MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội thì quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đã gây áp lực lớn tới các nguồn tài nguyên thiên nhiên nói chung và với đất đai nói riêng. Thực tiễn kinh tế thế giới cho thấy cho tới nay các nước có nền kinh tế phát triển đều trải qua quá trình công nghiệp hoá, đô thị hóa đất nước. Về cơ bản có thể xem công nghiệp hoá là quá trình xây dựng và phát triển hệ thống cơ sở vật chất của ngành công nghiệp, của các ngành sản xuất khác và các ngành thương mại và dịch vụ, đồng thời đó cũng là quá trình xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và phục vụ yêu cầu nâng cao đời sống về mọi mặt của dân cư.
Công nghiệp hoá dẫn đến biến động về vấn đề sử dụng đất, và từ đó sẽ hình thành các khu đô thị mới. Cụm công nghiệp An Khánh số I cũng là một trong các Cụm công nghiệp thuộc tỉnh Thái Nguyên đã có quy hoạch chi tiết được xây dựng. Cụm công nghiệp An Khánh 1 có diện tích 64,6 ha, do Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh làm chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng. Thu hút được 03 dự án đầu tư, tổng vốn đăng ký 4.572 tỷ đồng, diện tích đăng ký 64,6 ha, vốn thực hiện ước đạt 660 tỷ đồng.
Tỷ lệ lấp đầy 100%. Xây dựng nhà máy Nhiệt điện An Khánh, Nhà máy xi măng Quan Triều, Nhà máy sản xuất vật liệu siêu nhẹ, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tiến hành xây dựng công trình nhằm tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương, thu hút và tạo việc làm cho lao động tại địa phương. Sự hình thành các khu công nghiệp mới, các khu đô thị mới trong thời gian qua là một xu hướng tất yếu để hoà nhập với sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, song song với sự phát triển, tình hình sử dụng đất trên địa bàn xã An Khánh đã có sự biến động đáng kể.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này và nhu cầu thực tiễn, đồng thời được sự đồng ý của Ban giám hiệu, Ban chủ nhiêm khoa Tài nguyên và Môi trường trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, tôi thực hiện đề tài: n 2 " Nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh 1 đến phát triển kinh tế - xã hội tại xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Đánh giá được thực trạng biến động sử dụng đất trên địa bàn xã An Khánh, huyện Đại Từ. - Đánh giá được những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh tới đời sống của người người dân trong vùng. - Đề ra được một số giải pháp cơ bản góp phần ổn định và nâng cao chất lượng sống của người dân vùng chịu ảnh hưởng của khu vực xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học tập vào nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này. - Nâng cao khả năng tự học tập, nghiên cứu và tìm tài liệu.
- Bổ sung tư liệu cho học tập. Ý nghĩa trong thực tiễn - Áp dụng tại một số các khu công nghiệp lấy vào đất nông nghiệp. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI - Công tác điều tra thu thập thông tin + Thông tin và số liệu thu được chính xác, trung thực, khách quan. + Chỉ ra được những biến động về đất đai của khu vực đánh giá trong giai đoạn 2009 – 2012.
+ Đánh giá đầy đủ, chính xác các yếu tố hạn chế và tích cực của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp đến việc sử dụng đất và sự phát triển kinh tế xã hội thông qua các nguồn thông tin. - Giải pháp kiến nghị đưa ra phải thực tế, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện của địa phương. n 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, KHU CÔNG NGHIỆP, CỤM CÔNG NGHIỆP 2.
Vai trò của công nghiệp hóa - Thứ nhất: Công nghiệp hóa với quá trình đô thị hóa. Thông qua việc quy hoạch phát triển sản xuất công nghiệp, công nghiệp hóa, thúc đẩy quá trình phân bố lại dân cư các vùng tạo điều kiện đô thị hóa đất nước. Thực tế cho thấy quá trình công nghiệp hóa thường đi đôi với quá trình đô thị hóa. Công nghiệp hóa với sự mở rộng sản xuất công nghiệp, theo đó là sự phát triển các ngành dịch vụ.
Sự phát triển của các ngày này đã thu hút một lượng lớn lao động ở nông thôn vào thành thị, dẫn đến yêu cầu phải mở rộng các khu vực thành thị vốn đã trở nên trật hẹp so với yêu cầu mới làm cho các vùng nông thôn ven các đô thị lớn dần trở thành các đô thị vệ tinh. Sự mở rộng sản xuất công nghiệp nhiều khi được thực hiện bằng việc xây dựng các khu công nghiệp mới ngay tại các vùng nông thôn, miền núi. Điều này đã thu hút lực lượng lao động tại chỗ cho yêu cầu sản xuất công nghiệp và một bộ phận dân cư khác lại tổ chức các hoạt động dịch vụ đáp ứng những yêu cầu mới của khu công nghiệp.[3] - Thứ hai: Công nghiệp hóa thúc đẩy các mối liên kết trong kinh tế. Để thực hiện quá trình sản xuất, ngành này phải sử dụng sản phẩm các ngành khác và ngược lại.
