Áp Dụng Hình Phạt Đối Với Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội Từ Thực Tiễn Huyện Tây Trà, Tỉnh Quảng Ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi, từ thực tiễn pháp lý.

• Tác giả: Hồ Văn Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Quang Phương
• Trường học: Học viện khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Áp Dụng Hình Phạt Đối Với Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội Tại Huyện Tây Trà, Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Áp Dụng Hình Phạt Cho Người Dưới 18 Tuổi

Bài viết này tập trung vào việc áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi. Đây là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc trừng phạt và giáo dục, cải tạo. Theo thống kê, tình hình tội phạm vị thành niên ở huyện Tây Trà có những đặc thù riêng, xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Việc áp dụng hình phạt cần đảm bảo tính nhân đạo, phù hợp với lứa tuổi và mức độ nhận thức của người phạm tội. Mục tiêu cuối cùng là giúp họ sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng và trở thành công dân có ích. Pháp luật Việt Nam, đặc biệt là luật hình sự về người dưới 18 tuổi, có những quy định riêng biệt nhằm bảo vệ quyền lợi của đối tượng này. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan chức năng để phòng ngừa và giải quyết hiệu quả vấn đề tội phạm vị thành niên.

1.1. Khái niệm Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội Theo Pháp Luật

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi. Tuy nhiên, không phải tất cả người dưới 18 tuổi đều phải chịu trách nhiệm hình sự như nhau. Điều 12 của Bộ luật Hình sự quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự khác nhau tùy theo loại tội phạm. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. Như vậy, khái niệm người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự hẹp hơn so với khái niệm người chưa thành niên trong luật dân sự. Điều này thể hiện sự phân hóa trách nhiệm hình sự theo độ tuổi, phù hợp với mức độ nhận thức và khả năng kiểm soát hành vi của người phạm tội.

1.2. Đặc Điểm Tâm Sinh Lý Của Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội

Người dưới 18 tuổi đang trong giai đoạn phát triển về thể chất và tinh thần. Họ chưa có đầy đủ kinh nghiệm sống, dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh và bạn bè xấu. Khả năng nhận thức và kiểm soát hành vi còn hạn chế, dẫn đến những hành vi bốc đồng, thiếu suy nghĩ. Theo nghiên cứu tâm lý học, tâm lý học tội phạm vị thành niên có những đặc trưng riêng, liên quan đến sự phát triển nhân cách, khủng hoảng tuổi dậy thì và các vấn đề về gia đình, xã hội. Việc hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của người dưới 18 tuổi phạm tội là rất quan trọng để có những biện pháp giáo dục, cải tạo phù hợp, giúp họ nhận ra sai lầm và thay đổi hành vi.

II. Thực Trạng Tội Phạm Vị Thành Niên Tại Huyện Tây Trà Quảng Ngãi

Tình hình tội phạm vị thành niên ở Tây Trà có những diễn biến phức tạp, phản ánh những khó khăn về kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Các loại tội phạm phổ biến bao gồm trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng và sử dụng trái phép chất ma túy. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình, nhà trường, ảnh hưởng của văn hóa phẩm độc hại và các tệ nạn xã hội. Tình trạng tảo hôn, bỏ học cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ tội phạm vị thành niên. Cần có những giải pháp đồng bộ, từ phòng ngừa đến xử lý, để giảm thiểu tình trạng này. Theo số liệu thống kê, số lượng tội phạm vị thành niên ở Tây Trà có xu hướng tăng trong những năm gần đây, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

2.1. Các Loại Tội Phạm Phổ Biến Ở Người Dưới 18 Tuổi

Tại huyện Tây Trà, các tội phạm phổ biến ở người dưới 18 tuổi bao gồm: tội trộm cắp vị thành niên, tội cố ý gây thương tích vị thành niên, tội gây rối trật tự công cộng vị thành niên, và tội sử dụng trái phép chất ma túy vị thành niên. Các hành vi này thường xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, thiếu tiền tiêu xài, hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ bởi bạn bè xấu. Một số trường hợp còn liên quan đến bạo lực gia đình, bạo lực học đường và ảnh hưởng của mạng xã hội. Cần có sự phân tích sâu sắc về nguyên nhân và điều kiện phát sinh các loại tội phạm này để có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Nguyên Nhân Dẫn Đến Tình Trạng Tội Phạm Vị Thành Niên

