Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VE HÌNH PHAT DOI VỚI CÁC TOI PHAM VE MA TÚY 1. Khái niệm và các đặc điểm của hình phạt đối với các tội phạm về ma túy 1. Khái niệm hình phạt doi với các tội phạm về ma túy Trước tiên, để hiểu về ma túy và các hoạt động tội phạm cũng như loại tội phạm về ma túy, chúng ta cần hiểu rõ những vấn đề cơ bản về loại chất này. Về mặt khoa học, ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên (morphin.) hoặc bán tổng hợp (heroin được bán tổng hợp từ morphin) hay tổng hợp (amphetamine).
Về mặt xã hội, người Việt Nam hiện nay thường hiểu ma túy theo một cách phô biến là heroin, cocain. Một người bị nghiện ma túy sẽ bị moi người hiểu là nghiện heroin hoặc cocain Trong thực tế, chúng ta thường hiểu chất ma tuý là chất gây nghiện, chất hướng thần y định bị cấm Chính phủ ban hành. Chat gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng; Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thé dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng: Người dir dụng ma tuý là người sử dụng chất ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào chất này. Theo Nghị định 73/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 quy định hiện có 515 loại ma tuý và 44 tiền chat dùng dé sản xuất ma tuý, chia làm 4 nhóm sau: Nhóm các chất ma tuý an thần: Nhóm chất ma túy này bao gồm thuốc phiện, Morphine, Heroine, các chất ma tuý tổng hợp toàn phần trong nhóm có thể thay thế Morphine, Heroine và các opiat khác (methadon, pethidine, phenazocine, diazepam, dolagan.) 10 Nhóm các chất ma tuý gây kích thích: Cụ thể có một số loại chất theo tên khoa học mà chúng ta đã biết như Methamphetamin, ecstacy, amphetamin.
Đối với các chế phẩm trên thị trường, chúng ta thường được biết với tên gọi như “Kẹo”, “Ke”, “đá”,. các loại ma túy tổng hợp này rất thường được sử dụng trong các quan bar, nhà hàng,. Nhóm các chất ma tuý gây ảo giác: Các loại thảo được Cần sa và các sản pham của nó: thảo mộc cần sa, nhựa cần tinh dau cần sa lysergide (LSD), CBD. Ngoài ra, cỏ mỹ, cây thuốc phiện, nam thức than,.
cũng có các chất gây ảo giác tương tự. Các chất ma tuý có thuộc tính gây nghiện: Các loại thuốc tân được có thành phần là chất gây nghiện như thuốc giảm đau, thuốc an thần, một số loại thuốc ho,thuốc cảm cúm. có thành phần chính là Moocphin, THC trong tinh dau cần sa,. Tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cô ý.
Đó là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, là hành vi có lỗi và vi phạm các quy định của pháp luật hình sự. Từ đó có thể hiểu rằng tội phạm về ma túy là một nhóm các hành vi vi phạm quy định về quản lí, sử dụng các chất ma tuý do Bộ luật hình sự quy định, nó xâm phạm chế độ thống nhất quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy và các loại thuốc gây nghiện, xâm phạm trật tự, an toàn xã hội và tính mạng, sức khỏe con người và sự phát triển bình thường của nòi giống dân tộc. Tội phạm về ma túy có các đặc điểm chung như: Tính nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm về ma tuý thể hiện ở sự đe dọa nghiêm trọng đến sức khoẻ và sự phát triển bình thường của con người cũng như đến hạnh phúc gia đình và trật tự công cộng nói chung; Các tội phạm về ma tuý đều có chung đối tượng là các chất ma tuý (hoặc liên quan đến các chất ma tuý). Đó là các chất có khả năng gây nghiện cao cho người sử dụng.
làm cho người II nghiện không chỉ bị lệ thuộc vào chất đó mà còn làm cho họ bị tốn hại về nhiều mặt và thậm chí còn có thé day họ vào con đường phạm tội dé có tiền thoả mãn cơn nghiện. Từ những đặc điểm cơ bản trên, ta có thể thấy rằng tội phạm về ma túy là một tội phạm rất nguy hiểm, có tính tổ chức và phức tạp cao, xuất phát từ căn bệnh xã hội mà cả thé giới đang đấu tranh dé loại trừ. Theo pháp luật hình sự Việt Nam thì hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa an quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyên, lợi ích của người, pháp nhân thương mai đó. Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người, pháp nhân thương mại phạm tội mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và dau tranh chống tội phạm.
