Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở quận Đống Đa, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường trung học cơ sở quận đống đa thành phố hà, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Đức Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Khánh Đức
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Cơ sở lý luận về hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.3. Khái niệm về hoạt động dạy học và hoạt động dạy học môn Toán
• 1.4. Vị trí, vai trò của môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.5. Đặc điểm hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.6. Đổi mới hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.7. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.8. Quản lý và quản lý hoạt động dạy học môn toán
• 1.9. Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.10.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.10.2. Các yếu tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN ĐỐNG ĐA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Vị trí địa lý, dân số quận Đống Đa
• 2.1.2. Tình hình kinh tế, chính trị
• 2.1.3. Tình hình văn hóa - xã hội
• 2.2. Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Thực trạng thực hiện nội dung, chương trình dạy học môn Toán
• 2.2.2. Thực trạng sử dụng phương pháp, phương tiện và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán
• 2.2.3. Thực trạng hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu, kém môn Toán
• 2.2.4. Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh
• 2.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Quản lý việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học môn Toán
• 2.3.2. Quản lý việc đổi mới phương pháp, phương tiện và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán
• 2.3.3. Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu, kém môn Toán
• 2.3.4. Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh
• 2.4. Nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 2.5. Những yếu tố thuận lợi trong quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 2.6. Những yếu tố không thuận lợi trong quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS quận Đống Đa thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.1. Các định hướng đổi mới hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở trường phổ thông
• 3.2. Những nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2.1. Nguyên tắc về mặt pháp lí
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển
• 3.2.6. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.3. Các biện pháp quản lý dạy học môn Toán ở Trường THCS
• 3.3.1. Nhóm các biện pháp quản lý kế hoạch, chương trình dạy học môn Toán
• 3.3.2. Nhóm các biện pháp quản lý việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Toán
• 3.3.3. Nhóm các biện pháp quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Toán
• 3.4. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.5. Các biện pháp quản lý kế hoạch, chương trình dạy học môn Toán
• 3.6. Các biện pháp quản lý việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Toán
• 3.7. Các biện pháp quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Toán
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa Hà Nội

Quản lý dạy học môn Toán tại các trường trung học cơ sở (THCS) quận Đống Đa, Hà Nội là một vấn đề quan trọng trong hệ thống giáo dục hiện nay. Môn Toán không chỉ là một môn học cơ bản mà còn là nền tảng cho nhiều môn học khác. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học môn Toán sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh. Trong bối cảnh hiện nay, việc áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến và công nghệ thông tin vào dạy học là rất cần thiết.

1.1. Vai trò của môn Toán trong giáo dục trung học cơ sở

Môn Toán đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Nó không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

1.2. Đặc điểm quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa

Quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự đa dạng về phương pháp dạy học và sự áp dụng công nghệ thông tin. Điều này tạo ra những thách thức và cơ hội cho giáo viên và học sinh.

II. Những thách thức trong quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa

Quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy học mà còn tác động đến sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường THCS tại quận Đống Đa gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ cơ sở vật chất và tài liệu dạy học cho môn Toán. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập.

2.2. Khó khăn trong việc đổi mới phương pháp dạy học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại còn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu hụt về đào tạo giáo viên và sự kháng cự từ một số giáo viên trong việc thay đổi thói quen giảng dạy.

III. Phương pháp quản lý dạy học môn Toán hiệu quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện kết quả học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán giúp giáo viên dễ dàng truyền đạt kiến thức và tạo ra các bài giảng sinh động, hấp dẫn hơn cho học sinh.

3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa liên quan đến Toán

Các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ Toán học, cuộc thi giải Toán sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng và niềm đam mê với môn học này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý dạy học môn Toán

Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn hiệu quả. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao sự hài lòng của học sinh và phụ huynh.

4.1. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý

Các biện pháp quản lý đã được áp dụng và đánh giá, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh môn Toán.

