Luận án tiến sĩ về phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan và bài học cho Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu phát triển kinh tế nông thôn ba lan trong những thập niên đầu thế kỷ xxi và bài học kinh nghiệm cho, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Bùi Việt Hưng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn An Hà
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Bài Học Phát Triển Kinh Tế Nông Thôn Từ Ba Lan Cho Việt Nam Thế Kỷ XXI
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến luận án
• 1.1.1. Nghiên cứu lý luận về khu vực nông thôn và thành thị
• 1.1.2. Nghiên cứu lý luận về kinh tế nông thôn
• 1.1.3. Những nghiên cứu về phương thức phát triển kinh tế nông thôn
• 1.1.4. Nghiên cứu các trường hợp cụ thể về phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan
• 1.1.5. Nghiên cứu về phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn của Việt Nam
• 1.2. Một số kết luận được rút ra liên quan đến luận án và khoảng trống cần phải tiếp tục nghiên cứu trong luận án
• 1.2.1. Các vấn đề đã thống nhất
• 1.2.2. Những vấn đề liên quan đến đề tài luận án mà các công trình trên còn bỏ ngỏ cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu và khung phân tích phát triển kinh tế nông thôn
• 1.3.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 1.3.2. Khung phân tích của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN
• 2.1. Các lý thuyết về phát triển kinh tế nông thôn
• 2.1.1. Lý thuyết hai khu vực (lý thuyết nhị nguyên)
• 2.1.2. Thuyết tăng trưởng nội sinh (hay thuyết tăng trưởng mới)
• 2.1.3. Lý thuyết sinh kế bền vững
• 2.1.4. Lý thuyết về mô hình nông thôn mới
• 2.2. Phát triển kinh tế nông thôn
• 2.2.1. Các khái niệm về khu vực nông thôn, kinh tế nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn
• 2.2.2. Đặc điểm phát triển kinh tế nông thôn
• 2.2.3. Nội dung phát triển kinh tế nông thôn
• 2.3. Các nhân tố tác động đến phát triển kinh tế nông thôn
• 2.3.1. Nhân tố tác động bên ngoài
• 2.3.2. Các nhân tố ảnh hưởng bên trong quốc gia
• 2.4. Tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế nông thôn
• 2.4.1. Nhóm tiêu chí đánh giá sản xuất nông nghiệp trong khu vực nông thôn
• 2.4.2. Nhóm tiêu chí đánh giá các hoạt động phi nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN BA LAN NHỮNG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội khu vực nông thôn Ba Lan
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.2.1. Một số nét chính về kinh tế nông thôn Ba Lan
• 3.2.2. Các biện pháp phát triển kinh tế khu vực nông thôn Ba Lan
• 3.3. Đánh giá thành công và hạn chế về phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan
• 3.3.1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan
• 3.3.2. Một số kết quả đạt được trong phát triển kinh tế nông thôn
• 3.3.3. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3.3.4. Một số đánh giá về những sáng kiến, giải pháp mà Ba Lan đã thực hiện trong phát triển kinh tế nông thôn
• 4. CHƯƠNG 4: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM
• 4.1. Tương đồng và khác biệt trong phát triển kinh tế nông thôn giữa Ba Lan và Việt Nam
• 4.1.1. Một số điểm tương đồng giữa hai nước
• 4.1.2. Một số điểm khác biệt
• 4.2. Bài học kinh nghiệm trong phát triển kinh tế nông thôn
• 4.2.1. Một số bài học thành công của Ba Lan mà Việt Nam có thể học hỏi
• 4.2.2. Một số bài học chưa thành công, cần tránh
• 4.3. Hàm ý chính sách trong triển khai phát triển kinh tế nông thôn ở Việt Nam
• 4.3.1. Hoàn thiện khung khổ chính sách phát triển kinh tế nông thôn
• 4.3.2. Hội nhập khu vực và quốc tế đối với phát triển kinh tế nông thôn
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển kinh tế nông thôn từ Ba Lan cho Việt Nam

Phát triển kinh tế nông thôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia. Ba Lan, sau khi gia nhập EU, đã thực hiện nhiều cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực này. Những bài học từ Ba Lan có thể giúp Việt Nam cải thiện tình hình phát triển kinh tế nông thôn trong thế kỷ XXI.

1.1. Tình hình phát triển kinh tế nông thôn ở Ba Lan

Ba Lan đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế nông thôn, nhờ vào các chính sách hỗ trợ từ EU. Các chương trình phát triển nông thôn đã giúp cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao thu nhập cho người dân.

1.2. Những thách thức trong phát triển kinh tế nông thôn tại Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế nông thôn, bao gồm sự chênh lệch thu nhập giữa nông thôn và thành phố, cũng như sự suy giảm diện tích đất nông nghiệp.

II. Các chính sách phát triển kinh tế nông thôn của Ba Lan

Chính phủ Ba Lan đã triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Những chính sách này không chỉ tập trung vào nông nghiệp mà còn mở rộng sang các lĩnh vực phi nông nghiệp.

