Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học chương trình trung cấp lý luận chính trị - hành chính tại trường chính trị tỉnh. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học chương trình trung cấp lý luận chính trị - hành chính tại Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ tỉnh Bắc Ninh. Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học chương trình trung cấp lý luận chính trị - hành chính tại Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ tỉnh Bắc Ninh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHƢƠNG TRÌNH TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH TẠI TRƢỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động dạy học và dạy học các môn chính trị Hoạt động dạy học giữ vị trí trung tâm trong nhà trường, bởi dạy học là hoạt động chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò; là nền tảng cơ bản và quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu chương trình giáo dục toàn diện; đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường. HĐDH (hoạt động dạy học) còn là hoạt động mang tính đặc thù, nó được quy định bởi lao động sư phạm đặc thù của người thầy (giáo viên) trong nhà trường. Trong phạm vi cho phép có thể đề cập đến một số nghiên cứu như sau: Trong cuốn “Phương pháp giảng dạy triết học chính trị”, nhóm tác giả Trường Đại học Mátxcơva đã nhấn mạnh quan điểm của Lênin về con đường nhận thức biện chứng, đồng thời khẳng định tính cụ thể của chân lí phải thông qua hoạt động thực tiễn của con người.
Từ đó, đặt ra yêu cầu trong thực tiễn dạy học, người dạy phải xác định toàn diện về mục đích, nội dung, phương pháp sử dụng trong bài giảng phù hợp với người học [Dẫn theo 16, tr. Trong cuốn sách của tác giả Vương Tất Đạt về “Phương pháp giảng dạy chính trị - hành chính cho lớp bồi dưỡng trung cấp lý luận chính trị” đã khẳng định những nguyên tắc dạy học môn học chỉ đạo toàn bộ hoạt động của người học và dạy; trên cơ sở đó xác định nội dung, lựa chọn phương pháp đến hình thức tổ chức dạy và học môn học. Tác giả đã chỉ rõ nguyên tắc tính thực tiễn trong dạy học được phân tích cụ thể trên cơ sở lí luận và ý nghĩa của nó, yêu cầu trong bài giảng cần thể hiện thực tiễn gắn với tri thức lí luận môn học; trong đó, sử dụng PPDH truyền thống và các hình thức kiểm tra, đánh giá tiếp cận khả năng vận dụng kiến thức, hiểu biết của người học với thực tiễn đời sống xã hội [16, tr. Trong cuốn sách “Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy và nghiên cứu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triết học”, tác giả Phùng Văn Bộ đã chỉ rõ vận dụng nguyên tắc tính thực tiễn vào giảng dạy phải thực hiện được các yêu cầu cơ bản: Xác định nội dung bài giảng, những kiến thức lí luận nào cần phải sử dụng thực tiễn để chứng minh, sử dụng loại thực tiễn nào là phù hợp; quán triệt và nắm vững đường lối, chính sách của Đảng ta qua các thời kì.
Tác giả nhận định, khi sử dụng PPDH, hay hình thức giảng dạy nào, GV cần đáp ứng được yêu cầu nguyên tắc tính thực tiễn trong dạy học [10, tr. Cuốn sách “Tổ chức dạy học lý luận chính trị” của Ngô Văn Thạo đề cập cụ thể nguyên lí thống nhất giữa lí luận và thực tiễn. Theo tác giả, trong quá trình dạy học cần làm rõ nội dung: Người học phải hiểu được nội dung các lí luận và mối quan hệ giữa những lí luận này với đời sống thực tiễn xã hội; nhu cầu nhận thức của người học và mỗi mảng kiến thức cần định hướng người học liên hệ, vận dụng lí luận vào thực tiễn [45].Lu-Cô-Nhin và V.Xê-Rê-Bri-An-Ni-Cốp trình bày trong cuốn sách “Phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội” việc giảng dạy cần tuân thủ sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn; thể hiện, GV biết sử dụng những ví dụ trong đời sống và hoạt động của các nhà kinh điển để minh họa, giúp người học dễ hiểu hơn tri thức lí luận. Đồng thời, cần tăng cường áp dụng bài tập toán kinh tế về năng suất lao động, hành chính, văn hóa… cần phải sử dụng số liệu thực tế của các công ty, xí nghiệp trong các dạng bài tập đó để tính toán, làm cho người học hứng thú, xét về thực chất chính là tăng cường gắn kết lí luận chứng minh qua thực tiễn sản xuất.