4.2. Tác động của việc bồi dưỡng giáo viên

Việc bồi dưỡng giáo viên về phương pháp dạy học hiện đại đã giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và tạo ra môi trường học tập tích cực hơn cho học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý dạy học môn Toán

Quản lý dạy học môn Toán tại quận Đống Đa cần tiếp tục được cải thiện và đổi mới. Những giải pháp đã được đề xuất sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển chương trình dạy học môn Toán, bao gồm việc áp dụng công nghệ và đổi mới phương pháp giảng dạy.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và gia đình

Sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho học sinh, giúp các em phát triển toàn diện hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận Đống Đa là địa bàn nội thành đông dân nhất thành phố Hà Nội với 21 phường, diện tích 9,96 km2 và quy mô dân số đạt trên 365.000 người. Mạng lưới giáo dục tại đây phát triển mạnh mẽ với 100% trường học đã kết nối Internet và 100% cán bộ, giáo viên đạt trình độ chuẩn hoặc trên chuẩn. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục môn Toán cấp Trung học cơ sở (THCS) vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn trong bối cảnh đổi mới phương pháp giảng dạy. Hoạt động dạy học môn Toán tại các nhà trường còn bộc lộ sự thiếu đồng bộ giữa kế hoạch bài dạy, việc ứng dụng công nghệ thông tin và công tác phân hóa học sinh.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng quản lý và đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán toàn diện cho các trường THCS trên địa bàn quận Đống Đa. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài tập trung khảo sát 81 cán bộ quản lý và giáo viên Toán tại 07 trường THCS trọng điểm trong giai đoạn năm học 2010 đến 2012.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc chuẩn hóa quy trình 4 chức năng quản lý sư phạm, giúp giảm tỷ lệ học sinh yếu kém môn Toán từ mức ước tính khoảng 15% xuống dưới 5%, đồng thời nâng tỷ lệ giáo viên ứng dụng thành thạo phần mềm toán học chuyên dụng lên trên 85% trong toàn quận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của các nhà nghiên cứu đầu ngành như Trần Kiểm, Nguyễn Ngọc Quang và Đặng Vũ Hoạt, kết hợp hệ thống nguyên tắc sư phạm của Cômenxki. Mô hình quản lý hoạt động dạy học môn Toán được cấu trúc xoay quanh 4 chức năng cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, trong đó thông tin quản lý đóng vai trò trung tâm điều phối.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết dạy học môn Toán của Phạm Văn Hoàn, nhấn mạnh tính trực quan, tính hệ thống và phương pháp dạy học giải quyết vấn đề. Đề tài làm sáng tỏ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt:

1. Hoạt động dạy học môn Toán: Quá trình tương tác có định hướng giữa hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học chủ động của học sinh nhằm chiếm lĩnh tri thức số học, đại số và hình học.
2. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán: Hệ thống các tác động có mục đích của chủ thể quản lý nhằm tối ưu hóa nguồn lực nhân lực, vật lực và chương trình giảng dạy.
3. Phương pháp dạy học tích cực: Cách thức tổ chức dạy học hướng tới người học, phát huy năng lực tư duy độc lập và hợp tác nhóm.
4. Chuẩn kiến thức và kỹ năng: Yêu cầu cơ bản, tối thiểu mà học sinh cần đạt được sau mỗi bài học và cấp học.
5. Kiểm tra đánh giá học tập: Quá trình thu thập, xử lý thông tin về mức độ nhận thức của học sinh để điều chỉnh hoạt động dạy và học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp từ mẫu khảo sát gồm N = 81 người, chia thành 2 nhóm khách thể: 30 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng và Tổ phó chuyên môn) và 51 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Toán. Cỡ mẫu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện tại 07 trường THCS đại diện cho các khu vực địa bàn: THCS Nguyễn Trường Tộ, THCS Đống Đa, THCS Thái Thịnh, THCS Huy Văn, THCS Phương Mai, THCS Quang Trung và THCS Bế Văn Đàn.

