CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUAN VE BAO HO QUYÈN TÁC GIẢ DOI VỚI TÁC PHAM AM NHAC 1. Khái quát về tác phẩm âm nhạc 1. Khái niệm tác phẩm âm nhạc Tác phẩm là những đứa con tinh thên của người sáng tạo, là tài sản trí tuệ không thé thiêu trong đời sóng tinh thân của nhân loại. Hiện nay, chưa có bat kỳ định nghĩa thông nhật nào về thuật ngữ “tác phẩm”.
Từ điển Tiéng Việt có ghi lại khái niêm “tác phẩm” là “cổng trình do nghệ sĩ, các nhà văn hóa, khoa học tao nên”. Theo phương điện pháp lý, Từ điển Luật hoc để diễn giải khái niêm “tác phẩm” là 'sán phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn hoc, nghệ thuật, khoa hoe được thé hiện dưới hình thức và bằng phương tiện nào đó, không phân biệt nội ding giá tri và không phụ thuộc vào bắt Ip? thit tuc nào ”. Luật Sở hữu tri tué năm 2005 sửa đổi, bố sung 2009, 2019, 2022 (sau đây gợi tắt là Luật Sở hữu trí tuê) của Việt Nam đã đưa ra quy định giải thích về thuật ngữ “tác phẩm”, cu thê theo khoản7 Điều4 như sau: “7 Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thé hiện bằng bắt lì phương tiện hay hình thức nao”. Thông qua nhiều cách dién giải khác nhau, các khái niém trên đều khẳng định “tác phẩm” là thành quả của hoạt động sáng tao trí tuệ của cơn người trong tat cả các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa hoc được thể hiện bằng bat kỳ phương tiện hay hình thức nao ra bên ngoài thé giới vat chất Từ đây ta có thé rút ra rằng tác phẩm âm nhạc là sản phẩm séng tạo trong lính vực nghệ thuật Tổ chức sở hữu trí tuệthể giới WIPO (WIPO Copyright Treaty —WCT) đưa ra khái niém vệ “tác phẩm âm nhạc” là: “Bất ky tác phẩm nào bao gồm âm thanh hoặc chi chiva các ký tự âm nhạc ngay cả khi không bao gồm lời hay bat kt hành động nào nhằm muc đích được hat, nói hay biểu dién với âm nhạc thi được coi là tác phẩm âm nhạc”.
Tác phẩm âm nhạc đã được mô tả như là “một tác phẩm âm thanh được sáng tao một cách trim tượng dé có thể biểu diễn qua âm thanh ngay cả khi không có lời”! Khoản1 Điều2 Công ước Berne đã quy đính thuật ngữ. “Các tác phẩm văn ân Thị Thủy Dương (2016), Pháp luật quốc tế và kaw nghiệm một số racic về bảo hộ quyển tác giả đốt với tác pivow dm nhac , Luận văn thạc sĩ mật học, Đại học Quoc gi Ha Nội, tr.7 7 học và nghệ thuật” bao gồm (.) các bản nhạc có lời hay không lời. Công ước đã chỉ ra các tác phẩm âm nhac có lời hoặc không lời là đối tượng được bảo hộ, tuy nhiên lại không nêu cụ thé thé nao là tác phẩm âm nhạc, ma dé cho các quốc gia là thành viên quy định chi tiết bằng việc nội luật hóa các quy định của Công ước? Trên cơ sở của Công ước Berne, Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam đã ghi nhận. tác phẩm âm nhạc thuộc đối tượng được pháp luật bảo hô quyền tác giả tại điểm d Khoản 1 Điều 14.
