phần mở đầu và phần kết luận, luận văn bao gồm 3 chƣơng sau: 3 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận chung về hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả kinh doanh tại Công ty TNHH đầu tƣ và thƣơng mại Minh Phƣơng Nam Hà Nội giai đoạn 2011-2015 Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh tại Công ty TNHH đầu tƣ và thƣơng mại Minh Phƣơng Nam Hà Nội 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hiệu quả kinh doanh 1. Khái niệm hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp Từ trƣớc đến nay các nhà kinh tế đã đƣa ra nhiều khái niệm khác nhau về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Trong điều kiện kinh tế thị trƣờng, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển đòi hỏi kinh doanh phải có hiệu quả.
Hiệu quả kinh doanh cao, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng và phát triển, đầu tƣ thêm thiết bị, phƣơng tiện áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới, nâng cao đời sống ngƣời lao động. [9] - Nhà kinh tế học Adam Smith cho rằng: “Hiệu quả là kết quả đạt đƣợc trong hoạt động kinh tế, là doanh thu tiêu thụ hàng hóa”. Nhƣ vậy, hiệu quả đƣợc đồng nghĩa với chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh, có thể do tăng chi phí mở rộng sử dụng nguồn lực sản xuất. Nếu cùng một kết quả có hai mức chi phí khác nhau thì theo quan điểm này doanh nghiệp cũng đạt hiệu quả.
- Hiệu quả kinh doanh đƣợc xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt đƣợc với chi phí bỏ ra. Điển hình cho quan điểm này là tác giả Manfred – Kuhn và quan điểm này đƣợc nhiều nhà kinh tế và quản trị kinh doanh áp dụng vào tính hiệu quả kinh tế của các quá trình sản xuất kinh doanh. - Kết quả kinh doanh đƣợc xem là một đại lƣợng vật chất đƣợc tạo ra trong quá trình hoạt động kinh doanh. Do đó có kết quả chƣa chắc đã có hiệu quả.
- Hiệu quả kinh doanh là một đại lƣợng so sánh đầu vào và đầu ra trong quá trình hoạt động kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh phải đƣợc xem xét toàn diện cả về mặt không gian, thời gian, định tính và định lƣợng. 5 - Hiệu quả kinh doanh là sự tăng trƣởng kinh tế phản ánh nhịp độ tăng của các chỉ tiêu kinh tế. Cách hiểu này chỉ là phiến diện, nó chỉ đúng trên mức độ biến động theo thời gian.
- Hiệu quả kinh doanh là mức độ tiết kiệm chi phí và mức tăng kết quả. Đây là biểu hiện của bản chất chứ không phải là khái niệm về hiệu quả kinh tế. Từ các khái niệm về hiệu quả kinh doanh trên ta có thể đƣa ra một số khái niệm ngắn gọn nhƣ sau: Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực (lao động, thiết bị, vốn và các yếu tố khác) nhằm đạt đƣợc mục tiêu kinh doanh mà doanh nghiệp đã đề ra. Mục đích của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh tính tƣơng đối của việc sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất xã hội nên là điều kiện để thực hiện mục tiêu bao trùm, lâu dài của doanh nghiệp là mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.
Hiệu quả kinh doanh càng cao càng phản ánh doanh nghiệp đã sử dụng tiết kiệm các nguồn lực. Nâng cao hiệu quả kinh doanh là đòi hỏi khách quan để doanh nghiệp thực hiện mục tiêu bao trùm, lâu dài của mình. Nhƣng không chỉ trong môi trƣờng xã hội mà cả môi trƣờng doanh nghiệp, việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp không chỉ là hiệu quả về mặt tài chính mà còn là hiệu quả về mặt chính trị, xã hội. Một doanh nghiệp khi không đạt đƣợc hiệu quả kinh doanh về mặt tài chính nhƣng lại có hiệu quả kinh doanh về mặt khác nhƣ chính trị, xã hội để tạo tiền đề cho mục tiêu lâu dài của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp đạt đƣợc hiệu quả kinh doanh tài chính lâu dài, bền vững và ổn định trong tƣơng lai thì trong hiện tại doanh nghiệp đó vẫn trong tình trạng đạt hiệu quả kinh doanh chung của toàn doanh nghiệp.
Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp sẽ bao trùm cả nâng cao hiệu quả về kinh tế và cả nâng cao hiệu quả về mặt xã hội làm sao để đạt đƣợc mục tiêu lâu dài, bao trùm của doanh nghiệp. [9] 6 Vì vậy, mục tiêu cốt lõi và cơ bản của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp chính là đạt hiệu quả cao trong kinh doanh cả về trƣớc mắt và lâu dài, hiệu quả cao trong cả mặt kinh tế và mặt xã hội, hiệu quả cả về chiều sâu và chiều rộng, tạo nguồn lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tồn tại, phát triển và bền vững. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh Trong cơ chế thị trƣờng việc nâng cao hiệu quả kinh doanh vô cùng quan trọng, nó đƣợc thể hiện thông qua: [9], [19] Thứ nhất, nâng cao hiệu quả kinh doanh là cơ sở cơ bản để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Sự tồn tại của doanh nghiệp đƣợc xác định bởi sự có mặt của doanh nghiệp trên thị trƣờng, mà hiệu quả kinh doanh là nhân tố trực tiếp đảm bảo sự tồn tại này, đồng thời mục tiêu của doanh nghiệp là luôn tồn tại và phát triển vững chắc.