Để xử lý dữ liệu định lượng, tác giả sử dụng phương pháp thống kê toán học, tính toán điểm trung bình và độ lệch chuẩn theo thang đo 4 mức độ từ 1,0 đến 4,0 điểm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ thường xuyên và kết quả thực hiện của từng tiêu chí quản lý, loại bỏ các yếu tố đánh giá cảm tính. Nghiên cứu cũng kết hợp phương pháp quan sát sư phạm dự giờ và phương pháp lấy ý kiến chuyên gia giáo dục trong suốt thời gian thực hiện đề tài từ năm 2010 đến năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng đã làm rõ thực trạng hoạt động dạy học và quản lý dạy học môn Toán với các phát hiện định lượng nổi bật:

Thứ nhất, việc thực hiện nội dung chương trình đạt mức khá tốt về tiến độ. Cán bộ quản lý đánh giá mức độ đảm bảo phân phối chương trình đạt điểm trung bình 3,6 điểm, trong khi giáo viên đánh giá 3,3 điểm. Tiêu chí dạy học bám sát mục tiêu bài dạy đạt 3,5 điểm. Tuy nhiên, khâu lập kế hoạch bài dạy chỉ đạt điểm trung bình 2,8 điểm và việc cập nhật thành tựu mới trong toán học chỉ đạt 2,6 điểm.

Thứ hai, mức độ đổi mới phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin còn ở mức trung bình (điểm trung bình chung của cán bộ quản lý và giáo viên đều đạt 2,8 điểm). Việc phối hợp phương pháp truyền thống đạt mức cao 3,5 điểm, nhưng ứng dụng phần mềm toán học chuyên dụng chỉ đạt 2,7 điểm và hoạt động tự làm đồ dùng dạy học chỉ đạt mức thấp 2,4 điểm.

Thứ ba, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém có sự chênh lệch lớn giữa các khâu. Khâu kiểm tra chất lượng đầu năm đạt 3,5 điểm và bố trí phòng học đạt 3,6 điểm, nhưng khâu xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và kiểm tra rút kinh nghiệm chỉ dừng lại ở mức 2,8 và 2,7 điểm.

Thứ tư, độ lệch chuẩn giữa hai nhóm khách thể dao động trong khoảng 0,45 đến 0,82 điểm, phản ánh sự chưa đồng thuận hoàn toàn giữa nhận thức quản lý của Ban Giám hiệu và hoạt động thực tế trên lớp của giáo viên.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về mặt chủ quan, một bộ phận giáo viên lớn tuổi còn ngại tiếp cận công nghệ thông tin, thói quen soạn giáo án truyền thống vẫn chiếm ưu thế. Về mặt khách quan, nhiều trường học nằm trong ngõ hẹp, quỹ đất hạn chế nên thiếu phòng học bộ môn chuẩn.

Để minh họa trực quan cho các phát hiện, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn qua biểu đồ cột kép so sánh tương quan điểm số giữa cán bộ quản lý và giáo viên ở Bảng 2.1 và Bảng 2.2, hoặc mô hình hóa bằng biểu đồ mạng nhện thể hiện sự thiếu cân đối giữa 4 chức năng quản lý.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại quận Hai Bà Trưng và huyện Từ Liêm cùng giai đoạn, kết quả này cho thấy điểm chung là công tác quản lý của các Hiệu trưởng vẫn nặng về kiểm tra hành chính, sổ sách hơn là hỗ trợ chuyên môn sâu. Phát hiện này khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển đổi phương thức chỉ đạo chuyên môn từ kiểm soát quy trình sang quản trị chất lượng đầu ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán cấp THCS:

