Ảnh hưởng của salicylic acid và vi sinh vật đến sinh trưởng phát triển và năng suất của đậu tương đen trong điều kiện mặn tại gia lâm hà nội

Nghiên cứu ảnh hưởng của salicylic acid và vi sinh vật đến sinh trưởng, phát triển và năng suất đậu tương đen trong điều kiện mặn tại Gia Lâm, Hà Nội.

• Tác giả: Vũ Thị Hoài Thương
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Ngọc Lan
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Sinh lý thực vật
• Đề tài: Ảnh hưởng của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật đến Đậu Tương Đen trong Điều Kiện Mặn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2.2. Yêu cầu nghiên cứu
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nguồn gốc cây đậu tương
• 2.2. Giá trị cây đậu tương
• 2.2.1. Giá trị dinh dưỡng
• 2.2.2. Giá trị về mặt nông nghiệp
• 2.3. Tình hình sản xuất đậu tương
• 2.3.1. Tình hình sản xuất đậu tương trên Thế giới
• 2.3.2. Tình hình sản xuất đậu tương tại Việt Nam
• 2.4. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển
• 2.4.1. Thời kỳ mầm – mọc
• 2.4.2. Thời kỳ cây con (V1 – V6)
• 2.4.3. Thời kỳ ra hoa, làm quả (R1 – R6)
• 2.4.4. Thời kỳ chín (R7 – R8)
• 2.5. Yêu cầu ngoại cảnh
• 2.5.1. Yêu cầu ánh sáng
• 2.5.2. Yêu cầu nhiệt độ
• 2.5.3. Yêu cầu độ ẩm và lượng mưa
• 2.5.4. Yêu cầu đất trồng
• 2.5.5. Yêu cầu dinh dưỡng
• 2.6. Tính chống chịu mặn của thực vật
• 2.6.1. Ảnh hưởng của các yếu tố mặn đối với cây trồng
• 2.6.2. Ảnh hưởng mặn đến các hoạt động sinh lý và các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây
• 2.6.3. Bản chất thích nghi và chống chịu mặn của thực vật
• 2.6.4. Tình hình nghiên cứu về tính chịu mặn của cây trồng trên Thế giới
• 2.6.5. Tình hình nghiên cứu về tính chịu mặn của cây trồng tại Việt Nam
• 2.7. Tổng quan về Salicylic acid (SA)
• 2.7.1. Khái quát về Salicylic acid (SA)
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu Salicylic acid (SA) trên Thế giới
• 2.7.3. Tình hình nghiên cứu Salicylic acid (SA) ở Việt Nam
• 2.8. Tổng quan về chế phẩm Vi sinh vật (EM)
• 2.8.1. Khái quát về chế phẩm Vi sinh vật (EM)
• 2.8.2. Ứng dụng của chế phẩm vi sinh vật trong trồng trọt
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.3. Thời gian thực hiện nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Bố trí thí nghiệm và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.3.2. Quy trình kỹ thuật chăm sóc
• 3.3.3. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Ảnh hưởng của vi sinh vật và salicylic acid tới sự nảy mầm của đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.2. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.3. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến động thái tăng trưởng số lá/cây của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.4. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến đặc điểm nông sinh học của giống đậu tương đen DT04307 trong điều kiện mặn
• 4.5. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến diện tích lá (LA) của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.6. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến chỉ số SPAD của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.7. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến khối lượng chất khô tích lũy của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.8. Ảnh hưởng của vi sinh vật và salicylic acid đến hiệu suất quang hợp của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.9. Ảnh hưởng của vi sinh vật và salicylic acid đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 4.10. Ảnh hưởng của Salicylic acid (SA) và vi sinh vật đến khả năng chống chịu sâu bệnh hại của giống đậu tương đen DT14307 trong điều kiện mặn
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC XỬ LÝ THỐNG KÊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Ảnh hưởng của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật

Nghiên cứu về Ảnh hưởng của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật đến cây Đậu Tương Đen trong điều kiện mặn đang thu hút sự quan tâm lớn. Đậu tương là một trong những cây trồng quan trọng, cung cấp nguồn protein dồi dào cho con người và gia súc. Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập mặn đang đe dọa đến năng suất và chất lượng của cây trồng này. Việc tìm hiểu tác động của các yếu tố như Salicylic Acid và Vi Sinh Vật sẽ giúp cải thiện khả năng chống chịu của cây trồng trong điều kiện khắc nghiệt.

