Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của đực giống pietrain kháng stress và pidu đến sức sản xuất của lợn nái f1 landrace x yorkshire và đời con của chúng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của đực giống Pietrain kháng stress và Pidu đến sức sản xuất của lợn nái F1 Landrace x Yorkshire cùng đời con.

• Tác giả: Hoàng Thị Ngọc Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Dương Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh hưởng của đực giống Pietrain kháng stress và PiDu đến sức sản xuất của lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) và đời con của chúng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Ý nghĩa khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu
• 1.1.1. Cơ sở di truyền của sự lai tạo và ưu thế lai
• 1.1.2. Cơ sở sinh lý của sự sinh sản, yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản
• 1.1.3. Cơ sở sinh lý của sự sinh trưởng, các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng
• 1.1.4. Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất của lợn đực giống
• 1.1.5. Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất của lợn nái
• 1.1.6. Các chỉ tiêu đánh giá năng suất và chất lượng thịt lợn
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.3. Giới thiệu vài nét về lợn thí nghiệm
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.2. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Sơ đồ bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Điều kiện thí nghiệm
• 2.3.3. Phương pháp đánh giá chất lượng tinh dịch của đực Pi kháng stress và PiDu tại Bắc Giang
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi và xác định các chỉ tiêu sinh sản
• 2.3.5. Phương pháp theo dõi và xác định các chỉ tiêu sản xuất thịt
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả theo dõi về chất lượng tinh dịch của lợn đực giống Pi kháng stress và PiDu tại Bắc Giang
• 3.2. Ảnh hưởng của lợn đực giống Pi kháng stress và PiDu đến khả năng sản xuất của lợn nái F1 (L x Y)
• 3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của đực giống Pi kháng stress và PiDu đến khả năng sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn/kg của đời con khi lai với lợn nái F1 (L x Y) tại Bắc Giang
• 3.3.1. Khả năng sinh trưởng
• 3.3.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn của lợn thí nghiệm
• 3.3.3. Khả năng cho thịt của lợn thí nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đực giống Pietrain và Pidu

Nghiên cứu tập trung vào đực giống Pietrain và Pidu, hai giống lợn có khả năng kháng stress và ảnh hưởng đến sức sản xuất của lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) và đời con. Đực giống Pietrain được biết đến với khả năng chống chịu stress tốt, trong khi Pidu là kết quả lai tạo giữa Pietrain và Duroc. Cả hai giống này đều có vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất chăn nuôi và chất lượng thịt.

1.1. Đặc điểm di truyền

Đực giống Pietrain và Pidu mang các đặc điểm di truyền nổi bật, bao gồm khả năng kháng stress và tăng trưởng nhanh. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ưu thế lai từ các giống này giúp cải thiện khả năng sinh sản và sinh trưởng của đời con. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng suất chăn nuôi và chất lượng thịt.

1.2. Ảnh hưởng đến sức sản xuất

Đực giống Pietrain và Pidu có ảnh hưởng đáng kể đến sức sản xuất của lợn nái F1. Các chỉ tiêu như số con đẻ ra, khối lượng sơ sinh và tỷ lệ sống của đời con đều được cải thiện khi sử dụng các giống này. Điều này chứng minh hiệu quả của việc lai tạo giữa các giống lợn có khả năng kháng stress cao.

II. Sức sản xuất của lợn nái F1

Lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) là kết quả của sự lai tạo giữa hai giống lợn nổi tiếng về khả năng sinh sản và chất lượng thịt. Nghiên cứu này đánh giá ảnh hưởng của đực giống Pietrain và Pidu đến sức sản xuất của lợn nái F1, bao gồm các chỉ tiêu như số con đẻ ra, khối lượng sơ sinh và tỷ lệ sống của đời con.

2.1. Khả năng sinh sản

Lợn nái F1 khi phối với đực giống Pietrain và Pidu cho thấy khả năng sinh sản cao hơn so với các giống khác. Số con đẻ ra và tỷ lệ sống của đời con đều tăng đáng kể. Điều này chứng tỏ hiệu quả của việc sử dụng các giống lợn có khả năng kháng stress trong chăn nuôi lợn.

