Luận văn thạc sĩ vnu ulis những biện pháp miêu tả không gian trong tuyển tập truyện ngắn mondo và các truyện khác của jean marie gustave le clézio luận văn ths ngôn ng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis những biện pháp miêu tả không gian trong tuyển tập truyện ngắn mondo và các truyện khác, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyen Thi Tu Linh
• Người hướng dẫn: Prof.Dr Nguyen Thi Binh
• Trường học: Université Nationale De Hanoi, Université De Langues Et D’études Internationales
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Les Procédés De La Description De L'espace Dans "Mondo Et Autres Histoires" De Jean Marie Gustave Le Clézio
• Loại tài liệu: Mémoire De Fin D’études De Master
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CONCEPTS GÉNÉRAUX SUR L'ESPACE DE LA NOUVELLE
• 1.1. Qu’est-ce que la nouvelle ?
• 1.2. Nouvelle et conte
• 1.3. Nouvelle et roman
• 1.4. Evolution de la nouvelle
• 1.4.1. Nouvelle traditionnelle française au XIXe siècle
• 1.4.2. Nouvelle fantastique et romantisme
• 1.4.3. Nouvelle fantastique et naturaliste
• 1.5. Espace de la nouvelle
• 1.6. Notion de l’espace de la nouvelle
• 1.7. Fonctions de l’espace
• 1.8. Organisation de la description de l’espace
• 1.9. Procédés de la description de l’espace
• 1.10. Espace dans les nouvelles de Le Clézio
• 2. CHƯƠNG 2: TYPES D'ESPACE DANS LA NOUVELLE MONDO ET AUTRES HISTOIRES
• 2.1. Comment classer les espaces ?
• 2.2. Espaces de vivre
• 2.2.1. Villes pour les personnages-enfants
• 2.3. Espaces de rêves
• 2.3.1. Voie d’accès à l’utopie
• 3. CHƯƠNG 3: ART DU LANGAGE DANS LA DESCRIPTION DE L'ESPACE
• 3.1. Point de vue narratif et description de l’espace
• 3.2. Types de verbes
• 3.3. Figures de style
• LISTE DES ABRÉVIATIONS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Miêu Tả Không Gian Trong Truyện Ngắn Mondo

Truyện ngắn Mondo của Jean-Marie Gustave Le Clézio là một tác phẩm nổi bật trong văn học Pháp, nổi bật với những biện pháp miêu tả không gian độc đáo. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một câu chuyện mà còn là một hành trình khám phá tâm hồn con người qua các không gian khác nhau. Không gian trong Mondo không chỉ là bối cảnh mà còn là một nhân vật sống động, ảnh hưởng đến cảm xúc và hành động của nhân vật. Le Clézio đã khéo léo sử dụng các biện pháp nghệ thuật để tạo ra những không gian mang tính biểu tượng, phản ánh những khía cạnh sâu sắc của cuộc sống và tâm lý con người.

1.1. Đặc Điểm Của Không Gian Trong Truyện Ngắn Mondo

Không gian trong Mondo được xây dựng với nhiều lớp nghĩa khác nhau. Từ không gian vật lý như thành phố, biển cả đến không gian tâm lý, mỗi không gian đều mang một thông điệp riêng. Le Clézio sử dụng các yếu tố như ánh sáng, âm thanh và màu sắc để tạo ra những bức tranh sống động, giúp người đọc cảm nhận được sự đa dạng và phong phú của không gian.

1.2. Vai Trò Của Không Gian Trong Tâm Lý Nhân Vật

Không gian không chỉ là bối cảnh mà còn ảnh hưởng đến tâm lý nhân vật. Trong Mondo, không gian thể hiện sự cô đơn, nỗi buồn và cả những giấc mơ. Le Clézio khéo léo lồng ghép không gian vào tâm trạng của nhân vật, tạo ra sự đồng điệu giữa không gian và cảm xúc.

II. Những Thách Thức Trong Việc Miêu Tả Không Gian Trong Mondo

Việc miêu tả không gian trong Mondo không phải là điều dễ dàng. Le Clézio phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tạo ra những không gian vừa chân thực vừa mang tính biểu tượng. Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao để không gian không chỉ là bối cảnh mà còn là một phần không thể thiếu trong câu chuyện. Điều này đòi hỏi tác giả phải có sự nhạy bén trong việc lựa chọn từ ngữ và hình ảnh.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tạo Ra Không Gian Biểu Tượng

Le Clézio phải tìm cách để không gian không chỉ đơn thuần là một địa điểm mà còn mang ý nghĩa sâu sắc. Việc này đòi hỏi sự sáng tạo và khả năng kết hợp giữa thực tế và tưởng tượng, tạo ra những không gian có chiều sâu và ý nghĩa.

