Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động kinh doanh du lịch và khách sạn tại Việt Nam chịu tác động trực tiếp và nghiêm trọng từ đại dịch Covid-19 trong giai đoạn 2020–2021. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, doanh thu du lịch lữ hành năm 2020 giảm 60,1% và năm 2021 giảm 64,5%. Bước sang năm 2022, dù thị trường ghi nhận sự hồi phục với doanh thu lữ hành 9 tháng đầu năm đạt 18,2 nghìn tỷ đồng (tăng 294,9%) và lượng khách quốc tế 5 tháng đầu năm tăng 4,5 lần so với cùng kỳ năm 2021, con số này vẫn giảm 95% so với thời điểm trước dịch năm 2019.

Tại Khách sạn Apricot (136 Hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội), quá trình phục hồi sau đại dịch gặp nhiều rào cản trong việc tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Trong đó, hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống (Food & Beverage - F&B) chưa được đầu tư và khai thác tương xứng với tiềm năng của một khách sạn 5 sao tọa lạc tại vị trí trung tâm thủ đô. Nhận diện được khoảng trống này, đề tài "Giải pháp tăng doanh thu bộ phận F&B tại khách sạn Apricot" được thực hiện nhằm giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả tài chính cho mảng dịch vụ ẩm thực tại cơ sở.

Văn bản xác định các nội dung nghiên cứu trọng tâm bao gồm:

  1. Đánh giá thực trạng điều kiện kinh doanh, cơ sở vật chất và tình hình tài chính tổng thể của Khách sạn Apricot.
  2. Khảo sát chi tiết quy trình vận hành dịch vụ và biến động doanh thu của bộ phận F&B giai đoạn 2020–2022 theo từng tháng và từng điểm cung cấp dịch vụ.
  3. Phân tích nguyên nhân khiến doanh thu bộ phận F&B chưa đạt kỳ vọng và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm gia tăng nguồn thu cho bộ phận trong giai đoạn bình thường mới.
  • Đối tượng nghiên cứu: Doanh thu từ hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống (F&B) tại Khách sạn Apricot.
  • Phạm vi không gian: Bộ phận F&B Khách sạn Apricot, số 136 Hàng Trống, Quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh từ tháng 01/2020 đến tháng 12/2022; quá trình thực tập và khảo sát thực tế diễn ra trong gần 3 tháng (hoàn thành tháng 3/2023).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên các tiêu chuẩn xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch và quy chuẩn nghiệp vụ quản trị nhà hàng - khách sạn:

  • Khung quy chuẩn và văn bản áp dụng: Tiêu chuẩn khách sạn 5 sao theo Quyết định số 129/QĐ-TCDL ngày 20/03/2019 của Tổng cục Du lịch Việt Nam; các quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) trong phục vụ ăn uống (Buffet, A la carte, Room Service, Bar/Lounge).
  • Phương pháp quan sát trực tiếp: Tác giả tham gia trực tiếp vào công tác phục vụ bàn, pha chế, chuẩn bị tiệc và vận hành hệ thống phần mềm quản lý Smile tại các điểm dịch vụ của khách sạn, từ đó ghi nhận các điểm nghẽn trong quy trình thực tế.
  • Phương pháp thu thập và tổng hợp dữ liệu: Khai thác dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ hàng ngày, hàng tháng và hàng năm của bộ phận Kế toán – Tài chính, bộ phận Nhân sự, bộ phận Tiền sảnh; kết hợp số liệu phân tích thị trường và đối thủ cạnh tranh trên địa bàn quận Hoàn Kiếm.
  • Phương pháp phân tích, so sánh và thống kê kinh tế: Tổng hợp và xử lý chuỗi số liệu doanh thu 3 năm (2020–2022) theo chỉ tiêu thời gian và chỉ tiêu cơ cấu điểm bán nhằm xác định xu hướng biến động, tỷ trọng đóng góp và đánh giá mức độ hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Giới thiệu về khách sạn Apricot và mô tả quá trình thực tập

Chương 1 cung cấp tổng quan về doanh nghiệp, điều kiện cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và kết quả kinh doanh chung của khách sạn, đồng thời mô tả chi tiết các phân hệ công việc trong quá trình thực tập.