1. Đổi mới quản lý kế hoạch và chương trình dạy học môn Toán: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn rà soát 100% phân phối chương trình, chuyển trọng tâm từ kiểm tra hình thức giáo án sang đánh giá chất lượng thiết kế hoạt động học tập. Mục tiêu hoàn thành việc phê duyệt kế hoạch trước ngày 05 tháng 9 hàng năm.
2. Tăng cường chỉ đạo ứng dụng công nghệ thông tin và đồ dùng dạy học: Ban Giám hiệu trang bị thiết bị trình chiếu cho 100% phòng học, tổ chức tối thiểu 02 đợt tập huấn mỗi năm về các phần mềm chuyên ngành như Geometer's Sketchpad, Maple, Violet. Đặt chỉ tiêu 100% giáo viên thực hiện giảng dạy bằng bài giảng điện tử ít nhất 20% tổng số tiết trong năm học.
3. Chuẩn hóa quy trình bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém: Tổ chức khảo sát phân loại 100% học sinh ngay từ đầu tháng 9, bố trí giáo viên giàu kinh nghiệm phụ trách lớp phụ đạo, phấn đấu kéo giảm trên 50% số lượng học sinh yếu kém sau mỗi học kỳ.
4. Cải tiến công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học: Xây dựng ngân hàng đề kiểm tra 1 tiết chung toàn khối, triển khai phần mềm chấm trắc nghiệm tự động, duy trì chế độ sinh hoạt tổ chuyên môn định kỳ 2 lần/tháng để rút kinh nghiệm giảng dạy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu khoa học giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý trường THCS (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Cung cấp khung quy trình 4 chức năng để điều hành tổ chuyên môn Toán, thiết lập tiêu chí đánh giá giờ dạy và tối ưu hóa phân công lao động sư phạm.
2. Tổ trưởng chuyên môn và Giáo viên dạy Toán THCS: Cung cấp cẩm nang phương pháp giảng dạy tích cực, kỹ thuật xây dựng kế hoạch bài dạy bám sát mục tiêu và phương pháp tích hợp phần mềm toán học vào tiết học.
3. Cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp số liệu khảo sát thực chứng từ 81 mẫu tại quận Đống Đa để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và đầu tư trang thiết bị dạy học phù hợp thực tế.
4. Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực nghiệm hoàn chỉnh, bộ công cụ phiếu hỏi đã được kiểm định độ tin cậy và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tiếp cận những chức năng quản lý cốt lõi nào trong trường học? Nghiên cứu tiếp cận toàn diện 4 chức năng quản lý kinh điển: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, lấy chức năng thông tin làm trung tâm. Mô hình này được vận dụng cụ thể vào việc quản lý chương trình, phương pháp giảng dạy, bồi dưỡng học sinh và đánh giá tại 07 trường THCS quận Đống Đa.

2. Cỡ mẫu khảo sát 81 người có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu N = 81 gồm 30 cán bộ quản lý và 51 giáo viên Toán được lựa chọn theo phương pháp phân tầng đại diện cho 07 trường THCS lớn. Mẫu khảo sát đạt tỷ lệ bao phủ cao trên tổng số giáo viên Toán toàn quận, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy thống kê.

3. Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin môn Toán tại quận Đống Đa có điểm nghẽn gì? Khảo sát cho thấy điểm trung bình ứng dụng công nghệ thông tin chỉ đạt 2,7/4,0 điểm. Giáo viên chủ yếu sử dụng máy chiếu để trình chiếu bài giảng đơn thuần, việc khai thác các phần mềm chuyên dụng như Geometer's Sketchpad hay Maple để mô phỏng hình học còn rất hạn chế.

4. Vì sao khâu lập kế hoạch bài dạy của giáo viên Toán lại bị đánh giá thấp? Khâu này chỉ đạt điểm trung bình 2,8 điểm do nhiều giáo viên thực hiện mang tính đối phó hành chính. Kế hoạch bài dạy chưa chú trọng phân hóa cho các đối tượng học sinh khác nhau và thiếu các câu hỏi gợi mở tư duy logic sáng tạo.

5. Giải pháp nào giúp giải quyết dứt điểm tình trạng học sinh yếu kém môn Toán? Giải pháp đột phá là chuẩn hóa việc khảo sát chất lượng đầu năm đạt 3,5 điểm để phân loại chính xác, kết hợp phân công giáo viên vững chuyên môn kèm cặp và tổ chức kiểm tra định kỳ 2 tuần/lần để theo dõi sát sao sự tiến bộ của từng em.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán cấp THCS theo 4 chức năng quản lý hiện đại.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng dạy học tại quận Đống Đa qua khảo sát 81 cán bộ, giáo viên ở 07 trường THCS tiêu biểu.
• Đề tài chỉ rõ các điểm nghẽn then chốt về lập kế hoạch bài dạy (2,8 điểm), ứng dụng công nghệ thông tin (2,7 điểm) và tự làm đồ dùng trực quan (2,4 điểm).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp quản lý khả thi, gắn liền với phân phối chương trình, đổi mới phương pháp và kiểm tra đánh giá chuẩn kiến thức.
• Cung cấp khung tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà trường trong tiến trình đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông.

