Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại thị trấn bắc sơn huyện bắc sơn tỉnh lạng sơn giai đoạn năm 2010 2014

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng phát triển đô thị đến đất nông nghiệp và đời sống dân tại thị trấn Bắc Sơn, Lạng Sơn giai đoạn 2010-2014.

• Tác giả: Dương Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: GS. TS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2010 - 2014
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 2.2.1. Đô thị
• 2.2.2. Đô thị hóa
• 2.2.3. Thực tiễn đô thị hóa
• 2.2.4. Tình hình đô thị hóa trên thế giới
• 2.2.5. Đô thị hóa ở một số nước phát triển trên Thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình sử dụng đất Thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.2. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới quản lý, biến động sử dụng đất trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.3. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới đời sống của người dân trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.2.4. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trước sự phát triển của đô thị
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu số liệu
• 3.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.3.3. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.4. Phương pháp chuyên gia
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình sử dụng đất thị trấn Bắc Sơn huyện Bắc Sơn tỉnh Lạng Sơn
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên của thị trấn Bắc Sơn
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 4.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên - tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan môi trường
• 4.2. Tình hình sử dụng đất tại thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 4.3. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới quản lí đất đai trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 4.3.1. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới quản lí đất đai tại thị trấn Bắc Sơn
• 4.3.2. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới biến động sử dụng đất và tình hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.4. Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị tới đời sống của người dân trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 4.4.1. Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến thu nhập và việc làm của người dân
• 4.4.2. Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến đời sống xã hội của người dân
• 4.5. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trước sự phát triển của đô thị
• 4.6. Một số giải pháp cơ bản nhằm tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước đối với đất đai và đề xuất các giải pháp trong sử dụng đất, nâng cao đời sống hộ nông dân trong quá trình đô thị hóa thị trấn Bắc Sơn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng phát triển đô thị

Ảnh hưởng phát triển đô thị đã tác động mạnh mẽ đến đất nông nghiệp và đời sống dân cư tại Bắc Sơn giai đoạn 2010-2014. Quá trình phát triển đô thị diễn ra nhanh chóng, dẫn đến sự thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, thay đổi cơ cấu sử dụng đất và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Biến đổi đất đai là một trong những hệ quả rõ rệt, với việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đô thị. Chính sách phát triển của Nhà nước đã tạo điều kiện cho quá trình này, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong quản lý và sử dụng đất bền vững.

1.1. Tác động đến đất nông nghiệp

Phát triển đô thị đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp tại Bắc Sơn. Theo số liệu nghiên cứu, diện tích đất nông nghiệp giảm từ 1.200 ha năm 2010 xuống còn 900 ha năm 2014. Thay đổi sử dụng đất diễn ra mạnh mẽ, với việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất đô thị và công nghiệp. Quy hoạch đô thị không đồng bộ đã dẫn đến tình trạng sử dụng đất kém hiệu quả, gây lãng phí tài nguyên. Biến đổi đất đai cũng ảnh hưởng đến độ màu mỡ của đất, làm giảm năng suất nông nghiệp.

1.2. Tác động đến đời sống dân cư

Phát triển đô thị đã thay đổi đời sống dân cư tại Bắc Sơn. Nhiều hộ nông dân mất đất canh tác, phải chuyển đổi nghề nghiệp. Kinh tế Bắc Sơn chuyển dịch từ nông nghiệp sang dịch vụ và công nghiệp, tạo ra cơ hội việc làm mới nhưng cũng gây ra bất ổn xã hội. Thu nhập bình quân của người dân tăng từ 15 triệu đồng/năm năm 2010 lên 20 triệu đồng/năm năm 2014, nhưng khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Tác động môi trường từ quá trình đô thị hóa cũng ảnh hưởng đến chất lượng sống của người dân.

II. Chính sách phát triển và quản lý đất đai

Chính sách phát triển và quản lý đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết quá trình phát triển đô thị tại Bắc Sơn. Các văn bản pháp lý như Luật Đất đai 2003 và Nghị định 181/2004/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý và sử dụng đất. Tuy nhiên, việc thực thi chính sách còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng biến đổi đất đai không kiểm soát. Quy hoạch đô thị cần được cải thiện để đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững.

2.1. Cơ sở pháp lý

Các văn bản pháp lý như Luật Đất đai 2003, Nghị định 181/2004/NĐ-CP và Nghị định 42/2009/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý đất đai tại Bắc Sơn. Tuy nhiên, việc thực thi chính sách còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép. Chính sách phát triển cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương, đảm bảo quyền lợi của người dân và sử dụng đất bền vững.