Nhiều nguyên nhân tội phạm vị thành niên có thể kể đến như: Thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình, nhà trường; Ảnh hưởng của văn hóa phẩm độc hại, bạo lực trên mạng; Tình trạng tảo hôn, bỏ học; Môi trường sống phức tạp, nhiều tệ nạn xã hội; Thiếu các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh. Đặc biệt, sự thiếu hiểu biết về pháp luật và hậu quả của hành vi phạm tội cũng là một yếu tố quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan chức năng để giải quyết các nguyên nhân này.

III. Quy Định Pháp Luật Về Xử Lý Người Chưa Thành Niên Phạm Tội

Pháp luật Việt Nam có những quy định riêng về xử lý người chưa thành niên phạm tội, thể hiện tính nhân đạo và ưu tiên giáo dục, cải tạo. Các hình phạt áp dụng đối với người dưới 18 tuổi nhẹ hơn so với người trưởng thành, và có thể thay thế bằng các biện pháp giáo dục tại gia đình, cộng đồng hoặc trường giáo dưỡng. Tòa án vị thành niên có thẩm quyền xét xử các vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi, với thủ tục tố tụng đặc biệt, đảm bảo quyền lợi của người phạm tội. Việc trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi là bắt buộc, nhằm đảm bảo họ được bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình tố tụng. Mục tiêu của việc xử lý là giúp người phạm tội nhận ra sai lầm, sửa chữa hành vi và tái hòa nhập cộng đồng.

3.1. Các Hình Phạt Áp Dụng Cho Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, các hình phạt cho người dưới 18 tuổi phạm tội bao gồm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn. Mức phạt tù tối đa đối với người dưới 18 tuổi thấp hơn so với người trưởng thành. Ngoài ra, có thể áp dụng các biện pháp tư pháp như giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng. Việc lựa chọn hình phạt phải căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự.

3.2. Quy Trình Tố Tụng Đối Với Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội

Quy trình tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có những điểm khác biệt so với người trưởng thành, nhằm đảm bảo quyền lợi của người phạm tội. Việc điều tra, truy tố, xét xử phải có sự tham gia của người đại diện hợp pháp (cha, mẹ hoặc người giám hộ). Tòa án có thể triệu tập người làm chứng là người thân, thầy cô giáo để làm rõ các vấn đề liên quan đến nhân thân, hoàn cảnh của người phạm tội. Phiên tòa xét xử phải được tiến hành kín, trừ trường hợp cần thiết để giáo dục, răn đe. Bản án phải được tuyên rõ ràng, dễ hiểu, giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của người phạm tội.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Hình Phạt Tại Tây Trà

Để nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi tại huyện Tây Trà, cần có những giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện pháp luật đến nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng và tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội. Cần chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp, đảm bảo họ có đủ trình độ, kinh nghiệm và phẩm chất đạo đức để giải quyết các vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi một cách công minh, khách quan. Tăng cường công tác phòng ngừa tội phạm vị thành niên, tạo môi trường sống lành mạnh, an toàn cho trẻ em.

4.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Xử Lý Người Dưới 18 Tuổi

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Nghiên cứu, bổ sung các biện pháp xử lý thay thế hình phạt tù, như lao động công ích, tham gia các chương trình giáo dục kỹ năng sống. Quy định rõ trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội trong việc giáo dục, quản lý người dưới 18 tuổi có nguy cơ phạm tội. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm vị thành niên.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Của Các Cơ Quan Chức Năng

Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác tư pháp, đặc biệt là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên, luật sư. Trang bị kiến thức về tâm lý học, giáo dục học, xã hội học để họ có thể hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của người dưới 18 tuổi và có những biện pháp xử lý phù hợp. Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ quan tư pháp, đảm bảo họ có đủ điều kiện để thực hiện nhiệm vụ.