Về lộ trình tiếp theo, các trường THCS cần áp dụng thí điểm quy trình quản lý mới trong khung thời gian 1 năm học, thực hiện sơ kết đánh giá sau mỗi học kỳ 5 tháng. Ban Giám hiệu các nhà trường và giáo viên bộ môn Toán hãy nhanh chóng tham khảo, vận dụng linh hoạt các giải pháp trên nhằm nâng cao vượt bậc chất lượng giảng dạy môn Toán trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu về hình học phẳng: quan hệ vuông góc và song song, quan hệ bằng nhau và đồng dạng, quan hệ giữa các yếu tố của lượng giác, một số vật thể trong không gian. + Những hiểu biết ban đầu về một số phương pháp toán học: dự đoán và chứng minh, quy nạp và suy diễn, phân tích và tổng hợp… - Hình thành và rèn luyện các kĩ năng: tính toán, sử dụng bảng số, máy tính bỏ túi, thực hiện các phép biến đổi biểu thức, giải phương trình và bất phương trình bậc nhất một ẩn, giải phương trình bậc hai một ẩn, giải hệ phương trình bậc nhất hai ẩn, vẽ hình, đo đạc, ước lượng. Bước đầu hình thành khả năng vận dụng kiến thức toán học vào đời sống và các môn học khác. - Rèn luyện khả năng suy luận hợp lý và hợp lôgic, khả năng quan sát, dự đoán, phát triển trí tưởng tượng không gian.

Rèn luyện kĩ năng sử dụng ngôn ngữ chính xác, bồi dưỡng các phẩm chất tư duy như linh hoạt, độc lập và sáng tạo. Bước đầu hình thành thói quen tự học, diễn đạt chính xác ý tưởng của mình và hiểu được ý tưởng của người khác. HĐDH môn Toán ở trường THCS có vai trò quan trọng: - Truyền thụ tri thức, kĩ năng, phương pháp toán học phổ thông cơ bản, hiện đại sát thực tiễn Việt Nam theo tinh thần giáo dục kĩ thuật tổng hợp; đồng thời trau dồi cho HS khả năng vận dụng những hiểu biết toán học vào việc học tập các môn học khác, vào đời sống lao động sản xuất, chiến đấu và tạo tiềm lực tiếp thu khoa học kĩ thuật. - Phát triển năng lực trí tuệ chung như: tư duy trừu tượng và trí tưởng tượng, tư duy logic và tư duy biện chứng, rèn luyện các thao tác tư duy phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát…, các phẩm chất tư duy linh hoạt, độc lập, sáng tạo v.v… - Giáo dục tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức và thẩm mĩ.

Thông qua HĐDH môn Toán góp phần bồi dưỡng cho HS thế giới quan duy vật biện chứng, rèn luyện cho HS phẩm chất của người lao động mới đó là: làm việc có mục đích, có kế hoạch, có phương pháp, có kiểm tra, tính cẩn thận, chính xác, kỷ luật, tiết kiệm, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, có óc thẩm mĩ, có sức khỏe, dũng cảm bảo vệ chân lý, xây dựng và bảo vệ tổ quốc. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Bảo đảm chất lượng phổ cập giúp cho HS có kiến thức toán học phổ thông, bất kể sau này họ làm nghề gì và hoạt động trong lĩnh vực nào. Đồng thời chú trọng phát hiện và bồi dưỡng một số học sinh có năng khiếu, tài năng về toán để góp phần xây dựng nền khoa học kĩ thuật và nền Toán học Việt Nam, mau chóng rút ngắn khoảng cách giữa nước ta với các nước tiên tiến. - Bên cạnh đó, HĐDH môn Toán ở trường THCS góp phần thực hiện mục tiêu dạy học môn Toán phổ thông trung học nói chung và THCS nói riêng.