Quá trình này tạo ra các mối liên kết xuôi, ngược giữa các ngành với nhau. Hoạt động sản xuất của công nghiệp chế biến yêu cầu đầu vào từ sản phẩm của công nghiệp khai thác, của nông nghiệp và chính bản thân các ngành công nghiệp chế biến với nhau. Ngược lại, hoạt động sản xuất của nông nghiệp lại yêu cầu phân bón hóa học, thuốc trừ sâu và các công cụ sản xuất từ công nghiệp. Trong các quá trình trên, để đưa sản phẩm từ nơi này đến nơi khác lại phảo có các dịch vụ vận chuyển, thương mại.công nghiệp hóa đã thúc đẩy các mối liên kết ngày càng phát triển sâu rộng.
Đây chính là cơ sở để tạo ra cơ đấu kinh tế ngày càng năng động cho đất nước.[3] - Thứ ba: Công nghiệp hóa là con đường cơ bản nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Sức mạnh cạnh tranh quốc gia, theo cách tiếp cận của “diễn đàn kinh n 4 tế thế giới” về đánh giá khả năng cạnh tranh quốc gia đã xếp hạng trên cơ sở 371 chỉ tiêu của 8 nhóm đó là: • Sức cạnh tranh của nền kinh tế, trên cơ sở đánh giá toàn bộ nền kinh tế vĩ mô. • Vai trò của Chính phủ trong việc đưa ra các chính sách tạo môi trường cho cạnh tranh. • Nền tài chính quốc gia, hoạt động thị trường tài chính và chất lượng dịch vụ tài chính.
• Cơ sở hạ tầng phục vụ cho sản xuất kinh doanh. • Trình độ khoa học – công nghệ, cùng với sự thành công trong nghiên cứu cơ bản và ứng dụng. • Chất lượng nguồn lực.[3] Cụm công nghiệp là tên gọi chung của các khu, cụm, điểm công nghiệp do UBND cấp tỉnh phê duyệt và Quyết định thành lập. [9] - Về qui mô diện tích: cụm công nghiệp có diện tích không quá 50 ha.
Trường hợp cần thiết phải mở rộng CCN hiện có thì tổng diện tích sau khi mở rộng cũng không vượt quá 75 ha. Đối với các CCN có diện tích lớn hơn 75ha thì lập đề án bổ sung vào qui hoạch khu công nghiệp, gửi Bộ kế hoạch đầu tư, Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ quyết định hoặc điều chỉnh lại qui mô diện tích. Phát triển cụm công nghiệp phải theo quy hoạch, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tổng thể phát triển công nghiệp của tỉnh. Phát triển cụm công nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc: tách biệt với khu dân cư, có sở hạ tầng thuận lợi, gắn với vùng nguyên liệu và nguồn lao động, có điều kiện xử lý và bảo vệ môi trường.
Phát triển cụm công nghiệp trên cơ sở nhu cầu phát triển của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển công nghiệp trên cơ sở sử dụng đất hiệu quả, đảm bảo cho công nghiệp phát triển bền vững. Phát triển cụm công nghiệp gắn với việc phát triển các khu công nghiệp, trung tâm kinh tế, với dịch vụ và xúc tiến thương mại. Ưu tiên xây dựng và phát triển các cụm công nghiệp phục vụ nhu cầu di dời của các cơ sở sản xuất có khả năng ô nhiễm từ khu vực đông dân cư; các dự án đầu tư mở rộng sản xuất các ngành công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản tại khu vực nông thôn. Huy động nguồn lực của mọi thành phần kinh tế để xây dựng hạ tầng cụm công nghiệp.
Xây dựng hệ thống cụm công nghiệp cơ bản đồng bộ về hệ thống hạ tầng, phát huy được lợi thế và nguồn lực của từng địa phương. Tạo bước đột phá trong thu hút đầu tư phát triển CN - TTCN, tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập kinh tế, tiếp tục nâng cao tốc độ tăng trưởng của ngành 2. Tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, nhằm khai thác và sử dụng đất có hiệu quả, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, thúc đẩy phát triển công nghiệp và dịch vụ nông thôn. Xây dựng cơ chế, chính sách nhằm động viên, khuyến khích các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đầu tư phát triển hạ tầng cụm công nghiệp; thu hút các cơ sở sản xuất, dịch vụ đầu tư vào cụm công nghiệp.
Đầu tư đồng bộ và hoàn thiện kết cấu hạ tầng các cụm công nghiệp hiện có, mở rộng và thành lập mới một các cụm công nghiệp nằm trong quy hoạch. Ưu tiên phát triển một cách có chọn lọc một số cụm công nghiệp. Khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vai trò của khu công nghiệp, cụm công nghiệp đến phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.