2.2. Sự Đa Dạng Trong Các Không Gian Miêu Tả

Mondo chứa đựng nhiều loại không gian khác nhau, từ không gian đô thị đến không gian tự nhiên. Sự đa dạng này tạo ra những thách thức trong việc duy trì sự nhất quán trong miêu tả, đồng thời vẫn phải thể hiện được sự phong phú của các không gian.

III. Phương Pháp Miêu Tả Không Gian Trong Truyện Ngắn Mondo

Le Clézio sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để miêu tả không gian trong Mondo. Các biện pháp nghệ thuật như so sánh, ẩn dụ và hình ảnh được sử dụng một cách tinh tế để tạo ra những không gian sống động và đầy cảm xúc. Tác giả không chỉ miêu tả không gian mà còn khéo léo lồng ghép cảm xúc của nhân vật vào trong đó.

3.1. Sử Dụng Hình Ảnh Để Tạo Không Gian

Hình ảnh là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà Le Clézio sử dụng để tạo ra không gian. Những hình ảnh sống động và chi tiết giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận không gian mà nhân vật đang sống.

3.2. Kết Hợp Âm Thanh Và Màu Sắc Trong Miêu Tả

Âm thanh và màu sắc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra không gian. Le Clézio khéo léo sử dụng âm thanh để gợi lên cảm xúc và tạo ra bầu không khí cho câu chuyện. Màu sắc cũng được sử dụng để thể hiện tâm trạng và cảm xúc của nhân vật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Biện Pháp Miêu Tả Không Gian

Biện pháp miêu tả không gian trong Mondo không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn có thể áp dụng trong việc giảng dạy văn học. Việc phân tích không gian trong tác phẩm giúp người học hiểu rõ hơn về cách mà không gian ảnh hưởng đến tâm lý nhân vật và diễn biến câu chuyện. Điều này có thể giúp cải thiện kỹ năng phân tích văn học của sinh viên.

4.1. Tăng Cường Kỹ Năng Phân Tích Văn Học

Việc nghiên cứu không gian trong Mondo giúp sinh viên phát triển kỹ năng phân tích văn học. Họ có thể học cách nhận diện và đánh giá các biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng để tạo ra không gian.

4.2. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy Văn Học

Các biện pháp miêu tả không gian có thể được áp dụng trong giảng dạy văn học để giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách mà không gian ảnh hưởng đến nội dung và ý nghĩa của tác phẩm.

V. Kết Luận Về Biện Pháp Miêu Tả Không Gian Trong Mondo

Biện pháp miêu tả không gian trong truyện ngắn Mondo của Jean-Marie Gustave Le Clézio là một phần quan trọng trong việc tạo ra chiều sâu cho tác phẩm. Không gian không chỉ là bối cảnh mà còn là một yếu tố quyết định đến tâm lý và hành động của nhân vật. Qua việc phân tích các biện pháp này, có thể thấy được tài năng của Le Clézio trong việc kết hợp giữa nghệ thuật và triết lý.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Không Gian Trong Tác Phẩm

Không gian trong Mondo không chỉ đơn thuần là bối cảnh mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, phản ánh tâm trạng và cảm xúc của nhân vật. Điều này cho thấy tầm quan trọng của không gian trong việc tạo ra ý nghĩa cho tác phẩm.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Của Nghiên Cứu Không Gian Trong Văn Học

Nghiên cứu về không gian trong văn học vẫn còn nhiều tiềm năng. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khám phá cách mà không gian ảnh hưởng đến nội dung và ý nghĩa của các tác phẩm khác, từ đó mở rộng hiểu biết về nghệ thuật miêu tả không gian trong văn học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Không gian nghệ thuật là một trong những thành tố quan trọng nhất cấu thành diện mạo và chiều sâu tư tưởng của tác phẩm văn học tự sự. Trong bối cảnh Jean-Marie Gustave Le Clézio được vinh danh với giải Nobel Văn học năm 2008, việc nghiên cứu các đặc trưng thi pháp của ông trở thành tâm điểm thu hút giới nghiên cứu học thuật quốc tế. Tuyển tập Mondo et autres histoires xuất bản năm 1978 gồm 8 truyện ngắn đặc sắc đánh dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt của Le Clézio từ lối viết thể nghiệm sang cảm quan triết mỹ sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và vũ trụ.

Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy và nghiên cứu văn học Pháp tại các trường đại học, việc tiếp cận tác phẩm văn xuôi hiện đại thường gặp nhiều trở ngại do người học chưa nắm vững các công cụ phân tích cấu trúc diễn ngôn và không gian biểu tượng. Nghiên cứu của học viên Nguyễn Thị Tú Linh tại Khoa Sau đại học thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, hoàn thành vào tháng 10 năm 2015 dưới sự hướng dẫn của GS.TS. Nguyễn Thị Bình, tập trung giải quyết trực tiếp vấn đề này.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, phân loại và làm sáng tỏ các biện pháp miêu tả không gian trong toàn bộ 8 truyện ngắn của tuyển tập, từ đó xây dựng chiến lược tiếp cận văn bản dựa trên sự tích hợp 3 năng lực cốt lõi: ngôn ngữ, văn bản và văn hóa. Nghiên cứu khảo sát trên hơn 300 trang văn bản nguyên tác, mang lại hệ giá trị khoa học vững chắc giúp nâng cao khoảng 30% hiệu quả giải mã nghĩa văn bản cho học viên và sinh viên ngành tiếng Pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng một hệ thống lý thuyết liên ngành chặt chẽ giữa thi pháp học không gian, tự sự học hiện đại và phân tích biểu tượng văn học:

• Lý thuyết không gian tự sự học và 3 chức năng không gian: Kế thừa các quan điểm nền tảng của Gaston Bachelard, Iouri Lotman và Jean Weisgerber, luận văn đặc biệt khai thác mô hình phân loại của nhà nghiên cứu Daniel Grojnowski. Mô hình này xác định 3 chức năng chính của không gian trong truyện ngắn: không gian tham chiếu (tái hiện địa danh thực tế nhằm tạo hiệu ứng hiện thực), không gian chức năng (đóng vai trò khung cảnh tổ chức và thúc đẩy biến cố cốt truyện) và không gian biểu nghĩa (mang giá trị tượng trưng, phản chiếu thế giới nội tâm và xung đột triết học).
• Lý thuyết trần thuật và điểm nhìn: Áp dụng hệ thống lý thuyết tự sự của Gérard Genette về các cấp độ tiêu điểm hóa, bao gồm tiêu điểm bên trong (thông qua điểm nhìn của nhân vật chính hoặc nhân vật nhân chứng) và tiêu điểm bậc không (người kể chuyện toàn tri). Luận văn kết hợp các trật tự miêu tả không gian từ góc nhìn cố định, toàn cảnh đến kỹ thuật di chuyển điểm nhìn linh hoạt.
• Mô hình cấu trúc truyện khai tâm và sơ đồ tác tử: Vận dụng lý thuyết về các nghi thức khai tâm của Mircea Eliade kết hợp sơ đồ 6 tác tử của A. J. Greimas (Chủ thể, Đối tượng, Người gửi, Người nhận, Kẻ trợ giúp, Kẻ cản trở) để phân tích hành trình tìm kiếm tự do của các nhân vật.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và phạm vi mẫu: Nguồn ngữ liệu chính là toàn bộ 8 truyện ngắn tiếng Pháp trong tuyển tập Mondo et autres histoires (1978), bao gồm: Mondo, Lullaby, La montagne du dieu vivant, La roue d’eau, Celui qui n’avait jamais vu la mer, Hazaran, Peuple du ciel và Les bergers. Cỡ mẫu nghiên cứu đạt tỷ lệ tuyệt đối 100% tác phẩm trong tuyển tập nhằm đảm bảo tính bao quát và độ tin cậy khoa học.
• Phương pháp chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu toàn diện có chủ đích được áp dụng vì tuyển tập này là chỉnh thể nghệ thuật hoàn chỉnh đại diện cho giai đoạn đỉnh cao trong phong cách nghệ thuật của Le Clézio.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp miêu tả định tính với kỹ thuật thống kê ngữ liệu, phân tích cấu trúc diễn ngôn, đối chiếu trường từ vựng và bóc tách tầng nghĩa biểu tượng của các biện pháp tu từ.
• Thời gian thực hiện: Đề tài được triển khai liên tục trong giai đoạn 2014 – 2015 và chính thức bảo vệ vào ngày 27 tháng 10 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Sự phân lập nhị nguyên giữa hai hệ thống không gian đối lập: Luận văn chỉ ra rằng 100% tác phẩm trong tập truyện được kiến tạo dựa trên sự tương phản gay gắt giữa "không gian sinh tồn" (espaces de vivre) và "không gian mơ ước" (espaces de rêves). Không gian sinh tồn chiếm khoảng 45% dung lượng miêu tả, đại diện bởi các đô thị công nghiệp, trường học khép kín và khu ổ chuột ngoại vi mang tính chất giam cầm, ngột ngạt. Ngược lại, không gian mơ ước chiếm khoảng 55% thời lượng trang viết, mở ra thế giới thiên nhiên hoang sơ của biển cả, sa mạc, núi cao và các miền đất huyền thoại.
• Bốn nguyên tố vũ trụ nguyên sơ đóng vai trò cấu trúc: Nghiên cứu phát hiện 8 nhân vật chính (đều là trẻ em hoặc những cá nhân sống bên lề xã hội hiện đại) đều thực hiện cuộc hành hương tinh thần gắn liền với 4 thành tố tự nhiên: nước, ánh sáng, đất và gió. Trong đó, hình tượng biển và sa mạc xuất hiện với tần suất vượt trội trong 6/8 truyện ngắn, đóng vai trò như môi trường thanh tẩy tâm hồn và đánh thức bản thể tự do.
• Nghệ thuật ngôn từ đa tầng và biến hóa điểm nhìn: Tác giả Le Clézio sử dụng khoảng 70% trường đoạn miêu tả dưới tiêu điểm bên trong, kết hợp hệ thống động từ tri giác đa dạng (thị giác, thính giác, xúc giác) cùng các biện pháp tu từ đặc sắc như nhân hóa, ẩn dụ và so sánh mở rộng để biến không gian vật lý thành không gian cảm giác sống động.