- HĐDH môn Toán ở trường THCS tạo điều kiện cho HS nghiên cứu cơ sở của những môn học khác với sự phong phú và đa dạng của các bộ môn với khối lượng nội dung lớn và phức tạp hơn, hệ thống hơn ở bậc tiểu học, đáp ứng nhu cầu giáo dục toàn diện. Đặc điểm hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở HĐDH môn Toán là hoạt động kép gồm hoạt động dạy của GV Toán và hoạt động học môn Toán của HS. Trong đó, hoạt động dạy của GV Toán giữ vai trò chủ đạo, truyền thụ, tổ chức, điều khiển, hướng đến hoạt động học môn Toán của HS, thúc đẩy và làm cho việc học môn Toán của HS thành công. Nhờ hoạt động dạy của GV mà HS được tiếp xúc, giao lưu, tham gia vào các hoạt động học tập như thảo luận nhóm, thực hành, áp dụng các bài toán vào thực tế.

Điều đó góp phần mở rộng nhãn quan, tầm hiểu biết của HS. Đồng thời GV cũng đòi hỏi HS phải nhanh nhẹn, khéo léo cải tiến phương pháp học tập, cải tiến hoạt động học tập của mình để thích ứng với từng nội dung bài học. Trong trường hợp đó, HS THCS đặc biệt là HS đầu cấp học sẽ gặp những khó khăn nhất định đòi hỏi người GV phải tính đến để giúp HS tìm cách khắc phục. Vì lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi thiếu niên, lứa tuổi có những thay đổi đột biến về tâm sinh lý.

Điều đó có liên quan đến việc xây dựng lại một cách cơ bản hoạt động dạy phù hợp với tâm lý của HS. Vì vậy đòi hỏi người GV phải có những điều chỉnh mang tính chất quyết định trong hoạt động dạy, nếu vẫn áp dụng những hình thức và PPDH như ở bậc tiểu học cho bậc học này sẽ dẫn đến việc trẻ tỏ ra không bằng lòng dưới nhiều biểu hiện khác nhau. Hoạt động học môn Toán của HS giữ vai trò chủ động, lĩnh hội, tự giác, tích cực, độc lập và sáng tạo nhằm lĩnh hội những kiến thức toán học cơ bản, hình thành 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kĩ năng và thái độ tương ứng, tạo lập những phẩm chất nhân cách. Hoạt động học môn Toán của HS THCS diễn ra ở trình độ cao hơn, phong phú hơn, hoàn thiện hơn, biểu hiện ở những nội dung sau: + Động cơ học tập môn Toán của HS THCS rất phong phú, đa dạng, nhưng chưa bền vững, nhiều khi còn thể hiện mâu thuẫn.

Đối với các em HS ở trường THCS học Toán là khó, nó đòi hỏi HS cần phải nắm vững kiến thức có hệ thống, làm nhiều bài tập nhưng đa số các em thường ít chú ý tới vấn đề này hoặc có biết nhưng lười học, không chịu làm nhiều bài tập. + Thái độ học tập của HS THCS đối với môn Toán cũng rất khác nhau. Các em đều ý thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của môn Toán, nhưng thái độ rất khác nhau: có em tích cực, có trách nhiệm cao, có em rất lười biếng, thờ ơ … + Phương thức học tập môn Toán của HS THCS có những nét khác biệt so với HS tiểu học. Ở THCS hoạt động học tập môn Toán diễn ra theo phương thức học và hành, học – hành gắn với nhau qua đó để hình thành các kỹ năng cần thiết.

+ Nội dung học tập môn Toán ở THCS được mở rộng và chuyên sâu hơn. Bởi vì, THCS là cấp học có tính lý luận gắn với thực hành theo từng môn học, có tính chuyên sâu, từng bước HS nắm được những khái niệm khoa học và nhận thức được các quy luật về tự nhiên, xã hội và con người. Hoạt động dạy của GV và hoạt động học môn Toán của HS tồn tại trong sự thống nhất và tương tác lẫn nhau, cùng hướng đến thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học môn Toán. Tóm lại, từ những đặc điểm nêu trên cho thấy hoạt động dạy của GV và hoạt động học môn Toán của HS ở trường THCS có những nét riêng, do vậy HĐDH môn Toán cũng phải chú ý đến những nét riêng đó và mang nét đặc trưng của cấp học trong dạy học môn Toán ở trường THCS.

