Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Hoạt Động Xét Xử Các Vụ Án Hình Sự Tại Tỉnh Đắk Nông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử các vụ án hình sự trên cơ sở số liệu của tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Lương Đức Dương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Hoạt Động Xét Xử Các Vụ Án Hình Sự Trên Cơ Sở Số Liệu Của Tỉnh Đắk Nông
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ
• 1.1. KHÁI NIỆM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ
• 2.1. PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỚI VIỆC ĐẢM BẢO QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ
• 2.2. THỰC TIỄN BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ NHỮNG NĂM QUA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.2.1. Một số đặc điểm tình hình kinh tế - Xã hội và tổ chức bộ máy của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông
• 2.2.2. Tình hình xét xử từ năm 2010 – 2014 trên địa bàn Tỉnh Đắk Nông
• 2.2.3. NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG HẠN CHẾ
• 2.2.3.1. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự còn nhiều bất cập
• 2.2.3.2. Những nguyên nhân khác
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 3.1.1. Tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con ngƣời nói chung và trong hoạt động xét xử vụ án hình sự nói riêng là đƣờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc ta
• 3.1.2. Khắc phục những hạn chế của quy định pháp luật tố tụng hình sự hiện hành về đảm bảo quyền con ngƣời trong hoạt động xét xử
• 3.1.3. Hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự hiệu quả chƣa cao, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của nguyên tắc bảo đảm tranh tụng tại phiên tòa. Đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế
• 3.2. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 3.2.1. Bổ sung nguyên tắc bảo đảm tranh tụng trong xét xử
• 3.2.2. Cần loại bỏ những nhiệm vụ không thuộc chức năng xét xử của tòa án, đồng thời qui định chặt chẽ, cụ thể thủ tục tại phiên tòa
• 3.2.3. Hoàn thiện pháp luật về biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự đảm bảo mục đích ngăn chặn tội phạm và tôn trọng quyền con ngƣời
• 3.2.4. Hoàn thiện các qui định về quyền bào chữa
• 3.2.5. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về luật sƣ và chế định bào chữa trong tố tụng hình sự. Hoàn thiện pháp luật về việc bồi thƣờng thiệt hại cho ngƣời bị oan trong tố tụng hình sự
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP KHÁC
• 3.3.1. Nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức cho Thẩm phán
• 3.3.2. Đảm bảo các điều kiện cần thiết cho hoạt động của Thẩm phán và cán bộ tòa án
• 3.3.3. Nâng cao trình độ năng lực, trách nhiệm nghề nghiệp và số lƣợng Kiểm sát viên, Luật sƣ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Xét Xử Hình Sự Tại Đắk Nông

Bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử hình sự là một vấn đề quan trọng, đặc biệt tại tỉnh Đắk Nông. Quyền con người không chỉ là một khái niệm pháp lý mà còn là một giá trị nhân văn cốt lõi. Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo vệ quyền lợi của cá nhân trong quá trình xét xử hình sự cần được chú trọng hơn bao giờ hết. Điều này không chỉ giúp nâng cao tính công bằng trong xã hội mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

1.1. Khái Niệm Quyền Con Người Trong Xét Xử Hình Sự

Quyền con người trong xét xử hình sự bao gồm quyền được xét xử công bằng, quyền bào chữa, và quyền tiếp cận thông tin. Những quyền này đảm bảo rằng mọi cá nhân đều có cơ hội để bảo vệ bản thân trước pháp luật.

1.2. Ý Nghĩa Của Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Xét Xử

Bảo đảm quyền con người trong xét xử không chỉ là nghĩa vụ của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Điều này giúp bảo vệ danh dự, nhân phẩm của cá nhân và tạo ra một môi trường pháp lý công bằng.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Đảm Quyền Con Người Tại Đắk Nông

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc bảo đảm quyền con người, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Tại Đắk Nông, một số vấn đề như thiếu sự độc lập của thẩm phán, áp lực từ các cơ quan chức năng, và sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình vẫn tồn tại.

2.1. Thiếu Độc Lập Trong Quyết Định Xét Xử

Sự độc lập của thẩm phán là yếu tố then chốt trong việc bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, áp lực từ các cơ quan chức năng có thể ảnh hưởng đến quyết định của thẩm phán, dẫn đến việc không bảo vệ được quyền lợi của bị cáo.