2.1. Chính sách hỗ trợ tài chính cho nông dân

Chính phủ Ba Lan đã cung cấp nhiều khoản vay và trợ cấp cho nông dân để cải thiện sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

2.2. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, điện và nước sạch đã giúp cải thiện điều kiện sống và sản xuất cho người dân nông thôn Ba Lan.

III. Bài học kinh nghiệm từ Ba Lan cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ kinh nghiệm phát triển kinh tế nông thôn của Ba Lan. Những chính sách thành công của Ba Lan có thể được áp dụng để cải thiện tình hình nông thôn Việt Nam.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phát triển nông thôn

Hợp tác quốc tế có thể giúp Việt Nam tiếp cận các nguồn lực và công nghệ mới, từ đó nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế nông thôn.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn

Việt Nam cần tập trung vào việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, khuyến khích phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp để tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan

Các mô hình phát triển kinh tế nông thôn thành công ở Ba Lan có thể được áp dụng tại Việt Nam để cải thiện đời sống người dân nông thôn.

4.1. Mô hình hợp tác xã nông nghiệp

Mô hình hợp tác xã nông nghiệp đã giúp nông dân Ba Lan tăng cường sức mạnh cạnh tranh và cải thiện thu nhập. Việt Nam có thể áp dụng mô hình này để nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.2. Phát triển du lịch nông thôn

Du lịch nông thôn đã trở thành một nguồn thu nhập quan trọng cho nhiều vùng nông thôn ở Ba Lan. Việt Nam cũng có thể phát triển du lịch nông thôn để tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.

V. Kết luận và triển vọng phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam

Việc học hỏi từ kinh nghiệm phát triển kinh tế nông thôn của Ba Lan sẽ giúp Việt Nam có những bước đi đúng đắn trong việc cải thiện đời sống người dân nông thôn. Tương lai của phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam phụ thuộc vào việc áp dụng các chính sách hiệu quả và bền vững.

5.1. Tương lai của phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam

Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới trong phát triển kinh tế nông thôn để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân và thị trường.

5.2. Đề xuất chính sách cho phát triển bền vững

Các chính sách cần được thiết kế để đảm bảo phát triển bền vững, bao gồm bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Phát triển kinh tế nông thôn nhằm nâng cao đời sống dân cư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đa dạng hóa các ngành nghề phi nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực luôn giữ vai trò trung tâm trong chiến lược kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia.

Sau khi chính thức gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 01/05/2004, Ba Lan đã tiến hành cải cách sâu rộng về thể chế và chính sách kinh tế thị trường nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của khối. Quá trình triển khai chính sách phát triển nông thôn tại Ba Lan đã mang lại những kết quả rõ rệt: quy mô trang trại được tích tụ và mở rộng; cơ sở hạ tầng nông thôn được nâng cấp; khoảng cách thu nhập giữa cư dân nông thôn và thành thị dần được thu hẹp; tỷ lệ lao động qua đào tạo đại học ở nông thôn tăng; tỷ lệ thất nghiệp giảm và hệ thống an sinh xã hội, bảo vệ môi trường nông thôn từng bước hoàn thiện.

Tại Việt Nam, sau hơn 30 năm Đổi mới và việc thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/08/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới), khu vực nông thôn đã đạt được nhiều thành quả quan trọng trong xóa đói giảm nghèo và xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, khu vực này đang đối diện với nhiều thách thức: tốc độ tăng trưởng nông nghiệp có xu hướng chậm lại; các nguồn lực đất đai và tài nguyên đạt ngưỡng tới hạn; dân số sống bằng nghề nông còn cao nhưng chỉ đóng góp dưới 20% GDP; khoảng cách thu nhập giữa nông thôn và thành thị gia tăng; dịch vụ nông thôn kém phát triển; công tác quy hoạch còn thiếu đồng bộ; đồng thời khu vực nông nghiệp dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và áp lực hội nhập quốc tế.

Do đó, việc nghiên cứu thực tiễn phát triển kinh tế nông thôn của Ba Lan — một quốc gia chuyển đổi có nhiều nét tương đồng trong quá trình cải cách kinh tế và hội nhập khu vực — cung cấp những luận cứ thực tiễn và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" của tác giả Bùi Việt Hưng (chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, 2020) được thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu nghiên cứu này.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục đích tổng quát: Luận giải và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế nông thôn; phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế nông thôn ở Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI; phân tích các điểm tương đồng, khác biệt và điều kiện áp dụng tại Việt Nam; từ đó đề xuất các bài học kinh nghiệm và hàm ý chính sách cho Việt Nam.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Thứ nhất: Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố về phát triển kinh tế nông thôn, chỉ ra những vấn đề lý luận và thực tiễn cần tiếp tục làm sáng tỏ.
  2. Thứ hai: Nghiên cứu, phân tích và đánh giá hệ thống chính sách, thực trạng triển khai các chương trình phát triển kinh tế nông thôn của Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI.
  3. Thứ ba: Đánh giá thành công, hạn chế và thách thức trong phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan; phân tích điểm tương đồng, khác biệt và khả năng tiếp nhận kinh nghiệm để đề xuất các khuyến nghị chính sách cho Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi chính: Phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI như thế nào?
• Các câu hỏi phụ:
  1. Những nhân tố nào tác động đến phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan trong những thập niên đầu thế kỷ XXI?
  2. Tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá sự phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan?
  3. Những thành công, hạn chế và bất cập trong phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan những thập niên đầu thế kỷ XXI là gì?
  4. Những bài học nào từ thực tiễn phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan có thể áp dụng cho Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Phát triển kinh tế nông thôn ở Ba Lan nhìn từ góc độ hoạt động sản xuất nông nghiệp và hoạt động phi nông nghiệp, gắn với vai trò của Chính phủ Ba Lan trong việc ban hành và thực thi các chính sách, chương trình phát triển.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Tập trung vào hoạt động sản xuất nông nghiệp (theo nghĩa hẹp, không bao gồm lâm nghiệp và thủy sản) và các hoạt động phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn.
  • Về không gian: Khu vực nông thôn Ba Lan, có liên hệ và so sánh với thực tiễn Việt Nam.
  • Về thời gian: Những thập niên đầu thế kỷ XXI, tập trung sâu vào giai đoạn từ năm 2004 trở lại đây (sau khi Ba Lan gia nhập EU).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu chính trong y văn

