện cho các cơ quan, đoàn thể và lực lượng xã hội tại địa phương.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện cho tất cả 6 trường học có quy mô và địa bàn khác nhau. Về phương pháp phân tích, tác giả kết hợp nghiên cứu lý luận, điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi, phỏng vấn sâu, quan sát sư phạm và phương pháp thống kê toán học. Việc lựa chọn thống kê toán học giúp định lượng chính xác tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình và mức độ tương quan, làm cơ sở khoa học vững chắc để đánh giá độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý được đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại 06 trường trung học phổ thông huyện Sơn Dương giai đoạn 2013-2016 đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô học sinh toàn huyện duy trì ổn định với 5.591 học sinh chia thành 151 lớp trong năm học 2015-2016, tuy nhiên tỷ lệ học sinh bỏ học trung bình hàng năm ở mức cao khoảng 4,3% (dao động từ 230 đến 240 học sinh mỗi năm học). Hiện tượng bỏ học diễn ra không chỉ trong năm học mà còn tập trung đáng kể vào kỳ nghỉ hè trước khi bước vào năm học mới.

Thứ hai, kết quả xếp loại học lực phản ánh sự phân hóa rõ rệt và là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới tình trạng chán học. Trong năm học 2015-2016, tỷ lệ học sinh đạt học lực Giỏi chỉ chiếm 1,2% (63 học sinh), Khá chiếm 26,2% (1.465 học sinh), Trung bình chiếm 60,4% (3.377 học sinh), trong khi tỷ lệ Yếu và Kém lên tới 12,2% (686 học sinh). Mặc dù tỷ lệ hạnh kiểm Khá và Tốt đạt trên 96,1%, sự hụt hẫng về kiến thức văn hóa khiến nhóm học sinh học lực yếu dễ bị tự ti, chán nản và từ bỏ con đường học tập.

Thứ ba, yếu tố kinh tế gia đình và đặc điểm dân tộc có mối liên hệ mật thiết với nguy cơ bỏ học. 100% học sinh bỏ học thuộc diện con em gia đình thuần nông, có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hoặc là người dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao, H'Mông, Cao Lan. Nhiều gia đình thiếu điều kiện trang trải chi phí học tập phụ trợ và phương tiện đi lại, dẫn đến việc định hướng con cái nghỉ học sớm để tham gia lao động sản xuất.

Thứ tư, công tác quản lý tại các nhà trường còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Việc lập kế hoạch phòng ngừa bỏ học ở một số đơn vị còn mang tính hình thức, chưa xây dựng được cơ chế theo dõi học sinh có nguy cơ cao. Đội ngũ giáo viên toàn huyện có 316 người nhưng chỉ có 5,69% đạt trình độ trên chuẩn; cơ sở vật chất của 06 trường còn thiếu phòng học bộ môn và phòng tư vấn tâm lý học đường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của thực trạng trên bắt nguồn từ sự tác động tổng hợp của bốn yếu tố: môi trường xã hội, điều kiện nhà trường, hoàn cảnh gia đình và bản thân học sinh. Địa bàn huyện Sơn Dương rộng lớn, đường giao thông cách trở khiến chi phí trọ học tăng cao. Mặt khác, phương pháp giảng dạy của một bộ phận giáo viên chậm đổi mới, nặng tính lý thuyết khoa cử và thiếu các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp. Trong khi đó, gia đình học sinh vùng cao thường có nhận thức chưa đầy đủ về giá trị lâu dài của tri thức, xem việc học xong phổ thông không đem lại việc làm ngay.

Các kết quả nghiên cứu này có tính tương đồng cao với những công trình nghiên cứu về giáo dục vùng khó khăn của nhiều tác giả trong nước, nhưng luận văn của tác giả Lý Văn Công đã đào sâu khía cạnh quản trị nhà trường và lượng hóa cụ thể các rào cản. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa rất hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng mô tả biến động học lực 3 năm học và biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng các nhóm nguyên nhân bỏ học (yếu kém học lực chiếm khoảng 45%, hoàn cảnh kinh tế khó khăn chiếm 35%, ảnh hưởng môi trường xã hội và gia đình chiếm 20%). Điều này cho thấy vai trò quyết định của Hiệu trưởng trong việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm và đa dạng hóa các hoạt động giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khắc phục triệt để tình trạng học sinh bỏ học, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý toàn diện với lộ trình và chỉ số mục tiêu cụ thể:

1. Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về tác hại của việc bỏ học: Ban Giám hiệu chủ trì phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và Đoàn Thanh niên tổ chức các chiến dịch truyền thông cộng đồng, hội nghị chuyên đề định kỳ vào đầu mỗi học kỳ; đảm bảo 100% cán bộ giáo viên và trên 95% phụ huynh học sinh nắm vững các chính sách hỗ trợ giáo dục của Nhà nước.