V. Vai Trò Của Gia Đình Nhà Trường Và Xã Hội Trong Phòng Ngừa

Gia đình, nhà trường và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tội phạm vị thành niên. Gia đình cần quan tâm, giáo dục con em mình, tạo môi trường sống lành mạnh, yêu thương. Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống cho học sinh. Xã hội cần tạo ra nhiều hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh, thu hút thanh thiếu niên tham gia. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tạo thành một mạng lưới phòng ngừa tội phạm hiệu quả. Các tổ chức xã hội, đoàn thể cần tích cực tham gia vào công tác cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội, giúp họ tái hòa nhập cộng đồng.

5.1. Vai Trò Của Gia Đình Trong Phòng Ngừa Tội Phạm Vị Thành Niên

Gia đình là tế bào của xã hội, có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách của trẻ em. Cha mẹ cần dành thời gian quan tâm, lắng nghe, chia sẻ với con cái, tạo môi trường sống yêu thương, hòa thuận. Giáo dục con cái về đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống. Phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trong hành vi của con cái và có biện pháp can thiệp kịp thời. Phối hợp chặt chẽ với nhà trường và các cơ quan chức năng để giáo dục, quản lý con cái.

5.2. Vai Trò Của Nhà Trường Trong Phòng Ngừa Tội Phạm Vị Thành Niên

Nhà trường là môi trường giáo dục quan trọng, có vai trò định hướng nhân cách cho học sinh. Tăng cường giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống cho học sinh. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, đội, nhóm để thu hút học sinh tham gia. Xây dựng môi trường học đường thân thiện, an toàn, không có bạo lực. Phối hợp chặt chẽ với gia đình và các cơ quan chức năng để giáo dục, quản lý học sinh.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Áp Dụng Hình Phạt

Việc áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc trừng phạt và giáo dục, cải tạo. Cần có những giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện pháp luật đến nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng và tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội. Nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm vị thành niên ở từng địa phương, từng nhóm đối tượng để có những biện pháp phòng ngừa, xử lý phù hợp. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý thay thế hình phạt tù để có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm vị thành niên.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Giáo Dục Cải Tạo

Cần có sự đánh giá khách quan, khoa học về hiệu quả của các biện pháp giáo dục, cải tạo đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Thu thập thông tin về quá trình tái hòa nhập cộng đồng của họ, tỷ lệ tái phạm tội. Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các biện pháp này. Đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục, cải tạo, giúp người phạm tội thực sự thay đổi hành vi và trở thành công dân có ích.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tội Phạm Vị Thành Niên

Nghiên cứu về ảnh hưởng của mạng xã hội đến tội phạm vị thành niên. Nghiên cứu về các yếu tố tâm lý, xã hội ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người dưới 18 tuổi. Nghiên cứu về hiệu quả của các chương trình phòng ngừa tội phạm vị thành niên. Nghiên cứu so sánh pháp luật Việt Nam và quốc tế về xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội. Nghiên cứu về vai trò của công tác xã hội trong việc hỗ trợ người dưới 18 tuổi phạm tội tái hòa nhập cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT VÀ ÁP DỤNG HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI, TỪ THỰC TIỄN HUYỆN TÂY TRÀ, TỈNH QUẢNG NGÃI 1. Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 1. Khái niệm và đặc điểm của người dưới 18 tuổi phạm tội Khái niệm người dưới 18 tuổi phạm tội, theo Bộ luật dân sự năm 2015 quy định tại Điều 21 về người chưa thành niên. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.

Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý. Từ khái niệm tại Điều 21 của Bộ luật dân sự 2015 được định nghĩa như sau: "Người chưa đủ 18 tuổi là người phát triển chưa đầy đủ về thể chất và tinh thần".