Khoản 4 Điều6 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/04/2023 của Chính phủ quy dinh chi tiết mét số điều và biên pháp thi hành luật sở hữu trí tuệ về quyền tác giã, quyên liên quan định nghĩa “tác phẩm âm nhac” nhw sau: “Tả tác phẩm được thé hiện đưới dang nhạc nốt trong bản nhạc hoặc các l' tự âm nhạc khác không phu thuộc vào việc trình diễn hay không trình điễn”. Cách hiểu này là phù hợp va thông nhất với các văn bản pháp luật có liên quan đã nêu ở trên. Như vậy, tác phẩm âm nhạc là một loại hình tác phẩm nghệ thuật, được thể hiện đưới đang tô hợp âm thanh bao gam các nốt nhac hoặc các ký tự âm nhac khác, có thể được trình bay qua giong hát hoặc được hoa tau bởi các nhạc cụ, không phụ thuộc vào trình dién hay không trình diễn trước công chúng đều được bảo hé theo nguyên tắc luật định. Đặc điểm của tác pham âm nhạc Tác phẩm âm nhạc thường có các đặc điểm cụ thể như sau: Một là.
tác phẩm âm nhạc mang tính biéu hiện Tác phẩm âm nhạc phải được thể hiện dưới dạng nót nhạc, ky tư âm nhac khác, có lời hoặc không lời, công hưởng với sự hòa âm, phối khí sẽ truyền tai cảm xúc, tư tưởng chủ đề của tác phẩm. Một tác phẩm âm nhạc phéi được thé hiện bằng tổ hop âm thanh ra ngoài thé giới vat chất, vì vậy tác phẩm âm nhac là một loại hinh nghệ thuật có tính biéu hiện. Hai la tác phẩm âm nhạc mang tính trừa tương. Tinh trừu tượng của âm nhac gắn với trí tưởng tượng của con người, môi người khi thưởng thức cùng một tác phẩm âm nhac sẽ có cách cảm nhận và suy nghi có thể giống hoặc khác nhau.
Ba là tác phẩm âm nhạc mang tính đồng nhất. Trên thé giới có nhiều hệ thong ký liêu, chữ việt, song hệ thong ky hiéu dang not là: đô, rê, mi, pha, sơn, la, si đã trở thành một ngôn ngữ âm nhạc chung được sử dung cho toan thé giới. Ngoài È Dương Quốc Huy (2022), đáo hồ tác phẩm âm nhac trong mỗi trường Ki thuật số theo pháp luật Việt Neon, Khéa nin tốtnguập, Trường Đại học Luật TP Hồ Chi Minh, tr.11 § ra, tác pham âm nhac con có thé goi lên cùng một cảm xúc, suy ngbi, tinh cảm giữa những người không cùng ngôn ngữ, không cùng mau đa, quốc tịch. Bến là tác phẩm âm nhạc mang tính nổi dung.
Các tac phẩm âm nhạc thường có nội dung rất phong phú, sinh động vì người nhac i đứng giữa đời sóng, tìm kiếm chất liệu sáng tác từ hiện thực xung quanh. Tác phẩm âm nhạc phản ánh. nhiều sắc thái thông qua việc khai thác thé giới nội tâm và tình cảm của con người Một trong những ưu thê nổi bật hơn cả của nghệ thuật âm nhac là khả năng truyền. tải những sắc thai tinh tế nhật, dé lại ân tượng vô cùng sâu sắc cho công chúng.
phương thức truyền tai tác phẩm âm nhạc rất đa dạng. thuận theo sự phát triển tiễn bộ của loài người. Trước đây, các tác phẩm âm nhạc thường được truyền tải qua phương tiện thông tin đại chúng nh đài phát thanh, truyền hình, các buổi biểu diễn ca nhạc, hòa nhạc. Hiện nay, với sự phát triển mạnh mé của công nghệ số, thính giả có thê nghe nhạc qua các ứng dụng nhạc hay các nên tảng trực tuyên Nhờ vậy, tác phẩm âm nhạc được truyền tải dén công chúng bảng nhiêu phương thức thuận tiện, dé dàng và phổ bién hon 1.
