Chương 1:Cơ sở lý luận về QL hoạt động dạy học tại TT GDNN-GDTX. Chương 2:Thực trạng QL hoạt động dạy học tại TT GDNN-GDTX Đoan Hùng. Chương 3: Biện pháp QL hoạt động dạy học nhằm phát triển KN tự học choHSTT GDNN-GDTX Đoan Hùng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NHẰM PHÁT TRIỂN KN TỰ HỌC CHO HỌC SINHTẠI TT GDNN-GDTX 1.
Tổng quan nghiên cứu QL là một hoạt động chỉ có trong xã hội loài người. Ở đâu có con người, ở đó có quản lý. Vì vậy, QL là một hoạt động đặc trưng bao trùm lên mọi mặt đời sống xã hội, trong đó có giáo dục. Khi xã hội phát triển thì giáo dục ngày càng được quan tâm về mọi mặt.
Vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng dạy học nói riêng trong các nhà trường từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới. Các nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu trên thế giới đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế - xã hội. Thậm trí nền kinh tế tri thức đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triển của đất nước. Trước yêu cầu của xã hội và nhiệm vụ của giáo dục đào tạo, nhiều công trình của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài đã được công bố như: ML.Kônđacốp, Cơ sở lý luận khoa học QL giáo dục, trường cán bộ QL giáo dục và viện khoa học giáo dục 1984; Harld - Kôntz, Những vấn đề cốt yếu về quản lý, nhà xuất bản khoa học kĩ thuật 1992; Tác phẩm Kinh nghiệm lãnh đạo của Hiệu trưởng Xukhômlinxki (dịch và xuất bản năm 1981).
Các tác giả trên đã đưa ra nhiều tình huống QLGD vàQLDH trong nhà trường, trong đó bàn nhiều về phương pháp thực hiện mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học, đặc biệt là các vấn đề phân công trong QLDH. Ở Việt Nam, trước hết phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về QLGD và dạy học. Bằng việc vận dụng sáng tạo Triết học Mac-Lênin và kế thừa tinh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến, Người đã để lại cho nền giáo dục cách mạng Việt Nam những tư tưởng có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận giáo dục và dạy học. Tư tưởng của Người về giáo dục đã được vận dụng, quán triệt trong các Nghị quyết của Đảng.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ II-BCH TW Đảng khoá VIII đã khẳng định: “Đổi mới phương pháp dạy học… nâng cao khả năng tự học, tự nghiên cứu của người học”. [6, tr 12] Dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận QLGD và QL trường học chủ yếu dựa trên nền tảng QL giáo dục học. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục hiện nay thì việc yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp dạy học là việc làm cần thiết và cấp bách. Các nhà nghiên cứu giáo dục cũng cho ra đời nhiều công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này: Tác giả Phạm Viết Vượng với vấn đề lấy dạy học làm TT; tác giả Trần Hồng Quân đề cập tới một số vấn đề đổi mới trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.
Trong các trường THPT hoạt động dạy học là trọng tâm. Chính vì vậy cũng có rất nhiều cán bộ QL trường THPT trong cả nước tập trung nghiên cứu về các biện pháp QL nhà trường, trong đó có QL hoạt động dạy học, chẳng hạn như các luận văn thạc sĩ của các tác giả Đinh Thị Tuyết Mai với đề tài: “Các biện pháp QLHĐDH của Hiệu trưởng trường THPT ở tỉnh Thái Nguyên” (2002); tác giả Phạm Hoàng Phương với đề tài “Một số biện pháp QLHĐDH của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Ứng Hòa tỉnh Hà Tây”. Tác giả Hoàng Tâm Sơn thì quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động khoa học cho GV để phát huy yếu tố nội lực của chính đội ngũ [28, tr 23]. Tác giả Nguyễn Văn Lê tập trung nghiên cứu công tác bồi dưỡng đội ngũ GV về tư tưởng chính trị, về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao năng lực giảng dạy cho họ [18, tr 34].
Gần đây nhất, vào năm 2001, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã cho xuất bản tuyển tập “Giáo dục học-Một số vấn đề lí luận và thực tiễn” của cố giáo sư Hà Thế Ngữ (1929 - 1990). Trong công trình này, thông qua việc trình bày về đối tượng nghiên cứu và cấu trúc của khoa học QLGD, các khái niệm cơ bản của lí luận QLGD, những nguyên tắc QLGD và những qui luật giáo dục, tác giả đã giới thiệu nhiều tri thức về phương pháp luận nghiên cứu hiệu quả giáo dục và dạyhọc. Các tài liệu trên dù chỉ mang tính khái quát hay chỉ đề cập tới một khía cạnh nào đó trong QLGD nói chung và QLHĐDH nói riêng. Đó là những công trình có giá trị về lý luận và thực tiễn phù hợp với công việc của các tác giả trong việc thực hiện chức trách Hiệu trưởng trường THPT, đồng thời cũng giúp cho các Hiệu trưởng trường THPT khác tham khảo để vận dụng trong công tác QLcủa mình.
