Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Ngập Lụt Đến Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Nghiên cứu tác động của ngập lụt đến vùng hạ lưu khi xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ, nhằm đảm bảo phát triển bền vững và an toàn.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Tô Thúy Nga
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kỹ thuật xây dựng công trình thủy
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Ngập Lụt Cho Vùng Hạ Lưu Khi Xây Dựng Khu Đô Thị Nam Sông Vệ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI VÙNG LƯU VỰC SÔNG VỆ
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Đặc điểm địa chất
• 1.1.4. Đặc điểm thảm thực vật
• 1.2. Đặc điểm lưu vực sông Vệ
• 1.2.1. Đặc điểm mạng lưới sông Vệ
• 1.2.2. Mạng lưới trạm quan trắc khí tượng-thủy văn trong vùng
• 1.2.3. Đặc điểm khí hậu
• 1.2.4. Đặc điểm thủy văn
• 1.2.5. Diễn biến thời tiết qua một số trận mưa lũ điển hình thuộc lưu vực sông Vệ và lân cận
• 1.3. Đặc điểm xã hội
• 1.3.1. Tổ chức hành chính trong vùng nghiên cứu
• 1.3.2. Dân cư và lao động
• 1.3.3. Điều kiện kinh tế
• 1.4. Những nghiên cứu về ngập lụt và thoát lũ đã có trên lưu vực sông Vệ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÁC MÔ HÌNH ỨNG DỤNG TRONG TÍNH TOÁN
• 2.1. Mục đích của việc ứng dụng mô hình toán
• 2.2. Lựa chọn và giới thiệu mô hình toán
• 2.2.1. Mô hình thủy văn
• 2.2.2. Mô hình thủy lực
• 2.2.3. Giới thiệu mô hình Mike NAM
• 2.2.3.1. Cấu trúc mô hình
• 2.2.3.2. Các thông số cơ bản
• 2.2.3.3. Yêu cầu số liệu
• 2.2.3.4. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 2.3. Giới thiệu mô hình toán MIKE21 FM
• 2.3.1. Cấu trúc mô hình và Phương pháp giải
• 2.3.2. Điều kiện biên
• 2.3.3. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: TÍNH TOÁN HIỆU CHỈNH VÀ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH MIKE NAM VÀ MIKE 21HD-FM
• 3.1. Phương pháp tiếp cận
• 3.2. Các bước tính toán
• 3.3. Công tác thu thập số liệu xây dựng DEM (mô hình số độ cao)
• 3.4. Xác định trọng số các trạm mưa trên lưu vực theo phương pháp Thiseen
• 3.4.1. Các vùng lưu vực trong mô hình MikeNam
• 3.4.2. Kết quả phân tích các trọng số mưa của các trạm tính toán
• 3.5. Tính toán hiệu chỉnh và kiểm định mô hình MIKE-NAM
• 3.5.1. Tính toán hiệu chỉnh mô hình - lũ tháng 12/1999 Trạm An Chỉ
• 3.5.2. Tính toán kiểm định mô hình MIKE NAM: Theo lũ 11/2013
• 3.5.3. Nhận xét, đánh giá kết quả
• 3.6. Tính lũ tại biên vào cho MIKE21 FM
• 3.7. Tính lũ cho các tiểu lưu vực trong vùng hạ du
• 3.7.1. Phân tiểu lưu vực trong vùng ngập lụt hạ du
• 3.7.2. Kết quả tính lũ tại các tiểu lưu vực trong vùng hạ du
• 3.8. Tính toán hiệu chỉnh và kiểm định mô hình MIKE21 FM
• 3.8.1. Thiết lập lưới tính toán cho Mô hình MIKE 21FM
• 3.8.2. Tính toán hiệu chỉnh mô hình theo trận lũ 11/2013
• 3.8.3. Tính toán kiểm định mô hình
• 3.9. Nhận xét, đánh giá
• 4. CHƯƠNG 4: TÍNH TOÁN MÔ PHỎNG NGẬP LỤT, THOÁT LŨ TRƯỚC VÀ SAU KHI XÂY DỰNG KĐT NAM SÔNG VỆ THEO CÁC KỊCH BẢN
• 4.1. Các kịch bản tính toán
• 4.2. Các điều kiện biên
• 4.2.1. Biên thượng lưu
• 4.2.2. Biên hạ lưu: Mực nước triều tại Cửa Lở
• 4.3. Thiết lập mô hình
• 4.3.1. Lưới tính toán
• 4.3.2. Các điểm trích xuất
• 4.4. Kết quả mô phỏng
• 4.4.1. Mực nước cao nhất theo các kịch bản tính toán
• 4.4.2. Diễn biến diện tích và độ sâu ngập theo các kịch bản
• 4.5. Phân tích, đánh giá kết quả
• 4.5.1. Phân tích kết quả
• 4.5.2. Đánh giá kết quả
• 4.6. Đề xuất giải pháp giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHẦN PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Khu đô thị Nam Sông Vệ, với quy mô 618ha, nằm bên bờ sông Vệ, là một trong những dự án quan trọng tại tỉnh Quảng Ngãi. Việc xây dựng khu đô thị này không chỉ mang lại cơ hội phát triển kinh tế mà còn đặt ra nhiều thách thức về ngập lụt. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của ngập lụt đến khu vực hạ lưu sông Vệ, từ đó đưa ra các giải pháp thích hợp.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Của Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Khu đô thị Nam Sông Vệ nằm trong vùng đồng bằng ngập lụt, với cao độ san nền từ 5,72 đến 6,30m. Đặc điểm địa hình và khí hậu tại đây có ảnh hưởng lớn đến khả năng thoát nước và ngập lụt trong khu vực.