2. Đổi mới công tác xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục: Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu theo dõi học sinh có nguy cơ bỏ học ngay từ tháng 8 hàng năm; xây dựng kế hoạch giáo dục cá biệt hóa cho nhóm học sinh yếu kém; hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh có học lực yếu kém từ mức 12,2% xuống dưới 8,0% vào năm 2018.

3. Đổi mới tổ chức và đa dạng hóa các hình thức giáo dục ngoài giờ lên lớp: Triển khai mô hình câu lạc bộ kỹ năng, sân khấu hóa học đường, hoạt động thể dục thể thao và tư vấn hướng nghiệp thực hành xuyên suốt năm học; giao Giáo viên chủ nhiệm và Đoàn trường làm nòng cốt nhằm gia tăng tính gắn kết, nâng tỷ lệ chuyên cần hàng ngày lên trên 98,5%.

4. Nâng cao tính linh hoạt trong chỉ đạo và phối hợp đa lực lượng: Ban Giám hiệu thiết lập cơ chế liên lạc 3 bên giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội qua sổ liên lạc điện tử và họp phụ huynh định kỳ; huy động các nguồn lực xã hội hóa để trao học bổng, hỗ trợ phương tiện cho 100% học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

5. Đổi mới công tác thi đua khen thưởng, kiểm tra và đánh giá: Ban Giám hiệu cùng Công đoàn trường đưa tiêu chí duy trì sĩ số và hạn chế tỷ lệ lưu ban, bỏ học vào tiêu chuẩn đánh giá thi đua hàng tháng của từng giáo viên và tổ chuyên môn; tiến hành kiểm tra đột xuất và định kỳ sổ theo dõi chuyên cần 2 tuần một lần để xử lý kịp thời các dấu hiệu vắng học kéo dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông): Ứng dụng trực tiếp quy trình quản lý 4 chức năng để xây dựng kế hoạch duy trì sĩ số, thiết lập các kênh thông tin phối hợp với phụ huynh và đổi mới công tác thi đua nội bộ.

2. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn cấp trung học phổ thông: Tham khảo phương pháp phân loại học sinh theo mức độ nguy cơ, kỹ năng tư vấn tâm lý học đường và cách thức lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống vào giờ sinh hoạt lớp.

3. Chuyên viên quản lý tại các Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo: Khai thác bức tranh thực trạng giáo dục tại 06 trường trung học phổ thông miền núi để xây dựng các chính sách phân bổ ngân sách, hỗ trợ cơ sở vật chất và bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên vùng dân tộc thiểu số.

4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Giáo dục: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu thực chứng, thiết kế bảng hỏi khảo sát trên 510 đối tượng và quy trình xử lý dữ liệu thống kê khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ học sinh trung học phổ thông bỏ học tại huyện Sơn Dương trong giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu? Theo số liệu thống kê trong luận văn, tỷ lệ học sinh bỏ học hàng năm tại 06 trường trung học phổ thông huyện Sơn Dương giai đoạn 2013-2016 ở mức khoảng 4,3%, tương đương với khoảng 230 đến 240 học sinh mỗi năm, bao gồm cả số học sinh bỏ học trong dịp hè.

2. Đâu là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học tại địa phương? Nguyên nhân cốt lõi là sự cộng hưởng giữa hoàn cảnh kinh tế nghèo khó của đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm 43,7% dân số toàn huyện) và kết quả học lực yếu kém (chiếm 12,2% năm học 2015-2016), kết hợp với việc chương trình học còn nặng lý thuyết và thiếu định hướng nghề nghiệp thực tiễn.

3. Tiêu chuẩn nào được áp dụng để xác định một học sinh chính thức bỏ học? Nghiên cứu áp dụng quy định chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo: học sinh bỏ học là học sinh có tên trong danh sách chính thức của trường nhưng tự ý nghỉ học quá 45 buổi cộng dồn tính đến thời điểm báo cáo, không tính các trường hợp chuyển trường hoặc chuyển sang học nghề.

4. Điểm mới mang tính đột phá trong giải pháp quản lý của luận văn là gì? Điểm mới của luận văn là chuyển dịch từ phương thức quản lý hành chính thụ động sang mô hình quản lý phòng ngừa chủ động thông qua việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm nguy cơ bỏ học, gắn kết chặt chẽ giữa Ban Giám hiệu, Giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Thanh niên và chính quyền thôn bản.

