Luận văn thạc sĩ vnu ls bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng theo luật hôn nhân và gia đình năm 2000

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng theo luật hôn nhân và, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Phương Lan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Của Người Phụ Nữ Trong Quan Hệ Tài Sản Giữa Vợ Và Chồng Theo Luật Hôn Nhân Và Gia Đình Năm 2000
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 1.1. Khái niệm về quyền của người phụ nữ và bảo vệ quyền của người phụ nữ
• 1.1.1. Quyền của người phụ nữ
• 1.1.2. Bảo vệ quyền của người phụ nữ
• 1.1.3. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng
• 1.1.4. Đặc điểm và nội dung bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 1.1.5. Ý nghĩa của việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 2. CHƯƠNG 2: LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH NĂM 2000 VỚI VẤN ĐỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 2.1. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản giữa vợ và chồng
• 2.2. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản chung giữa vợ và chồng
• 2.3. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản riêng của vợ, chồng
• 2.4. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ thừa kế tài sản giữa vợ và chồng
• 2.4.1. Cơ sở pháp lý về quyền thừa kế tài sản giữa vợ và chồng
• 2.4.2. Điều kiện phát sinh quan hệ thừa kế giữa vợ với chồng
• 2.4.3. Các hình thức thừa kế tài sản giữa vợ với chồng theo quy định pháp luật hiện hành
• 2.5. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 2.5.1. Điều kiện phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 2.5.2. Quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 3.1. Một số vấn đề về tình trạng thực thi và bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng
• 3.1.1. Những kết quả đã đạt được
• 3.1.2. Một số tồn tại trong việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 3.2. Vài nét về áp dụng pháp luật bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng qua thực tiễn xét xử tại Nam Định
• 3.3. Một số biện pháp nhằm bảo vệ tốt hơn quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 3.3.1. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về hôn nhân và gia đình nói riêng
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống các cơ quan nhà nước, đặc biệt là các cơ quan tư pháp để bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ
• 3.3.3. Nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ Theo Luật Hôn Nhân 2000

Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 là một bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng. Luật này không chỉ ghi nhận quyền bình đẳng của phụ nữ mà còn tạo ra cơ sở pháp lý để thực hiện các quyền này trong thực tế. Quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản được quy định rõ ràng, giúp họ có thể tham gia vào các quyết định tài chính và sở hữu tài sản chung một cách công bằng.

1.1. Khái Niệm Quyền Phụ Nữ Trong Luật Hôn Nhân

Quyền của người phụ nữ trong Luật Hôn nhân và gia đình được hiểu là các quyền lợi mà họ được hưởng trong quan hệ tài sản với chồng. Điều này bao gồm quyền sở hữu tài sản riêng, quyền được chia tài sản chung và quyền thừa kế tài sản.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ

Bảo vệ quyền của người phụ nữ không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là vấn đề xã hội. Việc này giúp nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình và xã hội, đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ

Mặc dù Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã tạo ra nhiều cơ hội cho phụ nữ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực thi quyền của họ. Thực tế cho thấy, nhiều phụ nữ vẫn gặp khó khăn trong việc khẳng định quyền lợi của mình trong quan hệ tài sản với chồng.

2.1. Thực Trạng Vi Phạm Quyền Phụ Nữ

Nhiều phụ nữ vẫn bị xâm phạm quyền lợi trong quan hệ tài sản, dẫn đến tình trạng bất bình đẳng trong gia đình. Các hành vi như chiếm đoạt tài sản hoặc không chia sẻ tài sản chung vẫn diễn ra phổ biến.

2.2. Nguyên Nhân Của Các Vấn Đề Này

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự thiếu hiểu biết về pháp luật, cũng như các định kiến xã hội về vai trò của phụ nữ trong gia đình. Điều này dẫn đến việc nhiều phụ nữ không dám lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình.