1.2. Tình Hình Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Ngập lụt tại khu đô thị Nam Sông Vệ thường xảy ra trong mùa mưa, gây ảnh hưởng đến đời sống và kinh tế của người dân. Việc nghiên cứu tình hình ngập lụt là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn Đề Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ Thách Thức Và Giải Pháp

Ngập lụt là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại khu đô thị Nam Sông Vệ. Việc xây dựng khu đô thị trên nền đất thấp có thể làm gia tăng tình trạng ngập lụt, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Cần có các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị

Nguyên nhân chính gây ngập lụt tại khu đô thị Nam Sông Vệ bao gồm mưa lớn, dòng chảy bùn cát và sự thay đổi khí hậu. Những yếu tố này làm gia tăng mực nước sông Vệ, dẫn đến tình trạng ngập lụt.

2.2. Tác Động Của Ngập Lụt Đến Kinh Tế Xã Hội

Ngập lụt không chỉ ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày mà còn tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội của khu vực. Thiệt hại về tài sản và cơ sở hạ tầng là rất lớn, cần có các biện pháp khắc phục kịp thời.

III. Phương Pháp Đánh Giá Ảnh Hưởng Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Để đánh giá ảnh hưởng của ngập lụt, nghiên cứu sử dụng các mô hình thủy văn và thủy lực. Các phương pháp này giúp xác định mực nước, diện tích ngập và độ sâu ngập trong các kịch bản khác nhau.

3.1. Mô Hình Thủy Văn Sử Dụng Trong Nghiên Cứu

Mô hình thủy văn được áp dụng để tính toán dòng chảy và mực nước trong khu vực. Việc sử dụng mô hình này giúp dự đoán chính xác tình hình ngập lụt trong tương lai.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Khí Tượng Và Thủy Văn

Dữ liệu khí tượng và thủy văn từ các trạm quan trắc được thu thập và phân tích để đánh giá tình hình ngập lụt. Những thông tin này là cơ sở để đưa ra các giải pháp phòng ngừa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ đã làm gia tăng mức độ ngập lụt tại vùng hạ lưu. Mực nước tăng thêm tại cầu sông Vệ là 59cm, ảnh hưởng đến hàng nghìn hecta đất.

4.1. Diện Tích Và Độ Sâu Ngập Theo Các Kịch Bản

Diện tích ngập và độ sâu ngập giữa các kịch bản cũng thay đổi theo hướng tăng thêm từ hàng trăm đến hàng nghìn ha. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp ứng phó kịp thời.

4.2. Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Tác động môi trường do ngập lụt gây ra là rất lớn, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đời sống của người dân. Cần có các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Ngập Lụt Tại Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Để giảm thiểu ngập lụt, cần áp dụng các giải pháp như cải thiện hệ thống thoát nước, quy hoạch đô thị hợp lý và nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng chống ngập lụt.

5.1. Cải Thiện Hệ Thống Thoát Nước

Cải thiện hệ thống thoát nước là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu ngập lụt. Cần đầu tư vào các công trình hạ tầng thoát nước hiện đại.

