Thực trạng ngoại ký sinh trùng ở chó tại Hà Nội và phác đồ trị Demodex canis

Luận văn nghiên cứu thực trạng nhiễm ngoại ký sinh trùng ở chó tại Hà Nội và phương pháp thử nghiệm điều trị bệnh ghẻ do Demodex canis gây ra.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nghĩa
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Như Quán
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực trạng nhiễm ngoại ký sinh trùng ở chó nuôi trên địa bàn thành phố Hà Nội và thử nghiệm điều trị bệnh do Demodex canis gây ra
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• Mục đích nghiên cứu
• Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. Chương 1: Tổng quan tài liệu
• 1.1. Tìm hiểu điều kiện tự nhiên
• 1.2. Tìm hiểu tình hình nuôi chó trên địa bàn tỉnh Hà Nội
• 1.3. Đặc điểm của một số ngoại ký sinh
• 1.3.1. Bệnh ghẻ tai do Otodectes cynotis
• 1.3.2. Bệnh ghẻ do Sarcoptes
• 1.3.3. Một số hiểu biết chung về bệnh do Demodex canis
• 1.3.3.1. Hình thái và cấu tạo Demodex canis
• 1.3.3.2. Bệnh do Demodex canis gây ra trên chó
• 1.3.3.3. Đặc điểm dịch tễ
• 1.4. Những nghiên cứu về phòng trị bệnh do Demodex canis gây ra trên chó
• 2. Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 2.1. Đối tượng, vật liệu và địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh ở chó đưa đến khám tại phòng mạch
• 2.2.2. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh do Demodex canis gây ra trên chó
• 2.2.3. Mô tả triệu chứng lâm sàng của chó do Demodex canis gây ra
• 2.2.4. Kết quả thử nghiệm điều trị
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp theo dõi và thu thập thông tin
• 2.3.2. Phương pháp kiểm tra và lấy mẫu trên da
• 2.3.3. Phương pháp quan sát, đánh giá vùng da tổn thương
• 2.3.4. Phương pháp phân loại loài Demodex
• 2.3.5. Phương pháp phân loại giống chó nội và chó ngoại
• 2.3.6. Phương pháp phân loại nhóm lông dài và ngắn ở chó
• 2.3.7. Phương pháp đánh giá mức độ gây bệnh do Demodex canis gây ra trên chó qua triệu chứng lâm sàng
• 2.3.8. Mùa vụ trong năm
• 2.3.9. Quy định lứa tuổi chó
• 2.3.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.11. Phác đồ điều trị
• 3. Chương 3: Kết quả và thảo luận
• 3.1. Tình hình mắc bệnh ở chó đưa đến khám tại trung tâm
• 3.1.1. Tình hình mắc bệnh chung
• 3.1.2. Tình hình mắc bệnh ngoài da
• 3.2. Tình hình mắc bệnh do Demodex canis gây ra trên chó
• 3.2.1. Xác định thành phần loài
• 3.2.2. Tỷ phần mắc bệnh theo lứa tuổi
• 3.2.3. Tỷ lệ mắc bệnh theo tính biệt
• 3.2.4. Tỷ lệ mắc bệnh theo nguồn gốc
• 3.2.5. Tỷ lệ mắc bệnh theo kiểu lông
• 3.2.6. Tỷ lệ mắc bệnh theo các tháng
• 3.2.7. Tỷ lệ vị trí vùng da nhiễm Demodex canis trên cơ thể chó nuôi nhiễm bệnh
• 3.3. Mô tả triệu chứng lâm sàng của chó mắc bệnh do Demodex canis gây ra
• 3.4. Kết quả thử nghiệm điều trị
• Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh Demodex canis và ký sinh trùng gây bệnh

Bệnh Demodex canis ở chó, thường được gọi là bệnh ghẻ Demodex hay viêm da Demodex, là một bệnh ngoài da phổ biến do sự tăng sinh mất kiểm soát của một loại ký sinh trùng vi thể. Tác nhân chính gây bệnh là ve Demodex canis, một loài mò thuộc lớp nhện, ký sinh tự nhiên trong nang lông và tuyến bã nhờn của hầu hết các loài chó khỏe mạnh. Ở trạng thái bình thường, số lượng nhỏ của loài ký sinh trùng này không gây hại. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch của chó bị suy giảm do di truyền, bệnh tật, stress hoặc dinh dưỡng kém, chúng sẽ sinh sôi nhanh chóng, gây ra các tổn thương da nghiêm trọng. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, bệnh không lây truyền trực tiếp giữa những con chó trưởng thành khỏe mạnh, nhưng có thể truyền từ chó mẹ sang chó con trong vài ngày đầu đời qua tiếp xúc trực tiếp. Việc hiểu rõ về tác nhân gây bệnh và cơ chế phát sinh là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả, giúp phục hồi sức khỏe làn da và bộ lông cho thú cưng.

1.1. Tìm hiểu về ve Demodex canis ký sinh trùng trên da chó

Ve Demodex canis là một loại ký sinh trùng trên da chó có hình dạng giống điếu xì gà, kích thước rất nhỏ và chỉ có thể quan sát được dưới kính hiển vi. Vòng đời của chúng hoàn toàn diễn ra trên cơ thể vật chủ, kéo dài từ 20-35 ngày, bao gồm các giai đoạn: trứng, ấu trùng, tiền nhộng, nhộng và trưởng thành. Chúng sống trong nang lông, ăn các tế bào da chết và chất nhờn. Ngoài D. canis là loài phổ biến nhất, nghiên cứu của Nguyễn Thị Nghĩa (2018) tại Hà Nội còn xác định hai loài khác là D. injai (thân dài, mảnh) và D. cornei (thân ngắn) cũng có khả năng gây bệnh. Sự hiện diện của các loài này cho thấy tính đa dạng của tác nhân gây bệnh và yêu cầu chẩn đoán chính xác để có hướng điều trị phù hợp.

1.2. Vai trò của hệ miễn dịch của chó trong việc phát bệnh

Yếu tố quyết định việc Demodex canis có gây bệnh hay không chính là tình trạng của hệ miễn dịch của chó. Ở những con chó khỏe mạnh, hệ miễn dịch kiểm soát hiệu quả số lượng mò ở mức thấp. Tuy nhiên, bệnh thường bùng phát ở chó non dưới 18 tháng tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, hoặc ở chó trưởng thành bị suy giảm miễn dịch do các bệnh lý khác (như suy giáp, hội chứng Cushing), hoặc do sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch. Một số giống chó được cho là có yếu tố bệnh ngoài da di truyền ở chó, khiến chúng nhạy cảm hơn với bệnh Demodex. Do đó, việc tăng cường đề kháng cho chó thông qua dinh dưỡng và chăm sóc hợp lý đóng vai trò then chốt trong cả phòng ngừa và hỗ trợ điều trị.