2.2. Chất lượng thịt

Đời con của lợn nái F1 khi phối với đực giống Pietrain và Pidu có chất lượng thịt tốt hơn, với tỷ lệ nạc cao và mỡ thấp. Điều này phù hợp với nhu cầu thị trường về thịt lợn chất lượng cao, đáp ứng cả tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

III. Đời con và hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của đực giống Pietrain và Pidu đến đời con, bao gồm khả năng sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn và hiệu quả kinh tế. Kết quả cho thấy, đời con từ các tổ hợp lai này có tăng trưởng nhanh, tiêu tốn thức ăn thấp và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi.

3.1. Khả năng sinh trưởng

Đời con của lợn nái F1 khi phối với đực giống Pietrain và Pidu có khả năng sinh trưởng vượt trội, với tốc độ tăng trọng nhanh và khối lượng cơ thể lớn hơn so với các giống khác. Điều này giúp rút ngắn thời gian nuôi và tăng năng suất chăn nuôi.

3.2. Hiệu quả kinh tế

Việc sử dụng đực giống Pietrain và Pidu trong chăn nuôi lợn mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhờ vào khả năng sinh trưởng nhanh và tiêu tốn thức ăn thấp của đời con. Điều này giúp giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận cho người chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vai trò trụ cột trong việc cung cấp thực phẩm tươi sống cho toàn xã hội với tổng đàn duy trì ở mức khoảng 27,7 triệu con. Cùng với xu hướng hội nhập và thị hiếu tiêu dùng hiện đại, thị trường đòi hỏi sản phẩm thịt lợn phải có tỷ lệ nạc cao trên 60%, độ dày mỡ lưng mỏng dưới 10 mm, chất lượng thịt thơm ngon và không tồn dư chất cấm. Vấn đề đặt ra là giống lợn Piétrain thuần chủng của Bỉ tuy có tỷ lệ nạc cao nhưng lại mang gen Halothane nhạy cảm với stress, dễ dẫn đến hiện tượng thịt nhợt nhạt, mềm và chảy nước (PSE).

Mục tiêu cụ thể của công trình là đánh giá toàn diện phẩm chất tinh dịch của lợn đực giống Piétrain kháng stress (đã được chuyển allele C tại locus Halothane) và đực lai PiDu (Piétrain x Duroc); đồng thời xác định mức độ ảnh hưởng của hai dòng đực giống này đến sức sản xuất của lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) cũng như khả năng tăng khối lượng, hiệu quả chuyển hóa thức ăn và chất lượng thịt xẻ của đời con.

Nghiên cứu được triển khai thực địa tại trang trại chăn nuôi quy mô bán công nghiệp thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống số liệu định lượng chính xác về ưu thế lai đa dòng (3 máu và 4 máu ngoại), giúp nâng cao năng suất sinh sản đàn nái đạt trên 12 con cai sữa/lứa và tối ưu hóa chi phí sản xuất lợn thịt thương phẩm tại các vùng chăn nuôi trọng điểm phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng di truyền học số lượng và sinh lý học gia súc chuyên sâu, kết hợp các trụ cột lý thuyết cốt lõi:

• Thuyết ưu thế lai (Heterosis): Vận dụng lý thuyết của Shull (1952) cùng các giả thuyết về gen trội, gen siêu trội và tương tác át gen. Mức độ ưu thế lai được lượng hóa nhằm khai thác tối đa hiệu ứng cộng gộp ở đàn nái lai F1 (Landrace x Yorkshire) và con lai thương phẩm khi phối với đực ngoại cao sản.
• Mô hình hệ thống hình tháp di truyền cải tiến: Ứng dụng cấu trúc chuyển giao giống đa tầng từ đàn cụ kỵ (GGP), ông bà (GP), bố mẹ (P) đến đàn thương phẩm, tạo ra con lai 3 giống Piétrain x (Landrace x Yorkshire) và con lai 4 giống (Piétrain x Duroc) x (Landrace x Yorkshire).
• Hệ thống khái niệm chuyên ngành: Đực giống Piétrain kháng stress (chuyển allele C từ giống Large White vào nền gen Piétrain nhằm loại bỏ hội chứng stress ở lợn), đực giống PiDu (dòng đực cuối cùng mang 50% đến 75% máu Piétrain kháng stress kết hợp Duroc), phẩm chất tinh dịch (thể tích xuất tinh V, hoạt lực A, nồng độ C, tổng số tinh trùng tiến thẳng VAC, sức kháng R, tỷ lệ kỳ hình K), các chỉ tiêu sinh trưởng tuyệt đối và tương đối.