5.2. Quy Hoạch Đô Thị Hợp Lý

Quy hoạch đô thị hợp lý giúp giảm thiểu tác động của ngập lụt. Cần xem xét các yếu tố tự nhiên và xã hội trong quy hoạch.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Khu Đô Thị Nam Sông Vệ

Khu đô thị Nam Sông Vệ có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về ngập lụt. Cần có các giải pháp đồng bộ để đảm bảo phát triển bền vững cho khu vực.

6.1. Tương Lai Của Khu Đô Thị

Tương lai của khu đô thị Nam Sông Vệ phụ thuộc vào khả năng ứng phó với ngập lụt. Cần có các chính sách và kế hoạch phát triển bền vững.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Ứng Phó

Đề xuất các chính sách ứng phó với ngập lụt nhằm bảo vệ tài sản và đời sống của người dân. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng hạ lưu sông Vệ, tỉnh Quảng Ngãi, với diện tích lưu vực khoảng 1.260 km² và dân số khoảng 317.271 người, chiếm hơn 25% dân số toàn tỉnh, là khu vực có địa hình thấp dần từ Tây sang Đông, nằm trong vùng đồng bằng ngập lũ. Khu đô thị Nam Sông Vệ dự kiến xây dựng trên bờ hữu sông Vệ với quy mô 618 ha, thuộc phạm vi 5 thôn xã Đức Nhuận, có cao trình san nền từ 5,72 đến 6,30 m, đắp vượt trên nền hiện trạng từ 1,50 đến 2,00 m. Việc san nền này có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình thoát lũ và ngập lụt vùng hạ lưu.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của việc xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ đến các chỉ số thủy văn như mực nước, diện tích ngập và độ sâu ngập theo các tần suất lũ 5% và 10%. Nghiên cứu sử dụng các công cụ mô phỏng thủy văn và thủy lực hiện đại, kết hợp dữ liệu khí tượng thủy văn thu thập từ các trạm An Chỉ, Sông Vệ, Ba Tơ, Giá Vực, nhằm cung cấp bản đồ ngập lụt chi tiết và các kịch bản mô phỏng trước và sau khi xây dựng khu đô thị. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt, đồng thời làm cơ sở cho việc quy hoạch và phát triển bền vững vùng hạ lưu sông Vệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính: mô hình thủy văn và mô hình thủy lực.

• Mô hình thủy văn NAM (Nedbor-Afstromming-Model) mô phỏng quá trình mưa - dòng chảy dựa trên nguyên tắc các bể chứa theo chiều thẳng đứng và hồ chứa tuyến tính, gồm 5 bể chứa tương tác, phản ánh quá trình tích tụ, thấm, bốc hơi và dòng chảy mặt, dòng chảy ngầm. Các thông số quan trọng như hệ số dòng chảy tràn (CQOF), hệ số dòng chảy sát mặt (CQIF), và các ngưỡng sinh dòng chảy được hiệu chỉnh để phù hợp với đặc điểm lưu vực.

• Mô hình thủy lực MIKE 21 FM sử dụng phương pháp phần tử hữu hạn không đều để giải hệ phương trình nước nông 2D, mô phỏng dòng chảy hai chiều trên vùng ngập lũ, bao gồm các hiện tượng như ngập và tiêu nước, tràn bãi, dòng qua công trình thủy lợi và thủy triều. Mô hình này cho phép mô phỏng chi tiết biến động mực nước và vận tốc dòng chảy trong vùng nghiên cứu.

Các khái niệm chính bao gồm: mực nước lũ, diện tích ngập, độ sâu ngập, tần suất lũ (5%, 10%), hệ số Nash-Sutcliffe (NSE) và tỉ số độ lệch quan trắc tiêu chuẩn (RSR) dùng để đánh giá độ chính xác mô hình.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu khí tượng thủy văn từ các trạm An Chỉ, Sông Vệ, Ba Tơ, Giá Vực, Minh Long, Mộ Đức và Quảng Ngãi, cùng các bản đồ địa hình số (DEM) được xây dựng từ dữ liệu địa hình 1/10.000, 1/50.000 và 1/500, cập nhật hệ thống hạ tầng hiện có và quy hoạch khu đô thị Nam Sông Vệ.

Phương pháp phân tích gồm:

• Xây dựng DEM hiện trạng và DEM tương lai (sau khi xây dựng khu đô thị) với độ phân giải cao, phục vụ mô phỏng thủy lực.

• Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thủy văn MIKE NAM dựa trên các trận lũ thực đo năm 1999 và 2013 tại trạm An Chỉ, sử dụng chỉ số NSE đạt trên 0,75 và hệ số tương quan R² trên 0,8 để đảm bảo độ tin cậy.

• Hiệu chỉnh mô hình thủy lực MIKE 21 FM với dữ liệu mực nước và lưu lượng thực đo, đánh giá sai số mô phỏng qua chỉ số NSE và RSR.

• Mô phỏng các kịch bản ngập lụt trước và sau khi xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ, phân tích biến động mực nước, diện tích và độ sâu ngập theo tần suất lũ 5% và 10%.

• Thời gian nghiên cứu tập trung vào các trận lũ điển hình năm 1999 và 2013, phạm vi địa lý từ cầu sông Vệ đến cầu đường sắt, dài khoảng 5 km dọc sông.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng mực nước lũ tại vùng hạ lưu: Việc xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ làm tăng mực nước lũ tại cầu sông Vệ khoảng 59 cm đối với kịch bản tần suất 5% và 56 cm đối với kịch bản 10%. Mực nước tăng này kéo dài khoảng 5 km dọc sông từ cầu sông Vệ đến cầu đường sắt.

2. Gia tăng diện tích và độ sâu ngập: Diện tích vùng ngập lụt tăng từ hàng trăm đến hàng nghìn ha tùy theo kịch bản, với độ sâu ngập cũng tăng tương ứng. Sự thay đổi này được thể hiện rõ qua bản đồ ngập lụt mô phỏng, cho thấy khu vực đồng bằng ven sông bị ảnh hưởng nặng nề hơn sau khi xây dựng khu đô thị.

3. Độ chính xác mô hình: Mô hình thủy văn MIKE NAM đạt chỉ số NSE trên 0,8 và hệ số tương quan R² trên 0,85 trong hiệu chỉnh và kiểm định, cho thấy mô hình mô phỏng dòng chảy và mực nước lũ phù hợp với thực tế. Mô hình thủy lực MIKE 21 FM cũng đạt các tiêu chuẩn đánh giá độ chính xác với RSR dưới 0,5 và NSE trên 0,75.

4. Ảnh hưởng đến quá trình thoát lũ: Việc san nền cao độ từ 1,5 đến 2 m làm giảm khả năng thoát lũ tự nhiên, gây tích tụ nước và làm tăng thời gian ngập lụt tại vùng hạ lưu, ảnh hưởng đến hệ thống hạ tầng và sinh hoạt của người dân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc tăng mực nước và diện tích ngập là do sự thay đổi địa hình và giảm diện tích lưu vực thoát nước tự nhiên khi san nền khu đô thị. So với các nghiên cứu trước đây trên lưu vực sông Vệ, nghiên cứu này tập trung chi tiết vào ảnh hưởng của khu đô thị Nam Sông Vệ, sử dụng mô hình thủy lực 2 chiều MIKE 21 FM cho phép mô phỏng chính xác hơn các hiện tượng tràn bãi và ngập lụt.

Kết quả mô phỏng có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mực nước thực đo và mô phỏng tại các trạm An Chỉ và sông Vệ, cùng bảng thống kê diện tích và độ sâu ngập theo từng kịch bản. Bản đồ ngập lụt thể hiện rõ sự gia tăng diện tích ngập và độ sâu tại các khu vực dân cư và hạ tầng quan trọng.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh quy hoạch san nền, thiết kế hệ thống thoát lũ và xây dựng các công trình phòng chống ngập phù hợp, góp phần giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt gây ra.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh cao trình san nền: Khuyến nghị điều chỉnh cao trình san nền khu đô thị Nam Sông Vệ sao cho không vượt quá 1,5 m so với hiện trạng để giảm thiểu ảnh hưởng đến quá trình thoát lũ, đảm bảo cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo vệ môi trường thủy văn. Thời gian thực hiện trong giai đoạn quy hoạch và thiết kế.

2. Xây dựng hệ thống thoát lũ đồng bộ: Thiết kế và thi công hệ thống cống, kênh mương thoát lũ hiệu quả, đảm bảo lưu thông nước nhanh chóng trong mùa mưa lũ, giảm thiểu ngập úng khu vực hạ lưu. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý hạ tầng và nhà đầu tư dự án.