Tại Điều 49 của Công ước. Việt Nam phê chuẩn ngày 20/2/1990 trong phạm vi công ước này thì "Trẻ em có nghĩa là người chưa đủ 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó có quy định tuổi thành niên sớm hơn". 9 Về quy tắt phòng ngừa người dưới 18 tuổi phạm tội được Liên Hợp Quốc thông qua ngày 14/12/1990 mặc dù không đưa ra khái niệm cụ thể về người chưa đủ 18 tuổi phạm tội, song thông qua các quy định cũng giúp chúng ta hiểu người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi. Do sự phát triển của từng Nước khác nhau, nên mỗi quốc gia đưa ra khái niệm khắc nhau về người chưa đủ 18 tuổi cũng khác nhau.

Công ước về Quyền trẻ em không áp đặt cho các Nước quy định về độ tuổi cho người chưa đủ 18 tuổi, hiện nay các văn bản pháp luật quy định về quyền trẻ em cũng chưa thống nhất. Theo Nhà nghiêm cứu pháp luật Việt Nam cho thấy những thành tựu do các ngành khoa học khác mang lại và pháp luật quốc tế, mà Nhà làm luật đã đưa ra khái niệm về người dưới 18 tuổi như sau: 1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý. Vậy, có thể thống nhất một quan điểm là “Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi”. Hoàn toàn phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và được Viêt Nam phê chuẩn ngày 20/2/1990.

Theo quy định của Bộ luật dân sự sự thì “Người chưa thành niên là 10 người chưa đủ mười tám tuổi”. Nhưng chỉ những người chưa đủ 18 tuổi, từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi mới phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội, còn người chưa chưa đủ 18 tuổi, dưới 14 tuổi thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. “Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do BLHS quy định còn người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm (Điều 12 của Bộ luật hình sự năm 1999 và Điều 12 của BLHS năm 2015”). “Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi được coi là người chưa có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự”.

Nếu phạm tội (rất nghiêm trọng do cố ý hoặc đặc biệt nghiêm trọng) Họ không chịu tất cả mọi trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội của mình gây ra. Đảng, Nhà nước ta đã rất khoan hồng đã thể hiện chính sách nhân đạo đối với ngườ chưa đủ 18 tuổi phạm tội mà họ đã thực hiện. Căn cứ tại khoản 1 Điều 61 Bộ luật tố tụng hình sự quy định “Bị cáo là người hoặc pháp nhân đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử. Quyền và nghĩa vụ của bị cáo là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này”, như vậy, căn cứ vào quy định tại Điều 12 của Bộ luật hình sự về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự nêu trên, thì có thể hiểu bị cáo là “Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật này.

Từ phân tích trên có thể đưa ra định nghĩa về người chưa đủ 18 tuổi phạm tội như sau: “Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi” 11 1. Các đặc điểm của người dưới 18 tuổi phạm tội Người dưới 18 tuổi thường dễ có hành vi phạm tội vì có các đặc điểm tâm sinh lý rất đặc trưng thể hiện qua một số mặt sau: Về trạng thái cảm xúc: Người dưới 18 tuổi là người đang trong quá trình phát triển cả về sinh lý, tâm lý và ý thức. Đây là giai đoạn đang phát triển khá phức tạp. Thực tế cho thấy trạng thái tâm trạng, cảm xúc, cách suy nghỉ của họ cũng đã phức tạp hơn người đã trưởng thành.