II. Nhận biết thực trạng chó bị ghẻ Demodex qua các dấu hiệu

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu lâm sàng của bệnh ghẻ Demodex là cực kỳ quan trọng để ngăn chặn bệnh tiến triển nặng và lan rộng. Bệnh có hai thể biểu hiện chính: khu trú và toàn thân. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Nghĩa (2018) trên địa bàn Hà Nội, bệnh do Demodex canis chiếm tới 39,82% tổng số ca bệnh ngoài da, cho thấy đây là một thực trạng đáng báo động. Các triệu chứng ban đầu thường không điển hình, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nấm da hoặc dị ứng khác. Biểu hiện phổ biến nhất là tình trạng chó bị rụng lông thành từng mảng tròn, không đều, da có thể ửng đỏ hoặc không. Chó có thể không có biểu hiện ngứa hoặc ngứa rất ít ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển sang thể toàn thân hoặc có nhiễm trùng thứ phát, các triệu chứng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn, bao gồm ngứa ngáy, mẩn đỏ, da dày lên, đóng vảy và có mùi hôi. Việc quan sát kỹ lưỡng và đưa chó đến cơ sở thú y ngay khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp chẩn đoán sớm và tăng hiệu quả điều trị.

2.1. Phân biệt thể Demodex khu trú và Demodex toàn thân

Bệnh ghẻ Demodex được phân loại thành hai thể chính. Thể Demodex khu trú (Localized Demodicosis) là dạng nhẹ, thường gặp ở chó non. Biểu hiện là một vài mảng rụng lông nhỏ (dưới 5 mảng), thường xuất hiện ở mặt, quanh mắt và chân trước. Khoảng 90% các trường hợp này có thể tự khỏi khi hệ miễn dịch của chó con trưởng thành. Ngược lại, thể Demodex toàn thân (Generalized Demodicosis) là tình trạng nghiêm trọng hơn, với nhiều mảng rụng lông lan rộng khắp cơ thể, hoặc toàn bộ một vùng lớn như đầu hoặc chân. Thể này thường không tự khỏi và cần can thiệp điều trị tích cực. Nghiên cứu tại Hà Nội cho thấy tỷ lệ chó mắc bệnh ở thể toàn thân chiếm tới 57,77%, cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh trong thực tiễn.

2.2. Triệu chứng chó bị rụng lông ngứa ngáy và vảy gàu

Triệu chứng đặc trưng nhất của bệnh là chó bị rụng lông. Các mảng rụng lông thường có hình tròn, da ở vùng đó có thể có màu xám xanh hoặc đỏ ửng. Kèm theo đó là sự xuất hiện của vảy gàu, da khô. Ban đầu, chó có thể không ngứa, nhưng khi vi khuẩn cơ hội xâm nhập (nhiễm trùng thứ phát), tình trạng viêm da ở chó sẽ trở nên nặng hơn. Lúc này, da sẽ xuất hiện mụn mủ, chảy dịch, gây ngứa ngáy, mẩn đỏ dữ dội. Chó sẽ gãi, cắn liên tục vào vùng da tổn thương, làm tình trạng viêm nhiễm lan rộng, da dày lên, nhăn nheo và có mùi hôi tanh khó chịu. Nếu không được điều trị, bệnh có thể dẫn đến suy nhược toàn thân.

III. Hướng dẫn các phương pháp chẩn đoán bệnh Demodex ở chó

Chẩn đoán chính xác bệnh Demodex canis ở chó là nền tảng cho một phác đồ điều trị thành công. Mặc dù các triệu chứng lâm sàng như rụng lông, viêm da có thể gợi ý về bệnh, nhưng chúng không đủ để đưa ra kết luận cuối cùng vì có thể trùng lặp với nhiều bệnh ngoài da khác. Chẩn đoán xác định đòi hỏi phải tìm thấy sự hiện diện của ký sinh trùng Demodex canis thông qua các kỹ thuật xét nghiệm chuyên khoa. Phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất là kiểm tra mẫu da dưới kính hiển vi. Quá trình này không chỉ xác nhận sự tồn tại của mò mà còn giúp đánh giá mật độ của chúng (số lượng ấu trùng, nhộng, con trưởng thành), từ đó tiên lượng mức độ nặng nhẹ của bệnh. Việc thực hiện xét nghiệm da chó bởi các bác sĩ thú y có kinh nghiệm đảm bảo kết quả chính xác, tránh việc điều trị sai hướng gây tốn kém thời gian, chi phí và ảnh hưởng đến sức khỏe của chó.

3.1. Kỹ thuật cạo vảy da soi kính hiển vi để chẩn đoán

Phương pháp tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán ghẻ Demodex là cạo vảy da soi kính hiển vi. Kỹ thuật này yêu cầu bác sĩ thú y dùng dao cạo chuyên dụng cạo một lớp da sâu ở rìa vùng tổn thương. Mẫu cạo phải đủ sâu để làm rớm máu mao mạch, vì mò Demodex sống sâu trong nang lông. Mẫu bệnh phẩm sau đó được đặt lên lam kính, nhỏ thêm dầu khoáng (dầu parafin) và soi dưới kính hiển vi ở độ phóng đại thấp (x10, x40). Việc tìm thấy một số lượng lớn mò ở các giai đoạn phát triển khác nhau sẽ khẳng định chẩn đoán. Đây là một thủ thuật nhanh chóng, ít xâm lấn và mang lại kết quả có độ tin cậy cao.

3.2. Tầm quan trọng của việc xét nghiệm da chó sớm

Việc tiến hành xét nghiệm da chó ngay khi có những dấu hiệu nghi ngờ đầu tiên là vô cùng quan trọng. Chẩn đoán sớm giúp phân biệt bệnh Demodex canis ở chó với các bệnh lý khác như nấm, nhiễm khuẩn, hoặc ghẻ Sarcoptes (loại ghẻ gây ngứa dữ dội và có khả năng lây sang người). Điều trị sớm khi bệnh còn ở thể khu trú sẽ dễ dàng, nhanh chóng và ít tốn kém hơn rất nhiều so với khi bệnh đã chuyển sang thể toàn thân. Hơn nữa, việc xác định sớm nguyên nhân giúp lựa chọn đúng loại thuốc trị ghẻ Demodex, tránh việc sử dụng kháng sinh hoặc thuốc chống nấm không cần thiết, giảm nguy cơ kháng thuốc và các tác dụng phụ không mong muốn.