Tác giả đã phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 5 nhóm nội dung chính:

1. Nghiên cứu lý luận về khu vực nông thôn và thành thị:

   • Wiggins và Proctor (2001) phân biệt khu vực nông thôn, bán đô thị và đô thị để làm rõ tương tác kinh tế và tác động của chính sách.
   • Kathy Miller (2002) phân tích các định nghĩa nông thôn tại Hoa Kỳ dựa trên tiêu chí mật độ dân số.
   • Gustavo Anríquez và Kostas Stamoulis (2007) phân tích khái niệm nông thôn từ thập niên 1960, khẳng định vai trò của phát triển nông thôn đối với giảm nghèo.
   • European Commission (2014) quy định khu vực nông thôn là nơi có mật độ dân số dưới 150 người/km².
   • Joop de Beer (2014) phân tích quá trình đô thị hóa tại châu Âu; Camelia Burja và Vasile Burja (2014) nghiên cứu tỷ lệ dân số nông thôn tại Romania và Ba Lan; Gustavo Bastos Braga và cộng sự (2016) sử dụng phương pháp luận của OECD (2009) để xác định ranh giới khu vực nông thôn.
   • Tại Việt Nam, giáo trình của Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hòa (2005) và công trình của Hoàng Việt (2013) xác định tiêu chí phân định nông thôn dựa trên cơ cấu sản xuất nông nghiệp và thành phần xã hội.

2. Nghiên cứu lý luận về kinh tế nông thôn:

   • John Ise (1920) tổng hợp các trường phái tiếp cận kinh tế nông thôn (nhóm của Giáo sư Taylor, nhóm Carver, và nhóm tiếp cận kinh tế học thuần túy).
   • Gustav Ranis và Frances Stewart (1993) nhấn mạnh vai trò động lực tăng trưởng của các hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn.
   • Emery N. Castle (2000) phân biệt kinh tế nông nghiệp, kinh tế nông thôn và kinh tế đô thị.
   • Mark Drabenstott và Jason Henderson (2006) nghiên cứu tác động của toàn cầu hóa và đổi mới sáng tạo đến kinh tế nông thôn.
   • Clack Edward (2011) phân tích mối liên kết nông thôn - đô thị; Guogang Wang (2015) nghiên cứu đặc điểm không gian - thời gian của kinh tế nông thôn ven biển Trung Quốc.
   • Daphne Meredith và cộng sự (2016) chỉ ra 3 nhóm nhân tố tác động tại Canada (đô thị hóa, chuyển dịch cơ cấu và nhà nước phúc lợi); Alexandru Pavel (2019) đề xuất 6 tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế nông thôn tại Romania.
   • Lưu Đức Khải (2012) và Hoàng Việt (2013) phân tích các ngành cấu thành kinh tế nông thôn tại Việt Nam.

3. Nghiên cứu về phương thức phát triển kinh tế nông thôn:

   • J. Kirk Ring (2005) cùng các nghiên cứu của Falcone và Allen (1996), Lyons (2002), Henderson và Novack (2003) nhấn mạnh sự cần thiết của chính sách đặc thù cho nông thôn.
   • Các học giả Keeble và cộng sự (1999), Malecki và Veldhoen (1993), North và Smallbone (2006), Murdoch (2000) phân tích phương thức liên kết chuỗi giá trị và đổi mới mô hình kinh doanh nông thôn.
   • OECD (2006) công bố mô hình "The New Rural Paradigm" (Mô hình nông thôn mới) chuyển từ hỗ trợ trợ cấp sang đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận đa ngành.
   • Ian Hodge và Peter Midmore (2007) phân tích sự chuyển đổi từ tiếp cận theo ngành sang tiếp cận lãnh thổ và địa phương tại châu Âu.