  • Tổng quan doanh nghiệp: Khách sạn Apricot trực thuộc Công ty Cổ phần Phú Gia, đi vào hoạt động từ năm 2015. Khách sạn sở hữu 123 phòng nghỉ cao cấp, kết hợp kiến trúc cổ điển Pháp và không gian trưng bày hơn 600 nguyên tác hội họa, ký họa, điêu khắc của các danh họa Việt Nam. Cơ sở hạ tầng gồm 5 tầng hầm và 11 tầng nổi:
    • Hầm B5 – B3: Khu kỹ thuật, IT, văn phòng F&B/buồng phòng, canteen nhân viên, khu giặt là và phòng tiệc Ballroom.
    • Hầm B2 – B1: Không gian biểu diễn nghệ thuật/sự kiện Avanti và triển lãm tranh.
    • Tầng 1 – Tầng R: Sảnh đón tiếp, quầy Lễ tân, A’telier Lounge (Tầng 1); Nhà hàng L’Artiste và Palette (Tầng 2); Hệ thống phòng lưu trú (Tầng 3–9); Thư viện và bếp bánh (Tầng 9); Spa L’Art, Gym (Tầng 10); Bể bơi vô cực và One 36 Bar (Tầng Rooftop).
Hạng phòng Diện tích ($m^2$) Số lượng (phòng) Giá niêm yết (USD)
Masterpiece 80 3 (1 phòng có vườn) 591
Gallery Garden - - 371
Canvas Garden - - 321
Junior Studio - - 261
Canvas Lake View 30–32 - 217
Deluxe Sketch 25–30 26 120
  • Nguồn nhân lực: Tính đến tháng 12/2022, toàn khách sạn có 73 nhân sự (37 nam chiếm 50,68%; 36 nữ chiếm 49,32%). Tỷ lệ lao động có trình độ Đại học và Cao đẳng đạt 66,67% (48 người), trên Đại học đạt 9,72% (7 người), Trung cấp đạt 23,61% (17 người). Riêng bộ phận F&B chỉ có 7 nhân sự chính thức, đối mặt với tình trạng thiếu hụt định biên khi vận hành.

  • Kết quả kinh doanh tổng thể giai đoạn 2020–2022:

Chỉ tiêu Đơn vị Năm 2020 Năm 2021 Năm 2022
Tổng doanh thu Triệu VND 26.391,89 12.089,45 > 53.000,00
Doanh thu Lưu trú Triệu VND 14.611,74 9.400,00 ~ 32.000,00
Tỷ trọng lưu trú % 54,28 76,59 59,81
Doanh thu F&B Triệu VND 10.613,00 2.500,00 ~ 17.000,00
Tỷ trọng F&B % 39,46 19,98 31,30
Doanh thu Khác Triệu VND 1.167,15 > 400,00 ~ 5.000,00
Tỷ trọng khác % 6,26 3,43 8,89
  • Cơ cấu nguồn khách: Năm 2021, khách nội địa chiếm 80,2%, khách quốc tế chiếm 19,8%. Sang năm 2022, khi mở cửa du lịch, tỷ lệ khách quốc tế tăng vọt lên 65,6% (chủ yếu từ thị trường Đông Nam Á và Châu Á), khách nội địa chiếm 34,4%.

  • Nội dung công việc thực tập: Tác giả trực tiếp thực hiện 6 quy trình nghiệp vụ: Phục vụ buffet sáng tại Nhà hàng L’Artiste/Palette (chuẩn bị, đón khách, phục vụ, thanh toán/dọn dẹp); Phục vụ thực đơn gọi món (A la carte); Dịch vụ ăn uống tại phòng (Room Service); Chuẩn bị đồ uống chào mừng (Welcome Drink); Thiết lập tiêu chuẩn hoa quả VIP tại phòng; Phục vụ trà chiều và đồ uống tại A’telier Lounge.


Chương II: Thực trạng doanh thu của bộ phận F&B khách sạn Apricot

Chương 2 tập trung phân tích cơ cấu tổ chức, hiệu quả kinh doanh của các điểm bán trực thuộc F&B và chỉ ra các tồn tại hạn chế.

  • Cơ cấu tổ chức bộ phận F&B: Đứng đầu là Quản lý bộ phận ẩm thực (Đỗ Thị Thanh Tâm), Giám sát nhà hàng (Nguyễn Thị Kim Đức), Tổ trưởng nhà hàng (Nguyễn Ngọc Trà), Nhân viên phục vụ bàn (Nguyễn Thu Thảo), 2 Tổ trưởng bar (Phạm Duy Hưng, Trần Duy Tùng) và Nhân viên pha chế (Hoàng Văn Thanh). Đội ngũ có 85,7% đạt trình độ Đại học/Sau Đại học. Do quy mô nhân sự mỏng (7 người), các vị trí quản lý thường xuyên phải trực tiếp phục vụ khi công suất tăng cao.