IV. Top phác đồ điều trị Demodex canis hiệu quả từ chuyên gia

Điều trị bệnh Demodex canis ở chó đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ chặt chẽ theo phác đồ của bác sĩ thú y. Mục tiêu của điều trị không chỉ là tiêu diệt ký sinh trùng mà còn phải giải quyết tình trạng nhiễm trùng thứ phát, phục hồi hàng rào bảo vệ da và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Hiện nay, có nhiều phương pháp và loại thuốc trị ghẻ Demodex hiệu quả. Các loại thuốc thế hệ mới thuộc nhóm Isoxazoline dạng uống hoặc nhỏ gáy đang được ưa chuộng vì tính an toàn, hiệu quả cao và tiện lợi. Bên cạnh đó, các phương pháp truyền thống như sử dụng Ivermectin cho chó hay dung dịch tắm chứa Amitraz vẫn còn được áp dụng trong một số trường hợp. Một phác đồ điều trị toàn diện thường kết hợp thuốc diệt ký sinh trùng, kháng sinh (nếu có nhiễm trùng da), và các biện pháp chăm sóc hỗ trợ như sử dụng sữa tắm trị viêm da và bổ sung dinh dưỡng. Sự lựa chọn phác đồ cụ thể phụ thuộc vào thể trạng, tuổi, giống chó và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

4.1. Sử dụng thuốc trị ghẻ Demodex thế hệ mới Bravecto Nexgard

Các loại thuốc thuộc nhóm Isoxazoline như Fluralaner (Bravecto), Afoxolaner (Nexgard), và Sarolaner (Simparica) đã tạo ra một cuộc cách mạng trong điều trị ghẻ Demodex. Những loại thuốc này thường ở dạng viên nhai có mùi vị hấp dẫn, dễ sử dụng. Chúng có tác dụng toàn thân, tiêu diệt mò Demodex một cách hiệu quả và kéo dài. Luận văn của Nguyễn Thị Nghĩa (2018) đã thực hiện thử nghiệm điều trị bằng Bravecto và cho thấy hiệu quả rất cao. Ưu điểm của nhóm thuốc này là tác dụng nhanh, an toàn cho hầu hết các giống chó (kể cả những giống nhạy cảm với Ivermectin) và liệu trình sử dụng tiện lợi (1-3 tháng/lần), giúp giảm thiểu căng thẳng cho cả chủ nuôi và thú cưng.

4.2. Các loại thuốc truyền thống Ivermectin cho chó và Amitraz

Trước khi có các thuốc thế hệ mới, Ivermectin cho chó dạng uống hàng ngày và dung dịch Amitraz dùng để tắm hoặc bôi là những lựa chọn phổ biến. Ivermectin có hiệu quả nhưng cần sử dụng với liều lượng chính xác và theo dõi chặt chẽ do nguy cơ gây độc thần kinh, đặc biệt trên các giống chó chăn cừu (Collie, Shepherd). Amitraz là một loại thuốc diệt côn trùng mạnh, thường dùng dưới dạng dung dịch để tắm cho chó hàng tuần. Tuy nhiên, phương pháp này khá tốn công, có thể gây ra một số tác dụng phụ như an thần, và không phù hợp cho những con chó có vết thương hở rộng.

4.3. Vai trò của sữa tắm trị viêm da trong phác đồ điều trị

Việc sử dụng sữa tắm trị viêm da là một phần không thể thiếu trong phác đồ. Các loại sữa tắm chứa hoạt chất như Chlorhexidine (kháng khuẩn) và Miconazole/Ketoconazole (kháng nấm) giúp làm sạch da, loại bỏ vảy gàu, kiểm soát nhiễm trùng thứ phát và giảm mùi hôi. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Nghĩa (2018) đã sử dụng sữa tắm Malaseb trong phác đồ điều trị. Tắm gội thường xuyên (2-3 lần/tuần) không chỉ hỗ trợ điều trị viêm da ở chó mà còn giúp làm dịu da, giảm ngứa và tạo điều kiện cho da và lông tái tạo tốt hơn.

V. Bí quyết chăm sóc và phòng bệnh Demodex canis tái phát

Việc điều trị thành công bệnh Demodex canis ở chó không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ hết ký sinh trùng. Giai đoạn chăm sóc hậu điều trị và áp dụng các biện pháp phòng ngừa tái phát đóng vai trò cực kỳ quan trọng, đặc biệt với những con chó có cơ địa nhạy cảm hoặc có yếu tố di truyền. Trọng tâm của việc phòng ngừa là duy trì một hệ miễn dịch của chó khỏe mạnh. Điều này có thể đạt được thông qua một chế độ dinh dưỡng cân bằng, môi trường sống sạch sẽ, ít căng thẳng và quản lý tốt sức khỏe tổng thể. Việc chăm sóc chó bị bệnh ngoài da đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ đúng hướng dẫn. Cần đảm bảo chó được cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết để tái tạo da và lông, đồng thời tránh các yếu tố có thể gây suy giảm miễn dịch, từ đó giảm thiểu nguy cơ bệnh bùng phát trở lại. Một kế hoạch phòng bệnh Demodex hiệu quả là sự kết hợp giữa dinh dưỡng, vệ sinh và theo dõi sức khỏe định kỳ.

5.1. Chế độ dinh dưỡng cho chó rụng lông giúp phục hồi da

Một chế độ dinh dưỡng cho chó rụng lông và da yếu cần được đặc biệt chú trọng. Cần cung cấp thức ăn chất lượng cao, giàu protein để xây dựng lại cấu trúc da và lông. Bổ sung các axit béo thiết yếu như Omega-3 và Omega-6 (có trong dầu cá, dầu hoa anh thảo) đã được chứng minh là có tác dụng giảm viêm, cải thiện chức năng hàng rào bảo vệ da và giúp lông bóng mượt. Các vitamin và khoáng chất như Vitamin E, Kẽm và Biotin cũng rất cần thiết cho quá trình phục hồi da. Tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để lựa chọn loại thức ăn hoặc thực phẩm chức năng phù hợp nhất với tình trạng của chó.