3. Phát triển các công trình điều tiết nước: Xây dựng các hồ điều tiết, trạm bơm tại vùng hạ lưu để kiểm soát mực nước, giảm áp lực ngập lụt trong các trận lũ lớn. Thời gian triển khai trong vòng 3-5 năm tới, phối hợp giữa chính quyền địa phương và các đơn vị chuyên môn.

4. Cập nhật và ứng dụng mô hình mô phỏng: Thường xuyên cập nhật dữ liệu khí tượng thủy văn và mô hình thủy lực để theo dõi, dự báo ngập lụt, hỗ trợ công tác quản lý và ứng phó kịp thời. Chủ thể thực hiện là các viện nghiên cứu, cơ quan thủy lợi và phòng chống thiên tai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý quy hoạch đô thị và thủy lợi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh quy hoạch, thiết kế hệ thống thoát lũ, đảm bảo phát triển bền vững và an toàn cho khu đô thị Nam Sông Vệ.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kỹ thuật xây dựng công trình thủy: Tham khảo phương pháp mô hình hóa thủy văn và thủy lực, quy trình hiệu chỉnh mô hình và phân tích tác động ngập lụt trong môi trường thực tế.

3. Chính quyền địa phương và ban phòng chống thiên tai: Áp dụng bản đồ ngập lụt và các kịch bản mô phỏng để xây dựng kế hoạch ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt gây ra cho người dân và hạ tầng.

4. Nhà đầu tư và doanh nghiệp xây dựng: Hiểu rõ tác động của dự án xây dựng đến môi trường thủy văn, từ đó thiết kế các giải pháp kỹ thuật phù hợp, đảm bảo an toàn và hiệu quả đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ ảnh hưởng như thế nào đến ngập lụt vùng hạ lưu?
   Việc san nền cao độ từ 1,5 đến 2 m làm giảm khả năng thoát lũ tự nhiên, dẫn đến tăng mực nước lũ khoảng 56-59 cm và mở rộng diện tích ngập từ hàng trăm đến hàng nghìn ha, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến vùng hạ lưu.

2. Mô hình nào được sử dụng để mô phỏng ngập lụt trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình thủy văn MIKE NAM để mô phỏng quá trình mưa - dòng chảy và mô hình thủy lực 2 chiều MIKE 21 FM để mô phỏng dòng chảy và ngập lụt chi tiết trên vùng đồng bằng.

3. Độ chính xác của mô hình được đánh giá như thế nào?
   Mô hình đạt chỉ số Nash-Sutcliffe (NSE) trên 0,8 và hệ số tương quan R² trên 0,85, cùng tỉ số độ lệch quan trắc tiêu chuẩn (RSR) dưới 0,5, cho thấy mô hình mô phỏng phù hợp và tin cậy với số liệu thực đo.

4. Giải pháp nào được đề xuất để giảm thiểu tác động ngập lụt?
   Các giải pháp gồm điều chỉnh cao trình san nền, xây dựng hệ thống thoát lũ đồng bộ, phát triển công trình điều tiết nước và cập nhật mô hình mô phỏng để dự báo và ứng phó kịp thời.

5. Phạm vi nghiên cứu của luận văn bao gồm những khu vực nào?
   Phạm vi nghiên cứu tập trung từ cầu sông Vệ đến cầu đường sắt, dài khoảng 5 km dọc sông, thuộc vùng hạ lưu sông Vệ, nơi dự kiến xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ.

Kết luận

• Việc xây dựng khu đô thị Nam Sông Vệ làm tăng mực nước lũ tại vùng hạ lưu từ 56 đến 59 cm, kéo dài khoảng 5 km dọc sông.
• Diện tích và độ sâu ngập lụt gia tăng đáng kể, ảnh hưởng đến hệ thống hạ tầng và sinh hoạt người dân.
• Mô hình thủy văn MIKE NAM và thủy lực MIKE 21 FM được hiệu chỉnh và kiểm định đạt độ chính xác cao, phù hợp với điều kiện thực tế.
• Nghiên cứu cung cấp bản đồ ngập lụt chi tiết và các kịch bản mô phỏng, hỗ trợ công tác quy hoạch và phòng chống ngập lụt.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu tác động ngập lụt, đảm bảo phát triển bền vững khu đô thị Nam Sông Vệ.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, cập nhật mô hình theo dữ liệu mới và mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát toàn bộ lưu vực sông Vệ. Các cơ quan quản lý và nhà đầu tư được khuyến nghị áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển vùng hạ lưu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI VÙNG LƯU VỰC SÔNG VỆ 1.1 Đặc điểm tự nhiên: 1.1 Vị trí địa lý Lƣu vực sông Vệ nằm giữa và là một trong bốn lƣu vực sông chính của tỉnh Quảng Ngãi. Sông Vệ có diện tích lƣu vực tính đến cửa ra là 1.260 km2, chiếm 24,51% diện tích tự nhiên của tỉnh Quảng Ngãi. - Vùng nghiên cứu có vị trí địa lý: Từ 14032 đến 15005 Vĩ độ Bắc. Từ 108036 đến 108053 Kinh độ Đông.