2.2. Thiếu Kiến Thức Về Quyền Lợi Của Bị Cáo

Nhiều người dân chưa hiểu rõ về quyền lợi của mình trong quá trình xét xử. Điều này dẫn đến việc họ không thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả, làm giảm tính công bằng trong xét xử.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Xét Xử

Để nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người trong xét xử hình sự tại Đắk Nông, cần có những giải pháp cụ thể. Các biện pháp này bao gồm cải cách pháp luật, nâng cao năng lực cho thẩm phán, và tăng cường giáo dục pháp luật cho người dân.

3.1. Cải Cách Pháp Luật Về Xét Xử Hình Sự

Cần hoàn thiện các quy định pháp luật để bảo đảm quyền con người được thực thi một cách hiệu quả. Điều này bao gồm việc bổ sung các quy định về quyền bào chữa và quyền tiếp cận thông tin.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cho Thẩm Phán

Đào tạo và nâng cao năng lực cho thẩm phán là cần thiết để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền con người. Điều này bao gồm việc cung cấp kiến thức về quyền con người và các quy định pháp luật liên quan.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Đắk Nông Về Bảo Đảm Quyền Con Người

Thực tiễn xét xử tại Đắk Nông đã cho thấy nhiều kết quả tích cực trong việc bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp.

4.1. Kết Quả Xét Xử Hình Sự Tại Đắk Nông

Trong những năm qua, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ án chưa được xử lý công bằng.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ thực tiễn xét xử tại Đắk Nông có thể được áp dụng để cải thiện quy trình xét xử và bảo đảm quyền con người trong tương lai.

V. Kết Luận Về Bảo Đảm Quyền Con Người Trong Xét Xử Hình Sự

Bảo đảm quyền con người trong xét xử hình sự là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Để thực hiện điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của toàn xã hội.

5.1. Tương Lai Của Quyền Con Người Trong Xét Xử

Tương lai của quyền con người trong xét xử hình sự tại Đắk Nông phụ thuộc vào sự cải cách và nâng cao nhận thức của xã hội về quyền lợi của mình.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình bảo đảm quyền con người trong xét xử, bao gồm việc tăng cường giáo dục pháp luật và cải cách hệ thống tư pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo đảm quyền con người trong hoạt động tư pháp là một trong những tiêu chí cốt lõi để đánh giá tính dân chủ và mức độ hoàn thiện của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo tinh thần Nghị quyết số 48-NQ/TW, Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị và Điều 14 Hiến pháp năm 2013, Tòa án được xác định giữ vị trí trung tâm, còn xét xử là hoạt động trọng tâm của hệ thống tư pháp. Dù vậy, trong giai đoạn 2010 - 2014, thực tiễn xét xử hơn 1.200 vụ án hình sự tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Đắk Nông cho thấy việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội vẫn còn nhiều rào cản.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những bất cập giữa quy định pháp luật tố tụng hình sự thực định với thực tiễn thực thi quyền con người tại một địa bàn miền núi đặc thù. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa các chuẩn mực quốc tế và quy định quốc gia về quyền con người trong xét xử; khảo sát toàn diện thực trạng xét xử các vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Đắk Nông trong 5 năm (2010 - 2014); từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người trong giai đoạn xét xử. Luận văn đóng vai trò là công trình khoa học có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao tỷ lệ tranh tụng thực chất và giảm thiểu nguy cơ oan sai trong hoạt động tố tụng hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Thuyết quyền tự nhiên (Natural Rights Theory) và Thuyết quyền pháp lý (Legal Rights Theory). Thuyết quyền tự nhiên khẳng định quyền con người là những giá trị bẩm sinh, vốn có gắn liền với nhân phẩm con người theo Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948 (UDHR). Trong khi đó, Thuyết quyền pháp lý nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc thể chế hóa các quyền này vào văn bản quy phạm pháp luật để tạo cơ chế thực thi và bảo vệ.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào ba khái niệm nền tảng:

1. Quyền an toàn thân thể, danh dự, nhân phẩm của cá nhân trong tố tụng hình sự.
2. Quyền được xét xử công bằng (Right to a fair trial) theo quy định tại Điều 14 Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị năm 1966 (ICCPR) với 7 nhóm quyền cụ thể.
3. Nguyên tắc suy đoán vô tội và nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa.