III. Phương Pháp Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ Trong Quan Hệ Tài Sản

Để bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản, cần có những phương pháp và biện pháp cụ thể. Việc nâng cao nhận thức về quyền lợi của phụ nữ là rất quan trọng.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Pháp Luật

Giáo dục pháp luật cho phụ nữ về quyền lợi của họ trong quan hệ tài sản là cần thiết. Điều này giúp họ tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

3.2. Cải Thiện Cơ Chế Thực Thi Pháp Luật

Cần có các cơ chế thực thi pháp luật hiệu quả hơn để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ. Điều này bao gồm việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền của phụ nữ trong quan hệ tài sản.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ

Việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn là rất quan trọng để bảo vệ quyền của người phụ nữ. Các vụ án liên quan đến quyền tài sản của phụ nữ cần được xử lý công bằng và minh bạch.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tình Hình Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều phụ nữ vẫn chưa được bảo vệ quyền lợi một cách đầy đủ trong thực tế. Cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.2. Các Biện Pháp Cải Thiện

Cần có các biện pháp cải thiện như tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định tài chính và tạo ra các chương trình hỗ trợ cho phụ nữ trong việc bảo vệ quyền lợi của họ.

V. Kết Luận Về Bảo Vệ Quyền Phụ Nữ Trong Quan Hệ Tài Sản

Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một vấn đề quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và xã hội để đảm bảo quyền lợi của phụ nữ được thực thi.

5.1. Tương Lai Của Quyền Phụ Nữ

Tương lai của quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức xã hội và sự cải thiện trong hệ thống pháp luật.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền của phụ nữ, bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp luật và tăng cường giáo dục pháp luật cho phụ nữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một trong những trụ cột quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu bình đẳng giới thực chất trong đời sống gia đình và xã hội. Dù Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã khẳng định nguyên tắc bình đẳng tuyệt đối giữa vợ và chồng trong việc xác lập, chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản, song khoảng cách giữa quy định pháp luật thực định và thực tế thi hành vẫn còn rất lớn. Theo các số liệu khảo sát thực nghiệm do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc phối hợp cùng các cơ quan chức năng công bố, chỉ có khoảng 19,7% phụ nữ đứng tên độc lập và khoảng 22% đứng tên chung cùng chồng trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi tỷ lệ người chồng đứng tên một mình chiếm tới 44%.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề bất cập trong cơ chế bảo hộ quyền tài sản của người vợ, xuất phát từ các định kiến giới truyền thống và những lỗ hổng trong quy định pháp lý giai đoạn 2000 - 2013. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quyền con người và quyền bình đẳng giới của phụ nữ trong quan hệ tài sản; đánh giá toàn diện thực trạng áp dụng Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; phân tích thực tiễn xét xử các vụ việc hôn nhân gia đình trọng điểm tại địa bàn tỉnh Nam Định và một số tỉnh phía Bắc; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung khổ pháp lý và nâng cao hiệu lực thực thi. Công trình có ý nghĩa sâu sắc cả về mặt khoa học pháp lý lẫn giá trị thực tiễn, đóng góp các luận cứ xác đáng nhằm hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ phụ nữ được ghi nhận quyền sở hữu tài sản lên trên 50%, bảo đảm tối đa quyền lợi kinh tế chính đáng của người phụ nữ theo tinh thần Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của hai lý thuyết cốt lõi trong khoa học pháp lý hiện đại: Lý thuyết quyền con người gắn với Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ năm 1979 và Lý thuyết bình đẳng giới trong pháp luật dân sự. Theo tiếp cận của Công ước năm 1979, quyền của người phụ nữ là bộ phận cấu thành hữu cơ, không thể tách rời của quyền con người phổ quát, đòi hỏi nhà nước phải thiết lập cơ chế pháp lý bảo đảm phụ nữ có quyền bình đẳng tuyệt đối trong việc quản lý, sở hữu và định đoạt tài sản hôn nhân. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử về mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng kinh tế gia đình và cấu trúc quyền lực xã hội, khẳng định vị thế pháp lý của người vợ phụ thuộc trực tiếp vào mức độ bảo đảm quyền tài sản.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh 4 khái niệm pháp lý chủ đạo:

• Quyền tài sản của người phụ nữ trong quan hệ hôn nhân: Tập hợp các quyền năng pháp lý bao gồm chiếm hữu, sử dụng, định đoạt khối tài sản chung và bảo toàn tài sản riêng.
• Sở hữu chung hợp nhất của vợ chồng: Chế độ tài sản theo quy định tại Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Điều 219 Bộ luật Dân sự năm 2005, xác lập dựa trên thời điểm phát sinh và tính chất cộng đồng hôn nhân thay vì phụ thuộc vào mức đóng góp tài chính trực tiếp.
• Quyền đại diện giữa vợ và chồng: Phương thức thực hiện hành vi pháp lý được quy định tại Điều 24 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 nhằm bảo vệ quyền tự chủ của người vợ và an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thừa kế di sản hàng thứ nhất: Các chế định bảo đảm an sinh kinh tế cho người vợ khi hôn nhân chấm dứt do ly hôn hoặc do một bên qua đời.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng, kết hợp giữa dữ liệu pháp điển hóa và dữ liệu thực nghiệm xã hội học pháp luật. Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được tổng hợp từ Báo cáo Điều tra Gia đình Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng cục Thống kê phối hợp cùng Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc thực hiện trên cỡ mẫu quy mô toàn quốc hơn 4.000 hộ gia đình; kết quả Điều tra bình đẳng giới của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam; cùng hệ thống 120 bản án, quyết định giải quyết tranh chấp tài sản hôn nhân tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định và các cấp tòa án địa phương trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2013.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo khu vực địa lý nông thôn và thành thị được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cao, phản ánh chính xác sự phân hóa nhận thức và tập quán thực thi quyền tài sản của phụ nữ giữa các vùng sinh thái kinh tế. Các phương pháp phân tích luật học thực định, phân tích so sánh lịch sử (đối chiếu Bộ luật Hồng Đức, Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959, 1986 và 2000), phương pháp thống kê định lượng và tổng hợp quy nạp được triển khai bài bản. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp chỉ ra chính xác các xung đột pháp lý giữa Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 với Luật Đất đai năm 2003 và Bộ luật Dân sự năm 2005 trong suốt tiến trình 13 năm áp dụng luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm và thực tiễn xét xử đã làm sáng tỏ 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, tồn tại sự chênh lệch lớn về tỷ lệ đứng tên trên giấy tờ sở hữu tài sản có giá trị lớn giữa nam và nữ. Mặc dù khoản 2 Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị định số 70/2001/NĐ-CP đã quy định tài sản chung phải ghi tên cả hai vợ chồng, số liệu khảo sát của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc cho thấy tỷ lệ người chồng đứng tên một mình trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chiếm tới 44%, trong khi người vợ đứng tên riêng chỉ đạt 19,7% và cả hai vợ chồng cùng đứng tên chỉ đạt 22%. Tại khu vực nông thôn, tỷ lệ người vợ đứng tên đối với đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp chỉ đạt khoảng 15,8%, tạo ra rủi ro pháp lý rất lớn cho phụ nữ khi phát sinh tranh chấp hoặc ly hôn.

Thứ hai, nhận thức xã hội về quyền sở hữu tài sản chung có sự phân hóa sâu sắc giữa thành thị và nông thôn. Theo dữ liệu Điều tra bình đẳng giới, có tới 57,7% người dân thành thị đồng thuận rằng giấy tờ nhà đất phải đứng tên cả hai vợ chồng, trong khi tại khu vực nông thôn, tư tưởng trao toàn quyền quyết định và đứng tên tài sản cho người chồng vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến việc người phụ nữ bị tước đoạt quyền tiếp cận và kiểm soát nguồn vốn vay tín dụng.

Thứ ba, việc ghi nhận công sức đóng góp của phụ nữ làm công việc nội trợ chưa được định lượng rõ ràng trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Trong 53,7% cơ sở sản xuất kinh doanh tại đô thị có sự tham gia quản lý của người vợ, khi phát sinh tranh chấp phân chia tài sản, Tòa án các cấp thường gặp khó khăn trong việc đánh giá giá trị kinh tế của lao động gia đình so với thu nhập bằng tiền của người chồng, khiến tỷ lệ chia thực tế cho người vợ nhiều trường hợp bị giảm sút so với nguyên tắc chia đôi.

Thứ tư, xuất hiện nhiều kẽ hở trong cơ chế kiểm soát việc định đoạt tài sản giá trị lớn và quyền đại diện. Thực tiễn cho thấy nhiều trường hợp người chồng tự ý thế chấp, chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc định đoạt tài sản của người vợ khi người vợ bị suy giảm năng lực hành vi dân sự mà cơ chế giám sát theo Điều 59 và Điều 70 Bộ luật Dân sự năm 2005 không phát huy được hiệu quả ngăn chặn kịp thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ sự giao thoa phức tạp giữa tàn dư tư tưởng gia trưởng phong kiến và các khoảng trống pháp luật. Thói quen xác lập giao dịch bằng miệng, tặng cho quyền sử dụng đất không lập văn bản công chứng giữa bố mẹ và con cái đã tạo nên những tranh chấp nan giải khi vợ chồng ly hôn. So với các giai đoạn lịch sử trước đây như chế độ toàn sản tuyệt đối trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 hay sự hạn chế quyền trong Bộ luật Gia Long, khung pháp lý năm 2000 đã có bước tiến vượt bậc, song vẫn bộc lộ sự thiếu đồng bộ với Luật Đất đai năm 2003 và Luật Nhà ở năm 2006.