4. Nghiên cứu trường hợp phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan:

   • Iwona Nurynka (2012) phân tích chiến lược phát triển nông thôn Ba Lan theo ba trụ cột kinh tế, xã hội, môi trường; Chmieliński (2008) khuyến nghị về nông nghiệp đa chức năng.
   • Józef Mosiej (2014) chỉ ra thách thức về việc làm, cơ cấu trang trại manh mún và hạn chế hạ tầng tại Ba Lan.
   • Agnieszka Baer-Nawrocka và cộng sự (2016) đánh giá tác động của nguồn ngân sách hỗ trợ từ EU đối với thu nhập trang trại và thị trường lao động Ba Lan.
   • Janina Jędrzejczak-Gas và Anetta Barska (2018) phân tích hình thức tự kinh doanh (self-employment) tại nông thôn Ba Lan.
   • Urszula Budzich-Tabor (2018) đánh giá hệ thống thu thập dữ liệu và trung tâm tư vấn nông nghiệp Ba Lan; OECD (2018) công bố báo cáo tổng thể "OECD Rural Policy Reviews: Poland 2018".
   • Các báo cáo thường niên "Kinh tế nông nghiệp và nông thôn" của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ba Lan từ năm 2000.

5. Nghiên cứu về phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn Việt Nam:

   • Các tác giả Nguyễn Quang Thuấn (2018), Vũ Trọng Khải (2015), Jacques Marzin và Agnalys Michaud (2016), Hoàng Mạnh Phú (2016), Finn Tarp (2017), Phạm Thị Thanh Bình (2017) chỉ ra thực trạng, thành tựu và rào cản nội tại của nông nghiệp nông thôn Việt Nam.
   • Các nghiên cứu chuyên sâu về kinh nghiệm quốc tế: Đặng Minh Đức (2015) nghiên cứu chính sách bảo hiểm nông nghiệp tại Pháp, Tây Ban Nha, Ba Lan; Nguyễn An Hà (2016) nghiên cứu chính sách nông nghiệp bền vững của Ba Lan; Nguyễn Xuân Khoát (2017) so sánh phát triển nông nghiệp bền vững giữa Ba Lan, Trung Quốc và Nga.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

1. Chưa có công trình tổng hợp xây dựng một khung lý thuyết hoàn chỉnh và thống nhất về phát triển kinh tế nông thôn, kết hợp các tiêu chí đánh giá cả về nông nghiệp lẫn phi nông nghiệp.
2. Các công trình về Ba Lan chủ yếu dừng ở mức mô tả thực trạng các chương trình riêng lẻ, chưa áp dụng khung phân tích hệ thống để đánh giá toàn diện các yếu tố cạnh tranh nông sản trong EU, đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế phi nông nghiệp.
3. Thiếu công trình so sánh đối chiếu hệ thống giữa Ba Lan và Việt Nam — hai nền kinh tế chuyển đổi cùng chịu tác động của hội nhập khu vực — để rút ra các bài học thành công và các bài học chưa thành công cần tránh.
4. Thiếu các đề xuất chính sách cụ thể cho Việt Nam xuất phát từ bài học hội nhập của Ba Lan trong bối cảnh Việt Nam tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án kế thừa và tổng hợp 4 lý thuyết nền tảng:

• Lý thuyết hai khu vực (Lý thuyết nhị nguyên): Dựa trên nghiên cứu của W. Arthur Lewis (1954) và W.W. Rostow (1961), giải thích sự chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp truyền thống sang khu vực công nghiệp hiện đại và chức năng cung cấp lương thực, lao động của nông thôn.
• Thuyết tăng trưởng nội sinh (Thuyết tăng trưởng mới): Theo Saraceno (2014), gắn với trào lưu tân tự do (Neo-liberalism), nhấn mạnh cách tiếp cận từ dưới lên (bottom-up), giảm can thiệp trực tiếp của nhà nước, phát huy phương thức phát triển kinh tế địa phương (Local Economic Development - LED) và vốn xã hội.
• Lý thuyết sinh kế bền vững: Theo Ellis & Biggs (2001) và các Tuyên bố của Hội nghị Môi trường và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNCED 1992, Johannesburg 2002), lồng ghép giảm nghèo, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường vào tăng trưởng kinh tế nông thôn (Schejtman và Berdegué, 2004).
• Lý thuyết mô hình nông thôn mới (The New Rural Paradigm): Do OECD (2006) xác lập và Mandl và cộng sự (2007) phát triển, chuyển trọng tâm từ trợ cấp nông nghiệp sang đầu tư đa ngành, khai thác lợi thế đặc thù vùng miền, phân cấp quản lý và phát triển kinh tế phi nông nghiệp (dịch vụ, du lịch, doanh nghiệp nông thôn).

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       CÁC LÝ THUYẾT NỀN TẢNG                                  |
|  - Lý thuyết hai khu vực (Lewis, Rostow)                                       |
|  - Thuyết tăng trưởng nội sinh / Phát triển kinh tế địa phương (LED)          |
|  - Lý thuyết sinh kế bền vững (Ellis & Biggs, UNCED)                          |
|  - Lý thuyết mô hình nông thôn mới (OECD: The New Rural Paradigm)              |
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG                                     |
|  - Nhân tố bên ngoài: Chính sách EU (CAP, EAFRD, EAGF), nợ công, Brexit...   |
|  - Nhân tố bên trong: Tự nhiên, kinh tế - xã hội, tài chính, khoa học công nghệ|
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                    TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN                               |
|  - Sản xuất nông nghiệp: Tăng trưởng GDP, quy mô trang trại, giá trị, NSLĐ   |
|  - Phi nông nghiệp: Tỷ lệ lao động đào tạo, hạ tầng, doanh nghiệp, tự doanh   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|             THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN BA LAN                    |
|  - Phát triển sản xuất nông nghiệp (tích tụ đất đai, thị trường, cạnh tranh)  |
|  - Đa dạng hóa kinh tế nông thôn (hạ tầng, tự doanh, doanh nghiệp SME)        |
|  - Hoàn thiện thể chế, phân cấp quản lý, khai thác sáng kiến cộng đồng        |
+-------------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|          SO SÁNH TƯƠNG ĐỒNG - KHÁC BIỆT VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM               |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế nông thôn