5.2. Cách tăng cường đề kháng cho chó để phòng bệnh Demodex

Để tăng cường đề kháng cho chó, cần chú ý đến nhiều yếu tố. Đầu tiên, đảm bảo tiêm phòng và tẩy giun định kỳ để loại bỏ các gánh nặng bệnh tật khác. Thứ hai, tạo một môi trường sống thoải mái, giảm thiểu stress (tránh thay đổi môi trường đột ngột, tiếng ồn lớn). Thứ ba, cho chó vận động thể chất đều đặn để nâng cao sức khỏe tổng thể. Cuối cùng, duy trì vệ sinh cơ thể và khu vực sống sạch sẽ để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm cơ hội. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh chính là vũ khí tốt nhất để phòng bệnh Demodex một cách tự nhiên và bền vững.

VI. Kết luận và định hướng tương lai điều trị Demodex canis

Bệnh Demodex canis ở chó là một bệnh lý da liễu phức tạp, có liên quan mật thiết đến tình trạng miễn dịch của vật chủ. Các nghiên cứu thực trạng tại Việt Nam, điển hình là công trình của Nguyễn Thị Nghĩa (2018), đã cho thấy tỷ lệ mắc bệnh khá cao, đặc biệt ở chó ngoại và chó dưới một tuổi, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách. Sự ra đời của các loại thuốc thế hệ mới đã mang lại những tiến bộ vượt bậc, giúp quá trình điều trị trở nên an toàn, hiệu quả và tiện lợi hơn. Tuy nhiên, việc điều trị thành công không chỉ dựa vào thuốc mà còn cần một chiến lược toàn diện, bao gồm cả việc quản lý nhiễm trùng thứ phát và tăng cường sức đề kháng cho chó. Tương lai của việc kiểm soát căn bệnh này nằm ở việc kết hợp các phác đồ điều trị tiên tiến với các biện pháp phòng ngừa chủ động, đặc biệt là các nghiên cứu sâu hơn về yếu tố di truyền để có thể tư vấn và sàng lọc cho các giống chó có nguy cơ cao.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu điều trị Demodex tại Việt Nam

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Nghĩa (2018) tại Hà Nội đã cung cấp những dữ liệu quý giá. Kết quả cho thấy, trong số các bệnh ngoài da, ghẻ Demodex chiếm tỷ lệ cao nhất (39,82%). Chó ngoại có tỷ lệ mắc cao hơn chó nội (80% so với 20%), và chó dưới 1 tuổi là nhóm nguy cơ cao nhất (55,55%). Đặc biệt, thử nghiệm lâm sàng sử dụng phác đồ có Bravecto (Fluralaner) đã cho thấy hiệu quả điều trị cao. Những kết quả này khẳng định tính hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện đại và cung cấp cơ sở khoa học để các phòng khám thú y tại Việt Nam áp dụng các phác đồ cập nhật, hiệu quả nhất.

6.2. Triển vọng phòng ngừa bệnh ngoài da di truyền ở chó

Một trong những định hướng quan trọng trong tương lai là tập trung vào việc phòng ngừa bệnh ngoài da di truyền ở chó. Vì bệnh Demodex thể toàn thân ở chó non được cho là có yếu tố di truyền, việc xác định các gen liên quan có thể giúp phát triển các xét nghiệm sàng lọc. Điều này cho phép các nhà nhân giống đưa ra quyết định có trách nhiệm, không cho những cá thể mang gen lỗi sinh sản, từ đó giảm dần tỷ lệ mắc bệnh trong các thế hệ sau. Bên cạnh đó, việc tư vấn cho chủ nuôi các giống chó có nguy cơ cao về các biện pháp phòng bệnh Demodex chủ động, như theo dõi sức khỏe da liễu định kỳ và tối ưu hóa hệ miễn dịch, sẽ góp phần kiểm soát căn bệnh này một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu dịch bệnh thú y đô thị, các bệnh lý do ngoại ký sinh trùng trên chó nuôi luôn chiếm một tỷ trọng đáng kể và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi. Theo số liệu khảo sát thực tế tại các phòng khám thú y trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhóm bệnh ký sinh trùng chiếm tới 22,69% trong tổng số 895 ca bệnh được tiếp nhận thăm khám, trong đó bệnh do mò bao lông Demodex spp. chiếm tỷ lệ cao nhất với 39,82% tổng số các ca bệnh ngoài da. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe thú cưng, đặc biệt trong bối cảnh các giống chó cảnh nhập ngoại đang ngày càng gia tăng về số lượng.

Nghiên cứu này tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát và điều trị căn bệnh xà mâu do mò bao lông Demodex canis gây ra trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm của miền Bắc Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm việc khảo sát đặc điểm dịch tễ học lâm sàng của bệnh, xác định thành phần loài mò bao lông gây hại, phân tích các yếu tố nguy cơ liên quan đến lứa tuổi, tính biệt, nguồn gốc giống và kiểu lông, đồng thời thử nghiệm đánh giá hiệu quả của phác đồ điều trị đột phá sử dụng hoạt chất Fluralaner.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên 895 cá thể chó được đưa đến thăm khám và điều trị tại Trung tâm chẩn đoán và điều trị thú y đa khoa IVET Center Hà Nội trong khoảng thời gian 12 tháng, từ tháng 09/2016 đến tháng 09/2017. Về mặt ý nghĩa thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học chuẩn xác, hỗ trợ các bác sĩ thú y nâng cao tỷ lệ chẩn đoán đúng và xác lập phác đồ điều trị tối ưu, giúp rút ngắn thời gian điều trị từ 8-12 tuần xuống còn 2-4 tuần và giảm thiểu tối đa nguy cơ tái phát bệnh trên đàn chó nuôi tại các đô thị lớn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết dịch tễ học ký sinh trùng thú y và mô hình tương tác bệnh học giữa ký chủ, tác nhân ký sinh và môi trường sống. Hệ thống lý thuyết tiếp cận bản chất sinh học của lớp nhện (Acari), đặc biệt là phân bộ mò bao lông ký sinh chuyên biệt trong nang lông và tuyến bã nhờn của động vật có vú. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết miễn dịch học da liễu nhằm giải thích cơ chế bùng phát bệnh khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể vật chủ bị suy giảm, dẫn đến sự tăng sinh mất kiểm soát của ký sinh trùng và phản ứng quá mẫn của mô da.