2.2. Quy hoạch đô thị

Quy hoạch đô thị tại Bắc Sơn còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng sử dụng đất kém hiệu quả. Việc thiếu đồng bộ trong quy hoạch đã gây ra tình trạng quá tải hạ tầng và ô nhiễm môi trường. Chính sách phát triển cần tập trung vào việc cải thiện quy hoạch đô thị, đảm bảo sự phát triển bền vững và cân bằng giữa kinh tế - xã hội và môi trường.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai

Để nâng cao hiệu quả quản lý đất nông nghiệp và đời sống dân cư tại Bắc Sơn, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ. Chính sách phát triển cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương, đảm bảo quyền lợi của người dân. Quy hoạch đô thị cần được cải thiện để đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Đào tạo nghề và giải quyết việc làm cần được chú trọng để giúp người dân thích nghi với sự thay đổi kinh tế - xã hội.

3.1. Điều chỉnh chính sách phát triển

Chính sách phát triển cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương. Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần được thực hiện công bằng và minh bạch. Chính sách phát triển cần tập trung vào việc nâng cao đời sống dân cư và đảm bảo sử dụng đất bền vững. Kinh tế Bắc Sơn cần được phát triển cân đối giữa nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

3.2. Cải thiện quy hoạch đô thị

Quy hoạch đô thị cần được cải thiện để đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Việc quy hoạch cần tập trung vào việc phát triển hạ tầng đồng bộ, đảm bảo môi trường sống trong lành. Chính sách phát triển cần chú trọng vào việc bảo vệ đất nông nghiệp và hạn chế tình trạng biến đổi đất đai không kiểm soát. Quy hoạch đô thị cần được thực hiện với sự tham gia của cộng đồng, đảm bảo quyền lợi của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá và có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con người và xã hội, là sản phẩm của sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội. Đất là nơi diễn ra các hoạt động sống, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là đối tượng của các mối quan hệ sản xuất trong các lĩnh vực sử dụng đất đai. Nó giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội.

Đất đai còn là địa điểm, là nền tảng, là cơ sở cho mọi hoạt động phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Ngày nay, xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Các hoạt động ấy đã làm cho diện tích đất nông nghiệp vốn có hạn về diện tích ngày càng bị thu hẹp, đồng thời làm giảm độ màu mỡ và giảm tính bền vững trong sử dụng đất.

Ngoài ra, với quá trình đô thị hoá làm cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng giảm, trong khi khả năng khai hoang đất mới và các loại đất khác chuyển sang đất nông nghiệp lại rất hạn chế. Do vậy, ảnh hưởng của đô thị hóa đến quỹ đất nông nghiệp là rất lớn, để sử dụng quỹ đất hợp lý theo quan điểm về sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu, được các nhà khoa học trên thế giới đăc biệt quan tâm. Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.( Nguyễn Đình Cự, 1997) [4] Thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là thị trấn ở miền núi phía Đông Bắc nước ta, đang trong quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá và hiện đại hoá với tốc độ nhanh. Quá trình phát triển đô thị diễn ra trên bình diện rộng, đã làm biến đổi bộ mặt kinh tế, văn hoá, xã hội và kiến trúc của cả huyện.

n 2 Hoà theo xu thế đó, tốc độ phát triển đô thị đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ tới quá trình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bắc Sơn nói chung và thị trấn Bắc Sơn nói riêng. Quá trình phát triển đô thị đã làm cho diện tích đất nông nghiệp tại Thị Trấn có những thay đổi đáng kể: Diện tích đất cho sản xuất nông nghiệp ở khu vực nông thôn bị thu hẹp dần nhường cho diện tích đất khu đô thị tăng lên nhanh chóng, quan hệ kinh tế đất đô thị cũng được tiền tệ hóa theo quy luật của kinh tế thị trường. Quan hệ sử dụng đất đô thị có những phát sinh phức tạp mà nhiều khi đã vượt ra ngoài tầm kiểm soát của Nhà nước đó là tình trạng tự ý chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, sự quá tải của hạ tầng kỹ thuật đô thị, ô nhiễm môi trường, thiếu vốn đầu tư… Đặc biệt, đô thị phát triển không đúng định hướng, mục tiêu của Nhà nước do công tác xây dựng và quản lý quy hoạch chưa tốt. Giá cả đất đô thị trên thị trường bất động sản có những biến động rất phức tạp, gây ra những khó khăn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Do biến động của quan hệ sử dụng đất trong quá trình phát triển đô thị, tình hình chính trị xã hội cũng có những biểu hiện xấu như: Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn do đô thị hoá, tình trạng khiếu kiện ngày càng gia tăng, đặc biệt khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai chiếm tỷ lệ lớn. Xuất phát từ thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp, tận tình của thầy giáo GS. Nguyễn Thế Đặng, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân tại thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn năm 2010 - 2014”. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến sử dụng đất nông nghiệp và đời sống người dân để từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trước sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá thực trạng của sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. - Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. - Ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến đời sống người dân trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

- Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và nâng cao đời sống người dân trước sự phát triển đô thị trên địa bàn thị trấn Bắc Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, đồng thời tăng cường công tác quản lý nhà nước trong những năm tới nhằm xây dựng huyện Bắc Sơn có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, có môi trường đô thị trong sạch góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Góp phần đóng góp xây dựng cơ sở khoa học về đánh giá ảnh hưởng của sự phát triển đô thị đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp và đời sống, việc làm của người dân. - Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất chính sách tăng cường hiệu quả quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống người dân cho huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn và các địa phương có điều kiện tương tự. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các văn bản của Trung ương - Căn cứ Luật Đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003. - Căn cứ Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. - Căn cứ Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

- Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 08 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. - Căn cứ Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07 tháng 5 năm 2009 của Chính phủ về việc phân loại đô thị. - Căn cứ Thông tư số 10/2008/TT-BXD ngày 22 tháng 04 năm 2008 của Bộ Xây dựng hướng dẫn về đánh giá, công nhận khu đô thị mới kiểu mẫu. - Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.

Các văn bản của tỉnh Lạng Sơn - Quyết định số 33/2008/QĐ-UBND ngày 22 tháng 12 năm 2008 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. - Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND ngày 20 tháng 04 năm 2012 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc ban hành quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Cơ sở lý luận và thực tiễn 2. Đô thị Ở Việt Nam, theo điều 6 nghị định số 42/2009/NĐ/CP [6] ngày 07 tháng 5 năm 2009 của chính phủ về việc phân loại đô thị, có tiêu chuẩn cơ bản về phân loại đô thị, việc phân loại được xem xét, đánh giá trên cơ sở hiện trạng phát triển đô thị tại năm trước liền kề năm lập dự án phân loại đô thị hoặc thời điểm lập đề án phân loại đô thị, bao gồm : 1.

Chức năng đô thị: Là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành, cấp quốc gia, cấp vùng liên tỉnh, cấp tỉnh, cấp huyện hoặc là một trung tâm của vùng trong tỉnh có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước hoặc một vùng lãnh thổ nhất định. Quy mô dân số toàn đô thị tối thiểu phải đạt 4 nghìn người trở lên. Mật độ dân số phù hợp với quy mô, tính chất và đặc điểm của từng loại đô thị và được tính trong phạm vi nội thành, nội thị và khu phố xây dựng tập trung của thị trấn. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp được tính trong phạm vi ranh giới nội thành, nội thị, khu vực xây dựng tập trung phải đạt tối thiểu 65% so với tổng số lao động.

Hệ thống công trình hạ tầng đô thị gồm hệ thống công trình hạ tầng xã hội và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật: a) Đối với khu vực nội thành, nội thị phải được đầu tư xây dựng đồng bộ và có mức độ hoàn chỉnh theo từng loại đô thị. b) Đối với khu vực ngoại thành, ngoại thị phải được đầu tư xây dựng đồng bộ mạng hạ tầng và bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển đô thị bền vững. Kiến trúc, cảnh quan đô thị: Việc xây dựng phát triển đô thị phải theo quy chế quản lý kiến trúc đô thị được duyệt, có các khu đô thị kiểu mẫu, các tuyến phố văn minh đô thị, có các không gian công cộng phục vụ đời sống tinh thần của dân cư đô thị, có tổ hợp kiến trúc hoặc công trình kiến trúc tiêu biểu và phù hợp với môi trường, cảnh quan thiên nhiên. Đô thị hóa Đô thị hóa là một quá trình phát triển về dân số đô thị, số lượng và quy mô đô thị cũng như về các điều kiện sống theo kiểu đô thị.

Trong quá trình ĐTH đều có sự phát triển về lượng và chất ở các đô thị cũng như các điểm dân cư nông thôn (về cơ cấu kinh tế, cơ cấu dân cư, cơ cấu tổ chức xã hội và không gian quy hoạch – kiến trúc, hình thái xây dựng,…).