Nghiên cứu cũng vận dụng lý thuyết về 3 cấp độ cơ chế bảo đảm nhân quyền gồm cơ chế quốc tế của Liên Hợp Quốc, cơ chế khu vực và cơ chế quốc gia (NHRIs) để đối chiếu với mô hình tổ chức xét xử tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ 850 bản án và hồ sơ vụ án hình sự đã có hiệu lực pháp luật tại Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông và các Tòa án nhân dân cấp huyện trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010 đến năm 2014. Cỡ mẫu này được thu thập bằng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu theo mục đích, bao gồm các nhóm tội danh xâm phạm tính mạng, sức khỏe, sở hữu và các tội phạm về chức vụ.

Phương pháp phân tích được lựa chọn gồm phương pháp thống kê mô tả nhằm lượng hóa các chỉ tiêu xét xử, phương pháp so sánh luật học đối chiếu Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 với Hiến pháp năm 2013 và các chuẩn mực quốc tế, cùng phương pháp tổng kết thực tiễn xét xử. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, giúp nhận diện chính xác các khoảng trống pháp lý và đánh giá trung thực mức độ bảo đảm quyền con người tại phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát dữ liệu thực tế tại tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2010 - 2014 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tỷ lệ giải quyết án hình sự tại địa phương đạt mức cao, bình quân trên 95,8% số vụ thụ lý mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ lệ các vụ án có sự tham gia của người bào chữa (luật sư hoặc người trợ giúp pháp lý) còn rất khiêm tốn, chỉ chiếm khoảng 18,5% tổng số vụ án hình sự sơ thẩm được đưa ra xét xử.

Thứ hai, việc áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo lên đến 78,2% tổng số bị cáo, trong khi các biện pháp thay thế như bảo lĩnh hay đặt tiền bảo đảm chỉ chiếm dưới 4,3%. Tình trạng lạm dụng tạm giam làm gia tăng áp lực lên quyền tự do và quyền được suy đoán vô tội của người bị buộc tội.

Thứ ba, thủ tục tranh tụng tại phiên tòa còn mang tính hình thức. Thời lượng dành cho phần tranh luận giữa Kiểm sát viên và người bào chữa thường diễn ra ngắn, chỉ chiếm bình quân từ 15 đến 20 phút mỗi vụ án. Nhiều phán quyết của Tòa án vẫn dựa chủ yếu vào hồ sơ điều tra ban đầu thay vì kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa.

Thứ tư, tỷ lệ bản án bị cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm hủy hoặc sửa do vi phạm thủ tục tố tụng và đánh giá chứng cứ chưa đầy đủ dao động từ 1,2% đến 1,8% mỗi năm. Công tác bồi thường thiệt hại cho người bị oan sai vẫn còn gặp nhiều vướng mắc về trình tự, thủ tục.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ thực trạng xét xử có thể được minh họa trực quan qua Bảng 2.1 (Số vụ án được xét xử) và Bảng 2.2 (Số bị cáo được xét xử) kết hợp với biểu đồ so sánh tỷ lệ tham gia của luật sư qua từng năm. Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 khi chưa quy định cụ thể cơ chế bắt buộc tranh tụng và ranh giới rõ ràng cho việc thu thập chứng cứ của bên gỡ tội.