1.1. Giới thiệu về Salicylic Acid và Vi Sinh Vật

Salicylic Acid (SA) là một hợp chất tự nhiên có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các quá trình sinh lý của thực vật. Vi Sinh Vật cũng đóng vai trò không kém trong việc cải thiện sức khỏe đất và tăng cường khả năng sinh trưởng của cây trồng. Sự kết hợp giữa SA và vi sinh vật có thể tạo ra những tác động tích cực đến sự phát triển của Đậu Tương Đen.

1.2. Tình hình nghiên cứu hiện tại

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng Salicylic Acid có khả năng làm tăng sức chống chịu của cây trồng trước các yếu tố stress như mặn. Các chế phẩm vi sinh vật cũng đã được chứng minh là có tác dụng tích cực trong việc cải thiện chất lượng đất và tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn để hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của chúng trong điều kiện mặn.

II. Vấn đề và Thách thức trong sản xuất Đậu Tương Đen

Sản xuất Đậu Tương Đen đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn. Tác động của muối đến sự phát triển của cây trồng là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hạt. Việc tìm kiếm các giải pháp hiệu quả để cải thiện khả năng chống chịu của cây trồng là rất cần thiết.

2.1. Tác động của muối đến cây trồng

Mặn làm giảm khả năng nảy mầm và sinh trưởng của Đậu Tương Đen. Nghiên cứu cho thấy rằng nồng độ muối cao có thể gây ra hiện tượng thối rễ, làm giảm khả năng hấp thụ nước và dinh dưỡng của cây. Điều này dẫn đến năng suất thấp và chất lượng hạt kém.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ mới

Mặc dù có nhiều công nghệ mới như sử dụng Salicylic Acid và Vi Sinh Vật, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Nông dân cần được đào tạo và trang bị kiến thức để áp dụng hiệu quả các biện pháp này nhằm cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm trong điều kiện mặn, nhằm đánh giá tác động của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật đến sự phát triển của Đậu Tương Đen. Các phương pháp thí nghiệm được thiết kế khoa học, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

3.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ với nhiều công thức khác nhau, bao gồm cả đối chứng và các công thức xử lý với Salicylic Acid và Vi Sinh Vật. Điều này giúp đánh giá chính xác tác động của từng yếu tố đến sự phát triển của cây.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá, và năng suất. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê, đảm bảo tính chính xác và khách quan trong kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng Salicylic Acid và Vi Sinh Vật có tác động tích cực đến sự phát triển của Đậu Tương Đen trong điều kiện mặn. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá và năng suất đều được cải thiện đáng kể khi áp dụng các biện pháp này.

4.1. Tác động đến sự nảy mầm và sinh trưởng

Sử dụng Salicylic Acid giúp tăng tỷ lệ nảy mầm và cải thiện sự sinh trưởng của cây. Nghiên cứu cho thấy rằng cây được xử lý với SA có khả năng nảy mầm tốt hơn so với cây không được xử lý.

4.2. Tác động đến năng suất và chất lượng hạt

Kết quả cho thấy rằng cây được xử lý với Vi Sinh Vật và Salicylic Acid có năng suất cao hơn, chất lượng hạt tốt hơn. Điều này cho thấy rằng việc kết hợp các biện pháp này có thể là giải pháp hiệu quả để cải thiện sản xuất Đậu Tương Đen trong điều kiện mặn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Salicylic Acid và Vi Sinh Vật có thể cải thiện khả năng chống chịu của Đậu Tương Đen trong điều kiện mặn. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm. Tương lai của nghiên cứu này mở ra nhiều triển vọng cho việc phát triển nông nghiệp bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong nông nghiệp

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các giải pháp bền vững cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn. Việc áp dụng các biện pháp sinh học như Salicylic Acid và Vi Sinh Vật sẽ giúp cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của Salicylic Acid và Vi Sinh Vật đến sự phát triển của cây trồng trong điều kiện mặn. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tối ưu hóa liều lượng và phương pháp áp dụng để đạt hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây đậu tương hay đậu nành (Glycine max (L.) Merrill) là cây thực phẩm và công nghiệp có giá trị kinh tế cao, cung cấp nguồn protein thực vật dồi dào, lipid, chất xơ, vitamin cùng các khoáng chất thiết yếu. Ngoài giá trị dinh dưỡng phục vụ thực phẩm cho con người và thức ăn chăn nuôi, cây họ Đậu còn có vai trò cải tạo đất nhờ hoạt động cố định đạm sinh học của vi khuẩn cộng sinh Rhizobium. Tại Việt Nam, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang làm thu hẹp diện tích đất canh tác nông nghiệp. Đồng thời, tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu khiến hiện tượng xâm nhập mặn diễn biến ngày càng phức tạp, làm suy giảm nghiêm trọng diện tích và năng suất cây trồng, trong đó có cây đậu tương.