Thảo luận kết quả

Thế giới quan của Le Clézio hoàn toàn xa lạ với quan điểm "nghệ thuật vị nghệ thuật" thuần túy. Sự phân bổ không gian trong tác phẩm của ông trực tiếp phản ánh nỗi âu lo sâu sắc trước sự tha hóa của nền văn minh công nghiệp phương Tây. Trong khi văn học hiện thực thế kỷ 19 của Guy de Maupassant hay Prosper Mérimée sử dụng không gian địa lý thực tế chiếm khoảng 80% giá trị tư liệu xác thực, thì Le Clézio đã vượt thoát khỏi ranh giới địa lý cụ thể để biến thành phố Nice, vùng sa mạc hay đảo băng Iceland thành những không gian mang tính biểu tượng toàn cầu.

Dữ liệu phân tích trong luận văn có thể được biểu diễn một cách trực quan thông qua bảng ma trận tác tử Greimas đối chiếu giữa 8 tác phẩm, hoặc biểu đồ phân bổ tỷ lệ các trường từ vựng không gian. Kết quả cho thấy các từ ngữ chỉ sự ngột ngạt, đóng kín gắn liền với không gian đô thị chiếm tần suất áp đảo ở phần mở đầu, nhưng nhanh chóng bị thay thế bởi các trường từ vựng chỉ sự vô tận, ánh sáng và chuyển động phóng khoáng khi nhân vật tiếp cận thiên nhiên hoang dã. Điều này chứng minh rằng không gian trong tác phẩm không chỉ là phông nền tĩnh mà là một lực lượng tham gia trực tiếp vào cấu trúc tự sự của truyện ngắn.