Mô hình nghiên cứu dược lý học hiện đại cũng được ứng dụng để phân tích cơ chế tác động của nhóm hoạt chất Isoxazoline thế hệ mới. Các khái niệm chính được sử dụng xuyên suốt bao gồm:

• Mò bao lông (Demodex canis): Ngoại ký sinh trùng hình giun nhỏ li ti, có 4 đôi chân ngắn ở phần ngực, ký sinh sâu trong nang lông và tuyến nhờn của chó.
• Bệnh ghẻ Demodex thể cục bộ (Localized Demodicosis): Dạng tổn thương giới hạn ở một vài vị trí như vùng quanh mắt, mặt, hoặc chi trước với diện tích tổn thương dưới 50% bề mặt da cơ thể.
• Bệnh ghẻ Demodex thể toàn thân (Generalized Demodicosis): Dạng tổn thương lan rộng trên 50% diện tích bề mặt da, thường đi kèm với tình trạng viêm da mủ sâu và nhiễm khuẩn thứ phát.
• Phản ứng ức chế thần kinh thụ thể GABA và Glutamate: Cơ chế phong tỏa các kênh ion chloride dẫn truyền thần kinh trên ký sinh trùng, gây co giật cơ và tiêu diệt tác nhân gây bệnh một cách chọn lọc.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ 895 ca bệnh tổng thể và 113 mẫu bệnh phẩm da chuyên sâu tại Trung tâm thú y IVET Center Hà Nội trong giai đoạn 12 tháng liên tục. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu lâm sàng có chủ đích trên các cá thể chó biểu hiện các triệu chứng tổn thương ngoài da như rụng lông, mẩn đỏ, ngứa ngáy, đóng vảy sừng hoặc viêm mủ. Cỡ mẫu 113 ca bệnh da liễu bảo đảm tính đại diện cao cho quần thể chó nuôi nội thành Hà Nội.

Quy trình xét nghiệm vi thể được thực hiện thông qua kỹ thuật cạo sâu lớp biểu bì tại vùng tiếp giáp giữa da lành và da bệnh cho đến khi rớm máu, sau đó cố định mẫu trên lam kính với dầu soi và kiểm tra trực tiếp dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10X và 40X. Phương pháp này được lựa chọn vì tính chính xác tuyệt đối trong việc định danh hình thái vi thể của mò bao lông, phân biệt rõ Demodex canis thân dày với Demodex injai thân dài và Demodex cornei thân ngắn. Toàn bộ số liệu dịch tễ học và kết quả điều trị được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm máy tính nhằm xác định mối tương quan có ý nghĩa thống kê giữa các biến số độc lập với độ tin cậy đạt trên 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát tổng thể trên 895 ca chó bệnh cho thấy bệnh nội khoa chiếm tỷ lệ cao nhất với 32,29% (289 ca), tiếp theo là bệnh truyền nhiễm chiếm 29,60% (265 ca), nhóm bệnh ký sinh trùng chiếm 22,69% (203 ca), sản khoa chiếm 11,51% (103 ca) và ngoại khoa chiếm 3,91% (35 ca). Trong 113 ca mắc bệnh ngoài da, bệnh do Demodex spp. chiếm tỷ lệ áp đảo với 39,82% (45 ca), cao hơn đáng kể so với bệnh viêm da không rõ nguyên nhân (35,40%), bệnh nấm da (15,93%) và ghẻ Sarcoptes (8,85%).

Phân tích định danh thành phần loài trên 45 ca nhiễm mò bao lông ghi nhận sự hiện diện của loài Demodex canis trên toàn bộ 100% mẫu xét nghiệm. Trong đó, nhiễm đơn thuần Demodex canis chiếm 88,88% (40 ca), nhiễm ghép giữa Demodex canis và Demodex cornei chiếm 8,88% (4 ca), và nhiễm ghép giữa Demodex canis với Demodex injai chiếm 2,24% (1 ca). Dữ liệu này chứng minh Demodex canis là căn nguyên chủ đạo gây ra hội chứng viêm da mò bao lông tại Hà Nội.

Về phân bố dịch tễ học, độ tuổi chó dưới 1 tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 55,55% (25/45 ca), nhóm tuổi từ 1 đến 2 tuổi chiếm 33,33% (15/45 ca), trong khi chó trên 2 tuổi chỉ chiếm 11,12% (5/45 ca). Về nguồn gốc giống, chó ngoại nhập chiếm tỷ lệ mắc vượt trội lên tới 80,00% (36/45 ca), trong khi chó nội chỉ chiếm 20,00% (9/45 ca). Đặc điểm tính biệt và độ dài ngắn của lông không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với khả năng cảm nhiễm bệnh. Về biểu hiện lâm sàng, thể toàn thân chiếm ưu thế với 57,77% số ca bệnh, vị trí tổn thương tập trung nhiều nhất ở vùng đầu và chi trước chiếm 28,88%. Dữ liệu dịch tễ này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ tròn phân bố lứa tuổi và bảng tổng hợp tương quan nguồn gốc giống để làm nổi bật tính nhạy cảm của các nhóm vật nuôi.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm Demodex spp. ở mức 39,82% trong nghiên cứu này cao hơn rõ rệt so với các công bố quốc tế tại khu vực lân cận, như nghiên cứu của Chen tại Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ 13,31% hay khảo sát của Dongjie Cai ghi nhận 25,00%. Sự khác biệt này bắt nguồn từ điều kiện khí hậu đặc thù của miền Bắc Việt Nam với độ ẩm không khí thường xuyên ở mức cao và số ngày mưa trung bình 114 ngày mỗi năm. Môi trường nhiệt đới ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho hệ vi sinh vật trên da phát triển, làm suy yếu hàng rào biểu bì và kích thích sự bùng phát của mò bao lông.

Hiện tượng chó dưới 1 tuổi chiếm tới 55,55% số ca mắc được giải thích bởi sự chưa hoàn thiện của hệ thống miễn dịch tế bào lympho T ở giai đoạn non nớt. Đối với nhóm chó ngoại nhập chiếm 80,00% ca bệnh, nguyên nhân chính là do sự khó khăn trong việc thích nghi sinh thái khi nhập khẩu vào môi trường mới, cộng với áp lực thay đổi chủ nuôi và chế độ dinh dưỡng không phù hợp dẫn đến tình trạng căng thẳng kéo dài, làm sụt giảm sức đề kháng tự nhiên.