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu theo dõi 60 lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) nhập từ Trung tâm giống Thụy Phương, được lựa chọn đồng đều về lứa đẻ (lứa 3 đến lứa 4), khối lượng cơ thể từ 235 đến 250 kg và thể trạng hoàn toàn khỏe mạnh. Đàn nái được chia thành 2 lô thí nghiệm đồng đều (30 nái/lô) theo phương pháp phân lô so sánh. Đàn lợn thịt gồm 180 cá thể (90 con/tổ hợp lai), cân bằng tỷ lệ đực cái 1:1, bố trí qua 3 đợt lặp lại nhằm triệt tiêu các sai số ngẫu nhiên do môi trường và mùa vụ.
• Nguồn dữ liệu và quy trình theo dõi: Tinh dịch đực giống được khai thác và kiểm tra 20 lần theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3897:1984. Số liệu sinh sản theo dõi liên tục trong suốt 9 tháng mang thai và nuôi con. Chỉ tiêu sinh trưởng của lợn thịt ghi nhận định kỳ 30 ngày một lần từ 60 ngày tuổi (trọng lượng ban đầu 20,77 đến 21,72 kg) đến 150 ngày tuổi (giai đoạn nuôi thịt kéo dài 90 ngày).
• Phương pháp phân tích số liệu: Dữ liệu sinh học được tổng hợp và xử lý thống kê bằng phần mềm MS Excel 2007 và Minitab 16. Các giá trị trung bình được kiểm định sai khác bằng phân tích phương sai (ANOVA) với mức ý nghĩa thống kê xác lập tại ngưỡng p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Phẩm chất tinh dịch của lợn đực giống: Cả hai giống đực Piétrain kháng stress và PiDu đều đạt và vượt các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho lợn ngoại nhập. Thể tích tinh dịch một lần khai thác của đực Piétrain kháng stress đạt 266,59 ml, vượt trội có ý nghĩa so với PiDu đạt 241,75 ml (p < 0,05). Nồng độ tinh trùng của Piétrain kháng stress đạt 248,26 triệu/ml và tổng số tinh trùng tiến thẳng (VAC) đạt 50,29 tỷ/lần khai thác, cao hơn đáng kể so với mức 225,41 triệu/ml và 41,96 tỷ/lần ở đực PiDu. Ngược lại, đực PiDu thể hiện hoạt lực tinh trùng (A = 0,77), sức kháng tinh trùng (R = 3771,8 lần) cao hơn và tỷ lệ tinh trùng kỳ hình thấp hơn rõ rệt (3,69% so với 6,76% ở Piétrain kháng stress).
• Năng suất sinh sản của lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire): Tỷ lệ thụ thai ở cả hai nhóm đạt tuyệt đối 100%. Đực phối PiDu mang lại số con sơ sinh trên ổ đạt 13,03 con, số con sơ sinh sống đến 24 giờ đạt 12,97 con và khối lượng sơ sinh toàn ổ đạt 22,24 kg; các chỉ số này ở đực Piétrain kháng stress lần lượt là 12,23 con, 11,83 con và 19,86 kg (p < 0,05). Khối lượng sơ sinh bình quân của con lai PiDu đạt 1,71 kg/con, cao hơn mức 1,62 kg/con của con lai Piétrain.
• Năng suất cai sữa và sức sống của đàn con: Thời gian cai sữa trung bình ở cả hai nhóm là khoảng 24,8 ngày. Nhóm nái phối đực PiDu đạt số con cai sữa bình quân 12,27 con/lứa với khối lượng cai sữa toàn ổ lên tới 90,08 kg (7,34 kg/con). Nhóm phối đực Piétrain kháng stress đạt 11,47 con cai sữa/lứa với khối lượng 83,12 kg/ổ (7,26 kg/con). Tuy nhiên, đàn con của đực Piétrain kháng stress thể hiện tỷ lệ nuôi sống từ sơ sinh đến khi cai sữa cao hơn, đạt 97,09% so với 94,81% của tổ hợp lai PiDu.
• Tốc độ tăng trưởng giai đoạn nuôi thịt (60 - 150 ngày tuổi): Lợn thịt thương phẩm 4 máu lai PiDu x F1 (Landrace x Yorkshire) đạt khối lượng bình quân 90,44 kg ở thời điểm 150 ngày tuổi, cao hơn tổ hợp 3 máu lai Piétrain x F1 (Landrace x Yorkshire) đạt 88,88 kg (p < 0,05).