Phân loại tác phầm âm nhạc Dua vào xuất xứ, lịch sử, phân bổ địa lý, nhạc cụ, sự pha trộn nhạc lý mà người ta chia tác phẩm âm nhac thành ba loai chính rửnư sau: - Tác phẩm âm nhạc cô điển: được dùng để chỉ những bản nhạc được soạn từ nhiều thé kỹ trước, mang phong cách riêng biệt của những nha soan nhac nổi tiếng như Beethoven, Mozart,. Các bản nhạc cô điển là một tác phêm soạn sẵn cho ting nốt nhạc, rat ít cơ hội để người chơi ngau hứng solo, và thực tế thay rằng các bản nhac nay nghiéng vệ nhà soạn nhạc hơn là người chơi nhạc cu? - Tác phẩm âm nhạc truyền thống là các tác phẩm âm nhac co giai điệu mang âm hưởng dân tộc. Đó là nhũng tác phẩm được sáng tác dựa trên nên tảng âm nhạc truyền thông và sử dung nhac cụ truyền thông của một vùng miễn nào do. - Tác phẩm âm nhạc đại chúng thường gợi là nhac pop; là một trường phái âm nhac có kha nang cuốn hut rất lớn, dễ nghe, phố biên, phủ hợp với nhiéu lứa tuôi và thành phân người nghe Tuy nhiên tác phẩm âm nhạc cũng có thể phân loại theo một phương thức khác, ta có thé chia thành hai nhóm: viết cho giọng hát (thanh nhạc) và việt cho ` Phân biệt giữa classical music và poptiler music, tray cập ngày 3/3/2034 9 nhac cụ diễn tâu (khí nhạc).
Thanh nhạc được tiểu dién bằng một hoặc nhiều gong ca, có hoặc không có nhac đệm, trong đó việc ca hat là trung tâm. Còn khí nhac là âm nhạc dua trên âm. thanh thuân túy của các nhạc cụ nên trừu tượng, có sức gợi mỡ. nhiều hơn Ngoài ra con có thé phân chia thành các mang âm nhạc khác nhau.
Dựa trên những yêu tính thuân túy kỹ thuật ta có các thể loại nhạc Jazz, thể loại World music, thé loại Blues, thé loại New Age. Khai quát về quyền tác gia đối với tác phẩm âm nhac 1. Khái niệm và đặc điềm quyền tác giả 1. Khái niệm quyền tác giả Mỗi tác phẩm thuộc Tĩnh vực văn hoc, nghệ thuật, khoa học đều là những sản phẩm sáng tạo của trí tuệ.
Khái niém tác giả được quy định ngắn gọn “Tà người trực tiếp sáng tạo tác phẩm “5. Khái niệm “quyền tác gia” chỉ xuất hiện khi được pháp luật ghi nhận va bảo hô. Thuật ngữ “quyên tác gia” trong tiéng Anh sử dung từ “copyright” (có nghĩa là quyên sao chép); tiéng Pháp là “droit d’ auteur” (có nghĩa là quyên tác gid) và tiếng, Đức là “Urheberrecht” (có nghiie là bản quyền). Tùy thuộc vào cách tiệp cân, pháp luật quyền tác giả của các quốc gia trên thé giới theo hai hệ thong châu Âu lục dia (Droit đAuteur - system) và hệ thông Anh - Mỹ (Copyrights - System).“ Một so quốc gia như Anh, Mỹ sử dung thuật ngữ “ban quyền” (copyright) để nhân manh, hướng tới bảo vệ quyền thương mai, trong tâm là quyền sao chép, nhân bản tác phẩm.
Hệ thống luật quyền tác giả Anh — Mỹ coi tác phẩm nhu một thứ hàng hóa trên thi trường”, nên hệ thông này hưởng tới việc bao vệ chủ sở hữu tác phẩm nlnz người sử dụng lao động, công ty khai thác tác phẩm. Ngược lại, các quốc gia như Pháp, Đức trong đó có Việt Nam sử dung thuật ngữ “author’s right” (quyền tác gia), coi tác gid là trung tâm của hệ thông bảo hộ và dén trọng tâm bảo vệ vào quyên của người sáng tao. Pháp luật về sở hữu tri tuệ của Việt Nam cũng đưa ra giải thích đối với thuật ngữ “quyên tác gia” như sau: “2. Quyển tác giả là quyển của tổ chức, cá nh và ng nghờt ood gk ode ge abe Sah, trừng Đọc nh Theis Điều ồn Luật Sỹhốntrínệ.
Nà NHẠC Luật Hi Nội 2021), Giáo minh Luật Sd hít trí tuệ Việt Nam, NXB Công an nhân din, HÀ ` TrườngĐại học Luật Hi Nội (2021), Giáo mink Luật Số hấu trí tuệ Việt Nam, NXB Công em nhân din, Hà Nội rã?