Do đó việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là một đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế thị trƣờng hiện nay. Do yêu cầu của sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp đòi hỏi nguồn thu nhập của doanh nghiệp phải không ngừng tăng lên. Nhƣng trong điều kiện nguồn vốn và các yếu tố kỹ thuật cũng nhƣ các yếu tố khác của quá trình sản xuất chỉ thay đổi trong khuôn khổ nhất định thì để tăng lợi nhuận đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nhƣ vây, nâng cao hiệu quả kinh doanh là điều kiện hết sức quan trọng trong việc đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Thứ hai, nâng cao hiệu quả kinh doanh là nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ trong kinh doanh. Chính việc thúc đẩy cạnh tranh yêu cầu các doanh nghiệp phải tự tìm tòi, đầu tƣ để tạo nên sự tiến bộ trong kinh doanh. Chấp nhận cơ chế thị trƣờng là chấp nhận cạnh tranh. Trong khi thị trƣờng ngày càng phát triển thì cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt và khốc liệt hơn.
Trong khi mục tiêu chung của các doanh nghiệp đều là phát triển thì cạnh tranh là yếu tố làm các doanh nghiệp mạnh lên nhƣng ngƣợc lại 7 cũng có thể là các doanh nghiệp không tồn tại đƣợc trên thị trƣờng. Để đạt đƣợc mục tiêu là tồn tại và phát triển mở rộng thì doanh nghiệp phải chiến thắng trong cạnh tranh trên thị trƣờng. Do đó, doanh nghiệp phải có hàng hóa, dịch vụ chất lƣợng tốt và giá cả hợp lý. Mặt khác, hiệu quả kinh doanh là đồng nghĩa với việc giảm giá thành, tăng khối lƣợng hàng hóa bán, chất lƣợng không ngừng đƣợc cải thiện nâng cao… Thứ ba, mục tiêu lâu dài và bao trùm của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận.
Để thực hiện mục tiêu này, doanh nghiệp phải tiến hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo ra sản phẩm cung cấp cho thị trƣờng. Muốn vậy, doanh nghiệp phải sử dụng các nguồn lực sản xuất xã hội nhất định. Doanh nghiệp càng tiết kiệm sử dụng các nguồn lực này bao nhiêu sẽ càng có cơ hội để thu đƣợc lợi nhuận nhiều bấy nhiêu. Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh tính tƣơng đối của việc sử dụng tiết kiệm các nguồn lực xã hội, nên là điều kiện để thực hiện mục tiêu bao trùm, lâu dài của doanh nghiệp.
Hiệu quả kinh doanh càng cao càng phản ánh doanh nghiệp đã sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất. Vì vậy, nâng cao hiệu quả kinh doanh là đòi hỏi khách quan để doanh nghiệp thực hiện mục tiêu bao trùm và lâu dài là tối đa hóa lợi nhuận. Chính sự nâng cao hiệu quả kinh doanh là con đƣờng nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tồn tại, phát triển của mỗi doanh nghiệp. Các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả kinh doanh 1.
Nhân tố làm tăng kết quả kinh doanh của doanh nghiệp - Tốc độ tăng trƣởng kinh tế: Tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao làm cho thu nhập của dân cƣ tăng, khi đó khả năng thanh toán của ngƣời tiêu dùng cũng tăng, điều này có nghĩa sức mua các loại hàng và dịch vụ của ngƣời dân tăng lên, đây chính là cơ hội cho các nhà doanh nghiệp, nếu nhƣ doanh nghiệp nào nắm bắt đƣợc cơ hội thì hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đó sẽ đƣợc nâng lên. Do vậy đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ yếu tố này để có 8 kế hoạch kinh doanh hợp lý, từ đó đạt doanh thu nhiều nhất và do vậy sẽ đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất. - Khách hàng: Khách hàng là yếu tố quan trọng đối với sự tồn tại của doanh nghiệp. Nếu nhƣ sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất ra mà không đƣợc ngƣời tiêu dùng chấp nhận thì hoạt động sản xuất kinh doanh không thể tiếp tục.
Muốn khách hàng chấp nhận, hàng hóa lại phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác nhƣ thu nhập, tâm lý, sở thích ngƣời tiêu dùng, chất lƣợng sản phẩm. Nhân tố làm giảm chi phí sản xuất kinh doanh - Yếu tố về lãi suất vay: Lãi suất cho vay của ngân hàng cũng ảnh hƣởng lớn tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, nếu nhƣ lãi suất cho vay của ngân hàng mà thấp thì chi phí trả lãi sẽ thấp, kinh doanh sẽ hiệu quả hơn. Còn lãi suất cho vay của ngân hàng mà cao thì chi phí trả lãi vay sẽ cao, tích lũy vốn sẽ chậm ảnh hƣởng tới hiệu quả kinh doanh. - Môi trƣờng pháp lý: Môi trƣờng pháp lý bao gồm các luật, các văn bản dƣới luật… Mọi quy định của pháp luật về kinh doanh đều ảnh hƣởng tới kết quả và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì môi trƣờng pháp luật tạo ra sân chơi để các doanh nghiệp cùng tham gia hoạt động kinh doanh, vừa cạnh tranh lại vừa hợp tác với nhau nên việc tạo ra môi trƣờng pháp luật lành mạnh là rất quan trọng.