Thảo luận kết quả

Ưu thế vượt trội về số con sơ sinh và khối lượng cai sữa ở tổ hợp lai PiDu x F1 (Landrace x Yorkshire) xuất phát từ sự tương tác di truyền giữa 4 giống lợn cao sản. Sự có mặt của 25% đến 50% máu Duroc trong đực giống PiDu đã bù đắp các đặc tính sinh trưởng, nâng cao sức sống phôi thai và tăng cường khả năng tích lũy nạc từ nguồn gen Piétrain. Khi so sánh với các công bố của nhiều nhà khoa học trước đây, năng suất sinh sản trong nghiên cứu này cao hơn hẳn mức 10,15 con cai sữa/ổ và khối lượng cai sữa 58,45 kg/ổ của một khảo sát độc lập tại miền Bắc, cũng như vượt qua mức 9,91 con cai sữa và khối lượng ổ 62,34 kg của các nghiên cứu trên cùng công thức lai PiDu.

Sự tiến bộ vượt bậc này khẳng định vai trò quyết định của điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng hiện đại, khẩu phần dinh dưỡng chuẩn hóa (3250 kcal năng lượng trao đổi cho nái mang thai và 18% protein cho lợn con) kết hợp hệ thống chuồng kín kiểm soát tiểu khí hậu. Đồ thị sinh trưởng qua các mốc 60, 90, 120 và 150 ngày tuổi phản ánh đường cong tăng trưởng tuyến tính rõ rệt, chứng minh lợn thịt thương phẩm thích nghi tối ưu với điều kiện sinh thái vùng trung du Bắc Bộ mà không bộc lộ phản ứng mẫn cảm stress.

Đề xuất và khuyến nghị

• Nhân rộng tổ hợp lai 4 giống trong sản xuất thương phẩm: Các doanh nghiệp và trang trại quy mô vừa và lớn nên ưu tiên sử dụng đực giống PiDu phối với nái lai F1 (Landrace x Yorkshire) nhằm xác lập mục tiêu số lợn con cai sữa đạt trên 12 con/lứa, khối lượng cai sữa toàn ổ vượt 90 kg và khối lượng xuất chuồng ở 150 ngày tuổi đạt trên 90 kg/con. Kế hoạch triển khai cần hoàn thiện trong lộ trình phát triển chăn nuôi giai đoạn 2026 - 2030.
• Chuẩn hóa kỹ thuật khai thác và chế biến liều tinh thương phẩm: Trạm truyền giống và kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo cần căn cứ vào chỉ số VAC đạt trên 41 đến 50 tỷ tinh trùng và sức kháng R trên 3500 lần để tính toán tỷ lệ pha loãng tinh dịch thích hợp. Áp dụng kỹ thuật phối kép đúng thời điểm rụng trứng nhằm duy trì tỷ lệ thụ thai ổn định từ 95% đến 100%.
• Hoàn thiện khẩu phần dinh dưỡng theo giai đoạn sinh trưởng: Thiết lập quy trình cho ăn chuyên biệt: nái chửa sử dụng thức ăn có hàm lượng năng lượng trao đổi 3250 kcal/kg và 16,5% protein thô; lợn con tập ăn sớm từ 7 ngày tuổi với thức ăn 3300 kcal/kg và 22,5% protein thô; lợn thịt giai đoạn 60 đến 150 ngày tuổi áp dụng thức ăn 3050 đến 3100 kcal/kg nhằm kiểm soát hệ số tiêu tốn thức ăn ở mức dưới 2,4 kg thức ăn/kg tăng khối lượng.
• Tăng cường an toàn sinh học và quản lý chuồng trại: Các chủ trang trại cần kiểm soát nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng vaccine định kỳ, giữ ấm và vệ sinh chuồng úm lợn con sau sinh nhằm giữ vững tỷ lệ nuôi sống đến khi cai sữa đạt từ 96% đến 98%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ trang trại và doanh nghiệp chăn nuôi lợn quy mô công nghiệp: Cung cấp giải pháp chọn lọc công thức lai tối ưu giữa đực PiDu và nái F1 (Landrace x Yorkshire), giúp rút ngắn thời gian nuôi vỗ béo xuống 150 ngày, tối đa hóa sản lượng thịt nạc và nâng cao hiệu quả kinh tế trên mỗi lứa đẻ.
• Kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo và cán bộ quản lý trạm giống: Tài liệu hướng dẫn thực hành quy chuẩn trong việc kiểm tra, đánh giá các chỉ tiêu sinh lý tinh dịch (thể tích V, nồng độ C, sức kháng R, tỷ lệ kỳ hình K%) của các dòng đực ngoại nhập khẩu.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Tài liệu học thuật giá trị làm dẫn chứng về cơ chế di truyền ưu thế lai, phương pháp phân tích phương sai sinh học và quy trình thiết kế thí nghiệm đồng bộ trên gia súc sinh sản.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan hoạch định chính sách nông nghiệp: Căn cứ khoa học phục vụ công tác xây dựng danh mục giống vật nuôi chủ lực, định hướng cơ cấu đàn giống hướng nạc chất lượng cao cho các địa phương trên toàn quốc.