- Ranh giới lƣu vực: Phía Bắc giáp lƣu vực sông Trà Khúc tỉnh Quảng Ngãi Phía Nam giáp lƣu vực sông Trà Câu tỉnh Quảng Ngãi Phía Tây giáp lƣu vực sông Trà Khúc, Sê San. Phía Đông giáp Biển Đông Vùng nghiên cứu gồm phần lớn diện tích của 5 huyện (Ba Tơ, Nghĩa Hành, Minh Long, Tƣ Nghĩa, Mộ Đức. T ng diện tích tự nhiên 1.260 km2 và dân số khoảng 317.271 ngƣ i, chiếm 25,52% dân số toàn tỉnh.1 Bản đồ vị trí lưu vực sông Vệ 1.2 Đặc điểm địa hình Vùng lƣu vực nghiên cứu nằm ở sƣ n Đông Trƣ ng Sơn, có dạng địa hình thấp dần từ Tây sang Đông. Từ vùng núi xuống đồng bằng địa hình đột nhiên hạ thấp đáng kể, hình thành hai bậc địa hình cao thấp nằm kế tiếp nhau, không có khu đệm chuyển tiếp.

Vùng thƣợng du của lƣu vực là vùng núi cao có cao độ từ 800 m 1.000 m, còn ở hạ du là đồng bằng chỉ có cao độ từ (5,00 15,00) m và vùng cát ven biển có cao độ (2,00 5,00) tr xuống. -Theo đặc điểm chung, toàn lƣu vực có 3 dạng địa hình chính sau:1 +Vùng núi cao và trung bình: Vùng núi cao và trung bình nằm ở phía Tây, chiếm khoảng 70% diện tích tự nhiên. Đây chính là sƣ n phía Đông dãy Trƣ ng Sơn với cao độ trung bình từ 500 700m, có một số đỉnh cao trên 1. 1 Nguồn: Báo cáo t ng hợp dự án chỉnh trị Cửa Đại 2014 5 +Vùng đồng bằng:Vùng đồng bằng chạy dọc từ Bắc vào Nam và tiến sát ra gần biển.

Bề mặt không đƣợc bằng ph ng có nhiều gò đồi theo hƣớng dốc từ Tây sang Đông với cao độ biến đ i từ 20 đến 2 m chiếm khoảng 20% diện tích tự nhiên. +Vùng cát ven biển: Đây là vùng bao gồm các cồn cát, đụn cát phân bố thành một dải hẹp, chạy dài ven biển với chiều rộng trung bình trên dƣới 2 km và có độ cao hơn vùng đồng bằng. - Theo cơ chế quá trình thành tạo: địa hình vùng nghiên cứu có các nhóm:2 + Nhóm dạng địa hình xâm thực bóc mòn: a, Địa hình xâm thực bóc mòn trên nền đá cứng, chiếm phần lớn diện tích vùng đồi núi phía Tây, Tây Nam, Tây Bắc của vùng có độ cao > 200 m. Địa hình bị chia cắt bởi 2 hệ thống đứt gãy chính theo phƣơng Tây Bắc - Đông Nam và Đông Bắc - Tây Nam tạo nên các kiến trúc khối tảng.

Hầu hết các đỉnh núi có dạng tròn hoặc dạng nhọn hoặc dạng răng cƣa, địa hình chia cắt mạnh với nhiều hệ thống khe suối. Trắc diện ngang của các sông suối có dạng chữ “U” và chữ “V” chiếm ƣu thế, ở kiểu địa hình này có hai bậc địa hình chính: 200 - 400 m và 500 - 700 m. b, Địa hình bóc mòn trên đá gắn kết, đó là dạng địa hình phát triển trên các khối núi sót thuộc đồng bằng Quảng Ngãi và có độ cao 70 - 200 m. Đây là kiểu địa hình đồi núi thấp, các đỉnh núi thƣ ng tròn nhỏ, quá trình bóc mòn bề mặt xảy ra mạnh mẽ.