Về mặt bệnh học, sự tăng sinh sâu của Demodex canis phá hủy cấu trúc nang lông và tuyến bã nhờn, mở đường cho vi khuẩn cơ hội Staphylococcus sp. xâm nhập, gây nên tình trạng mưng mủ, áp-xe và lở loét hoại tử. Thử nghiệm điều trị bằng hoạt chất Fluralaner (Bravecto) đường uống phối hợp với kháng sinh Cephalexin và sữa tắm sát trùng Malaseb đã mang lại hiệu quả vượt bậc: 100% chó bệnh thuyên giảm triệu chứng lâm sàng nhanh chóng, vùng tổn thương tái tạo biểu bì tốt, lông mọc lại hoàn toàn và xét nghiệm cạo da đạt kết quả âm tính sau 2 đến 4 tuần can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả bệnh do ngoại ký sinh trùng và hạn chế tối đa thiệt hại do Demodex canis gây ra trên đàn chó nuôi, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Chuẩn hóa phác đồ điều trị chuyên sâu: Áp dụng liệu pháp đột phá sử dụng viên nhai chứa Fluralaner với liều lượng 25-56 mg/kg thể trọng cho 1 lần uống duy nhất, phát huy tác dụng bảo hộ liên tục trong 12 tuần. Phối hợp điều trị triệu chứng bằng kháng sinh Cephalexin liều 20-40 mg/kg thể trọng (2 lần/ngày trong 14 ngày đầu) nhằm tiêu diệt vi khuẩn kế phát, kết hợp tắm sữa tắm Malaseb tần suất 2-3 lần/tuần để sát trùng và loại bỏ vảy sừng. Mục tiêu đạt tỷ lệ khỏi bệnh lâm sàng 100% trong vòng 4 tuần đối với thể cục bộ và 8 tuần đối với thể toàn thân. Chủ thể thực hiện: Đội ngũ bác sĩ thú y lâm sàng tại các cơ sở khám chữa bệnh thú cảnh.
• Thiết lập quy trình sàng lọc và giám sát dịch tễ: Triển khai xét nghiệm cạo da định kỳ 3 tháng/lần đối với 100% cá thể chó cảnh ngoại nhập tại các phòng khám thú y, đặc biệt là nhóm chó dưới 12 tháng tuổi có biểu hiện rụng lông vùng mặt và kẽ móng chân. Thời gian thực hiện: Duy trì liên tục trong suốt quá trình nuôi dưỡng. Chủ thể thực hiện: Bác sĩ thú y phối hợp cùng chủ sở hữu thú cưng.
• Cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường và kiểm soát stress: Hướng dẫn người nuôi duy trì môi trường sống khô ráo, độ ẩm chuồng trại dưới 70%, bảo đảm thông thoáng gió vào mùa hè và giữ ấm vào mùa đông. Hạn chế tối đa việc sử dụng xà phòng có tính kiềm cao gây bào mòn lớp dầu bảo vệ da. Cung cấp khẩu phần ăn giàu axit béo thiết yếu Omega-3 và Omega-6 để tăng cường sức đề kháng biểu bì. Thời gian áp dụng: Thường xuyên quanh năm. Chủ thể thực hiện: Chủ nuôi và các cơ sở lưu trú thú cưng.
• Tăng cường công tác truyền thông và đào tạo chuyên môn: Tổ chức các hội thảo chuyên đề da liễu thú y thường niên và phát hành tài liệu hướng dẫn nhận biết bệnh ký sinh trùng cho cộng đồng nuôi thú cưng, đặt mục tiêu nâng cao nhận thức đúng đắn của trên 80% chủ nuôi tại khu vực đô thị trong vòng 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Chi cục Thú y thành phố, Hội đồng Thú y thú nhỏ và các hiệp hội bảo vệ động vật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Bác sĩ thú y lâm sàng và quản lý phòng khám thú cảnh: Khai thác tài liệu để cập nhật phác đồ điều trị chuẩn quốc tế với hoạt chất Isoxazoline thế hệ mới, tối ưu hóa quy trình chẩn đoán phân biệt các bệnh lý da liễu phức tạp, giúp nâng cao tỷ lệ chữa khỏi cho các ca bệnh xà mâu nặng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Thú y: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chính thống phục vụ công tác giảng dạy và học tập các học phần Ký sinh trùng thú y, Bệnh học ngoại khoa và Dược lý thú y; đồng thời kế thừa phương pháp nghiên cứu cạo da vi thể và phân tích dịch tễ học thực nghiệm.
• Chủ các trại nhân giống và kinh doanh chó cảnh: Tham khảo để xây dựng quy trình quản lý vệ sinh thú y, nhận diện sớm các nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên đàn chó giống ngoại nhập có giá trị kinh tế cao, từ đó chủ động phòng ngừa và bảo vệ nguồn gen thuần chủng.
• Người nuôi thú cưng tại các đô thị: Tiếp cận nguồn kiến thức khoa học chuẩn xác để hiểu rõ cơ chế gây bệnh, loại bỏ các quan niệm sai lầm về việc dùng hóa chất dân gian nguy hiểm cho da chó, từ đó có biện pháp chăm sóc, dinh dưỡng và đưa thú cưng đi khám kịp thời khi phát hiện dấu hiệu rụng lông ban đầu.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh ghẻ do Demodex canis ở chó có lây sang người hoặc các loài động vật khác không? Không. Mò bao lông Demodex canis là loài ký sinh trùng có tính đặc hiệu ký chủ rất cao, chỉ phát triển và gây bệnh trên loài chó. Mặc dù trên cơ thể người cũng có loài Demodex riêng biệt, nhưng Demodex canis hoàn toàn không có khả năng lây lan hay sinh sản trên biểu bì da người hoặc các loài vật nuôi khác trong gia đình.

Tại sao chó dưới 1 tuổi lại có tỷ lệ mắc bệnh Demodex cao vượt trội? Theo kết quả nghiên cứu, tỷ lệ mắc ở chó dưới 1 tuổi lên tới 55,55%. Nguyên nhân là do hệ thống miễn dịch lympho T của chó non chưa hoàn thiện, tạo điều kiện cho mò bao lông vốn tồn tại tự nhiên với số lượng ít trên nang lông nhân lên ồ ạt, dẫn đến bùng phát bệnh lâm sàng nghiêm trọng.

Độ dài của lông chó có ảnh hưởng đến nguy cơ nhiễm bệnh Demodex không? Không có sự khác biệt. Phân tích thống kê trên 45 ca bệnh cho thấy tỷ lệ mắc ở nhóm lông ngắn và nhóm lông dài là tương đương nhau. Mò Demodex canis ký sinh sâu bên trong nang lông và tuyến bã nhờn của lớp chân bì, do đó đặc điểm dài hay ngắn của thân lông phủ bên ngoài không quyết định nguy cơ cảm nhiễm.

Hoạt chất Fluralaner (Bravecto) có ưu điểm gì vượt trội so với các loại thuốc tiêm truyền thống? Fluralaner dạng viên nhai sở hữu cơ chế khóa chọn lọc các thụ thể GABA và Glutamate của ký sinh trùng, duy trì nồng độ diệt khuẩn ổn định trong máu tới 12 tuần chỉ với 1 liều duy nhất. Thuốc khắc phục hoàn toàn nhược điểm gây độc gan thận hay kích ứng thần kinh của phác đồ tiêm Ivermectin lặp lại nhiều lần.