  • Biến động doanh thu F&B theo tháng (2020–2022):

    • Năm 2020: Tổng doanh thu F&B đạt 10,594 tỷ đồng. Doanh thu cao nhất vào tháng 1 (2,600 tỷ đồng) và tháng 12 (1,787 tỷ đồng); chạm đáy vào tháng 4 (157 triệu đồng) và tháng 8 (175 triệu đồng) do giãn cách xã hội.
    • Năm 2021: Tổng doanh thu F&B giảm sâu còn 2,450 tỷ đồng (chỉ tương đương doanh thu một tháng cao điểm năm 2020). Các tháng giữa năm chỉ dao động từ 32–81 triệu đồng/tháng.
    • Năm 2022: Doanh thu phục hồi mạnh mẽ đạt 16,705 tỷ đồng (tăng 581% so với 2021 và tăng 57,66% so với 2020). Doanh thu bứt phá từ tháng 7 (đạt 1,468 tỷ đồng) và lập đỉnh vào tháng 11 (2,8 tỷ đồng), tháng 12 (3,4 tỷ đồng).
  • Cơ cấu doanh thu theo điểm cung cấp dịch vụ:

Điểm dịch vụ F&B Doanh thu 2020 (Nghìn VND) Tỷ lệ 2020 (%) Doanh thu 2021 (Nghìn VND) Tỷ lệ 2021 (%) Doanh thu 2022 (Nghìn VND) Tỷ lệ 2022 (%)
Nhà hàng (L’Artiste & Palette) 7.294.000 68,85 918.000 37,49 12.959.000 77,58
Dịch vụ Tiệc (Banquet) 2.062.000 19,47 1.022.000 41,72 717.000 4,29
A’telier Lounge 582.625 5,49 273.000 11,00 2.541.000 15,21
One 36 Bar 302.000 2,85 194.000 7,92 (Gộp vào Atelier) -
Room Service (+ Spa & Gym) 154.700 1,46 42.000 1,73 486.000 2,91
Tổng cộng 10.594.000 100,00 2.450.000 100,00 16.705.000 100,00
  • Hạn chế và nguyên nhân:
    1. Đóng cửa không gian tiệc Avanti: Sân khấu Avanti (sức chứa 400 khách) bị tạm dừng vận hành do thiếu nhân lực, khiến tỷ trọng doanh thu mảng tiệc năm 2022 tụt dốc xuống 4,29% (so với 41,72% năm 2021).
    2. Cắt giảm nhân sự tại One 36 Bar: Quầy bar tầng thượng không có nhân viên vận hành trực tiếp, khách phải đặt qua nhân viên hồ bơi hoặc gọi xuống A’telier Lounge, làm giảm trải nghiệm và thất thoát nguồn thu tiềm năng.
    3. Tỷ trọng F&B trên tổng doanh thu chưa tương xứng: Doanh thu F&B năm 2022 chiếm 31,30% tổng thu khách sạn, thấp hơn đáng kể so với mức chuẩn trung bình trên 45% của các khách sạn 5 sao cùng phân khúc tại khu vực Hoàn Kiếm.

Chương III: Các giải pháp nhằm tăng doanh thu của bộ phận F&B khách sạn Apricot

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, chương 3 đề xuất định hướng và 4 nhóm giải pháp cụ thể:

  • Xây dựng kế hoạch tuyển dụng và thu hút nhân sự thực tập: Thiết lập cơ chế hợp tác chặt chẽ với các trường đại học đào tạo ngành Du lịch - Khách sạn; xây dựng chính sách phụ cấp, đào tạo nghiệp vụ và lộ trình thăng tiến rõ ràng nhằm bổ sung lực lượng phục vụ linh hoạt, giảm tải chi phí lao động cố định.
  • Tái khởi động và khai thác không gian sự kiện Avanti: Tuyển dụng và đào tạo nhân sự chuyên trách mảng Banquet; tái kích hoạt hệ thống âm thanh, ánh sáng, màn hình LED tại tầng hầm B1–B2 để đón đầu phân khúc hội nghị, tiệc cưới, chương trình biểu diễn nghệ thuật quy mô lên đến 300–400 khách.
  • Đẩy mạnh truyền thông và quảng bá thương hiệu: Xây dựng chiến lược marketing kỹ thuật số cho các dịch vụ ẩm thực đặc trưng (tiệc trà chiều tại A’telier Lounge, buffet sáng cho khách vãng lai, quầy bar One 36); phối hợp cùng bộ phận Sales & Marketing triển khai các gói combo lưu trú kèm trải nghiệm ẩm thực.
  • Hoàn thiện chính sách giá và chương trình khuyến mãi: Tiếp tục áp dụng ưu đãi giảm 10% cho khách lưu trú sử dụng dịch vụ Room Service; thiết kế các gói menu tiệc và thực đơn All Day Dining linh hoạt, áp dụng mức giá buffet sáng cạnh tranh (280.000 VND) để thu hút thêm đối tượng khách ngoài khách sạn.