Câu hỏi thường gặp

• Đực giống Piétrain kháng stress có điểm gì khác biệt so với Piétrain truyền thống? Piétrain kháng stress đã được các nhà khoa học Bỉ lai ngược để chuyển allele C tại locus Halothane từ giống Large White. Cải tiến này giúp lợn giữ trọn vẹn ưu điểm thân thịt nhiều nạc (trên 65%), mỡ lưng mỏng nhưng triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng chết đột ngột do stress và hạn chế tối đa nguy cơ thịt chua, nhạt màu (PSE).
• Tại sao tổ hợp lai PiDu x F1 (Landrace x Yorkshire) cho khối lượng cai sữa vượt trội? Tổ hợp lai 4 giống hội tụ ưu thế lai tổng hợp: nái F1 (Landrace x Yorkshire) có khả năng tiết sữa dồi dào, đực PiDu bổ sung nguồn gen tăng trọng nhanh từ Duroc và tỷ lệ nạc cao từ Piétrain. Kết quả thực nghiệm ghi nhận khối lượng sơ sinh đạt 1,71 kg/con và khối lượng cai sữa ổ đạt tới 90,08 kg.
• Chất lượng tinh dịch của lợn đực Piétrain và PiDu nuôi tại Bắc Giang có đạt chuẩn không? Các chỉ tiêu sinh lý tinh dịch đều vượt tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3897:1984 đối với lợn ngoại. Thể tích xuất tinh đạt từ 241,75 đến 266,59 ml, hoạt lực tinh trùng đạt 0,76 đến 0,77, sức kháng R đạt trên 3585 đến 3771 lần và tỷ lệ kỳ hình duy trì ở mức rất thấp từ 3,69% đến 6,76%.
• Thời gian cai sữa thích hợp cho lợn con trong nghiên cứu là bao nhiêu ngày? Thời gian cai sữa trung bình được xác lập là 24,8 ngày. Việc cai sữa sớm ở khoảng 24 đến 25 ngày kết hợp cho lợn con tập ăn sớm từ 7 ngày tuổi giúp lợn con thích nghi tốt với thức ăn hỗn hợp, giảm hao mòn khối lượng lợn mẹ và rút ngắn chu kỳ sinh sản của nái.
• Lợn thương phẩm nuôi từ 60 đến 150 ngày tuổi đạt khối lượng xuất chuồng bao nhiêu? Sau 90 ngày theo dõi vỗ béo, lợn lai PiDu x F1 (Landrace x Yorkshire) đạt khối lượng bình quân 90,44 kg/con, cao hơn tổ hợp lai 3 giống Piétrain x F1 (Landrace x Yorkshire) đạt 88,88 kg/con, đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn khối lượng giết mổ thương phẩm.