Từ đó, ta có thé hiểu hình phạt đối với tội phạm ma túy là các biện pháp chế tài mà pháp luật hình sự quy định đối với loại tội phạm này nằm tước bỏ hoặc hạn chế các quyền, lợi ích của các cá nhân phạm các tội về ma túy. Biện pháp chế tài ở đây không chỉ đơn thuần là chế tài về mặt tài sản (như phạt tiền) mà nó còn là chế tài liên quan đến quyền tự do cư trú, tự do đi lại và cao nhất là quyền bất khả xâm phạm về tính mạng như án tử hình. Các chế tài nghiêm khắc này không những góp phần làm giảm tội phạm ma túy, đưa ra hình phạt thích đáng cho loại tội phạm này mà còn góp phần răn đe, giúp xã hội phòng ngừa và bài trừ các loại tệ nạn ma túy. Các loại tội phạm về ma túy có thể là các tội như: Tội trồng cây thuốc phiện hoặc cây khác có chứa chất ma tuý; Tội sản xuất trái phép chất ma tuý; Tội tàng trữ, vận chuyên, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý; Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý; Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép 12 chất ma tuý; Tội sử dụng trái phép chất ma tuý; Tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma tuý; Các tội liên quan đến tiền chất ma tuý và các phương tiện dùng dé sản xuất, sử dụng trái phép chất ma tuy.; Các cá nhân phạm tội về ma túy khi bị phát hiện thường thể hiện xu hướng bạo lực và mức độ liều lĩnh cao.
Các chuyên án ma túy gần đây của Công an Việt Nam đã bắt quả tang rất nhiều trường hợp vận chuyên hang trăm kilogram ma túy các loại, bên cạnh đó là các loại vũ khí quân dụng hạng nặng dé chống trả lực lượng chức năng như súng tiểu liên, lựu đạn,. Nguyên nhân là do lợi nhuận không 16 mà mặt hàng cấm nay đem lại cũng như khi các con nghiện tâm lý không ổn định ho sẵn sàng sử dụng vũ lực bắn trả quyết liệt để vận chuyền, tàng trữ và sử dụng ma túy Vì tính chất đặc biệt nguy hiểm nên đường lối xử lí đối với tội phạm về ma tuý rất nghiêm khắc, một số tội có mức hình phạt cao nhất là hình phạt tù chung thân hoặc tử hình. Trên cơ sở khái niệm về hình phạt, đặc điểm tính chất các loại tội phạm về ma túy và các quy định về tội phạm về ma túy có thé khái niệm hình phạt đối với tội phạm về ma túy như sau: Hình phạt đối với các tội phạm về ma túy là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất cua Nhà nước được quy định trong Bộ luật hình sự, do Tòa án quyết định áp dụng đối với người phạm tội về ma túy nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyên, lợi ích của người đó theo quy định của pháp luật. Đặc điểm về hình phạt của các tội phạm ma túy Tội phạm về ma túy cũng có những đặc điểm chung như các tội phạm khác như: Tính nguy hiểm cho xã hội, tính trái pháp luật, tính có lỗi và tính chịu hình phạt.
Bên cạnh đó tội phạm về ma túy còn có những đặc điểm riêng mà các tội phạm khác không có như: 13 Thứ nhất: Tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội phạm vê ma túy cao hơn so với các tội phạm khác được quy định trong Bộ luật hình sự (trừ một SỐ tội liên quan đến an ninh quốc gia). Nhóm các tội phạm về ma túy quy định tại Chương XX của Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, b6 sung 2017) [35] gồm 13 điều luật, so với Bộ luật hình sự 1999 tăng thêm 3 điều luật (từ Điều 247 đến Điều 259 [35, tr. Trong số 13 tội thì có 3 tội có mức cao nhất của khung hình phạt là tử hình (Khoản 4, Điều 248 [35, tr.285], Khoản 4 Điều 251 [35, tr. 298] và Khoản 4 Điều 250 [35, tr.
294]); có 7 tội có khung hình phạt cao nhất là chung thân (Khoản 4 Điều 248 [35, tr. 285], Khoản 4 Điều 249 [35, tr.290], Khoản 4 Điều 252 [35, tr. 302], Khoản 4 Điều 253 [35, tr. 304], Khoản 4 Điều 255 [35, tr.
307], Khoản 4 Điều 257 [35, tr. 309]; Khoản 4 Điều 258 [35, tr.310]); có 8 trường hop là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (Khoản 3, Điều 248 [35, tr. 284-285]; Khoản 3 Điều 249 [35, tr.288 -289]; Khoản 3 Điều 250 [35, tr.290]; Khoản 3 Điều 251 [35, tr.296-297], Khoản 4 Điều 252, Khoản 3 Điều 253, Khoản 3 và Khỏan 4 Điều 255); có 16 trường hợp là tội phạm rất nghiêm trọng (Khoản 2 Điều 248, Khoản 2 Điều 249, Khoản 2 Điều 250, Khoản 2 Điều 251, Khoản 2 và Khoản 3 Điều 253, Khoản 2 Điều 254, Khoản 2 Điều 255. Khoản 2 Điều 257, Khoản 2 và Khoản 3 Điều 258, Khoản 2 Điều 259 [35, tr.
283 — 308]) chỉ có một trường hợp là tội phạm ít nghiêm trọng (Khoản | Điều 247 [35, tr. Thứ hai: Việc áp dụng hình phạt của toàn án đối với các tội phạm về ma túy có “tính tùy nghỉ” rất cao. Da số chế tài các tội phạm về ma túy đều mang tính lựa chọn giữa hình phat tủ có thời han, tù chung thân va tử hình; giữa cải tạo không giam giữ, phạt tiền, cảnh cáo đối với nhiều tội phạm về ma túy. Khi áp dụng hình phạt, tòa án có thể lựa chọn một trong các hình phạt chính được quy định đối với người bị kết tội.