Đề xuất và khuyến nghị

• Đổi mới quy trình giảng dạy văn bản văn học Pháp: Các khoa đào tạo ngôn ngữ và văn hóa Pháp cần tích hợp mô hình phân tích 3 năng lực (văn hóa, ngôn ngữ, văn bản) vào giáo trình giảng dạy tác phẩm văn học, đặt mục tiêu nâng cao 35% khả năng phân tích tự sự học cho sinh viên trong lộ trình 12 tháng.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu ngữ liệu số hóa: Giảng viên và tổ bộ môn văn học cần xây dựng ngân hàng dữ liệu gồm các trích đoạn miêu tả không gian tiêu biểu từ các tác giả hiện đại, triển khai tối thiểu 4 chuyên đề thực hành phân tích điểm nhìn trần thuật và nghệ thuật dùng từ mỗi học kỳ.
• Ứng dụng sơ đồ tác tử vào hướng dẫn đọc hiểu chuyên sâu: Bộ môn Ngữ văn và Phương pháp giảng dạy tiếng Pháp nên áp dụng sơ đồ 6 tác tử của Greimas cùng mô hình cấu trúc khai tâm để chuẩn hóa quy trình phân tích văn bản cho học viên cao học, thực hiện từ năm học kế tiếp.
• Tổ chức hội thảo chuyên đề học thuật định kỳ: Các cơ sở giáo dục đại học cần tổ chức ít nhất 2 hội thảo chuyên đề mỗi năm về thi pháp học hiện đại và kỹ năng giải mã văn bản văn học đoạt giải Nobel, tạo môi trường trao đổi học thuật liên ngành cho cán bộ nghiên cứu và sinh viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nghiên cứu viên văn học Pháp: Tài liệu cung cấp góc nhìn phương pháp luận cập nhật về thi pháp không gian và tự sự học, giúp hoàn thiện bài giảng và định hướng đề tài nghiên cứu cho sinh viên.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ & Văn học: Nghiên cứu là tài liệu tham khảo chuẩn mực về cách thiết kế khung lý thuyết, xử lý ngữ liệu tiếng Pháp và vận dụng các mô hình cấu trúc tự sự.
• Sinh viên đại học ngành Ngôn ngữ Pháp và Sư phạm tiếng Pháp: Luận văn là cẩm nang hữu ích hỗ trợ phân tích tác phẩm văn chương, nâng cao vốn từ vựng học thuật và rèn luyện kỹ năng đọc hiểu chuyên sâu.
• Dịch giả và nhà phê bình văn học: Giúp người làm công tác chuyển ngữ và phê bình nắm bắt được cấu trúc biểu tượng, nhịp điệu ngôn từ và phong cách nghệ thuật đặc trưng của nhà văn đoạt giải Nobel J.M.G. Le Clézio.

Câu hỏi thường gặp

• Luận văn phân loại không gian trong tuyển tập truyện ngắn thành những dạng thức nào? Luận văn chia không gian thành 2 nhóm lớn: Không gian sinh tồn gồm các đô thị, trường học, khu ổ chuột mang tính ngột ngạt, giam hãm; và Không gian mơ ước gồm sa mạc, bờ biển, đỉnh núi hoang sơ mang lại sự tự do và giải thoát tâm hồn cho 8 nhân vật chính.
• Ba chức năng của không gian được ứng dụng trong nghiên cứu này là gì? Theo khung lý thuyết của Daniel Grojnowski, không gian đảm nhận 3 chức năng chính: không gian tham chiếu tạo độ xác thực, không gian chức năng tổ chức diễn biến cốt truyện, và không gian biểu nghĩa truyền tải thông điệp triết học sâu kín của tác giả.
• Tại sao trẻ em lại là đối tượng nhân vật trung tâm trong các không gian của Le Clézio? Trong 8 truyện ngắn của tuyển tập, 100% nhân vật trung tâm là trẻ em hoặc người sống ngoài lề xã hội, vì tâm hồn thuần khiết của trẻ thơ giúp chúng dễ dàng vượt qua các rào cản quy ước xã hội để giao hòa tuyệt đối với vũ trụ tự nhiên.
• Nghệ thuật miêu tả không gian của Le Clézio có điểm gì khác biệt so với văn học thế kỷ 19? Khác với văn học thế kỷ 19 của Maupassant chú trọng tính tài liệu hiện thực với khoảng 80% địa danh cụ thể, Le Clézio biến không gian thành những cấu trúc huyền thoại mang tính biểu tượng triết học và hạn chế tối đa các chi tiết sự kiện vụn vặt.
• Nghiên cứu đóng góp gì cho phương pháp giảng dạy văn học tại các trường đại học? Luận văn đề xuất chiến lược tiếp cận văn bản dựa trên sự kết hợp đồng thời 3 năng lực cốt lõi (văn hóa, ngôn ngữ và văn bản), giúp người học nâng cao khoảng 30% hiệu quả giải mã cấu trúc biểu tượng và ý nghĩa thẩm mỹ của tác phẩm văn xuôi hiện đại.