Luận án xác lập 2 nhóm tiêu chí:

1. Nhóm tiêu chí đánh giá sản xuất nông nghiệp: Tốc độ tăng trưởng GDP nông nghiệp; quy mô diện tích và cơ cấu tích tụ trang trại; tổng giá trị sản lượng nông nghiệp; cơ cấu giá trị nông sản; năng suất lao động nông nghiệp; kim ngạch và cơ cấu xuất nhập khẩu nông sản.
2. Nhóm tiêu chí đánh giá hoạt động phi nông nghiệp: Tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo (đặc biệt là trình độ đại học); mức độ hiện đại hóa cơ sở hạ tầng nông thôn (giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc); số lượng và cơ cấu doanh nghiệp phi nông nghiệp; tỷ lệ lao động tự kinh doanh (self-employment).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp luận: Dựa trên phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử của học thuyết Mác - Lênin.
• Cách tiếp cận: Tiếp cận lịch sử cụ thể, tiếp cận hệ thống, tiếp cận liên ngành (kinh tế, xã hội, môi trường, chính trị học) và tiếp cận kinh tế quốc tế.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ Ủy ban châu Âu (EC), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ba Lan, OECD, FAO, WTO, Tổng cục Thống kê và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp bảng biểu và vẽ đồ thị; phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích dự báo và phương pháp phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài theo 5 nhóm vấn đề chính. Trên cơ sở đó, tác giả chỉ ra các điểm đồng thuận trong giới học thuật (tính đa chiều của khái niệm nông thôn, sự cần thiết phải đa dạng hóa kinh tế và cải thiện hạ tầng), làm rõ các nội dung còn tranh luận (áp dụng khung chuẩn hóa quốc tế, lựa chọn mô hình hỗ trợ truyền thống hay mô hình cạnh tranh mới, mức độ phân cấp thể chế), xác định 4 khoảng trống nghiên cứu, đặt ra 1 câu hỏi chính, 4 câu hỏi phụ và thiết lập khung phân tích cho toàn bộ luận án.

Chương 2: Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế nông thôn

Chương 2 trình bày có hệ thống 4 lý thuyết cốt lõi giải thích quá trình phát triển nông thôn: Lý thuyết hai khu vực, Thuyết tăng trưởng nội sinh, Lý thuyết sinh kế bền vững và Lý thuyết mô hình nông thôn mới (The New Rural Paradigm của OECD).

Chương này làm rõ các khái niệm về khu vực nông thôn (đối chiếu định nghĩa của FAO, EU, OECD và quy định phân loại đô thị - nông thôn tại Việt Nam theo Quyết định số 132-HĐBT), khái niệm kinh tế nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn. Tác giả luận giải 6 đặc điểm phát triển và 5 nội dung cơ bản của phát triển kinh tế nông thôn (nhiều hơn về số lượng, tốt hơn về chất lượng, đa dạng hơn về cơ cấu, đổi mới tổ chức/thị trường và đảm bảo công bằng xã hội). Đồng thời, chương 2 phân tích các nhóm nhân tố tác động bên ngoài (Chính sách nông nghiệp chung - CAP, Quỹ Nông nghiệp châu Âu đối với phát triển nông thôn - EAFRD, Quỹ bảo đảm nông nghiệp châu Âu - EAGF, Brexit, khủng hoảng kinh tế, già hóa dân số) và nhân tố bên trong (điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, thể chế, khoa học công nghệ), từ đó thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá cho cả lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp.

Chương 3: Thực trạng phát triển kinh tế nông thôn Ba Lan những thập niên đầu thế kỷ XXI

Chương 3 tập trung phân tích thực nghiệm bức tranh kinh tế nông thôn Ba Lan sau mốc gia nhập EU năm 2004 thông qua hệ thống số liệu thống kê chi tiết:

• Phân tích biến động dân số nông thôn giai đoạn 2010–2018 (Bảng 3.1), thị trường lao động (Bảng 3.2) và tỷ lệ việc làm phân theo trình độ học vấn (Bảng 3.3).
• Đánh giá hiện trạng phân bố 16 khu vực, 314 huyện và 2.479 xã tại khu vực nông thôn Ba Lan năm 2018 (Bảng 3.4).
• Phân tích giá trị sản lượng nông nghiệp (Bảng 3.5), sự chuyển dịch quy mô và mức độ tích tụ đất đai của các trang trại (Hình 3.1), việc cấp phép mua bất động sản cho người nước ngoài (Hình 3.2), cùng cơ cấu và kim ngạch xuất nhập khẩu nông sản giai đoạn 2004–2017 (Hình 3.3, Hình 3.4).
• Đánh giá tác động từ nguồn ngân sách các chương trình phát triển nông thôn (RDP) do EU tài trợ giai đoạn 2004–2015 (Hình 3.5).
• Khảo sát sự phát triển của các hoạt động phi nông nghiệp: mô hình tự kinh doanh nông thôn giai đoạn 2012–2016 (Bảng 3.6, Hình 3.6), cơ cấu trang trại phi nông nghiệp năm 2014 (Hình 3.7) và chỉ số đổi mới sáng tạo giai đoạn 2011–2018 (Hình 3.8).
• Tổng kết đánh giá thông qua Ma trận phân tích SWOT kinh tế nông thôn Ba Lan (Bảng 3.7).

Yếu tố SWOT	Nội dung thực trạng kinh tế nông thôn Ba Lan (Bảng 3.7)
Điểm mạnh (Strengths)	- Quá trình tích tụ ruộng đất diễn ra nhanh, hình thành trang trại quy mô lớn. - Năng suất lao động và giá trị xuất khẩu nông sản tăng liên tục. - Hạ tầng kỹ thuật, giao thông và viễn thông nông thôn được hiện đại hóa. - Khả năng hấp thụ hiệu quả các quỹ hỗ trợ phát triển nông thôn từ EU (CAP, EAFRD).
Điểm yếu (Weaknesses)	- Xuất phát điểm manh mún tại một số vùng đông nam. - Chỉ số đổi mới sáng tạo ở khu vực nông thôn còn ở mức khiêm tốn. - Chênh lệch mức độ phát triển kinh tế giữa các vùng lãnh thổ nội địa.
Cơ hội (Opportunities)	- Tiếp cận thị trường chung EU rộng lớn, không rào cản thuế quan. - Tiếp nhận chuyển giao công nghệ cao và dòng vốn đầu tư quốc tế. - Phát triển mạnh mẽ các dịch vụ du lịch sinh thái và công nghiệp chế biến phi nông nghiệp.
Thách thức (Threats)	- Áp lực cạnh tranh gay gắt về tiêu chuẩn kỹ thuật (SPS) trong EU. - Xu hướng già hóa dân số và di cư lao động trẻ ra các đô thị lớn hoặc ra nước ngoài. - Biến động chính sách tài khóa chung của EU sau sự kiện Brexit.

Chương 4: Bài học kinh nghiệm và hàm ý chính sách cho Việt Nam

Chương 4 đối chiếu các điều kiện kinh tế - xã hội giữa Ba Lan và Việt Nam:

• Phân tích số lượng đơn vị hành chính thôn xã tại Việt Nam (Bảng 4.1), tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp giai đoạn 2005–2016 (Bảng 4.2), cơ cấu kim ngạch các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực năm 2016 (Bảng 4.3), phân loại chất lượng lao động nông thôn (Bảng 4.4) và so sánh năng suất lao động nông nghiệp Việt Nam với khu vực và thế giới (Hình 4.1).
• Rút ra các bài học kinh nghiệm thành công của Ba Lan (chuyển đổi mô hình hỗ trợ, tích tụ đất đai minh bạch, phát triển tự doanh, phân cấp quản lý cho địa phương, khai thác vốn hỗ trợ quốc tế) và các bài học chưa thành công cần tránh (chậm khắc phục chênh lệch vùng miền, chậm thích ứng với tốc độ già hóa dân số nông thôn).
• Đề xuất 2 nhóm hàm ý chính sách: (1) Hoàn thiện khung khổ chính sách phát triển kinh tế nông thôn; (2) Tăng cường năng lực hội nhập khu vực và quốc tế trong phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về lý luận và khoa học

1. Hoàn thiện khung lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn: Luận án hệ thống hóa và làm sáng tỏ các lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn hiện đại, đặc biệt là Thuyết tăng trưởng nội sinh và Lý thuyết mô hình nông thôn mới (The New Rural Paradigm). Luận án xác định nội hàm phát triển kinh tế nông thôn bao gồm cả nông nghiệp và phi nông nghiệp, chuyển cách tiếp cận từ quản lý mệnh lệnh "từ trên xuống" sang phương thức phân cấp, trao quyền "từ dưới lên" và dựa vào sáng kiến cộng đồng.
2. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá toàn diện: Luận án thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế nông thôn trên cả hai nhánh: sản xuất nông nghiệp (tăng trưởng, quy mô trang trại, cơ cấu sản lượng, năng suất lao động) và hoạt động phi nông nghiệp (đào tạo lao động, hạ tầng, doanh nghiệp nông thôn, tỷ lệ tự doanh).
3. Phân loại hệ thống nhân tố tác động: Phân định rõ tác động của các nhân tố bên ngoài (khung chính sách CAP/EU, các quỹ tài trợ EAFRD, EAGF, biến động hội nhập, Brexit) và các nhân tố bên trong (thể chế, điều kiện tự nhiên, tài chính, khoa học công nghệ).