Kết luận

• Đực giống Piétrain kháng stress và PiDu nuôi dưỡng tại Bắc Giang có phẩm chất tinh dịch xuất sắc, thể tích khai thác đạt từ 241,75 đến 266,59 ml và tổng số tinh trùng tiến thẳng đạt từ 41,96 đến 50,29 tỷ/lần.
• Lợn nái F1 (Landrace x Yorkshire) khi phối với đực PiDu cho năng suất sinh sản vượt trội với 13,03 con sơ sinh/lứa và khối lượng cai sữa toàn ổ đạt 90,08 kg ở 24,8 ngày tuổi.
• Tổ hợp lai 3 giống sử dụng đực Piétrain kháng stress thể hiện ưu thế về sức sống với tỷ lệ lợn con nuôi sống đến khi cai sữa đạt 97,09%.
• Lợn thịt thương phẩm 4 máu lai đạt mức tăng trưởng cao, cán mốc 90,44 kg ở thời điểm 150 ngày tuổi, rút ngắn đáng kể chu kỳ chăn nuôi.
• Công trình xác lập cơ sở khoa học vững chắc cho việc ứng dụng công thức lai 4 máu nhằm chuyển dịch cơ cấu giống lợn thương phẩm hướng nạc năng suất cao.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ sở sản xuất cần tiếp tục mở rộng khảo nghiệm đánh giá chi tiết tỷ lệ thịt xẻ, diện tích cơ thăn và hạch toán chi phí giá thành trên diện rộng. Hãy liên hệ ngay với các trung tâm giống gia súc uy tín hoặc các cơ sở nghiên cứu chuyên ngành để tiếp nhận quy trình chuyển giao công nghệ lai tạo và nâng cao hiệu quả kinh tế cho đàn lợn của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu Bản chất sinh học của mỗi giống vật nuôi được thể hiện qua kiểu hình đặc trưng riêng của nó. Kiểu gen, dưới tác động của môi trường sẽ biểu hiện thành kiểu hình tương ứng của vật nuôi đó. Để công tác chọn lọc giống vật nuôi đạt kết quả tốt, trước hết cần có những kiến thức cơ bản về di truyền, đặc biệt là bản chất của di truyền và ưu thế lai của từng tính trạng.

Cơ sở di truyền của sự lai tạo và ưu thế lai 1. Bản chất di truyền của ưu thế lai Lai giống là phương pháp nhân giống bằng cách cho đực giống và cái giống thuộc hai quần thể khác nhau phối giống với nhau, hai quần thể này có thể là hai dòng, hai giống, hai loài khác nhau. Do đó, đời con của chúng mang đặc tính của bố mẹ nó. Lai giống có tác dụng mang lại ưu thế lai ở đời con một số tính trạng nhất định.

Mức độ ưu thế lai của một tính trạng năng suất được xác định như sau: ½(AB + BA) – ½(A + B) H (%) = X 100 ½ (A +B) Trong đó: 1/2(AB) là trung bình của con, A là bố, B là mẹ. 1/2(BA) là trung bình của con, B là bố, A là mẹ. 1/2(A+B) là trung bình bố mẹ. Như vậy, sẽ không có ưu thế lai khi năng suất của con lai chỉ bằng năng suất của chính bố mẹ chúng.

Bản chất hiện tuợng ưu thế lai được Nguyễn Văn Thiện (1995) [23] giải thích bởi ba thuyết đó là thuyết trội, thuyết siêu trội (Theo Shull, 1952) [65] và thuyết át gen. Ưu thế lai trong chăn nuôi lợn Theo nghiên cứu của William (1997) [31], ở lợn có ba loại ưu thế lai: - Ưu thế lai ở lợn mẹ có lợi cho các cá thể đời con, là ưu thế lai quan trọng nhất bởi vì năng suất sinh sản phụ thuộc vào số đầu con cai sữa/lứa, đây là chỉ tiêu kinh tế quan trọng nhất. 4 - Ưu thế lai của con có lợi cho chính bản thân chúng, thể hiện ở sự tăng khối lượng, sức sống, đặc biệt sau cai sữa. - Ưu thế lai của đực giống, được tạo thành từ bố thể hiện thông qua con đực từ kết quả giao phối, ưu thế lai của đực giống được thể hiện rất hạn chế.

So sánh về năng suất sinh sản của lợn cái lai (L x LW) phối với đực thuần và đực lai, Gineva và cs (1999) [41] cho thấy, kiểu gen của lợn đực giống không ảnh hưởng đến chỉ tiêu số con đẻ ra và số lượng con sống đến 21 ngày tuổi, song khối lượng lợn con sơ sinh của đực giống lai cao hơn đực giống thuần - Để lợn lai nuôi thịt có khả năng sinh trưởng cao và tiêu tốn thức ăn thấp, tỷ lệ nạc cao, hiện nay hệ thống sản xuất con lai được tổ chức theo sơ đồ hình tháp nhằm thực hiện các tổ hợp lai giữa nhiều dòng, giống khác nhau, hệ thống sản xuất con lai được tổ chức như sau: - Đàn cụ, kỵ (GGP) có nhiệm vụ tạo đàn ông, bà. - Đàn ông, bà (GP) tạo ra đàn bố mẹ. Nếu dùng tổ hợp lai giữa bốn dòng giống khác nhau, cần có hai đàn ông bà khác nhau, một đàn ông bà tạo ra đàn bố, còn đàn kia tạo ra đàn mẹ. Nếu sử dụng tổ hợp lai giữa ba dòng khác nhau, chỉ cần một đàn ông bà, đàn này thường dùng để tạo ra đàn mẹ, còn đàn bố thường là dòng, giống thuần trong đàn cụ, kỵ.