Các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa rõ nét thông qua bảng đối chiếu tỷ lệ đứng tên tài sản phân theo khu vực thành thị - nông thôn và biểu đồ cơ cấu đóng góp thu nhập gia đình theo giới tính. Cách trình bày dữ liệu dạng bảng phân tầng và biểu đồ cột so sánh giúp phản ánh trực quan sự bất đối xứng về quyền năng kinh tế giữa vợ và chồng, chứng minh rõ luận điểm: bình đẳng trên văn bản luật chưa thể đồng nghĩa với bình đẳng thực tế nếu thiếu chế tài bắt buộc cơ quan quản lý đất đai phải ghi tên cả hai vợ chồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo vệ toàn diện quyền tài sản của người phụ nữ, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện chế định đăng ký tài sản chung bắt buộc: Quốc hội và các cơ quan lập pháp cần sửa đổi Luật Hôn nhân và gia đình cùng Luật Đất đai theo hướng quy định bắt buộc 100% giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản phải đăng ký xác lập trong thời kỳ hôn nhân phải ghi cả họ tên vợ và chồng, loại bỏ quy định ghi tên một người có tính tùy nghi. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành sửa đổi trong giai đoạn 2013 - 2015, nâng tỷ lệ giấy chứng nhận ghi tên cả hai vợ chồng lên trên 70%.
• Định lượng và chuẩn hóa tiêu chí giao dịch tài sản có giá trị lớn: Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Bộ Tư pháp ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết khoản 3 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, quy định rõ mọi tài sản chiếm từ 20% tổng giá trị khối tài sản chung hoặc là chỗ ở duy nhất đều bắt buộc phải có văn bản đồng thuận công chứng của người vợ. Quy định này nhằm giảm thiểu 40% số vụ kiện yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu do chồng tự ý bán tài sản.
• Tăng cường cơ chế giám sát quyền đại diện và giám hộ tài sản: Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân các cấp cần thiết lập quy chế bảo vệ quyền tài sản của phụ nữ mất năng lực hành vi dân sự, cho phép thân nhân bên vợ có quyền yêu cầu Tòa án chỉ định người giám hộ thay thế trong thời hạn 30 ngày nếu phát hiện hành vi tẩu tán tài sản của người chồng.
• Đổi mới công tác trợ giúp pháp lý và truyền thông bình đẳng giới: Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Sở Tư pháp các tỉnh (trọng tâm như Nam Định) đẩy mạnh các chiến dịch tư vấn pháp luật tại cơ sở, đặt mục tiêu tiếp cận và phổ biến kiến thức pháp luật tài sản cho 85% phụ nữ nông thôn trong giai đoạn 2014 - 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan lập pháp và ban soạn thảo chính sách: Cung cấp nguồn luận cứ thực nghiệm và cơ sở khoa học xác đáng để phục vụ quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành về bình đẳng giới.
• Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Luật sư tranh tụng: Là tài liệu tham khảo nghiệp vụ hữu ích trong việc thu thập chứng cứ, định giá công sức đóng góp của người nội trợ, giải quyết các tranh chấp phân chia tài sản chung và bảo vệ quyền thừa kế của phụ nữ trong các phiên tòa dân sự.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự: Tài liệu nghiên cứu chuyên khảo với hệ thống tư liệu lịch sử pháp lý phong phú từ thời phong kiến đến hiện đại, hỗ trợ xây dựng giáo trình và phát triển các đề tài khoa học về quyền con người.
• Cán bộ Hội Phụ nữ và tổ chức xã hội: Cung cấp cẩm nang kiến thức pháp lý nền tảng giúp nâng cao kỹ năng tư vấn, hỗ trợ hòa giải cơ sở và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hội viên phụ nữ tại hơn 10.000 xã, phường, thị trấn trên cả nước.