Đóng góp mới về thực tiễn và chính sách

1. Làm rõ thực trạng và kinh nghiệm của Ba Lan: Luận án cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ số liệu về chuyển đổi kinh tế nông thôn Ba Lan từ năm 2004 đến nay; chỉ rõ cách thức Ba Lan tận dụng các quỹ hỗ trợ của EU, tái cấu trúc trang trại, phát triển mô hình tự kinh doanh phi nông nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản.
2. Xác định các bài học cụ thể cho Việt Nam:
   • Bài học thành công: Đẩy mạnh tích tụ và tập trung đất đai gắn với bảo vệ quyền lợi nông dân; đa dạng hóa sinh kế thông qua khuyến khích khu vực tư nhân và hộ gia đình tự doanh phi nông nghiệp; hiện đại hóa hạ tầng đồng bộ; phân cấp quản lý ngân sách và trao quyền chủ động cho chính quyền cơ sở; thiết lập hệ thống trung tâm khuyến nông và tư vấn dữ liệu nông nghiệp.
   • Bài học cần tránh: Tránh để gia tăng khoảng cách phát triển giữa các vùng nông thôn; tránh phụ thuộc thụ động vào trợ cấp mà thiếu cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo; chủ động giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lao động trẻ ở nông thôn.
3. Đề xuất nhóm hàm ý chính sách cho Việt Nam:
   • Hoàn thiện khung khổ chính sách trong nước: Đổi mới chính sách đất đai nhằm khuyến khích tích tụ ruộng đất quy mô lớn; đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn; đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho hạ tầng nông thôn mới; phát triển công nghiệp chế biến và dịch vụ tại chỗ; tăng cường phân cấp và nâng cao trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương.
   • Chính sách thích ứng hội nhập quốc tế: Nâng cao năng lực đáp ứng các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn kiểm dịch động thực vật (SPS) của các hiệp định thương mại tự do (EVFTA, AEC); xây dựng chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu bền vững; phát triển các công cụ quản trị rủi ro và bảo hiểm nông nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Theo giới hạn phạm vi nghiên cứu do tác giả xác định, luận án tập trung khảo sát hoạt động sản xuất nông nghiệp theo nghĩa hẹp (không đi sâu vào lâm nghiệp và thủy sản) và các hoạt động phi nông nghiệp. Về mặt thời gian, dữ liệu thực nghiệm về Ba Lan tập trung chủ yếu từ năm 2004 đến giai đoạn 2016–2018.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang các phân ngành lâm nghiệp, thủy sản và kinh tế biển; cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2018 gắn với các biến động kinh tế toàn cầu mới; nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế số và ứng dụng công nghệ số trong phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp nông thôn giữa hai quốc gia.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Cơ quan hoạch định chính sách: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban Chỉ đạo Trung ương các chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan quản lý địa phương trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển nông thôn mới, chính sách đất đai và hỗ trợ doanh nghiệp nông thôn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học: Chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế phát triển, Kinh tế nông nghiệp, Quan hệ quốc tế và Châu Âu học; có thể khai thác khung lý thuyết (OECD New Rural Paradigm, LED, Sinh kế bền vững) và phương pháp luận phân tích thực chứng.
• Phần đáng tham khảo nhất: Khung phân tích phát triển kinh tế nông thôn (Chương 2), ma trận SWOT cùng hệ thống số liệu về chuyển đổi trang trại, tự kinh doanh tại Ba Lan (Chương 3) và các khuyến nghị chính sách hội nhập đối chiếu với thực trạng nông nghiệp Việt Nam (Chương 4).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm "khu vực nông thôn" được luận án xác định theo tiêu chuẩn nào?
Luận án căn cứ theo tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU) và OECD xác định khu vực nông thôn là khu vực có mật độ dân số dưới 150 người/km². Tại Ba Lan, nông thôn được phân chia theo 16 khu vực, 314 huyện và 2.479 xã, gồm khu vực nông thôn hẻo lánh và khu vực giáp ranh đô thị. Tại Việt Nam, luận án đối chiếu với Quyết định số 132-HĐBT để phân định ranh giới ngoài các đô thị.

2. Bốn lý thuyết cốt lõi được tác giả sử dụng để xây dựng khung phân tích là gì?
Bao gồm: (1) Lý thuyết hai khu vực / nhị nguyên (W. Arthur Lewis, W.W. Rostow); (2) Thuyết tăng trưởng nội sinh / Phát triển kinh tế địa phương - LED (Saraceno); (3) Lý thuyết sinh kế bền vững (Ellis & Biggs, Schejtman & Berdegué); và (4) Lý thuyết mô hình nông thôn mới - The New Rural Paradigm (OECD, Mandl).

3. Động lực chính tạo nên sự tăng trưởng kinh tế phi nông nghiệp tại nông thôn Ba Lan là gì?
Theo phân tích tại Chương 3 (dựa trên Bảng 3.6 và Hình 3.6), động lực then chốt là quá trình phát triển mô hình "Tự kinh doanh" (self-employment) và sự hình thành các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, chế biến, du lịch và dịch vụ nông thôn, được trợ lực bởi các nguồn vốn từ Quỹ EAFRD của EU.