Theo số liệu từ AC Nielsen Việt Nam, Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về tổng mức tiêu thụ sữa đậu nành với khoảng 613 triệu lít/năm và đứng thứ 7 thế giới tính theo bình quân đầu người (6,8 lít/người/năm). Tuy nhiên, năng lực sản xuất đậu tương trong nước chỉ đáp ứng khoảng 7% đến 10% nhu cầu tiêu thụ nội địa, phần lớn còn lại phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, trong 11 tháng năm 2021, Việt Nam đã nhập khẩu trên 1,81 triệu tấn đậu tương với tổng trị giá vượt 1,06 tỷ USD, đánh dấu năm đầu tiên kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này vượt mốc 1 tỷ USD. Mặt khác, tập quán thâm canh nông nghiệp phụ thuộc nặng nề vào phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật đã làm suy thoái đất canh tác và phá vỡ cân bằng hệ vi sinh vật đất. Trước thực trạng đó, việc nghiên cứu các giải pháp sinh học nhằm nâng cao khả năng chống chịu stress phi sinh học cho cây đậu tương là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục đích nghiên cứu: Tìm hiểu ảnh hưởng phối hợp của Salicylic acid (SA) và chế phẩm vi sinh vật (EM) đến sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây đậu tương đen trong điều kiện mặn nhân tạo.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu: Đánh giá chi tiết các chỉ tiêu về tỷ lệ nảy mầm, động thái tăng trưởng chiều cao thân chính, tích lũy số lá, các chỉ tiêu nông sinh học, diện tích lá (LA), chỉ số hàm lượng diệp lục (SPAD), khả năng tích lũy chất khô, hiệu suất quang hợp, các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất cá thể và mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống đậu tương đen DT14307 dưới tác động của SA và vi sinh vật trong điều kiện xử lý mặn nhân tạo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Giống đậu tương đen DT14307 (chọn tạo bằng phương pháp tự nhiên), phytohormone Salicylic acid (SA nồng độ 0,75 mM), chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu EM (nồng độ 2%), muối NaCl tạo mặn và các loại phân bón NPK chuyên dùng.
• Phạm vi không gian: Thí nghiệm được thực hiện tại khu thí nghiệm nhà lưới của Bộ môn Sinh lý thực vật, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam (huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành nghiên cứu thực nghiệm từ tháng 03/2022 đến tháng 07/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của khóa luận dựa trên sinh lý học tính chống chịu stress mặn ở thực vật và cơ chế điều hòa sinh học của phytohormone cùng hệ vi sinh vật hữu hiệu:

• Tác động của độ mặn (NaCl): Nồng độ muối cao trong đất làm tăng áp suất thẩm thấu của dung dịch đất, vượt quá áp suất thẩm thấu và sức hút nước của hệ rễ, gây ra hiện tượng hạn sinh lý. Cây bị mất cân bằng nước, tích tụ các ion độc hại ($Na^+$ và $Cl^-$), giảm khả năng hấp thu các cation và anion dinh dưỡng thiết yếu ($K^+$, $NO_3^-$, $H_2PO_4^-$), kìm hãm quang hợp và ức chế phân chia tế bào. Thực vật phản ứng bằng các cơ chế điều hòa thẩm thấu nội sinh (tích lũy proline, betaine, đường hòa tan), đào thải muối qua túi muối hoặc thay đổi cấu trúc khí khổng.
• Salicylic acid (SA): Phytohormone dạng phenolic có hoạt tính điều tiết đa dạng. SA tham gia kích hoạt hệ thống enzyme chống oxy hóa nội bào (catalase, peroxidase, superoxide dismutase), hạn chế peroxy hóa lipid màng, điều hòa đóng mở khí khổng, duy trì hàm lượng diệp lục và ổn định quang hợp dưới tác động của stress mặn.
• Chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu (EM - Effective Microorganisms): Chế phẩm sinh học do Giáo sư Teruo Higa phát minh năm 1980, tập hợp các nhóm vi sinh vật có ích bao gồm vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn lactic, nấm men, xạ khuẩn và nấm mốc. EM thúc đẩy phân giải chất hữu cơ, hỗ trợ rễ cây hấp thu dinh dưỡng khoáng và tăng cường sức đề kháng với các điều kiện bất lợi.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:

• Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm chậu bầu được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (Randomized Complete Block Design - RCB) gồm 7 công thức, nhắc lại 3 lần (NL1, NL2, NL3). Mỗi công thức gồm 3 khay, mỗi khay 7 bầu đất kích thước 18 x 23 cm. Giá thể sử dụng hỗn hợp đất sạch bệnh, xơ dừa và trấu hun theo tỷ lệ thể tích 6:3:1.
• Quy trình tác động: Hạt giống được gieo 3 hạt/bầu, tỉa định cây còn 2 cây/bầu khi đạt 3 lá thật. Dung dịch SA và chế phẩm vi sinh vật EM 2% được phun bổ sung tại 3 giai đoạn: cây con 3 lá thật (30 ml/m²), giai đoạn ra hoa (40 ml/m²) và giai đoạn hình thành quả non (50 ml/m²). Nồng độ dẫn điện (EC) của môi trường đất được theo dõi định kỳ.

Hệ thống 7 công thức thí nghiệm và thông số dẫn điện ban đầu:

Ký hiệu	Tên công thức xử lý	Độ dẫn điện EC (mS/cm)
CT1	Đối chứng: Đất bình thường + $H_2O$	2,23
CT2	Xử lý vi sinh vật EM 2%	2,37
CT3	Xử lý Salicylic acid (SA)	2,01
CT4	Xử lý mặn bằng dung dịch NaCl	1,95
CT5	Xử lý NaCl + Vi sinh vật EM 2%	2,70
CT6	Xử lý NaCl + Salicylic acid (SA)	2,58
CT7	Xử lý phối hợp NaCl + Vi sinh vật EM 2% + Salicylic acid	2,48

Phương pháp theo dõi và nguồn dữ liệu:

• Tiêu chuẩn áp dụng: Khóa luận tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng giống đậu tương (QCVN 01-58:2011/BNNPTNT).
• Chỉ tiêu theo dõi: Thời gian qua các pha phát dục (ngày từ gieo đến mọc, gieo đến ra hoa, thời gian sinh trưởng); động thái tăng trưởng chiều cao thân chính (cm) và số lá; diện tích lá (LA, đo bằng phương pháp cân trực tiếp); chỉ số hàm lượng diệp lục SPAD (đo bằng máy SPAD tại lá thật thứ 2 từ trên xuống); khối lượng chất khô tích lũy (sấy ở 105°C đến khối lượng không đổi); các yếu tố cấu thành năng suất (tổng số quả/cây, số quả chắc, số quả 1 hạt, số quả 3 hạt, khối lượng 1000 hạt ở độ ẩm 12%, năng suất cá thể); tỷ lệ hại của sâu đục quả (Etiella zinckenella) và tỷ lệ bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani Kühn).
• Xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu thu thập được tính toán trung bình bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 và xử lý phân tích phương sai (ANOVA) qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT phiên bản 5.0 (và IRRISTAT phiên bản 4) nhằm kiểm định sai khác ở mức ý nghĩa thống kê 95%.

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được cấu trúc thành 5 phần nội dung chính, phản ánh đầy đủ tiến trình nghiên cứu từ đặt vấn đề đến kết luận thực nghiệm:

Phần I: Mở đầu

Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu tiêu thụ đậu tương rất lớn tại Việt Nam phục vụ công nghiệp chế biến thực phẩm và chăn nuôi gia súc, đối lập với sự suy giảm diện tích sản xuất nội địa do đô thị hóa và tác động xâm nhập mặn của biến đổi khí hậu. Tác giả nêu rõ mục đích tìm hiểu ảnh hưởng phối hợp của phytohormone Salicylic acid và chế phẩm vi sinh vật EM nhằm giảm thiểu tác hại của mặn đối với giống đậu tương đen DT14307, đồng thời xác lập các yêu cầu đánh giá cụ thể từ sinh trưởng sinh dưỡng đến năng suất thực thu.