Kết quả và đóng góp

  • Số liệu thực chứng: Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu tài chính chi tiết, phản ánh toàn diện bức tranh kinh doanh của mảng F&B qua 3 giai đoạn: trước dịch (2020), đỉnh điểm giãn cách (2021) và giai đoạn mở cửa phục hồi (2022). Doanh thu F&B năm 2022 đạt 16,705 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng 581% so với năm 2021.
  • Đóng góp về mặt quản trị vận hành:
    • Chuẩn hóa và tài liệu hóa 6 quy trình phục vụ chuẩn cho nhân viên nhà hàng và thực tập sinh tại Apricot.
    • Phân tích rõ sự dịch chuyển cơ cấu dịch vụ: xác định sự tăng trưởng vượt bậc của A’telier Lounge (tăng 2,87 lần về doanh thu nhờ sản phẩm trà chiều) và Room Service (tăng gấp 10 lần doanh thu so với năm 2021 nhờ chính sách giảm giá 10%).
    • Chỉ rõ nguyên nhân sụt giảm doanh thu mảng tiệc là do đóng cửa không gian Avanti, tạo cơ sở để ban giám đốc đưa ra quyết định tái cơ cấu bộ máy nhân sự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện tại một cơ sở khách sạn boutique 5 sao đơn lẻ; chuỗi dữ liệu 2020–2022 chịu sự biến động bất thường của yếu tố dịch bệnh, chưa phản ánh đầy đủ chu kỳ kinh doanh ổn định dài hạn. Báo cáo chưa đi sâu phân tích chi phí giá vốn (Food & Beverage Cost) và tỷ suất lợi nhuận gộp của từng món ăn/đồ uống.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang việc tối ưu hóa chi phí định lượng thực phẩm; khảo sát định lượng mức độ hài lòng của khách quốc tế đối với thực đơn Á - Âu; xây dựng mô hình dự báo nhu cầu đặt tiệc theo mùa vụ trong điều kiện thị trường du lịch quốc tế đã mở cửa hoàn toàn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Quản trị Khách sạn, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành khi thực hiện chuyên đề tốt nghiệp hoặc đồ án về quản trị F&B. Đồng thời, cấu trúc bảng biểu và quy trình phân tích doanh thu theo điểm bán là tài liệu thực tiễn cho các cấp quản lý nhà hàng - khách sạn quy mô vừa và nhỏ trong việc rà soát hiệu quả kinh doanh các phân hệ dịch vụ bổ trợ.


Câu hỏi thường gặp

1. Khách sạn Apricot được xếp hạng 5 sao theo văn bản pháp lý nào?
Khách sạn được Tổng cục Du lịch Việt Nam công nhận đạt tiêu chuẩn 5 sao theo Quyết định số 129/QĐ-TCDL ký ngày 20/03/2019.

2. Tỷ trọng đóng góp của doanh thu F&B trong tổng doanh thu Khách sạn Apricot năm 2022 là bao nhiêu?
Năm 2022, doanh thu F&B chiếm 31,30% tổng doanh thu toàn khách sạn (đạt khoảng 17 tỷ đồng trên tổng số hơn 53 tỷ đồng), thấp hơn mức kỳ vọng 45% so với các khách sạn cùng phân khúc.

3. Vì sao doanh thu mảng tiệc (Banquet) của khách sạn giảm mạnh từ 41,72% năm 2021 xuống 4,29% năm 2022?
Do sau các đợt cắt giảm nhân sự vì dịch bệnh, khách sạn không đủ nhân lực vận hành nên phải tạm thời đóng cửa không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn Avanti (diện tích 500 $m^2$, sức chứa 300–400 khách tại tầng hầm B1–B2).

4. Khách sạn đã áp dụng chính sách gì để thúc đẩy dịch vụ Room Service trong năm 2022?
Khách sạn triển khai chính sách giảm giá trực tiếp 10% trên hóa đơn cho khách lưu trú sử dụng dịch vụ Room Service, giúp doanh thu mảng này năm 2022 đạt gần 500 triệu đồng (tăng hơn 10 lần so với năm 2021).


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Việt Anh đã phản ánh chi tiết thực trạng kinh doanh và cơ cấu doanh thu của bộ phận F&B tại Khách sạn Apricot giai đoạn 2020–2022. Nghiên cứu đã làm rõ những điểm nghẽn về mặt nhân sự và khai thác cơ sở vật chất, đặc biệt là sự đình trệ của không gian tiệc Avanti và quầy bar One 36. Hệ thống 4 giải pháp đề xuất tập trung vào kiện toàn nhân sự, mở lại điểm bán chiến lược, đẩy mạnh tiếp thị và linh hoạt chính sách giá mang tính khả thi cao, góp phần hỗ trợ khách sạn tối đa hóa doanh thu dịch vụ ẩm thực trong giai đoạn phục hồi du lịch.