Về QLHĐDH tại TT GDNN-GDTX, cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này: Tác giả Đinh Xuân Hà với công trình nghiên cứu “QLHĐDH ở TT GDTX Đông Anh-Hà Nội để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, Tác giả Trịnh Văn Trí với “Biện pháp QLHĐDH ở TT GDTX huyện Văn Lãng tỉnh Lạng Sơn”, Tác giả Ninh Văn Bình với “Biện pháp QLHĐDH ở TT GDTX nhằm nâng cao chất 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng dạy học”, Tác giả Lục Thị Lê với “QLHĐDH cấp THPT ở các TT GDTX tỉnh Cao Bằng”, Nguyễn Thị Mỹ Lộc với “Quản lý giáo dục-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. đã đi sâu vào nghiên cứu các khía cạnh khác nhau ở góc độ QL tại một TT GDTX nhất định. QLHĐDH là nhiệm vụ trọng tâm của người QL các cơ sởgiáo dục, đồng thời cũng là nội dung quan trọng nhất trong công tác QLTT. Chính vì vậy đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn đề này.
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đó mới chỉ dừng lại ở góc độ QL chung chung, cònbiện pháp QLHĐDH như thế nào để nâng cao tính tích cực, chủ động sáng tạo, phát triển KN tự học của HS tại các TT GDNN-GDTX, là một lĩnh vực còn bỏngỏ. Để nâng cao chất lượng dạy học và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo trong giai đoạn hiện nay cần đi sâu nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp QLHĐDH ở các cơ sở giáo dục khối GDNN-GDTX nói chung và của TT GDNN- GDTX Đoan Hùng nói riêng theo hướng phát triển KN tự học của HS. Dạy học và Quản lý hoạt động dạy học 1. Hoạt động dạy học Dạy học gồm hai hoạt động: Hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của HS.Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cho nhau và vì nhau.
Hoạt độngdạy học Hoạtđộngdạy họclàhoạt độngđặctrưngcủa nhàtrường,của TT GDTX, quyđịnh sựtồn tạicủa cơ sở giáo dục. Nếu không có hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của HSthì không có các cơ sở giáo dục. Tác giả Nguyễn Ngọc Quangtrong quá trình nghiên cứu đã đưa ra khái niệm hoạt động dạy học như sau: Hoạt động dạyhọc là sự tổ chức, điều khiển tối ưu quá trình HS lĩnh hội kiến thức, qua đó hình thành và phát triển nhân cách của mình.[27, tr 34] Người thầy là chủ thể của hoạt động dạy học với nội dung dạy học theo chương trình quy định của cơ sở giáo dục sở tại; vaitròchủđạocủahoạtđộngdạy họclàtổchức và điều khiển HS học tập, giúp HS nắm kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ, thói quen học tập. Như vậy, hoạt động dạy học ở đây được hiểu như là quá trình tổ chức các hoạt động của người dạy và người học sao cho người học được hướng dẫn, định 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hướng tư duy để từ đó họ chiếm lĩnh được nội dung dạy học và có thể tự tiếp cận với các nguồn tri thức mới.
Hoạt động học tập Hoạt động học tập là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học, dưới sự điều khiển sư phạm củathầy để hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất. Học về bản chất là sự tiếp thu, xử lý thông tin chủ yếu bằng các thao tác trí tuệ dựa vào vốn sinh học và vốn đạt được của cá nhân, từ đó có được tri thức, kỹ năng, thái độ mới.Học tập có thể được xem như một quá trình, chứ không phải là một tập hợp các kiến thức thực tế và các hủ tục giáo điều. Việc học tập của con người có thể xảy ra như là một phần của giáo dục, đào tạo phát triển cá nhân. Mục đích của hoạt động học tập: Chiếm lĩnh khái niệm khoa học (có nghĩa là: phải nắm vững nghĩa, đào sâu ý chứa trong khái niệm; tái tạo khái niệm cho bản thân, thao tác với nó, sử dụng nó như công cụ phương pháp để chiếm lĩnh khái niệm khác hoặc đào sâu mở rộng thêm chính khái niệm đó ở trình độ lý thuyết cao hơn (tư duy lý thuyết); biến nó từ kho tàng văn hóa xã hội thành học vấn riêng của bản thân).
Nếu chiếm lĩnh khái niệm thành công thì sẽ dẫn tới đồng thời ba mục đích bộ phận: trí dục (nắm vững khái niệm);pháttriển(tưduykháiniệm);giáodục(tháiđộđạođức). Ba mục đích bộ phận này gắn bó hữu cơ với nhau, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau, sinh thành ra nhau và tạo ra một hệ toàn vẹn mục đích bộ ba "Khai trí tiến đức" làđiềumàcổnhânđãdạy.Đếnmộttrìnhđộcao,trithứcvớitưtưởng,đứcdụcvớitrí dục là một. Trí dục phải dẫn đến đạo đức, đức dục là kết quả tất yếu của sự hiểu biết. - Chức năng của hoạt động học tập: Hoạt động học tập có hai chức năng thống nhất với nhau: lĩnh hội (tiếp thu thông tin dạy của thầy) và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học của mình (tự giác, tích cực, tựlực).
- Nội dung của hoạt động học tập: Là toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, cấu trúc lôgic của môn học, các phương pháp đặc trưng của khoa học, ngôn ngữ của khoa học và biết vận dụng những hiểu biết đó vào việc tiếp tục học tập và lao động. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phương pháp học tập: Là phương pháp nhận thức, phương pháp chiếm lĩnh khái niệm khoa học phản ánh đối tượng của nhận thức, biến các hiểu biết của nhân loại thànhhọc vấn của bản thân.