- Đàn bố, mẹ (P) lai giữa hai đàn bố mẹ tạo ra đời con, có thể là con lai giữa ba hay bốn dòng giống khác nhau. - Đàn thương phẩm các con lai giữa hai, ba hay bốn dòng giống khác nhau được nuôi để sản xuất thịt. Năng suất chăn nuôi lợn phụ thuộc rất nhiều vào công tác giống, để có năng suất cao chất lượng sản phẩm tốt công tác giống phải là vấn đề then chốt. Để có tổ hợp lai tốt, nguyên liệu lai chính là các con giống thuần ở đàn hạt nhân, do đó chọn giống trong đàn hạt nhân sẽ quyết định cho năng suất chăn nuôi lợn.

Cơ sở sinh lý của sự sinh sản, yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản 1. Cơ sở sinh lý sinh dục đực - Sự thành thục tính dục của lợn đực được xác định khi tinh hoàn có đủ khả năng sản xuất tinh trùng thành thục, phối giống có khả năng thụ thai. 5 - Đặc điểm và thành phần hóa học của tinh dịch lợn: Tinh dịch lợn cũng như tinh dịch của các loài gia súc khác, nó là hỗn hợp dịch tiết của cơ quan sinh dục đực do các tuyến sinh dục phụ tiết ra, khi con đực hưng phấn cao độ và thực hiện thành công phản xạ sinh dục để tiết tinh dịch vào đường sinh dục của con cái hay dụng cụ lấy tinh. Tinh dịch lợn đực gồm hai thành phần tinh thanh và tinh trùng.

Tinh thanh chiếm 94,7% khối lượng tinh dịch, tinh thanh của tinh dịch là môi trường kích thích tinh trùng hoạt động. Tinh trùng lợn được tạo ra từ các tinh bào trong các ống sinh tinh. Các ống này, chứa rất nhiều loại tế bào khác nhau, trong đó quan trọng nhất là tế bào mầm hay tế bào sinh dục nguyên thủy. Quá trình hình thành của tinh trùng chịu sự điều khiển trực tiếp của testosterone (Nguyễn Xuân Tịnh và cs, 1996) [27].

Các yếu tố ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng tinh dịch Khi tinh trùng còn ở trong cơ thể gia súc thì chất lượng và số lượng tinh dịch ảnh hưởng bởi các yếu tố như: điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng, chế đọ khai thác, sử dụng, sức khỏe và tuổi tác của con vật cũng như điều kiện về khí hậu, thời tiết. Ở các giống khác nhau, chất lượng và số lượng tinh trùng cũng khác nhau. Khi tinh trùng ra ngoài cơ thể của gia súc nó chịu ảnh hưởng của các yếu tố: Ánh sáng; Nhiệt độ môi trường bảo tồn theo Nguyễn Thiện, Nguyễn Tấn Anh (1993) [22], Theo Hirosi Masuda (1994) [50]; Ảnh hưởng của chất độc hóa học; Ảnh hưởng của áp lực thẩm thấu, năng lực đệm pH; Ảnh hưởng của các tác dụng cơ học. Cơ sở sinh lý sinh sản ở con cái Theo Hughes và cs (1975) [51]; Legault (1990) [56]; Self và cs (1955) [64], phạm vi biến động của thời gian phối giống lần đầu cho lợn cái là 135 - 250 ngày tuổi.

Xác định thời điểm phối giống để đạt kết quả hết sức quan trọng, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn. Thời điểm phối giống thích hợp, được xác định thông qua chu kỳ tính của con cái. 6 - Thời gian động đực: + Phải xác định thời điểm động đực, đa số lợn động đực vào đêm và sáng sớm. Theo nghiên cứu của Scofield (1972) [63], lợn nái động dục buổi sáng là 63,44%, lợn nái động dục buổi tối là 36,56%.