4. Dữ liệu thực nghiệm của luận án được xử lý bằng công cụ nào và dựa trên những nguồn chính nào?
Dữ liệu được xử lý thống kê trên phần mềm Microsoft Excel. Nguồn số liệu thứ cấp được trích xuất từ Ủy ban châu Âu (EC), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ba Lan, OECD, FAO, WTO, Tổng cục Thống kê và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.

5. Luận án chỉ ra điểm yếu và thách thức lớn nhất của kinh tế nông thôn Ba Lan là gì?
Theo ma trận SWOT (Bảng 3.7), điểm yếu lớn nhất của Ba Lan là sự chênh lệch phát triển giữa các vùng lãnh thổ và chỉ số đổi mới sáng tạo nông thôn còn thấp; thách thức hàng đầu là áp lực cạnh tranh tiêu chuẩn kỹ thuật (SPS) trong EU, già hóa dân số nông thôn và tác động ngân sách sau sự kiện Brexit.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Bùi Việt Hưng đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển kinh tế nông thôn dựa trên cách tiếp cận hiện đại của OECD và các trường phái tăng trưởng nội sinh, sinh kế bền vững. Công trình phân tích thực chứng bức tranh chuyển đổi kinh tế nông thôn Ba Lan sau khi gia nhập EU năm 2004 trên cả phương diện sản xuất nông nghiệp và hoạt động phi nông nghiệp. Trên cơ sở chỉ rõ những thành công và hạn chế của Ba Lan, luận án đã rút ra hệ thống bài học kinh nghiệm và đề xuất các hàm ý chính sách khả thi nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Những công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến luận án Phát triển nông thôn nói chung và kinh tế nông thôn nói riêng là một chủ đề nghiên cứu đã và đang thu hút được khá đông các học giả trong và ngoài nước nghiên cứu. Những quan điểm, kết quả nghiên cứu được công bố còn cho thấy những bất đồng khó được giải quyết và áp dụng đối với tất cả các quốc gia, thể hiện: Phương pháp luận, tiêu chí đánh giá hợp lý nào được áp dụng nhằm đo lường được một khu vực nông thôn rộng lớn và đa dạng trên toàn khu vực? Khái niệm phát triển kinh tế nông thôn có phải đơn thuần là khái niệm “Phát triển kinh tế” áp dụng vào khu vực nông thôn? hay trọng tâm của phát triển kinh tế khu vực nông thôn là gì? các chỉ số đánh giá phát triển kinh tế nông thôn có phải là thu nhập bình quân của các nông hộ, cấu trúc kinh tế nông thôn, năng suất lao động nông thôn, quy hoạch phát triển trang trại, cải thiện cơ sở hạ tầng?…Như vậy, để làm rõ được các nội dung đã được các học giả nghiên cứu, qua tổng quan tài liệu, tác giả nhóm các công trình tiêu biểu cụ thể theo các vấn đề sau: 1.Nghiên cứu lý luận về khu vực nông thôn và thành thị Trong cuốn “How special are rural areas? The economic implications of location for rural development”của tác giả Wiggins S, Proctor S (2001) [140] cho rằng cần phải phân biệt khu vực nông thôn, khu vực bán đô thị và khu vực đô thị, để từ đó xác định và làm rõ hơn những tương tác giữa các khu vực, giữa chính sách với các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp. Trong công trình “ Rural Definitions” của Kathy Miller (2002) [11] đã chỉ ra những nguyên nhân tại sao lại có nhiều định nghĩa và cách hiểu khác nhau về “ nông thôn” tại Mỹ.

Những nguyên nhân này được nhìn nhận ở phạm vi khu vực hay thẩm quyền của chính quyền các bang cũng như là những dữ liệu về khu vực còn bị hạn chế. Theo đó, tác giả đã lập luận cho rằng khái niệm “nông thôn” và “đô thị” cần được xác định dựa vào các tiêu chí chính là mật độ dân số. Tiêu chí này cũng nên được làm chuẩn cho các cuộc điều tra khu vực nông thôn. Trong công trình nghiên cứu về phát triển nông thôn “Rural Development and Poverty Reduction: Is Agriculture Still the Key” Của tác giả Gustavo Anríquez 8 và Kostas Stamoulis (2007) [94] cho thấy: Khái niệm nông thôn đã được các tác giả phân tích theo trục thời gian từ những thập kỷ 60 của thế kỷ trước để nhấn mạnh: Khu vực nông thôn là khu vực có đặc trưng mật độ dân số thấp, nghèo nàn, lạc hậu và chậm phát triển ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.

Với việc hình thành khái niệm này, tác giả đã đưa ra những luận điểm khẳng định: Phát triển nông thôn đã cải thiện cuộc sống cho người dân ở khu vực nông thôn, tạo ra sự phát triển bền vững, nâng cao mức sống và phúc lợi cho người dân khu vực nông thôn. Tại khu vực châu Âu, European Commision (2014) [83] cũng đã đưa ra quy định “khu vực nông thôn” là khu vực có mật độ dân số dưới 150 người trên mỗi km2. Việc đồng bộ và sử dụng khái niệm “khu vực nông thôn” theo một chuẩn chung chỉ rõ hơn về mức độ đô thị hóa trên toàn cầu.