5. Các biện pháp quản lý đề xuất trong luận văn có thể áp dụng cho các địa bàn khác không? Hệ thống 5 biện pháp quản lý hoàn toàn có khả năng chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho các trường trung học phổ thông tại các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội và cơ cấu dân số dân tộc thiểu số tương đồng trên phạm vi cả nước.

Kết luận

• Luận văn đã giải quyết trọn vẹn vấn đề cấp bách về quản lý giáo dục, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phổ cập và nâng cao chất lượng giáo dục trung học phổ thông tại huyện Sơn Dương.
• Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu thực chứng tin cậy thông qua khảo sát 510 khách thể tại 06 trường trung học phổ thông trên địa bàn, phản ánh trung thực thực trạng bỏ học và các nút thắt quản lý.
• Xác lập hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ từ khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo linh hoạt đến kiểm tra đánh giá gắn liền với chuyển đổi số và tư vấn tâm lý học đường.
• Đề ra lộ trình thực hiện cụ thể trong giai đoạn 2017-2020 nhằm từng bước kéo giảm tỷ lệ bỏ học xuống dưới 2,0% và nâng tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp vững chắc trên 98,8%.
• Khẳng định thông điệp giáo dục bền vững: việc ngăn chặn tình trạng học sinh bỏ học đòi hỏi sự cam kết trách nhiệm và phối hợp hành động nhịp nhàng giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. - Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học ở các trường THPT huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. - Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học ở các trường THPT huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG HỌC SINH BỎ HỌC 1.

Tổng quan vấn đề nghiên cứu Ở Việt Nam, có nhiều tác giả nghiên cứu về vấn quản lý khắc phục học sinh bỏ học, nghiên cứu về quan điểm lý luận chung gồm có: Đặng Thành Hưng; Đặng Vũ Hoạt; Nguyễn Sinh Huy; Trần Kiểm; Các tác giả đã đề cập đến bản chất của hiện tượng lưu ban bỏ học; các nhân tố tác động đến lực lượng bỏ học: xã hội, nhà trường, gia đình và bản thân học sinh; đề xuất các giải pháp trên bình diện quá trình giáo dục, quá trình dạy học, bình diện xã hội, bình diện nhân cách cá nhân học sinh. Các tác giả còn đề cập đến nguyên nhân khiến học sinh bỏ học là do chương trình và sách giáo khoa, do giáo viên gây ra. Từ đó các tác giả cho rằng: cần phải sửa tận gốc những sai lầm đó, có nghĩa là phải tạo ra một cấu trúc mục đích, nội dung chương trình, phương pháp mới, hợp lý hơn và phải áp dụng các biện pháp đồng bộ thì mới có thể khắc phục được tình trạng học kém - nguyên nhân chủ yếu gây nên tình trạng học sinh bỏ học. Nguyễn Hữu Chuỳ, Vấn đề lưu ban, bỏ học xét từ bình diện tâm lý xã hội.

NCGD số 7/92; Võ Thị Minh Chí, Tâm lý học thần kinh và một số hướng giải quyết vấn đề học sinh kém. TTKHGD, số 43/94; Hoàng Ngọc Di, Những nguyên nhân của hiện tượng bỏ học, tạp chí khoa học giáo dục số 3, Hà Nội 1964; Đặng Thành Hưng, Lưu ban, bỏ học: bản chất, nguyên nhân và hướng ngăn ngừa khắc phục. NCGD số 7/92; Trần Kiểm, Trẻ em bỏ học và trách nhiệm của các bậc cha mẹ. TTKHGD số 43/94; Cách tiếp cận trong việc mô tả xác định nguyên nhân bỏ học.

Qua các đề tài nghiên cứu trên tôi nhận thấy các công trình đã đề cập sâu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhiều về vấn đề lý luận liên quan đến tình trạng bỏ học như các đặc điểm tâm lý của học sinh yếu, kém, lưu ban; bản chất của tình trạng bỏ học, tác động, hậu quả của bỏ học đến chiến lược phát triển của nguồn nhân lực tuy nhiên các nghiên cứu trên chưa khai thác sâu khía cạnh quản lý của ngành giáo dục, nhất là đối với trường THPT và vai trò vị trí trách nhiệm của nhà trường trong việc khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. Các giải pháp đề xuất còn chưa bao quát. Các khảo sát còn mang tính chủ quan, chưa có công cụ khảo sát phân tích khoa học, chưa phân tích đánh giá cụ thể theo vùng miền, chưa đi sâu đề cập cụ thể đến biện pháp khắc phục tình trạng học sinh bỏ học. Nghiên cứu quản lý quản lý hoạt động giáo dục khắc phục tình trạng học sinh bỏ học đang là cấp bách.