Bên cạnh đó, Đắk Nông là tỉnh miền núi với hơn 40 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 30% dân số. Rào cản ngôn ngữ, trình độ dân trí không đồng đều và số lượng luật sư trên toàn tỉnh còn rất ít (dưới 20 luật sư tại thời điểm năm 2014) đã tạo nên áp lực rất lớn cho hoạt động bảo đảm quyền bình đẳng trước Tòa án. So sánh với các nghiên cứu tại các đô thị lớn, việc bảo đảm quyền con người ở các tỉnh Tây Nguyên đòi hỏi những cơ chế đặc thù về trợ giúp pháp lý lưu động và đào tạo cán bộ thông dịch viên tư pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong xét xử hình sự, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện thể chế pháp luật tố tụng hình sự: Quốc hội cần khẩn trương sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng hình sự theo hướng ghi nhận đầy đủ nguyên tắc tranh tụng bình đẳng, thu hẹp các căn cứ áp dụng biện pháp tạm giam, đồng thời rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận người bào chữa xuống dưới 24 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ, hoàn thành mục tiêu lập pháp trong giai đoạn 2015 - 2016.
2. Mở rộng phạm vi trợ giúp pháp lý và sự tham gia của luật sư: Đề ra target metric nâng tỷ lệ các vụ án hình sự có người bào chữa tham gia đạt tối thiểu 35% - 40% vào năm 2018. Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Đắk Nông cần phối hợp chặt chẽ với Đoàn Luật sư để chỉ định người bào chữa miễn phí cho 100% bị cáo thuộc diện hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số.
3. Nâng cao năng lực và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp: Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông cần tổ chức định kỳ 04 khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng điều hành phiên tòa tranh tụng, kiến thức nhân quyền quốc tế cho 100% Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án.
4. Cải cách cơ sở vật chất và mô hình phòng xử án: Chuyển đổi thiết kế 100% phòng xử án tại 8 đơn vị Tòa án nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Đắk Nông trước năm 2020 theo hướng vị trí ngồi của Kiểm sát viên và Luật sư ngang hàng nhau, đồng thời trang bị hệ thống ghi âm, ghi hình tự động để bảo đảm tính minh bạch tuyệt đối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án: Cung cấp cẩm nang lý luận và chỉ dẫn thực tiễn về kỹ năng điều hành phiên tòa công bằng, loại bỏ các định kiến tư pháp và bảo vệ quyền thân thể của bị cáo trong suốt quá trình xét xử.
2. Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Trang bị hệ thống luận cứ vững chắc về các quyền tố tụng theo chuẩn mực quốc tế, hỗ trợ xây dựng chiến lược bào chữa hiệu quả khi tham gia các vụ án hình sự tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
3. Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị với danh mục 99 tài liệu tham khảo chuyên ngành, phục vụ đắc lực cho các đề tài nghiên cứu về tư pháp hình sự, nhân quyền và cải cách thể chế.
4. Cơ quan hoạch định chính sách và Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp: Cung cấp dữ liệu thực chứng và luận cứ khoa học để xây dựng các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật và hoạch định chiến lược phát triển hệ thống tư pháp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận quyền con người trong xét xử hình sự theo những khía cạnh nào?
Luận văn tiếp cận toàn diện ở hai khía cạnh cơ bản: quyền được bảo vệ an toàn thân thể, nhân phẩm khi bị áp dụng các biện pháp ngăn chặn và quyền được xét xử công bằng bởi Tòa án độc lập theo Điều 14 Công ước ICCPR năm 1966.

Thực trạng tham gia của người bào chữa tại Đắk Nông giai đoạn 2010 - 2014 ra sao?
Khảo sát thực tế cho thấy tỷ lệ các vụ án có người bào chữa tham gia chỉ đạt khoảng 18,5%. Nguyên nhân chủ yếu do lực lượng luật sư trên địa bàn tỉnh còn mỏng và nhận thức pháp luật của người dân miền núi còn hạn chế.

Nguyên tắc suy đoán vô tội được phân tích như thế nào trong công trình?
Nguyên tắc này được luận giải từ Điều 11 Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948, khẳng định nghĩa vụ chứng minh tội phạm hoàn toàn thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng và mọi nghi ngờ không thể làm sáng tỏ phải được giải quyết theo hướng có lợi cho bị cáo.

Vì sao luận văn nhấn mạnh việc giảm tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam?
Dữ liệu khảo sát chỉ ra có đến 78,2% bị cáo bị tạm giam trong giai đoạn xét xử. Luận văn kiến nghị thu hẹp biện pháp này nhằm bảo đảm quyền tự do thân thể và hạn chế tối đa nguy cơ xâm phạm quyền con người trước khi có phán quyết có hiệu lực.

