Luận Văn Thạc Sĩ Về Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls biện pháp bảo lĩnh trong luật tố tụng hình sự việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Hoàng Thị Diệp
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Văn Dũng
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm và ý nghĩa của biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm biện pháp ngăn chặn trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.3. Khái niệm biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.4. Ý nghĩa của biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.5. Phân biệt biện pháp bảo lĩnh với các biện pháp ngăn chặn khác thay thế biện pháp tạm giam trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.6. Cấm đi khỏi nơi cư trú
• 1.7. Đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm
• 1.8. Lịch sử hình thành và phát triển của Luật tố tụng hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về biện pháp bảo lĩnh
• 1.8.1. Giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám đến trước khi pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 1988
• 1.8.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 1988 đến trước khi pháp điển hóa lần thứ hai – Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2003 VÀ BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Biện pháp bảo lĩnh trong Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 2003
• 2.2. Căn cứ và đối tượng áp dụng biện pháp bảo lĩnh
• 2.3. Thẩm quyền và thủ tục áp dụng biện pháp bảo lĩnh
• 2.4. Chủ thể bảo lĩnh và trách nhiệm pháp lý của các chủ thể
• 2.5. Hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp bảo lĩnh
• 2.6. Biện pháp bảo lĩnh trong Bộ luật tố tụng hình sự một số nước trên thế giới
• 2.6.1. Bộ luật tố tụng hình sự Cộng hòa liên bang Đức
• 2.6.2. Bộ luật tố tụng hình sự Liên bang Nga
• 2.6.3. Bộ luật tố tụng hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 2.6.4. Bộ luật tố tụng hình sự Nhật Bản
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ CÁC KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
• 3.1. Thực trạng áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong tố tụng hình sự Việt Nam
• 3.2. Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong tố tụng hình sự
• 3.3. Một số tồn tại, hạn chế của việc áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự
• 3.4. Các kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 3.4.1. Kiến nghị về việc sửa đổi, bổ sung nội dung một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về biện pháp bảo lĩnh
• 3.4.2. Nâng cao nhận thức, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ trong cơ quan tiến hành tố tụng, đảm bảo thực hiện đúng các quy định áp dụng biện pháp ngăn chặn
• 3.4.3. Nâng cao ý thức pháp luật của quần chúng nhân dân là điều kiện để đảm bảo quá trình áp dụng các biện pháp ngăn chặn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Biện pháp bảo lĩnh là một trong những biện pháp ngăn chặn quan trọng trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Nó không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bị can, bị cáo mà còn đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Việc áp dụng biện pháp này cần được thực hiện một cách chính xác và hợp lý để tránh lạm dụng và bảo vệ quyền con người.

1.1. Khái Niệm Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Luật Tố Tụng Hình Sự

Biện pháp bảo lĩnh được định nghĩa là một biện pháp ngăn chặn nhằm đảm bảo sự có mặt của bị can, bị cáo trong quá trình tố tụng mà không làm ảnh hưởng đến quyền tự do của họ. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng lạm dụng các biện pháp nghiêm khắc hơn như tạm giam.

1.2. Ý Nghĩa Của Biện Pháp Bảo Lĩnh

Biện pháp bảo lĩnh không chỉ có ý nghĩa pháp lý mà còn mang tính nhân văn. Nó thể hiện sự tôn trọng quyền con người, đồng thời đảm bảo rằng các cơ quan tố tụng có thể thực hiện nhiệm vụ của mình mà không vi phạm quyền lợi của công dân.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Biện Pháp Bảo Lĩnh

Mặc dù biện pháp bảo lĩnh có nhiều ưu điểm, nhưng việc áp dụng nó trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan tố tụng thường thiếu kinh nghiệm và quy định cụ thể, dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất.

2.1. Những Khó Khăn Trong Quy Trình Áp Dụng

Quy trình áp dụng biện pháp bảo lĩnh thường thiếu sự rõ ràng, dẫn đến việc các cơ quan tố tụng không biết khi nào nên áp dụng biện pháp này. Điều này có thể dẫn đến sự lạm dụng hoặc bỏ sót trong việc bảo vệ quyền lợi của bị can.

2.2. Tình Trạng Thiếu Quy Định Cụ Thể

Nhiều quy định về biện pháp bảo lĩnh còn mơ hồ, thiếu hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn của cá nhân, tổ chức nhận bảo lĩnh. Điều này gây khó khăn trong việc thực hiện và kiểm soát biện pháp này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Biện Pháp Bảo Lĩnh

Để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp bảo lĩnh, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện quy trình và quy định pháp luật liên quan.