+ Nhóm dạng địa hình tích tụ - xâm thực: Phát triển ở các thung lũng sƣ n núi, độ cao từ 50 - 70 m. Trầm tích cấu thành bề mặt địa hình này thƣ ng hỗn tạp: tảng, cuội, sạn lăn, sét, cát màu vàng, xám. Bề mặt địa hình này hiện tại đang bị chia cắt xâm thực bóc mòn bởi các dòng chảy mặt tạo thành nhiều gò, đống.và các thềm tích tụ - xâm thực sông. + Nhóm dạng địa hình tích tụ: Theo hình thái và nguồn gốc phát sinh, địa hình tích tụ trong khu vực nghiên cứu là các bậc thềm, bãi bồi, cồn cát có độ cao < 15 m.

+ Đƣ ng b biển:Vùng nghiên cứu đƣợc đặc trƣng bởi kiểu đƣ ng b tích tụ - xói lở: Đây là kiểu đƣ ng b tích tụ - xói lở vùng cửa sông, đƣ ng b biển thƣ ng có sự xen kẽ giữa đoạn b xói lở và đoạn b bồi tụ hoặc có sự biến động của các quá trình bồi tụ xói lở của đƣ ng b theo từng th i kỳ.3 Địa mạo Dƣới ảnh hƣởng của khối nâng Kon Tum, quá trình thành tạo và phát triển địa hình vùng đồng bằng hạ lƣu sông Vệ và vùng kế cận chịu tác động mạnh của các chuyển động khối tảng phân dị trên nền đá cứng rắn trong Tân kiến tạo, sự biến động khí hậu trong giai đoạn Neogen - Đệ tứ và dao động của mực nƣớc đại dƣơng. T hợp của các quá trình ngoại sinh có tính chu kỳ theo sự biến thiên khí hậu trên nền chuyển động nâng hạ khối tảng với biên độ khác nhau của vỏ trái đất đã tạo nên tính 2 Nguồn Báo cáo t ng hợp dự án chỉnh trị cửa Đại 2014 6 đa dạng và phân hoá của địa mạo khu vực. Dƣới đây là đặc điểm chính của các nhóm kiểu địa mạo: Trong phạm vi đồng bằng hạ lƣu sông Vệ và lân cận có các kiểu địa mạo chính nhƣ sau: 1- Địa mạo núi lửa: Dạng địa mạo này là bề mặt bazan sót cao 80 - 200. Đá bazan ở đây bị phong hoá laterit mạnh, sản ph m của quá trình này - lớp đá ong với hàm lƣợng nhôm và sắt cao dày trên 4 m phủ kín phần đỉnh đã giúp bảo vệ tính bằng ph ng của bề mặt nguyên sinh khỏi quá trình xói mòn hiện đại.

2- Kiểu địa mạo đƣợc thành tạo do quá trình bóc mòn t ng hợp: Quá trình bóc mòn t ng hợp có quy luật chung là sự giật lùi của sƣ n và tạo thành ở chân chúng một bề mặt nghiêng thoải tƣơng ứng với mỗi gốc xâm thực cơ sở. Sản ph m của quá trình này là các bề mặt san bằng và bề mặt sƣ n với các độ cao và độ dốc khác nhau. 3 - Kiểu địa mạo thành tạo do dòng chảy: Nhóm địa mạo do dòng chảy tạm th i và địa mạo do dòng chảy thƣ ng xuyên tạo ra. 4 - Kiểu địa mạo thành tạo do nguồn gốc hỗn hợp sông - biển: Trong khu vực nghiên cứu, địa mạo nguồn gốc hỗn hợp sông - biển chủ yếu là các thềm, bề mặt tích tụ, theo độ cao và th i gian thành tạo chúng đƣợc phân nhƣ sau: + Kiểu địa mạo nguồn gốc biển: Trong khu vực nghiên cứu, địa mạo nguồn gốc biển có các dạng địa mạo thềm biển, bãi biển và hệ đê cát - đầm phá.