Có nhiều trường hợp chỉ vì mâu thuẫn nhỏ nhặc, do xuất phát từ những lời qua tiếng lại, họ đã không kiềm chế được bản thân dẫn đến sự nóng giận quá khích họ đã phạm sai lầm. Về nhận thức pháp luật: Lứa tuổi đối với người dưới 18 tuổi là giai đoạn phát triển nhanh về mặt sinh học, nhưng lại thiếu cân đối về mặt trí tuệ. Đây là một trong những lứa tuổi thích va chạm trong cuộc sống, nhưng khả năng nhận thức đời sống thường ngày còn rất hạn chế, thậm chí họ không biết gì về những vấn đề đang và đã diễn ra đối với họ. Theo tài liệu thống kê của Cơ quan Công an huyện Tây Trà đối với người chưa đủ 18 tuổi thực hiện hành vi phạm tội là để có thỏa mãn nhu cầu cá nhân họ, không quan tâm đến việc gì mà họ đang thực hiện hành vi mà pháp luật cho rằng là nguy hiểm cho xã hội.

Về nhu cầu độc lập: Các em luôn muốn thể hiện mình, chứng minh mình là người lớn thông qua các hoạt động mang tính tích cực như thích tham gia vào nhiều hoạt động mang tính xã hội, giao tiếp, tiếp xúc với nhiều bạn bè, nhiều người lớn tuổi hơn mình. (Nguồi NguyenThiTuyenThanh_ LV6423_2018_LH.pdf: “Ở lứa tuổi người dưới 18 tuổi, nhu cầu độc lập thái quá thường biểu hiện ra bên ngoài dưới dạng các hành vi như ngang bướng, cố chấp, dễ tự ái, gây gổ, phô trương”) 12 Về nhu cầu khám phá cái mới: (Nguồn LV 5268_ NguyenThiCam_2017.pdf: “Tìm hiểu, khám phá cái mới là một trong những nhu cầu của các em ở lứa tuổi người dưới 18 tuổi”). Đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, là chủ thể của tội phạm thì phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự và phải đạt một độ tuổi theo luật định. Một người được coi là có năng lực trách nhiệm hình sự thì phải đạt tới một độ tuổi nhất định, có khả năng nhận thức đầy đủ về tính chất pháp lý của hành vi của mình và có đầy đủ khả năng điều khiển được hành vi phù hợp với đòi hỏi của xã hội.

Mặt khác họ không mắc những bệnh làm mất hoặc hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình. Đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, là chủ thể đặc biệt, độ tuổi từ 14 đến 16 là độ tuổi tâm sinh lý rất nhạy cảm, ngay cả khi đã đủ 18 tuổi thì cũng chưa thể nói là khả năng nhận thức của họ đầy đủ được. (Nguồn LV3977_PhamHuuTruong_2016_LH.pdf: “Do vậy, người từ 14 đến dưới 16 tuổi, họ chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiệm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”. Không chỉ vậy, mặc dù quy định từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm nhưng việc xem xét áp dụng mọi biện pháp điều tra, truy tố hay xét xử đều được Nhà nước hết sức quan tâm,chỉ cho phép sử dụng những biện pháp riêng do luật định để áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Ngay cả khi Tòa án ra phán quyết cuối cùng thì cũng luôn cân nhắc về tình tiết độ tuổi, nhận thức của các em, xem đó như một tình tiết giảm nhẹ để cân nhắc khi đưa ra hình phạt. Vì vậy, trong mỗi giai đoạn giải quyết vụ án, việc xác định độ tuổi của người phạm tội luôn có ý nghĩa nhất định. Trong giai đoạn xét xử cũng vậy, việc xác định độ tuổi của bị cáo là người dưới 18 tuổi rất quan trọng vì đây là căn cứ áp dụng các biện pháp để ngăn chặn, áp dụng các thủ tục đặc 13 biệt, và đưa ra phán quyết cuối cùng hợp tình, hợp lý, đúng luật đối với bị cáo nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người dưới 18 tuổi. Vì vậy, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 đã có một chương riêng (Chương XXXII) quy định về thủ tục tố tụng đối với người bị tạm giữ, bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi.

Tuy nhiên, trong Điều 301 quy định về phạm vi áp dụng "Thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi", nhà làm luật Việt Nam không hề ghi nhận khái niệm pháp lý "thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi" là gì?