Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu. Hoạt động tự học đã được con người thực hiện từ rất sớm.Ngay từ ghi khai giáo dục chưa trở thành một khóa học thực sự. Ngay từ thu ở sơ khi đó, người ta chỉ quan tâm đến việc làm sao cho người học chăm chỉ, tích cức,nhớ những giáo huấn của thầy và hành động theo những điều đó.
Đền thế kỷ 17 khi j.A cô mexki đặt nền mống cho khoa học giáo dục thì tư tưởng phát triển và nâng cao vai trò của tự học của người học đã được chú ý đánh gía cao. Thế kỷ 18-19, các nhà giáo dục như jj. Distecvec trong các Công trình nghiên cứu của mình về giáo dục phát triển trí tuệ và đã đặc biệt nhấn mạnh rằng muốn phát triển trí tuệ bắt buộc người học phải phát huy tính tích cực, độc lập sáng tạo để tự mình chiếm lĩnh lấy tri thức. Muốn vậy, phải tăng cường giúp người học, tự khám phá, tự tìm những phương pháp dạy học nhằm khai thác tốt nhất” cái cá thế”trong người.
nhưng vì quan niệm cựu đoan về cá thế hóa trong hoạt động tự học nên đã hạ thấp vai trò giáo viên đồng thời phức tạp hóa trong quá trình dạy học. những phương pháp đó đòi hỏi các điều kiện rất cao cả từ phía giáo viên và học sinh,các điều kiện tổ chức dạy học nên không được triển khai rộng rãi. Ở châu Á, cũng có nhiều nhà giáo dục chú trọng tới hoạt động tự học của người học.Ngay từ thời cổ đại,khổng tử đã nhấn mạnh đền vai trò của người học và tính tích cực tự học.Còn mạnh tử đòi hỏi học sinh phải tự suy nghĩ, chứ không nên cứ nhằm mất tinh theo sách và Ông ví người dạy học như người bắn phải bắn lấy. Vào những năm 1920, nhà sư phạm nổi tiếng của nhật bản là Tsuncsaburo Makiguchi đã quan niệm rằng: giáo dục được xem như quá trình hướng dẫn tự học,đạt Trách nhiệm học tập vào tay mỗi học sinh mà động lực của nó là kính thích người học sáng tạo ra giá trị đề đạt tới hành phúc của bản thân và người cộng đồng.
người giáo viên có chức năng khuyến khích và cổ vũ người học theo duổi những mục tiêu và quan niệm học tập do chính người đó quy định. 7 Hai nhà giáo dục nổi tiếng Ấn Độ S.D Sharma và Shakti Rahmed cho rằng hoạt động tự học của con người là một hình thức tổ chức dạy học có hiệu quả cao.Cốt lõi của hình thức này là quá trình điều khiển gián tiếp của giáo viên đối với quá trình tự học của học sinh thông qua việc giao nhiệm vụ Nhận thức đã được thiết kế thành dạng phù hợp, nhằm thực hiện các nhiệm vụ học tập. Mục đích của dạy học là phát triển ở học sinh kỹ năng và năng lực dối lập học tập và quyết định các vấn đề. Ở các nước xã hội chủ nghĩa , đựa trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật biện chứng , nhiều nhà giáo dục, nhất là các nước Đông ÂU VÀ Liên Xô (cũ) như G .AIlina không những đã khẳng định vai trò to lớn của hoạt động tự học mà còn quan tâm tới nhiều khía cạnh tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học của người học.
họ đã nêu những biện pháp tổ chức hoạt động tự học của người học , trong đó nêu lên những biện pháp tổ chức hoạt động nhậ n thức độc lập của quá trình tự học. Ở việt nam hoạt động tự học thực sự được quan tâm nghiên cứu triển khai rộng rãi từ khi nền giáo dục XHCN hình thành mà Chủ tịch Hồ chí Minh Vừa là người khởi xướng vừa là tấm gương về tinh thần tự học. Người đã dạy: cách học tập phải lấy tự học làm nòng cốt. Phong trào tự học và nghiên cứu tự học trong nước ra đời và phát triển gắn liền với phong trào bình dân học vụ.
từ những năm 60 Của thế kỷ trước , tư tưởng về tự học đã được một số tác giả trình bày trực tiếp hay gián tiếp của các tài liệu về phương pháp giảng dạy bộ môn. Khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học, tác giả nguyễn thị Hoàng Yến đã nêu 5 vấn đề nhằm bảo đảm chất lượng và hiệu quả hoạt động tự học là: mục đích tự học rõ ràng, lao động nghiêm túc, bảo đảm các điều kiện cho tự học: tiếp tục luyện tập và thực hành. Các tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt đã chỉ ra các biện pháp năng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tự học là hình thành ý thức tự học, bảo đảm thời gian tự học, bồi dưỡng phương pháp tự học, thực thành, kiểm ra thường xuyên. Trong tài liệu hướng dẫn cán bộ giảng dạy trẻ, tác giả Đặng Bá Lãm đã đề xuất các biện pháp đề nâng cao chất lượng tự học của sinh viên là: hướng dẫn 8 phương pháp tự học, hình thành thời gian đọc sách, có kế hoạch kiểm ra việc tự học của sinh viên.