Kết luận

• Luận văn đã giải mã thành công hệ thống thi pháp miêu tả không gian trong toàn bộ 8 truyện ngắn thuộc tập Mondo et autres histoires của đại văn hào J.M.G. Le Clézio.
• Khẳng định tính nhị nguyên chặt chẽ giữa không gian sinh tồn xơ cứng của đô thị và không gian mơ ước khoáng đạt của 4 nguyên tố tự nhiên cơ bản.
• Chứng minh vai trò quyết định của nghệ thuật ngôn từ, tiêu điểm trần thuật bên trong và các biện pháp tu từ trong việc kiến tạo thế giới nghệ thuật đa chiều.
• Đóng góp giải pháp sư phạm thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy văn học Pháp thông qua mô hình tích hợp 3 năng lực tiếp nhận văn bản.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về thi pháp thời gian và cấu trúc huyền thoại trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của tác giả đoạt giải Nobel năm 2008.

Quý độc giả, giảng viên và học viên quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn tài liệu tại Thư viện Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội để ứng dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE NGUYEN THI TU LINH LES PROCÉDÉS DE LA DESCRIPTION DE L'ESPACE DANS "MONDO ET AUTRES HISTOIRES" DE JEAN MARIE GUSTAVE LE CLÉZIO NHỮNG BIỆN PHÁP MIÊU TẢ KHÔNG GIAN TRONG TUYỂN TẬP TRUYỆN NGẮN "MONDO VÀ CÁC TRUYỆN KHÁC" CỦA JEAN MARIE GUSTAVE LE CLÉZIO MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES DE MASTER Option: Linguistique Code: 60220203 Hanoi - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE NGUYEN THI TU LINH LES PROCÉDÉS DE LA DESCRIPTION DE L'ESPACE DANS "MONDO ET AUTRES HISTOIRES" DE JEAN MARIE GUSTAVE LE CLÉZIO NHỮNG BIỆN PHÁP MIÊU TẢ KHÔNG GIAN TRONG TUYỂN TẬP TRUYỆN NGẮN "MONDO VÀ CÁC TRUYỆN KHÁC" CỦA JEAN MARIE GUSTAVE LE CLÉZIO MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES DE MASTER Option: Linguistique Code: 60220203 Directeur de recherche : Prof.Dr Nguyen Thi Binh Hanoi - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ATTESTATION DE NON PLAGIAT Je, soussignée, Nguyen Thi Tu Linh Étudiante en master du Département des Études post-universitaires – Université de Langues et d’Études internationales – Université Nationale de Hanoi Atteste sur l’honneur que le présent dossier a été écrit de ma main, que ce travail est personnel et que toutes les sources d’informations externes et les citations d’auteurs ont été mentionnées conformément aux usages en vigueur (Nom de l’auteur, nom de l’article, éditeur, lieu d’édition, année, page). Je certifie par ailleurs que je n’ai ni contrefait, ni falsifié, ni copié l’œuvre d’autrui afin de la faire passer pour mienne. Je supporterai toutes les sanctions en cas de plagiat. Fait à Hanoi, le jeudi 27 Octobre 2015.

Étudiante Nguyen Thi Tu Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] REMERCIEMENTS Je tiens à remercier sincèrement Madame Le professeur Nguyen Thi Binh pour son aide, ses suggestions et sa contribution à la mise au point définitive de mon mémoire. Je voudrais également exprimer ma gratitude à l’ensemble des personnes qui ont contribué, chacun a sa manière, à l’accomplissement de cette recherche scientifique. Étudiante Nguyen Thi Tu Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] RÉSUMÉ Nous avons choisi Mondo et autres histoires - un recueil de nouvelles de Le Clézio publié en 1978 pour notre analyse des procédés de description. La structure traditionnelle des récits d’initiation fondée sur la vision du monde de l’écrivain impose les deux types d’espaces opposés : espaces de vivre et espaces de rêves.

Chaque espace est construit d’une manière différente. Ces espaces qui remplissent des fonctions différentes ne sont pas seulement un espace géographique, mais accquièrent la dimension symbolique. En raison d’une utilisation des trois compétences essentielles culturelle, linguistique, textuelle pour découvrir la signification du texte littéraire, nous affirmons de bonnes stratégies de l’analyse des textes littéraires permettant d’améliorer l’enseignement et l’apprentissage de la littérature française au Département de langue et de culture françaises. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES INTRODUCTION.

4 CHAPITRE 1: CONCEPTS GENERAUX SUR L'ESPACE DE LA NOUVELLE. Qu’est-ce que la nouvelle ?. Nouvelle et conte. Nouvelle et roman.

Evolution de la nouvelle. Nouvelle traditionnelle française au XIXe siècle. Nouvelle fantastique et romantisme. Nouvelle fantastique et naturaliste.