+ Thời gian động đực của lợn nái khoảng 3 đến 5 ngày, trung bình khoảng 3 ngày, phụ thuộc vào giống, tuổi, mùa vụ, chế độ dinh dưỡng. Theo nghiên cứu của Gineva (1999) [41], trên 2500 lợn Đại Bạch thời gian động dục khoảng 53 giờ, thời gian động dục phụ thuộc vào mùa vụ, mùa xuân thời gian động dục khoảng 55 giờ, mùa hè 59 giờ, mùa thu 57 giờ, mùa đông 53 giờ. - Số trứng rụng trong chu kỳ phụ thuộc các yếu tố: + Các giống khác nhau có số trứng rụng khác nhau, lợn Đại Bạch có số trứng rụng trong một lần động dục khoảng 17 trứng, lợn Pi khoảng 14 trứng. + Tuổi và lứa đẻ theo nghiên cứu của Clark (1986) [38], trong lần động dục đầu tiên số trứng rụng trung bình là 9,8 trứng, lần động dục thứ hai là 11,8 trứng.

+ Khẩu phần dinh dưỡng tốt số trứng rụng là 13,5 nếu khẩu phần dinh dưỡng mức trung bình là 11,1 trứng, nuôi theo mức dinh dưỡng thấp số trứng rụng trung bình là 10,6 trứng. Ngoài những yếu tố trên, số lượng trứng rụng còn phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường, xác định thời điểm rụng trứng để tiến hành phối giống là hết sức quan trọng, điều này quyết định đến khả năng sinh sản của lợn nái. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của con cái - Ảnh hưởng của giống Giống khác nhau thì sự thành thục về tính khác nhau. Gia súc có tầm vóc nhỏ thì sự thành thục về tính thường sớm hơn gia súc có tầm vóc lớn.

Lợn nội thành thục về tính thường sớm hơn lợn ngoại. Ở các giống lợn khác nhau thì năng suất sinh sản cũng khác nhau. Giống lợn Meishan (Trung Quốc) được coi là một kiểu mẫu di truyền về sức sinh sản cao, đạt 14-18 lợn sơ sinh, trên 12 con lợn cai sữa/ổ ở lứa đẻ 3 đến lứa đẻ 10 (Vũ Kính Trực, 1998) [29]. - Ảnh hưởng của số trứng rụng trong một chu kỳ động đực, là giới hạn cao nhất của số con đẻ ra/lứa, trong thực tế mỗi lợn nái đẻ trên dưới 10 con.

Như vậy, trứng rụng bao giờ cũng nhiều hơn số con đẻ ra. Sự chênh lệch này, 7 có thể do một số trứng được thụ tinh nhưng không phát triển thành hợp tử. Haines và cs (1959) [43] cho biết, số trứng rụng ở chu kỳ động dục lần đầu là 11,3 trứng, ở chu kỳ động dục lần hai là 12,3 trứng. Theo Perry (1954) [60], số trứng rụng của nái tơ là 13,5 và nái trưởng thành là 21,4.

Số trứng rụng trung bình của lợn nái là 15-20 (Vangen, 1981) [68]; (Haines và cs, 1959) [43]; Số trứng rụng ở các chu kỳ động dục 1, 2, 3 có ảnh hưởng đến số con đẻ ra/lứa ở lợn cái hậu bị (Hughes và Varley, 1980) [52]. Do số trứng rụng ở chu kì động dục lần đầu ít, nên khi phối giống cho lợn ngoại thường tiến hành ở chu kỳ động dục lần thứ hai hoặc thứ ba. Trần Cừ và cs (1975) [6] cho biết, ở lợn nái mỗi chu kỳ động dục có thể rụng 15-20 trứng, có khi đến 40 trứng, và số trứng rụng ở buồng trứng bên trái thường nhiều hơn bên phải. Trong kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái hậu bị trước ngày dự kiến phối giống 11-14 ngày, tập trung mức năng lượng cao sẽ làm tăng số lượng trứng rụng.

Kỹ thuật này đã được áp dụng rộng rãi trong qui trình chăn nuôi lợn nái hậu bị, được gọi là phương pháp Flushing. Theo Trần Cừ và cs (1975) [6], Phạm Hữu Doanh (1995) [8], đối với lợn, áp dụng phương pháp phối kép có thể làm thời gian thải trứng sớm hơn và tăng số lượng trứng rụng.