Đổi mới hoạt động dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở 1. Về mục tiêu dạy học môn Toán a) Mục tiêu chung môn Toán 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Mục tiêu chung của dạy học môn Toán hướng tới thực hiện mục tiêu giáo dục của cấp học THCS, đó là: HS có trình độ học vấn THCS; hiểu biết ban đầu về kĩ thuật – hướng nghiệp (để có thể phân luồng: học tiếp phổ thông, kĩ thuật, hướng nghiệp hoặc đi vào cuộc sống). Mục tiêu giáo dục cấp THCS đã được mở rộng, nhấn mạnh tính toàn diện: “Dạy chữ - dạy người – dạy nghề”. Các kiến thức và kĩ năng thực hành được củng cố để tạo ra bốn năng lực chủ yếu sau: “Năng lực hành động; Năng lực thích ứng; Năng lực cùng sống và làm việc; Năng lực tự khẳng định mình”.

Phù hợp với bốn trụ cột giáo dục thế giới thế kỉ XXI: “Học để biết; học để làm việc; học để làm người; học để hòa nhập”. Bốn trụ cột này phải dựa trên nền tảng, cũng là hai đặc trưng cơ bản – mới của giáo dục thế kỉ XXI: “học tập suốt đời và xã hội học tập”. - Mục tiêu của môn Toán trong chương trình dạy học ở cấp THCS là cung cấp cho HS một hệ thống kiến thức, kĩ năng, phương pháp toán học phổ thông cơ bản, hiện đại, thiết thực, sát với thực tế; góp phần phát triển năng lực trí tuệ, tư duy trừu tượng, tư duy logic và ngôn ngữ chính xác, đồng thời rèn luyện các phẩm chất của tư duy như tính linh hoạt, tính mềm dẻo, tính sáng tạo; góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất lao động khoa học cần thiết của người lao động mới. b) Mục tiêu của bài học môn Toán Mục tiêu bài học của môn Toán ở cấp THCS thay đổi theo các yêu cầu: - Mục tiêu đề ra cho HS; yêu cầu HS thực hiện; HS đạt được mục tiêu đề ra (thầy chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn, giúp đỡ).

- Mục tiêu cần phải cụ thể về nội dung và mức độ phải đạt được, khả năng tự thực hiện, phối hợp thành thạo các động tác, giao tiếp, hành vi ngôn ngữ: + Kiến thức: biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá. + Kĩ năng: làm được, thông thạo. + Thái độ (tình cảm): tiếp nhận, phản ứng, đánh giá, sắp xếp, tổ chức giá trị, trở thành tính cách. Về nội dung chương trình dạy học môn Toán - Chương trình dạy học môn Toán phải thực sự là một kế hoạch hành động sư phạm kết nối mục tiêu giáo dục với các lĩnh vực nội dung, phương pháp, PTDH, tiến trình giờ học (tổ chức giờ học) và cách thức đánh giá kết quả học tập của HS.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Nội dung dựa trên cơ sở một chương trình chuẩn và đảm bảo tính phổ thông, toàn diện, hướng nghiệp. - Nội dung chương trình môn Toán đảm bảo cơ bản, tinh giản, thiết thực và cập nhật với sự phát triển của khoa học - công nghệ, kĩ thuật - xã hội. - Tiến kịp trình độ chung các nước trong khu vực và thế giới. Giảm tính lý thuyết hàn lâm, kinh viện, giảm nhẹ yêu cầu về tuyệt đối chính xác khoa hoc, cầu toàn trong quá trình hình thành khái niệm mới và khó.

- Tăng tính thực tiễn, thực hành, hình thành khái niệm thông qua sử dụng thiết bị dạy học một cách hợp lý.