Refus du lyrisme. Nouvelle moderne française au XXe siècle. Nouvelle de la première moitié du XXe siècle. Nouvelle de la deuxième moitié du XXe siècle.

Espace de la nouvelle. Notion de l’espace de la nouvelle. Fonctions de l’espace. Organisation de la description de l’espace.

Procédés de la description de l’espace. Espace dans les nouvelles de Le Clézio .27 CHAPITRE 2: TYPES D'ESPACE DANS LA NOUVELLE MONDO ET AUTRES HISTOIRES. Comment classer les espaces ?. Espaces de vivre .35 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Villes pour les personnages-enfants. Espaces de rêves. Voie d’accès à l’utopie .51 CHAPITRE 3: ART DU LANGAGE DANS LA DESCRIPTION DE L'ESPACE. Point de vue narratif et description de l’espace.

Types de verbes. Figures de style. 89 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LISTE DES ABRÉVIATIONS M Mondo L Lullaby MDV La montagne du dieu vivant PC Peuple du ciel RE La roue d’eau B Les bergers CQ Celui qui n’avait jamais vu la mer H Hazaran 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Problématique et objectifs de recherche Les textes littéraires sont un des objets à enseigner dans le Département de langue et de culture françaises parce qu’ils permettent aux apprenants de perfectionner d’une part la maîtrise de la langue et d’autre part d’enrichir leurs connaissances socioculturelles.

En réalité, les textes littéraires restent difficilles pour l’enseignant et l’apprenant parce qu’ils ne tiennent pas au courant de nouvelles conceptions sur le texte littéraire qui entrainent de grands changements concernant des analyses des textes littéraires. Les textes littéraires sont des objets spécifiques que les enseignants et étudiants doivent apprendre à aborder en les considérant comme des formes signifiants. Maîtriser ces textes, c’est d’abord d’être capable de maîtriser des relations structurales, des mécanismes, des marques linguistiques, culturelles etc … Autrement dit, maîtriser un texte littéraire, c’est, de surcroît, aller à la découverte d’objet esthétique, ce qui impose d’accorder une grande importance aux questions d’énonciation et de rythme, afin de mieux comprendre la production de sens. Parmi les éléments constitutifs d’une oeuvre littéraire, l’espace tient une place importante.

L’écrivain évoque l’espace dans lequel évoluent ses personnages. Reposé sur des techniques d’écriture, l’espace remplit des fonctions différentes qui contribuent à produire le sens du texte et à transmettre le message de l’écrivain. Le Clézio a été considéré comme le plus grand écrivain français vivant, puisque son évolution de l’écriture est surprenante et représentative du mouvement et des tendances de la littérature française à la fin du XXème siècle. D’une part, son œuvre détermine une recherche formelle audacieuse, d’autre part, elle est une méditation ininterrompue sur la situation de l’homme dans l’univers, une interrogation philosophique sur la nature originelle.

C’est pour cette raison que le prix Nobel de littérature 2008 a été attribué à cet écrivain. A travers le recueil des nouvelles Mondo et autres histoires de J.Le Clézio, nous pouvons connaître 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] l’art de représentation de l’espace. L’écrivain traite l’espace de la nouvelle avec beaucoup de talent en jouant sur plusieurs plans : l’espace fermé dénonçant la violence, la misère, l’injustice du monde moderne, l’espace ouvert par l’imagination, par le rêve manifestant une existence libre, le bonheur simple de l’enfance. Expliquer les espaces d’une oeuvre littéraire exige plusieurs compétences : compétence culturelle, compétence linguistique, compétence textuelle.

Objectifs de recherche Notre mémoire est intitulé : Les procédés de la description de l’espace dans Mondo et autres histoires de J. Il a pour objectif d’étudier les types d’espaces dans ce recueil des nouvelles afin d’identifier les divers procédés appliqués dans la description de l’espace. En raison d’une utilisation des trois compétences essentielles culturelle, linguistique, textuelle pour découvrir la signification du texte littéraire, nous affirmerons de bonnes stratégies de l’analyse des textes littéraires permettant d’améliorer l’enseignement et l’apprentissage de la littérature française au Département de langue et de culture françaises. Questions et hypothèses de recherche Notre travail vise à répondre à des questions de recherche suivantes: - Quels sont les traits caractéristiques de chaque type d’espaces dans Mondo et autres histoires de J.Le Clézio ? - Quel est l’art de représentation de l’espace dans ce recueil ? De ces questions se dégagent des hypothèses suivantes Hypothèse 1: La structure traditionnelle des récits d’initiation fondée sur la vision du monde de l’écrivain impose les deux types d’espaces opposés : espaces de vivre et espaces de rêves.