3.1. Cần Có Quy Định Rõ Ràng Hơn

Cần xây dựng các quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn và quy trình áp dụng biện pháp bảo lĩnh. Điều này sẽ giúp các cơ quan tố tụng thực hiện đúng và hiệu quả hơn.

3.2. Đào Tạo Nâng Cao Nhận Thức Pháp Luật

Đào tạo cán bộ trong các cơ quan tố tụng về biện pháp bảo lĩnh sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng biện pháp này một cách chính xác và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Tố Tụng Hình Sự

Việc áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít vấn đề cần khắc phục.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Biện Pháp Bảo Lĩnh

Nghiên cứu cho thấy biện pháp bảo lĩnh đã được áp dụng trong nhiều vụ án, giúp giảm thiểu tình trạng tạm giam không cần thiết. Tuy nhiên, vẫn cần có sự cải thiện trong quy trình thực hiện.

4.2. Những Bất Cập Trong Thực Tiễn Áp Dụng

Mặc dù biện pháp bảo lĩnh có nhiều ưu điểm, nhưng thực tế cho thấy vẫn còn nhiều trường hợp bị can, bị cáo không được bảo vệ quyền lợi một cách đầy đủ, dẫn đến sự thiếu công bằng trong quá trình tố tụng.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Biện Pháp Bảo Lĩnh Trong Luật Tố Tụng Hình Sự

Biện pháp bảo lĩnh cần được cải thiện và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn pháp lý hiện nay. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của công dân mà còn nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật.

5.1. Tương Lai Của Biện Pháp Bảo Lĩnh

Trong tương lai, biện pháp bảo lĩnh cần được hoàn thiện hơn nữa để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người và pháp luật hình sự.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Cách