Đóng góp cốt lõi của luận văn đối với khoa học pháp lý Việt Nam là gì?
Luận văn đã tổng hợp các chuẩn mực nhân quyền quốc tế, đánh giá thực trạng trên bộ số liệu thực tế 5 năm (2010 - 2014) tại Đắk Nông và đưa ra hệ thống giải pháp hoàn thiện thể chế phục vụ công cuộc cải cách tư pháp.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử hình sự dựa trên các chuẩn mực quốc tế và pháp luật thực định.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực tiễn xét xử giai đoạn 2010 - 2014 tại tỉnh Đắk Nông thông qua các bảng số liệu chi tiết và phân tích nguyên nhân bất cập.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển đổi mô hình xét hỏi sang mô hình tranh tụng thực chất nhằm loại trừ triệt để nguy cơ oan sai.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ, mở rộng trợ giúp pháp lý và cải tạo phòng xử án với lộ trình thực hiện cụ thể 2016 - 2020.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao cho công tác nghiên cứu, đào tạo và hoạt động thực tiễn xét xử của hệ thống Tòa án nhân dân.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ tư pháp quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lương Đức Dương để nghiên cứu sâu hơn về các luận cứ khoa học và phương pháp luận giải quyết vấn đề bảo vệ quyền con người trong tư pháp hình sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ 1. KHÁI NIỆM QUYỀN CON NGƢỜI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ Trong bất kỳ một nền tƣ pháp nào, việc đƣa ra quyết định một công dân có tội hay không có tội là một việc làm hết sức quan trọng, nó không nhƣ̃ng ảnh hƣởng lớn đến danh dự, nhân phẩm, tài sản, tính mạng và các quyền, lợi ích của chính công dân đó , mà còn quyết định đến vận mệnh, tƣơng lai, cuộc sống của mỗi con ngƣời. Ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, nhiệm vụ quan trọng và nặng nề này thƣờng đƣợc trao cho Tòa án, cơ quan duy nhất có thẩm quyền đƣa ra phán quyết đối với một cá nhân vi phạm pháp luật. Trong hệ thống tƣ pháp, Tòa án giữ vai trò đặc biệt, ở hầu hết các nƣớc, hệ thống Tòa án thƣờng đƣợc trao nhiệm vụ bảo vệ các quyền con ngƣời, quyền công dân.

Bằng hoạt động xét xử của mình, Tòa án không những khôi phục những thiệt hại do hành vi phạm tội xâm hại đến quyền con ngƣời mà còn bảo đảm cho quyền con ngƣời trong quá trình tố tụng giải quyết vụ án đƣợc tôn trọng và bảo đảm. Do vậy, quyền con ngƣời trong hoạt động xét xử bao gồm tất cả các lĩnh vực quyền con ngƣời trong tố tụng hình sự. TS Nguyễn Ngọc Chí thì: Ở bình diện khái quát nhất, quyền con ngƣời trong tố tụng hình sự đƣợc thể hiện ở hai khía cạnh: Thứ nhất, trừng trị ngƣời phạm tội gây ra những thiệt hại cho các quyền và lợi ích hợp pháp của con ngƣời, của các cơ quan tiến hành tố tụng, góp phần bảo vệ quyền con ngƣời; Thứ hai, khi tiến hành tố tụng giải quyết vụ án, các cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm tôn trọng và bảo đảm quyền con ngƣời của ngƣời bị tình nghi phạm tội, bị can, bị cáo [79]. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy nhiên, theo PGS.

TS Nguyễn Ngọc Chí thì: Phạm vi quyền con ngƣời trong tố tụng hình sự hẹp hơn, không bao gồm cả hai khuynh hƣớng trên mà chỉ là sự ghi nhận và bảo đảm quyền của những ngƣời dễ bị tổn thƣơng bao gồm: Ngƣời bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị tình nghi phạm tội hoặc ngƣời bị kết án tránh sự lạm dụng của ngƣời tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án [79]. Chúng tôi, chia sẻ quan điểm này và cho rằng quyền con ngƣời trong TTHS nói chung và trong hoạt động xét xử nói riêng bao gồm hai nhóm quyền: Quyền an toàn thân thể, danh dự, nhân phẩm của cá nhân trong tố tụng hình sự và quyền đƣợc xét xử công bằng bởi một tòa án độc lập. Những quyền con ngƣời này là tập hợp các quyền thuộc nhóm quyền dân sự, chính trị nhằm mục đích khẳng định danh dự, nhân phẩm của con ngƣời trong mọi hoàn cảnh, bảo vệ các cá nhân khỏi sự tùy tiện và sự lạm quyền của các cơ quan tiến hành tố tụng và ngƣời tiến hành tố tụng trong các hoạt động tố tụng hình sự. Quyền an toàn thân thể, danh dự, nhân phẩm của cá nhân trong xét xử Đây là quyền của ngƣời bị tình nghi phạm tội bị áp dụng những biện pháp ngăn chặn nhƣ: bắt, tạm giữ, tạm giam; ngƣời bị kết án phải chấp hành hình phạt tù trong các trại cải tạo và còn đƣợc mở rộng đến những đối tƣợng bị tạm giữ hành chính.

Mặc dù là những ngƣời này ít nhiều đã gây nguy hại cho xã hội hoặc bị tình nghi có hành vi gây nguy hại cho xã hội và hạn chế tự do nhƣng quyền của họ vẫn đƣợc ghi nhận và bảo đảm thi hành bằng biện pháp pháp luật.