Các tác giả Lê Khánh Bằng, Nguyễn Như An đã quan tâm nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về tổ chức tự học cho sinh viên trong tài liệu” tổ chức quá trình dạy Đại học” tác giả Lê Khánh Bằng phân tích vấn đề như: ý nghĩa của tự học trong thời dại ngày nay, cơ sở lý luận chung của việc tự học cách tự học trong một số hình thức cụ thể như nghe, giảng, ghi, chép, đọc sách, cách tổ chức kế hoạch tự học: Trong quá trình học tập ở đại học, người sinh viên phải xây dựng cho mình, ý chí và năng lực tự học suốt đời cũng theo tác giả phương pháp cơ bản đề nâng cao chất lượng và hiệu quả tự học là học sinh phải nắm vững được cách học với bí quyết là học tựng bước, học trúng nhanh và nhiều cách. Kết hợp có ý thức và học ngẫu nhiên, thực hiện phương châm học thường xuyên, học mọi lúc, mọi nơi,… Vào những năm 1980 một nhóm các nhà khoa học do Nguyễn Cảnh Toàn lãnh đạo đã hoàn thành một đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục về hệ đại học sư phạm vừa học vừa làm. Đề tài Khẳng định một quan điểm hiện tại của khoa học giáo dục là nếu phát huy được tính tích cực chủ động trên cơ sở xác định động cơ đúng đắn thì người học hoàn toàn có thế hoàn thành nhiệm vụ tự học với sư hường dẫn của giáo viên. Tự học có hường dẫn kết hợp với thực tập nghề nghiệp dạy học ở trường phổ thông là một hình thức đào tạo giáo viên có chất lượng và hiệu quả cao đặc biệt trong điều kiện nước Việt Nam.
Năm 1990 Bộ Giáo dục Việt Nam đã thực hiện đề án về tự học có hường dẫn và sau đó phối hợp trường Đại học tổng hợp mở thí điểm một khóa đào tạo theo hường này cho ngành luật. Gần đây, tác giả Hà Thi Đức cùng các cộng tác viên ở trường Đại học sư phạm Hà Nội đã hoàn thành đề tài nghiên cứu về sự tự học của sinh viên một số trường đại học, đề ra một số phương hướng và biện pháp tổ chức nhằm tăng cường hiệu quả tự học cả sinh viên, xây đựng các qui trình làm việc với sách, qui trình rèn luyện nghiệp vụ Sư phạm, qui trình nghiên cứu các khoa học,. Nghoại những công trình nghiên cứu trên, vấn đề tự học còn được đề cấp đền trong công trình nghiên cứu các tác giả như: Trịnh Quang Từ, Nguyễn Minh Hằng, Hoàng Hữu Niền,… Tàc giả Trịnh Quang từ khi nghiên cứu về tự học của sinh viên các trường Quan sự đã chỉ ra thực trạng tự học của sinh viên và số một phương 9 hướng, biện pháp tổ chức tự học cho sinh viên như hình thành kỹ năng tự học, xây dựng hệ thông bài tập nhận thức, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ tự học. Còn tác giả Nguyễn Minh Hằng thì quan tâm nghiên cứu việc tự học của sinh viên cao đẳng sư phạm và đã nêu bật được ý nghĩa tự học của sinh viên, đề xuất các kỹ năng cần thiết để tự học có kết quả là kỹ năng nhận thức vấn đề, kỹ năng đọc sách, kỹ năng giải bài tập.
kỹ năng kiểm tra đánh giá,… Khi nghiên cứu việc tổ chức tự học cho người lớn trong các trung tâm giáo dục thường xuyên, tác giả Hoàng Hữu Niêm đã chỉ ra cách biên soàn tài liệu, qui trình hướng dẫn tự học, làm việc với sách của học viên. Nghiên cứu vấn để tổ chức tự học cho học sinh Trung học phổ thông các trường dân tộc nội trú, tác giả Phạm Hồng Quang đã đề xuất các biện pháp ra kiểm ra được trình độ xuất phát của học sinh bồi dưỡng về tiếng việt, kiểm tra đánh giá kịp thời và đầy đủ kết quả tự học của học sinh. Nước CHDCND Lào, là một nước có truyền thống văn hóa từ lâu đời. Văn hóa dân tộc được hình thành và phát triển đựa trên một nền tảng giáo dục- đào tạo vững chắc toàn diện.
Ở Lào, hoạt động tự học được quan tâm chú ý từ lâu. Trong thời kỳ phong kiến, tuy nền giáo dục chưa phát triển nhưng thời đại nào đất nước nào cũng có người kiệt xuất và vắng bóng hiền tài. Những người thành đạt đó, bên cạnh yếu tố dạy dỗ của thầy thì yếu tố quyết định là tự học. Cững vì vậy, mà người ta coi trọng việc tự học.
hiện nay, giáo dục đang phát triển mạnh mẽ, nhưng giáo dục của Lào vẫn còn chậm so với thế giới. Hoạt động tự học rất được coi trọng trong nhà trường. nhưng chưa có ai nghiên cứu chính thức và phổ biến. song thực tiến thì lại xuất hiện nhu cầu tự học có tính từ giác rất cao ở nhiều tầng lớp xã hội.
Tóm lại, nghiên cứu những tư tưởng về hoạt động tự học trong lịch sử giáo dục, chúng tôi nhận thấy rằng, từ lâu vấn đề tự học đã được quan tâm nghiên cứu, trong các tài liệu, các công trình nghiên cứu kế trên, các tác giả đã có cách nhìn toàn diện về hoạt động tự học từ vai trò, bản chất của hoạt động tự học trong quá trình dạy học, các kỹ năng tự học của học sinh, sinh viên đền các biện pháp đề đảm bảo cho hoạt động tự học đạt kết quả cao. 10 Tuy nhiên, nghiên cứu về quản lý hoạt động tự học của học sinh THCS tài các trường phổ thông dân tộc nội trú ở tỉnh savannakhet, nước CHDCND Lào còn chưa có công trình nào đề cấp đền.