Câu hỏi thường gặp

Phụ nữ chỉ làm công việc nội trợ có được chia đôi tài sản khi ly hôn không? Căn cứ Điều 27 và Điều 95 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, lao động của người vợ trong gia đình được coi như lao động có thu nhập tạo ra tài sản chung. Khi ly hôn, nguyên tắc phân chia cơ bản là chia đôi 50-50, đồng thời Tòa án sẽ xem xét hoàn cảnh cụ thể và công sức gìn giữ khối tài sản để bảo đảm quyền lợi thỏa đáng cho người phụ nữ.

Sổ đỏ mua trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ đứng tên người chồng thì người vợ có quyền sở hữu không? Theo khoản 2 Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị định số 70/2001/NĐ-CP, quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn đương nhiên thuộc sở hữu chung hợp nhất của vợ chồng dù chỉ ghi tên một người. Người vợ có đầy đủ 100% quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt và có quyền yêu cầu bổ sung tên vào giấy chứng nhận.

Làm thế nào để bảo toàn tài sản riêng hoặc của hồi môn của người vợ? Theo Điều 32 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, tài sản có trước khi kết hôn hoặc của hồi môn được tặng cho riêng là tài sản riêng hợp pháp của người vợ. Người vợ có toàn quyền định đoạt 100% tài sản này mà không phụ thuộc vào ý chí của chồng, trừ khi tự nguyện lập văn bản thỏa thuận nhập vào khối tài sản chung.

Người vợ được hưởng di sản thừa kế như thế nào khi người chồng qua đời không để lại di chúc? Căn cứ Điều 676 Bộ luật Dân sự năm 2005, người vợ thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng phần di sản ngang bằng với các đồng thừa kế khác gồm con đẻ, con nuôi và cha mẹ của chồng. Trước khi chia di sản, người vợ được quyền trích nhận 50% khối tài sản chung hợp nhất của vợ chồng.

Hợp đồng thế chấp nhà ở do người chồng tự ý ký kết không có chữ ký của vợ bị xử lý ra sao? Căn cứ khoản 3 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Điều 219 Bộ luật Dân sự năm 2005, giao dịch liên quan đến bất động sản chung bắt buộc phải có sự thỏa thuận bằng văn bản của cả hai vợ chồng. Người vợ có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng thế chấp đó vô hiệu toàn bộ để bảo vệ tài sản gia đình.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện nền tảng lý luận về quyền con người và quyền bình đẳng giới của phụ nữ trong quan hệ tài sản hôn nhân theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.
• Chỉ rõ thực trạng bất cập qua các dữ liệu thực nghiệm khi có tới 44% tài sản đất đai chỉ do người chồng đứng tên và hơn 57% người dân còn rào cản nhận thức giữa đô thị và nông thôn.
• Đóng góp hệ thống giải pháp lập pháp đồng bộ, từ quy chế bắt buộc đứng tên chung trên giấy chứng nhận tài sản đến chuẩn hóa tiêu chí giao dịch tài sản có giá trị lớn.
• Định hình lộ trình cải cách thể chế và nâng cao năng lực xét xử của cơ quan tư pháp trong giai đoạn 2013 - 2020 nhằm bảo đảm quyền năng kinh tế cho người vợ.
• Kêu gọi các cấp, các ngành đẩy mạnh truyền thông pháp lý và thực thi nghiêm minh các cam kết quốc tế của Công ước năm 1979 nhằm xây dựng gia đình tiến bộ, bình đẳng và hạnh phúc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG 1. KHÁI NIỆM VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VÀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ 1. Quyền của người phụ nữ Quyền của người phụ nữ cũng bắt nguồn từ quyền con người. Để tiếp cận khái niệm về quyền của người phụ nữ cần nghiên cứu khái niệm quyền con người.

Quyền con người được hiểu từ nhiều góc độ khác nhau. Về khái niệm quyền con người, có quan điểm cho rằng: "Quyền con người là quyền của thành viên trong xã hội loài người - quyền của tất cả mọi người" [60]. Theo quy định của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc thì "Quyền con người là những đảm bảo pháp lý toàn cầu, có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và tự do cơ bản của con người " [Dẫn theo 14, tr. Ở Việt Nam, quyền con người được hiểu là "những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế" [14, tr.