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đặc biệt là khắc phục tình trạng học sinh bỏ học trước hết đòi hỏi chính hệ thống quản lý làm thế nào để tạo ra nội lực ở chính tổ chức mình cần có một hệ thống giải pháp nào để quản lý giáo dục có hiệu quả hơn, cùng với nguồn lực như hiện nay mà làm giáo dục tốt hơn. Đó là vấn đề đặt ra hết sức cấp thiết. Muốn khắc phục tình trạng bỏ học ở các trường THPT có hiệu quả cần phải quan tâm nghiên cứu, đánh giá thực trạng cũng như đề xuất một số biện pháp phù hợp, đồng bộ nhằm giảm tỷ lệ học sinh bỏ học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Khái niệm Khi xã hội loài người xuất hiện, một loạt các quan hệ: quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với xã hội. Điều này làm xuất hiện nhu cầu về quản lý. Trải qua tiến trình lịch sử phát triển từ xã hội lạc hậu đến xã hội văn minh quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi người. Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý.

Dưới đây là một số quan niệm chủ yếu. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Koontz thì lại khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức).

Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [18, tr. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [6, tr. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là hoạt động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [21, tr. Từ những quan niệm nêu trên chúng ta có thể hiểu: Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý.

Như vậy, có thể thấy quản lý vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật, quản lý được coi là một nghề nhằm dẫn dắt trong một hoàn cảnh nhất định, một nhóm người, nhằm đạt được các mục tiêu phù hợp với mục đích của tổ chức. Do vậy mà người quản lý cần phải hội tụ đầy đủ các yếu tố về kiến thức, kĩ năng, nghiệp vụ quản lý, vừa như một nhà quân sự, vừa như một nhà tâm lí, một nhà sư phạm mẫu mực, một nghệ sĩ sân khấu, vừa phải có một trái tim “nóng”, vừa phải có một cái đầu “lạnh”. Quản lý ngày nay được coi là một trong năm yếu tố phát triển kinh tế xã hội: vốn, nguồn lực lao động, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong đó quản lý giữ vai trò quyết định sự thành công.

Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI chỉ rõ: “Tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước là công tác cấp bách, là điều kiện tất yếu để đảm bảo huy động lực lượng to lớn của quần chúng nhân dân để hoàn thành mọi nhiệm vụ chính trị do Đảng đề ra, đáp ứng yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân”. Chức năng quản lý Trong quản lý, chức năng quản lý là một phạm trù quan trọng, mang tính khách quan, có tính độc lập tương đối. Chức năng quản lý nẩy sinh và là kết quả của quá trình phân công lao động, là bộ phận tạo thành hoạt động quản lý tổng thể, được tách riêng, có tính chuyên môn hóa. Như vậy, có thể hiểu chức năng quản lý là nội dung của hoạt động quản lý mà chủ thể sử dụng một cách có ý thức để tác động đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra.

Chức năng quản lý bao gồm 4 chức năng đó là: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Chức năng kế hoạch: Là chức là chức năng khởi đầu. Kế hoạch là bản thiết kế, là tiền đề của mọi quá trình quản lý. Kế hoạch hoá có nghĩa là xác định mục đích, mục tiêu đối với tương lai của tổ chức và con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó.

Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hoá: (a) xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng đối với tổ chức; (b) xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu này; (c) xác định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu đó. Chức năng tổ chức: là quá trình hình thành cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực và nhân lực. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chức năng chỉ đạo: Sau khi kế hoạch đã được lập, cơ cấu bộ máy đã hình thành, nhân sự đã được tuyển dụng thì phải có người lãnh đạo, dẫn dắt tổ chức.

Chỉ đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức. Đồng thời phát hiện ra những sai sót để kịp thời sửa chữa, uốn nắn không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ vững mục tiêu chiến lược của kế hoạch đã đề ra. Tuy nhiên việc chỉ đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập kế hoạch và thiết kế bộ máy đã hoàn tất mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định đến hai chức năng kia. Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là chức năng của người quản lý nhằm đánh giá, phát hiện và điều chỉnh kịp thời giúp cho hệ quản lý vận hành tối ưu, đạt mục tiêu đề ra.

Kiểm tra là nhằm xác định kết quả thực hiện kế hoạch trên thực tế, phát hiện những sai lệch, đề ra biện pháp uốn nắn điều chỉnh kịp thời.