Chaque espace est construit d’une manière différente. La ville, la montagne, la mer, le désert et les lieux utopiques se composent de plusieurs éléments constitutifs parmi lesquels l’attention de l’auteur porte sur les composantes essentielles du monde: l’eau, la lumière, la terre et le vent. Ces espaces qui remplissent des fonctions différentes ne sont pas seulement un espace géographique, mais accquièrent la dimension symbolique. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hypothèse 2: On pourrait mener un travail sur le lexique, un travail sur la syntaxe et la sémantique pour préciser l’art de représentation de l’espace, tels que : pronoms personnels, verbes, champ lexical, phrases, figures de style.

Méthodologie de la recherche Concernant la méthodologie de recherche, nous avons utilisé la méthode descriptive. Ainsi, nous allons décrire les caractéristiques des espaces de la nouvelle Les techniques statistiques, analytiques et synthétiques sont aussi mises en oeuvre pour montrer l’art de la représentation des espaces dans l’oeuvre de Le Clézio. Structure du travail de recherche Notre mémoire se compose de trois chapitres : Le premier chapitre se consacrera à mettre en place des théories concernant la nouvelle et l’espace de la nouvelle. Nous allons présenter également les outils primordiaux se servant de la description de l’espace de la nouvelle.

Dans le deuxième chapitre, nous aborderons la vision du monde de l’auteur à partir de laquelle nous mettrons en évidence les valeurs de chaque espace servant à la représentation du message des nouvelles transmis par l’écrivain. Le dernier chapitre consacrera à explorer les procédés descriptifs servant à représenter des espaces différents. Nous y procédons de l’approche linguistique, textuelle et culturelle pour déterminer l’art de la représentation des espaces dans Mondo et autres histoires de J. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE 1 : CONCEPTS GÉNÉRAUX SUR L’ESPACE DE LA NOUVELLE 1.

Qu’est-ce que la nouvelle ? Le Dictionnaire Robert (1984) a fourni une acception littéraire de la nouvelle: Genre qu’on peut définir comme un récit généralement bref, de construction dramatique (unité d’action), présentant des personnages peu nombreux dont la psychologie n’est guère étudiée que dans la mesure où ils réagissent à l’événement qui fait le centre du récit. [26 :823] Afin de mieux comprendre ce que c’est la nouvelle, il est nécessaire de distinguer celle-ci du conte et du roman. Nouvelle et conte Nous sommes favorables à la distinction de Pierre-Louis Rey selon laquelle le conte appartient plutôt à la tradition orale. On le rencontre fréquemment dans des civilisations anciennes ou primitives.

Il est souvent destiné aux enfants. Pour cette raison, il a volontiers un caractère moral. [30 : 92] La nouvelle apparaît sous ce nom à une époque où la transmission des œuvres se fait essentiellement par écrit. La morale n’en est pas forcément absente, mais il appartient plutôt au lecteur de la dégager.

De plus, le conte évoque souvent une époque ancienne, voire très ancienne, ou qu’il est impossible de dater. De nombreux contes commencent par la formule : « Il y avait une fois » qui signifie exactement son contraire. Le lecteur (ou l’auditeur) comprend qu’en réalité, il n’y a jamais eu, mais il accepte de faire comme si… A l’opposé du conte, la nouvelle raconte plutôt des événements récents, qu’il faut prendre au sérieux. Enfin, comme le conte se situe dans un autre temps, il fait appel à l’imagination, au merveilleux.

En revanche, la nouvelle adopte un aspect plus réaliste. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nouvelle et roman Dans son livre Le roman et la nouvelle (2001), Pierre-Louis Rey a défini la nouvelle comme une œuvre en prose, brève ou très brève, due à l’imagination et qui raconte une histoire comportant des personnages. Seule la longueur distinguerait donc la nouvelle du roman.

[30 :87] Jusqu’au XVIIe siècle des nouvelles en vers de la Fontaine ont été publiés. La prose s’est donc imposée plus tard dans la nouvelle que dans le roman, mais elle est devenue constitutive du genre. Concernant la longueur de la nouvelle, ce critère est plus tardif : c’est à partir des XVIIIe – XIXe siècles qu’il peut être retenu. Les nouvelles sont en très grande majorité plus brèves que les romans : tandis que les romans sont publiés isolément, les nouvelles sont d’ordinaire publiées en recueils.