+ Bãi biển tích tụ – xói lở do tác động của sóng: Bãi biển tích tụ - xói lở do tác động của sóng phá hủy các đoạn b cấu tạo bởi các trầm tích bở r i (chủ yếu là cát) xảy ra ph biến ở đoạn b biển hai bên cửa sông.4 Đặc điểm địa chất 3 Điều kiện địa chất trong lƣu vực khá phức tạp, phần phía Bắc thuộc địa khối Kon Tum bao gồm chủ yếu các thành tạo biến chất c và các phức hệ macma xâm nhập có tu i từ Arke rozoi đến Kainozoi. Phần trung tâm phía Tây của vùng là một khối nâng dạng vòm đƣợc cấu thành bởi các đá biến chất hệ tầng sông Re, có cấu trúc rất phức tạp gồm hàng loạt các nếp uốn nhỏ. Phần phía Nam là các đá biến chất tƣớng granalit hệ tầng Kanak và phát triển chủ yếu hệ thống đứt g y phƣơng ĐB-TN. Dọc theo phía Tây chủ yếu là hệ đứt gẫy Ba Tơ- Giá Vực.

Dọc các đứt gẫy xuất hiện nhiều thể macma xâm nhập nối tiếp với các thành tạo trầm tích Neogen và kỷ đệ tứ. Các thành tạo chính trong vùng:Thành tạo biến chất c ;Thành tạo macma phún xuất;Thành tạo trầm tích và Thành tạo macma xâm nhập. * Địa tầng: Dựa theo tài liệu Bản đồ địa chất và khoáng sản tỉnh Quảng Ngãi tỷ lệ 1/50.000, năm 2006 cho thấy cấu trúc địa tầng vùng hạ lƣu sông Vệ có mặt các thành tạo địa chất sau: - Hệ tầng Tiên An (MPta): Hệ tầng Tiên An lộ thành các dải hẹp theo phƣơng vĩ tuyến vùng phía Bắc đứt gẫy Tà Vi - Hƣng Nhƣợng 3. Nguồn Báo cáo t ng hợp dự án chỉnh trị Cửa Đại -2014 7 3 - Hệ tầng Đại Nga ((N1 đn): Phun trào Miocen thƣợng - hệ tầng Đại Nga - Hệ tầng Túc Trƣng (N2-Q1 tt): Phun trào Pliocen - Pleistocen hạ hệ tầng Túc Trƣng, - Hệ Đệ tứ (Q): Cấu trúc địa chất vùng hạ lƣu sông Vệ chủ yếu là các thành tạo hệ Đệ tứ gồm các tầng trầm tích bở r i có nguồn gốc và tu i khác nhau liên quan chặt chẽ với dao động mực nƣớc đại dƣơng.

Các thành tạo địa chất có mặt ở đây nhƣ sau: 2-3 + Trầm tích sông tu i cuối Pleistocen giữa (aQ1 ): Trầm tích nguồn gốc sông bảo tồn kém với lớp cuội sạn mỏng cấu tạo nên bậc thềm sông bậc II cao 20 - 30 m. Bề dày trầm tích thay đ i từ 1 - 20 m. + Trầm tích sông tu i cuối Pleistocen muộn (aQ13.2): Các thành tạo sông tu i cuối Pleistocen muộn cấu tạo nên thềm sông bậc I cao 8 -15 m, phân bố thành các dải rộng từ vài trăm mét đến 1.2 + Trầm tích biển - vũng vịnh. Hệ tầng Phong Niên (mlQ1 pn): Hệ tầng Phong Niên Trầm tích hệ tầng này đƣợc thành tạo trong các vũng vịnh c.

+ Trầm tích hỗn hợp sông - biển. Hệ tầng Đà Nẵng (amQ13.2đn): Trong phạm vi khu vực nghiên cứu, hệ tầng Đà Nẵng cấu tạo nên bề mặt thềm cao 8 -15 m với địa hình lƣợn sóng, có diện tích nhỏ.1 + Trầm tích biển, thềm 20 - 30 m (mQ1 ): Trầm tích biển tu i đầu Pleistocen muộn cấu tạo nên các thềm cao 20 - 30 m. + Trầm tích sông (aQ21-2): Trầm tích sông tạo bãi bồi cao. Các bãi bồi có độ cao tƣơng đối từ 4 - 8 m, rộng 200 m đến trên 1000 m, kéo dài không liên tục dọc b sông.

+ Trầm tích sông ((aQ22-3): Các thành tạo Aluvi bãi bồi thấp. Diện tích các bề mặt tích tụ thay đ i từ (0,3 – 1) km2. + Trầm tích sông (aQ23): Trầm tích nguồn gốc sông thống Holocen, phụ thống thƣợng phân bố ở lòng sông hạ lƣu sông Vệ.