Quy trình chẩn đoán xác định bệnh ghẻ Demodex chuẩn xác nhất tại phòng mạch là gì? Tiêu chuẩn vàng là phương pháp cạo sâu lớp da tại ranh giới giữa vùng tổn thương và da lành cho đến khi rớm máu mao mạch. Sau đó, mẫu cạo được dàn đều trên lam kính có nhỏ dầu khoáng và soi trực tiếp dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại 10X để phát hiện sự di động của các giai đoạn ấu trùng và trưởng thành.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập bức tranh toàn diện về dịch tễ học da liễu thú y tại Hà Nội qua khảo sát 895 ca bệnh, khẳng định Demodex spp. chiếm tỷ lệ cao nhất (39,82%) trong các bệnh lý ngoài da ở chó nuôi.
• Định danh chính xác 3 loài mò bao lông, trong đó Demodex canis giữ vai trò căn nguyên trung tâm với sự hiện diện trên 100% cá thể bệnh, bao gồm 88,88% nhiễm thuần chủng và 11,12% nhiễm ghép.
• Xác định hai yếu tố nguy cơ dịch tễ học then chốt: lứa tuổi non dưới 1 tuổi (chiếm 55,55%) và nguồn gốc ngoại nhập (chiếm 80,00%), trong khi tính biệt và kiểu lông không ảnh hưởng đến khả năng cảm nhiễm.
• Khẳng định hiệu lực vượt trội của phác đồ Fluralaner (Bravecto) kết hợp kháng sinh và sữa tắm Malaseb, đạt hiệu quả sạch ký sinh trùng 100% và tái tạo da hoàn hảo sau 2-4 tuần can thiệp.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực cho y văn thú y Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về phản ứng miễn dịch tế bào và cơ chế đề kháng trong khung thời gian 24 tháng tới.

Các bác sĩ thú y lâm sàng và cơ sở điều trị thú cưng hãy ứng dụng ngay phác đồ điều trị chuẩn hóa bằng Fluralaner để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho đàn thú nuôi đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trước kia chó mèo được thuần hóa với mục đích giúp quá trình săn bắn, trông coi gia súc, bảo vệ mùa màng,…ngày nay việc chăn nuôi chó mèo nhằm thực hiện các mục đích khác nhau: chó nghiệp vụ, chó cảnh, chó săn, chó giữ nhà và chó cung cấp làm thực phẩm. Do nhu cầu của xã hội, việc chăn nuôi chó ngày càng phát triển đã và đang mang lại nhiều lợi ích cho xã hội và người chăn nuôi. Do đó mà số lượng cũng như chủng loại các giống chó mèo không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, Vệt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa luôn thay đổi thất thường, nóng ẩm về mùa hè, lạnh về mùa đông, khiến cho những giống chó mèo mới nhập về và những chó mèo nội khi không kịp thích nghi với điều kiện thời tiết, giảm sức đề kháng sẽ rất dễ mắc bệnh về truyền nhiễm, nội khoa, ngoại khoa, ký sinh trùng,…Trong đó, bệnh ký sinh trùng, tuy không gây chết vật nuôi nhanh cũng như lan rộng trong đàn vật nuôi nhưng lại gây ảnh hướng lớn đến sức khỏe vật nuôi, ngoài ra bệnh ngoại ký sinh trùng còn gây ảnh hưởng đến vấn đề thẩm mỹ của thú cưng cũng như sự lây lan bệnh từ thú cưng sang người.

Ngoại ký sinh trùng và bệnh do chúng gây ra là rất phổ biến trong tất cả các loại vât nuôi nói chung và chó mèo cảnh nói riêng. Ngoại ký sinh trùng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh rối loạn chức năng da, gây viêm da trên đàn chó, mèo. Ngoại ký sinh trùng gây thiếu máu và rối loạn do phản ứng quá mẫn trên động vật non và những động vật bị suy nhược (Araujo et al. Bên cạnh đó, độc tố của ve có thể gây tê liệt trên chó và một số loài khác như mèo, ngựa, chim, bò sát và con người.

Trong quá trình hút máu, một số loài ve tiết ra chất độc thần kinh chứa trong nước bọt của chúng gây tê liệt cơ cấp tính trên động vật, có thể nói rằng đứng sau muỗi, ve được xem là một trong những ngành tiết túc đóng vai trò như một vector truyền bệnh hoạt động giống như virus: sốt Crimean-Congo, sốt Colorado và viêm não do ve truyền bệnh, bệnh Rocky Mountain spotted fever, Ehrlichiosis and Lyme do ve và bọ chét truyền bệnh, ve có thể truyền giun chỉ (Dirofilaria, Dipetalonema), xoắn khuẩn Borellia, vi khuẩn (Richkettsia, Pasteurella), nguyên bào (Hepatozoon, Coxiella). Rận có thể là trung gian truyền sán dây Dipylium canium, truyền bệnh thiếu máu, là vector truyền bệnh virus. Bọ chét là ký chủ trung gian truyền sán dây Dipylium canium, có thể truyền bệnh dịch hạch (Pasteurella pestis). Chó mèo 1 tiềm ẩn nhiều nguồn ngoại ký sinh trùng gây bệnh, mà chó lại được xem như người bạn đồng hành, sống thân thiết gần gũi với con người.

Chính vì vậy mà chúng tôi thực hiện đề tài: “ Thực trạng nhiễm ngoại ký sinh trùng ở chó nuôi trên địa bàn thành phố Hà Nội và thử nghiệm điều trị bệnh do Demodex canis gây ra”. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Tình hình nhiễm ngoại ký sinh trùng ở chó nuôi trên địa bàn tại Hà Nội - Thử nghiệm điều trị bệnh do Demodex canis gây ra tại Trung tâm điều trị thú y đa khoa IVET center Hà Nội. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI - Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học bổ sung và hoàn thiện thêm các nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ và bệnh học của bệnh do Demodex canis gây ra trên chó trong điều kiện chăn nuôi hiện nay ở Hà Nội. - Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng để chẩn đoán và phòng trị bệnh do Demodex canis gây ra, góp phần khống chế bệnh trong thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TÌM HIỂU ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN Về vị trí địa lý: Thành Phố Hà Nội nằm chếch về phía tây bắc của trung tâm vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội có vị trí từ 20°53' đến 21°23' vĩ độ Bắc và 105°44' đến 106°02' kinh độ Đông, tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình phía Nam, Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên phía Đông, Hòa Bình cùng Phú Thọ phía Tây. Hà Nội cách thành phố cảng Hải Phòng 120 km. Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, thành phố có diện tích 3.324,92 km2, nằm ở cả hai bên bờ sông Hồng, nhưng tập trung chủ yếu bên hữu ngạn.