Cần có các giải pháp cải cách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp bảo lĩnh, từ đó đảm bảo quyền lợi của bị can, bị cáo trong quá trình tố tụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT HOÀNG THỊ DIỆP BIÖN PH¸P B¶O LÜNH TRONG LUËT Tè TôNG H×NH Sù VIÖT NAM Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 60 38 01 04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. TRẦN VĂN DŨNG HÀ NỘI - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN Hoàng Thị Diệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU . 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM . Khái niệm và ý nghĩa của biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam . Khái niệm biện pháp ngăn chặn trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Khái niệm biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam . Ý nghĩa của biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Phân biệt biện pháp bảo lĩnh với các biện pháp ngăn chặn khác thay thế biện pháp tạm giam trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Cấm đi khỏi nơi cư trú . Đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm . Lịch sử hình thành và phát triển của Luật tố tụng hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về biện pháp bảo lĩnh . Giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám đến trước khi pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 1988 . Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 1988 đến trước khi pháp điển hóa lần thứ hai – Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 . 31 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2: BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2003 VÀ BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI . Biện pháp bảo lĩnh trong Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 2003 . Căn cứ và đối tượng áp dụng biện pháp bảo lĩnh . Thẩm quyền và thủ tục áp dụng biện pháp bảo lĩnh . Chủ thể bảo lĩnh và trách nhiệm pháp lý của các chủ thế . Hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp bảo lĩnh . Biện pháp bảo lĩnh trong Bộ luật tố tụng hình sự một số nước trên thế giới . Bộ luật tố tụng hình sự Cộng hòa liên bang Đức . Bộ luật tố tụng hình sự Liên bang Nga . Bộ luật tố tụng hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa . Bộ luật tố tụng hình sự Nhật Bản . 59 Chương 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẢO LĨNH TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ CÁC KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG . Thực trạng áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong tố tụng hình sự Việt Nam. Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong tố tụng hình sự . Một số tồn tại, hạn chế của việc áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong Luật tố tụng hình sự . Các kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp bảo lĩnh trong luật tố tụng hình sự Việt Nam . Kiến nghị về việc sửa đổi, bổ sung nội dung một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về biện pháp bảo lĩnh . 92 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nâng cao nhận thức, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ trong cơ quan tiến hành tố tụng, đảm bảo thực hiện đúng các quy định áp dụng biện pháp ngăn chặn . Nâng cao ý thức pháp luật của quần chúng nhân dân là điều kiện để đảm bảo quá trình áp dụng các biện pháp ngăn chặn . 113 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 116 PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự 2. BPNC : Biện pháp ngăn chặn 3. TAND : Tòa án nhân dân 4. TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao 5. THTT : Tiến hành tố tụng 6. TTHS : Tố tụng hình sự 7. VKSND : Viện kiểm sát nhân dân 8. VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 2.1: Số người bị áp dụng các biện pháp ngăn chặn tại các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án trên toàn quốc từ năm 2008 đến năm 2013 69 Bảng 2.2: Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án tại Thành phố Hà Nội 71 Bảng 2.3: Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án tại quận Hoàng Mai 72 Bảng 2.4: Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án tại quận Cầu Giấy 73 Bảng 2.5: Tình hình áp dụng biện pháp bảo lĩnh của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án tại huyện Từ Liêm (cũ) 73 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tính cấp thiết của đề tài Trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự (TTHS), các biện pháp ngăn chặn (BPNC) chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Bởi lẽ các BPNC là công cụ hữu hiệu giúp cơ quan tiến hành tố tụng (THTT) ngăn chặn kịp thời những hành vi nguy hiểm cho xã hội, ngăn ngừa bị can, bị cáo tiếp tục phạm tội, trốn tránh pháp luật hoặc có hành động gây cản trở cho việc điều tra, truy tố, xét xử cũng như để đảm bảo thi hành án. Pháp luật TTHS Việt Nam quy định BPNC gồm có: Bắt, tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh, đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm. Bắt, tạm giữ, tạm giam là những biện pháp mang tính cưỡng chế rất nghiêm khắc, có tính tước đoạt tự do của bị can, bị cáo. Thực tiễn tổng kết các BPNC ở nước ta trong những năm qua cho thấy các biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam được áp dụng phổ biến trong các vụ án hiǹ h sự . Theo phân tích của Vụ 4 – Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC), năm 2013 các cơ quan chức năng bắt, tạm giữ về hình sự 39.175 trường hợp (tăng 0,76% so với năm 2012), đã giải quyết 38.109 trường hợp, trong đó, xử lý hình sự 36.861 người tương đương tỷ lệ 96,73% (tăng 0,73% so với cùng kỳ năm 2012). Tổng số người bị tạm giam năm 2012 là 95.304 người, nhưng năm 2013 còn 94.228 người (giảm 1,13%), trong đó xử lý hình sự 47.708 người với tỷ lệ là 50,53% (giảm 2,16% so với cùng kỳ năm 2012). Áp dụng các biện pháp tạm giữ, tạm giam là cần thiết, tuy nhiên, nếu như các cơ quan tiến hành tố tụng lạm dụng việc tạm giữ, tạm giam không những làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của công dân đã được Hiến pháp ghi nhận, mà còn làm giảm lòng tin của quần chúng nhân dân đối với Nhà nước nếu như để lọt người phạm tội ngoài vòng pháp luật. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Điều 20 Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: 1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của TAND, quyết định hoặc phê chuẩn của VKSND, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt, giam, giữ người do luật định [36]. Quy định này của Hiến pháp đã đ ảm bảo công dân không bị áp dụng BPNC một cách tùy tiện. Trong nhiều trường hợp, nếu Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án xét thấy không cần thiết phải áp dụng các biện pháp mạnh trên thì phải thay đổi ngay BPNC khác có tính ít nghiêm khắc hơn, như thế thể hiện sự tự tin trong nhận thức, dám nghĩ, dám làm của người THTT, vừa tạo dựng được niềm tin của nhân dân đối với chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Mặt khác , tinh thần của Nghi ̣quyế t số 08 ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về mô ̣t số nhiê ̣m vu ̣ tro ̣ng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới ; Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 25/04/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiê ̣n hê ̣ thố ng pháp luâ ̣t Viê ̣t Nam đế n năm2010, đinh ̣ hướng đế n năm 2020; và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về Chiế n lươ ̣c cả i cách tư pháp năm 2020 chỉ rõ nô ̣i dung “Xác định rõ căn cứ tạm giam; hạn chế việc áp dụng biện pháp tạm giam đối với một số loại tội phạm; thu hẹp đối tượng người có thẩm quyền quyết định việc áp dụng các biện pháp tạm giam…”[5] lại càng thể hiện rõ hơn quyết tâm của Đảng và Nhà nước ta trong việc hạn chế áp dụng các BPNC có tính nghiêm khắc nói chung và hạn chế, thay thế áp dụng biện pháp tạm giam nói riêng, nhằm bảo đảm yêu 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm gắn với việc bảo vệ quyền con người, quyền tự do, dân chủ của công dân. Cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh, đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm được xem là các biện pháp có tính ít nghiêm khắc và được các cơ quan THTT áp dụng để thay thế biện pháp tạm giữ, tạm giam khi các cơ quan này xét thấy không cần thiết phải tạm giữ, tạm giam nhưng vẫn cần thiết phải ngăn chặn, phòng ngừa bị can, bị cáo tiếp tục phạm tội. Trong các biện pháp này thì bảo lĩnh là một biện pháp đảm bảo mục đích trên.