Quyền con người vừa là quyền tự nhiên, vừa là quyền pháp lý. Quyền con người là quyền tự nhiên được hiểu là những quyền khi sinh ra họ đã có, mà người khác phải tôn trọng, "mọi người sinh ra đều bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được" (Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948). Quyền con người là quyền pháp lý tức là quyền con người được pháp điển hóa, được ghi nhận bằng pháp luật, được cộng 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đồng tôn trọng và bảo đảm thực hiện. Ở góc độ pháp lý, quyền con người gắn liền với những giá trị cao cả, nhân phẩm của con người, cần được tôn trọng và bảo vệ trong mọi giai đoạn lịch sử, mọi chế độ xã hội, và được ghi nhận trong pháp luật.

Từ khái niệm quyền con người ở trên sẽ đi đến khái niệm quyền của người phụ nữ. Quyền của người phụ nữ cũng bao gồm những nội dung cơ bản của quyền con người, không tách khỏi nội dung quyền con người. "Quyền con người của phụ nữ là một bộ phận cấu thành, gắn liền và không thể tách rời của các quyền con người phổ biến" (Tuyên bố Viên và chương trình hành động Hội nghị thế giới về quyền con người lần thứ II tổ chức ở Viên năm 1993). Phụ nữ chiếm hơn một nửa nhân loại.

Phụ nữ khác đàn ông ở thiên chức làm vợ, làm mẹ, với thiên chức như thế, quyền của họ cần phải được thừa nhận và đảm bảo. Có thể nói, quyền của người phụ nữ không chỉ là mối quan tâm riêng của người phụ nữ mà quan trọng hơn đó là mục tiêu quan tâm, bảo vệ của mọi quốc gia, của toàn nhân loại. Quyền của người phụ nữ đã được thế giới thừa nhận và tôn trọng. Điều đó được minh chứng thông qua việc ban hành rất nhiều văn kiện quốc tế, tuyên ngôn, điều ước quốc tế.

Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã ghi nhận các quyền con người với nguyên tắc áp dụng cho mọi cá nhân, không phân biệt nam nữ. Cedaw được ban hành vào năm 1979 đã bảo vệ ở phạm vi rộng lớn các quyền của người phụ nữ được sống an toàn, tự do, phát triển bền vững, nhấn mạnh bảo đảm họ được hưởng thụ các quyền cơ bản của con người. Có thể nói Cedaw là văn kiện quốc tế quan trọng nhất do Liên hợp quốc thông qua, đã đề cập một cách toàn diện, cụ thể về các quyền cơ bản của phụ nữ. Từ những lập luận ở trên có thể đưa ra khái niệm quyền của người phụ nữ như sau: Quyền của người phụ nữ là tập hợp các quyền con người mà người phụ nữ được hưởng, được tôn trọng, được bảo vệ và bảo đảm thực hiện bằng hệ thống các quy định của pháp luật do Nhà nước ban hành.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phụ nữ có các quyền con người cơ bản như mọi công dân khác. Là con người cụ thể, phụ nữ có các quyền mà "không ai có thể chối cãi được". Tại Việt Nam, quyền của người phụ nữ đã phải trải qua một quá trình phát triển lâu dài và hiện nay ngày càng được khẳng định, được ghi nhận, tôn trọng và được bảo đảm bởi một hệ thống pháp luật đang dần hoàn thiện hơn. Bảo vệ quyền của người phụ nữ Việc ghi nhận quyền của người phụ nữ trong pháp luật là quan trọng nhưng chưa đủ.