Các tác giả đã đi sâu trình bày việc tổ chức dạy học dưới hình thức thâm nhập thực tế rất phong phú, như tìm hiểu về quá trình sản xuất, nói chuyện với công nhân, kĩ sư, kĩ thuật viên hay nghiên cứu tài liệu kinh tế, tăng cường mối liên hệ giữa nhà trường với các xí nghiệp để buổi học đạt hiệu quả gắn kết môn học với thực tiễn. Qua nghiên cứu, tác giả chỉ rõ để nâng cao hiệu quả giảng dạy kinh tế chính trị, cần phải đảm bảo thống nhất giữa lí luận và thực tiễn, mối liên hệ của khoa học với đời sống [Dẫn theo 16]. Trong cuốn Dạy học hiện đại – Lý luận, biện pháp, kỹ thuật của Đặng Thành Hưng đã đưa ra quan điểm giáo dục, dạy học của Platon (427 - 347 trước công nguyên) khẳng định được vai trò tất yếu của giáo dục trong xã hội, tính quyết định 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của chính trị đối với giáo dục, phần nào nói lên tầm quan trọng của thể chế xã hội đối với giáo dục nói chung và hoạt động dạy học nói riêng, tuy rằng các quan điểm này của ông còn hạn chế về mặt bình đẳng trong giáo dục [18, tr. Tác giả Phan Huy Ngọ đã nêu quan điểm HĐDH của Không Tử (551 – 479 trước công nguyên) trong cuốn Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường, với quan điểm là: “dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ…, đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập” và “học không biết chán, dạy không biết mỏi”.
Quan điểm của Khổng Tử là muốn mang lại hiệu quả HĐDH phải đề cao đến các quy định về nề nếp HĐDH, nâng cao trình độ của người dạy để lựa chọn được những PPDH (phương pháp dạy học) theo hướng đề cao năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học [34, tr. Từ cuối thế kỷ XIV, vấn đề HĐDH được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nổi bật nhất trong thời kỳ đó là J. Theo ông thì quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật hiện tượng do người học tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên áp đặt, gò ép người ta chấp nhận bất kỳ một điều gì. Cùng với đó, ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn, đó là: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác, tích cực của người học; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thu của người học (tính vừa sức); dạy học phải thiết thực và dạy học theo nguyên tắc cá biệt [34, tr.
Trong cuốn Lý luận dạy học ở trường Trung học cơ sở đã bàn về phương thức thực hiện nguyên tắc tính thực tiễn được nhắc đến trong cuốn “Nguyên lí về phương pháp giảng dạy” tác giả Đu-Kốp trình bày lí luận giảng dạy trong nhà trường Xô Viết, vận dụng nguyên tắc dạy học vào giảng dạy chú ý tới kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo gây hứng thú cho người học, khắc phục lí luận tách rời với thực tiễn. Dưới góc độ LLDH (lý luận dạy học), việc tổ chức dạy học với kiến thức mới, làm việc nhóm, sử dụng PPDH tình huống để đạt hiệu quả dạy học cao. Cùng với đó, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người dạy đảm bảo yếu tố thực tiễn, cung cấp thêm bài tập gắn với hoạt động thực tiễn để người học thấy được ý nghĩa của nội dung kiến thức được lĩnh hội trong thực tiễn cuộc sống, tạo hứng thú trong học tập [8, tr. Đối với các tác giả Việt Nam, nghiên cứu của các nhà giáo dục học, trong cuốn sách “Lý luận dạy học đại học”, tác giả Đặng Vũ Hoạt trong sách chỉ rõ: “Người GV trong quá trình giảng dạy phải luôn bám sát yêu cầu thực tiễn, kinh tế - xã hội và sự phát triển của khoa học công nghệ.” [31]; Trong cuốn “Giáo dục học”, tác giả Trần Thị Tuyết Oanh đã nêu về khái niệm nguyên tắc dạy học, hệ thống các nguyên tắc dạy học, PPDH, trong đó có nêu nguyên tắc cần đảm bảo thống nhất giữa “lí luận và thực tiễn”, “học đi đôi với hành”, “nhà trường gắn liền với đời sống”.
Tác giả nhận định tính thực tiễn dạy học được thể hiện ở việc phải đổi mới PPDH, nghiên cứu tư liệu thực tiễn giúp người học nắm chắc những kiến thức lí luận, đồng thời biết vận dụng vào giải quyết những tình huống khác nhau. trong cuộc sống; dạy học phải kết hợp với lao động, sản xuất và hoạt động công ích là điều kiện quan trọng để thực hiện nguyên tắc này [35]. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường chính trị Việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, nâng cao chất lượng dạy học nói riêng trong các trường học, luôn là vấn đề được đặc biệt quan tâm của các nước trên thế giới. Các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, của thế giới.
Ngày nay, nền kinh tế tri thức đã và đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triển của mọi quốc gia. UNESCO suốt quá trình tồn tại, phát triển của mình đã tập hợp được nhiều học giả trên thế giới để nghiên cứu những vấn đề về QLGD (quản lý giáo dục) trên quy mô toàn cầu cũng như trong phạm vi khu vực hoặc quốc gia. Những công trình nghiên cứu về HĐDH của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài có giá trị cả về lý luận và thực tiễn.