Địa hình Hà Nội thấp dần theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông với độ cao trung bình từ 5 đến 20 mét so với mực nước biển. Nhờ phù sa bồi đắp, ba phần tư diện tích tự nhiên của Hà Nội là đồng bằng, nằm ở hữu ngạn sông Đà, hai bên sông Hồng và chi lưu các con sông khác. Phần diện tích đồi núi phần lớn thuộc các huyện Sóc Sơn, Ba Vì, Quốc Oai, Mỹ Đức, với các đỉnh núi cao như Ba Vì (1. Khu vực nội thành có một số gò đồi thấp, như gò Đống Đa, núi Nùng.

Thủ đô Hà Nội có bốn điểm cực là: + Cực Bắc là xã Bắc Sơn, huyện Sóc Sơn. + Cực Tây là xã Thuần Mỹ, huyện Ba Vì. + Cực Nam là xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức. + Cực Đông là xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm.

Về khí hậu: Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa về đầu mùa và có mưa phùn về nửa cuối mùa. Nằm về phía bắc của vành đai nhiệt đới, thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ mặt trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao. Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa một năm. Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa nóng, lạnh.

Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 28,1 °C. Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là mùa đông với nhiệt độ trung bình 18,6 °C. Trong khoảng thời gian này số 3 ngày nắng của thành phố xuống rất thấp, bầu trời thường xuyên bị che phủ bởi mây và sương, tháng 2 trung bình mỗi ngày chỉ có 1,8 giờ mặt trời chiếu sáng. Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 (mùa xuân) và tháng 10 (mùa thu), thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông.

Về dân số: Theo tổng cục thống kê năm 2015 trên 7 triệu người. Về kinh tế xã hội: Vị thế trung tâm kinh tế của Hà Nội đã được thiết lập từ rất lâu trong lịch sử. Tên những con phố như Hàng Bạc, Hàng Đường, Hang Than,. đã minh chứng cho điều này.

Tới thế kỷ gần đây, với sự phát triển mạnh mẽ của Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực Nam Bộ, Hà Nội chỉ còn giữ vị trí quan trọng thứ hai trong nền kinh tế Việt Nam. Sau một thời gian dài của thời kỳ bao cấp, từ đầu thập niên 1990, kinh tế Hà Nội bắt đầu ghi nhận những bước tiến mạnh mẽ. Tốc độ tăng trưởng GDP (Tổng Sản Phẩm Quốc Nội) bình quân của thành phố thời kỳ 1991–1995 đạt 12,52%, thời kỳ 1996–2000 là 10,38%. Từ năm 1991 tới 1999, GDP bình quân đầu người của Hà Nội tăng từ 470 USD lên 915 USD, gấp 2,07 lần so với trung bình của Việt Nam.

Theo số liệu năm 2010, GDP của Hà Nội chiếm 12,73% của cả quốc gia và khoảng 41% so với toàn vùng Đồng bằng sông Hồng. Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2011, Hà Nội xếp ở vị trí thứ 36/63 tỉnh thành. Năm 2012, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Hà Nội xếp thứ 51/63 tỉnh thành. Kinh tế Hà Nội năm 2013 duy trì tăng trưởng so của cùng kỳ năm trước: Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng 8,25% so cùng kỳ năm trước.

Trong đó: Giá trị tăng thêm ngành nông lâm nghiệp thuỷ sản tăng 2,46%; Giá trị tăng thêm ngành công nghiệp, xây dựng tăng 7,57%; Giá trị tăng thêm ngành dịch vụ tăng 9,42%. Kinh tế Hà Nội năm 2014 duy trì tăng trưởng so của cùng kỳ năm trước: Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng 6,6%; vốn đầu tư phát triển trên địa bàn tăng 9,3%; tổng mức bán hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội tăng 10,2%; kim ngạch xuất khẩu tăng 9,8%,. TÌM HIỂU TÌNH HÌNH NUÔI CHÓ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ NỘI Hiện nay kinh tế nông nghiệp thành phố Hà Nội còn gặp nhiều khó khăn, bên cạnh đó đất nông nghiệp của một số các quận thuộc thành phố Hà Nội giảm, một số người dân không có nghề chuyên môn, nguy cơ không có việc làm tăng cao, chăn nuôi là cách lựa chọn tạo công ăn việc làm cho lao động nông nhàn. Nhận thức được 4 vấn đề này, Tp.

Hà Nội tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân để phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, nâng cao hiệu quả sản xuất khuyến khích phát triển mô hình kinh tế trang trại chất lượng trong đó có chăn nuôi chó, mèo. Nhưng vì điều kiện, người dân nuôi chó để giữ nhà, mèo để bắt chuột hoặc làm cảnh, để giải trí là chính. Tuy nhiên, có một số ngưòi đã đầu tư hàng trăm triệu đồng để phát triển chăn nuôi chó mèo. Như ông Nguyễn Văn Thành đã mở trang trại nuôi chó mèo ở khu công viên Yên Sở.

Ở 167 Trương Định có trại chó mèo cảnh (chuyên buôn bán, khám chữa bệnh, …) cho chó mèo của ông Nguyễn Bảo Sinh. Những trang trại này đã nắm được khoa học kĩ thuật và đã thuê những cán bộ thú y có chuyên môn về làm việc tại đó. Song số lượng mô hình chăn nuôi này còn quá ít. Phần lớn các hộ gia đình đều nuôi chó mèo theo mô hình nhỏ lẻ mang tính tập quán để phục vụ đời sống và tận dụng thức ăn trong gia đình.

Trình độ dân trí thấp, không am hiểu kĩ thuật gây khó khăn cho công tác quản lí giám sát dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Theo khai thác số liệu thống kê về chăn nuôi và phỏng vấn, khảo sát trực tiếp qua mấy năm gần đây cho thấy số lượng chó, mèo được nuôi trong gia đình có sự chênh lệch không đáng kể nhưng về về chất lượng con giống, thức ăn và mục đích nuôi là khác nhau, có nhiều sự chênh lệch giữa các giống chó mèo lai ngoại với nhau. Trong những năm trước người dân nuôi chó mèo chủ yếu là để giữ nhà, bắt chuột và lấy thịt nên chủ yếu là nuôi chó ta và mèo ta.