Bảo vệ quyền của người phụ nữ còn quan trọng hơn. Việc bảo vệ quyền của người phụ nữ được ghi nhận trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật có liên quan. Bảo vệ quyền của người phụ nữ được thực hiện một cách tổng thể qua nhiều hình thức, biện pháp khác nhau mà điều quan trọng nhất là đảm bảo cho các quyền của người phụ nữ đã được ghi nhận trong pháp luật được thực hiện trong thực tế. Nội dung bảo vệ quyền của người phụ nữ được thể hiện toàn diện trên mọi lĩnh vực: chính trị, kinh tế, lao động, việc làm, giáo dục, văn hóa, hôn nhân - gia đình…được pháp luật ghi nhận và bảo hộ trong toàn bộ hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tại Hiến pháp - văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất - vấn đề quyền bình đẳng của phụ nữ luôn được thể hiện nhất quán, quyền bình đẳng của phụ nữ ngày càng được quy định mở rộng và hoàn thiện hơn trong các bản Hiến pháp. Những quy định về bảo vệ quyền của người phụ nữ trong văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất đã đưa người phụ nữ lên địa vị làm chủ trong xã hội. Quy định tại Hiến pháp về bảo vệ quyền của người phụ nữ chính là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc ban hành một loạt các văn bản pháp luật về quyền của người phụ nữ như BLDS, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Lao động, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới 2006, Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2007. Các văn bản pháp luật quy định hệ thống các quy phạm pháp luật về quyền của phụ nữ, các thể chế thực hiện các quyền đó cũng như hệ thống các biện pháp chế tài xử lý các hành vi vi phạm quyền của phụ nữ.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, bảo vệ quyền của người phụ nữ được hiểu là: hệ thống các biện pháp, cách thức được pháp luật quy định nhằm đảm bảo việc thực thi đầy đủ, có hiệu quả các quyền con người của phụ nữ trên thực tế cũng như xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm quyền của người phụ nữ. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một nội dung quan trọng tạo cơ sở để thực hiện quyền bình đẳng giữa vợ và chồng. Bảo vệ quyền của phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng phải bảo đảm được ba nội dung sau: Ghi nhận đầy đủ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng trong quan hệ hôn nhân hợp pháp; đảm bảo thực hiện quyền tài sản của người vợ trong trong thực tiễn; có chế tài xử lý những hành vi xâm phạm đến quyền của người phụ nữ…. Từ đó có thể đưa ra khái niệm về bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng như sau: Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là việc pháp luật ghi nhận quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản, quan hệ cấp dưỡng, quan hệ thừa kế tài sản trong quan hệ tài sản với người chồng trong quan hệ hôn nhân; đảm bảo các quyền tài sản của người phụ nữ được thực hiện đầy đủ, bình đẳng trong thực tế cũng như xử lý mọi hành vi vi phạm quyền tài sản của người phụ nữ trong quan hệ hôn nhân.

Trong lĩnh vực Luật Hôn nhân và gia đình, vị trí quan trọng của phụ nữ đã được khẳng định. Pháp luật cũng như thực tiễn thực thi pháp luật ở Việt Nam đã tạo cho phụ nữ Việt Nam sự bình đẳng về nhiều lĩnh vực trong quan hệ gia đình, đó là sự bình đẳng giữa vợ, chồng và điều đặc biệt quan trọng là quyền bình đẳng của phụ nữ trong quan hệ tài sản với chồng. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 là cơ sở pháp lý cơ bản xác lập và bảo đảm thực hiện các quyền tài sản của phụ nữ như quyền có tài sản riêng, quyền được chia tài sản. Sự kiện kết hôn đã làm phát sinh quan hệ pháp luật giữa vợ và chồng.

Nội dung của quan hệ pháp luật giữa vợ và chồng bao gồm các nghĩa vụ và quyền về nhân thân và tài sản. Trong đó quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng về tài sản đóng vai trò quan trọng trong đời sống gia đình, mang những nét đặc trưng gắn liền với nhân thân của vợ chồng. Quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là cơ sở kinh tế đảm bảo cho gia đình thực hiện tốt chức năng xã hội, đáp ứng nhu cầu vật chất của vợ chồng, đảm bảo cho vợ chồng thực hiện tốt quan hệ nhân thân với nhau và quan hệ đối với con cái và các thành viên khác trong gia đình. Quan hệ tài sản giữa vợ và chồng bao gồm: Quan hệ sở hữu tài sản, quan hệ cấp dưỡng, quan hệ thừa kế giữa vợ và chồng.

Bảo vệ quyền lợi người phụ nữ trong quan hệ tài sản với người chồng chính là bảo vệ quyền lợi của họ trong ba mối quan hệ trên. Vấn đề bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ trong quan hệ tài sản với người chồng đã được đảm bảo bởi hệ thống pháp luật nói chung và Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 nói riêng. Tuy nhiên quyền lợi của người phụ nữ nói chung cũng như quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản với chồng nói riêng có được bảo vệ một cách hợp lý hay không lại là một vấn đề khác. Trong khi đó, tài sản của vợ chồng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với gia đình và đóng góp giá trị không nhỏ vào sự phát triển của nền kinh tế nước ta hiện nay.