Phần II: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế trên nhiều phương diện:

• Lịch sử phân bố và đặc điểm nông học cây đậu tương: Nguồn gốc từ Mãn Châu (Trung Quốc) cách đây 5000 năm, du nhập vào Việt Nam từ thế kỷ XIII. Hạt đậu tương chứa 35,5 - 46% protein, 15 - 20% lipid, 15 - 16% carbohydrate. Cung cấp bảng dữ liệu dinh dưỡng chi tiết theo chuẩn USDA cho 100 g hạt đậu tương thông thường (416 kcal, 277 mg Canxi, 1797 mg Kali) và 130 g hạt đậu tương đen (120 kcal, 11 g protein, 6 g chất béo, 8 g carbohydrate với 7 g chất xơ).
• Nhu cầu sinh thái: Giới hạn nhiệt độ tối thích từ 22 - 28°C (tích ôn 1700 - 3000°C), ngưỡng nhiệt độ nảy mầm thích hợp 25 - 30°C; độ ẩm đất yêu cầu theo từng thời kỳ (mầm mọc 70 - 80%, cây con 60 - 65%, hoa quả 70 - 80%, chín 60 - 70%); độ pH đất phù hợp quanh mức 5,5.
• Tác động của mặn và cơ chế chống chịu: Phân tích cơ chế hạn sinh lý, ngộ độc ion, cơ chế điều hòa thẩm thấu và dẫn chứng ngưỡng chịu mặn của một số cây trồng theo FAOSTAT (2012), trong đó ngưỡng chịu mặn EC của đậu tương là 5,00 dS/m (nồng độ muối tan 3,20‰). Khái quát các kết quả nghiên cứu trong nước (Vũ Ngọc Thắng và cộng sự, 2017, 2018) về sự suy giảm sinh trưởng, tỷ lệ nảy mầm và năng suất ở đậu tương và lạc khi xử lý mặn.
• Tổng quan về Salicylic acid và chế phẩm EM: Vai trò của SA trong kích hoạt tín hiệu phòng vệ, nâng cao hoạt tính enzyme SOD, POD, CAT, hạn chế rò rỉ ion qua màng; ứng dụng của chế phẩm EM từ nghiên cứu của Teruo Higa trong cải tạo hệ sinh thái đất và hỗ trợ hấp thu khoáng chất cho cây trồng.

Phần III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung này quy định chi tiết vật liệu nghiên cứu (giống đậu tương đen DT14307, hóa chất SA, chế phẩm EM, muối NaCl, phân bón NPK 5:10:3, NPK 10:55:10 + TE, NPK 10:5:15), địa điểm nhà lưới tại Gia Lâm và thời gian thực hiện (03/2022 - 07/2022). Tác giả mô tả chi tiết sơ đồ bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCB gồm 7 công thức và 3 lần nhắc lại. Đồng thời, chương này chuẩn hóa quy trình chăm sóc (kỹ thuật gieo hạt sâu 1,5 - 3 cm, bón lót 9 - 10 g NPK 5:10:3/bầu, tưới thúc nồng độ 0,1% NPK 10:55:10 + TE, bón thúc quả 3 - 4 g NPK 10:5:15/bầu), tiêu chuẩn theo dõi chỉ tiêu theo QCVN 01-58:2011/BNNPTNT và quy trình phân tích ANOVA bằng IRRISTAT.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu

Đây là phần trọng tâm trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm thu được:

• Khả năng nảy mầm: Nồng độ mặn nhân tạo làm suy giảm rõ rệt tỷ lệ nảy mầm của giống DT14307 ở công thức CT4 xuống còn 57,37% (so với đối chứng CT1 đạt 96,03%). Việc bổ sung EM (CT5) đạt 66,53%, bổ sung SA (CT6) đạt 61,79%, và khi kết hợp cả hai yếu tố (CT7) tỷ lệ nảy mầm phục hồi lên 74,32%.
• Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính: Dữ liệu theo dõi tại 3 mốc 22 ngày sau gieo (NSG), 36 NSG và 50 NSG cho thấy nghiệm thức mặn đơn thuần (CT4) kìm hãm sinh trưởng mạnh nhất ở cả ba giai đoạn (lần lượt đạt 7,33 cm; 20,33 cm; 26,33 cm). Các nghiệm thức có bổ sung vi sinh vật hoặc SA riêng rẽ hay kết hợp (CT5, CT6, CT7) đều ghi nhận sự phục hồi tăng trưởng chiều cao rõ rệt từ 36 NSG đến 50 NSG (đạt lần lượt 39,06 cm; 37,17 cm; 36,11 cm tại 50 NSG).
• Các phản ứng sinh lý và năng suất: Dẫn liệu tóm tắt chứng minh việc bổ sung SA và EM đã hạn chế sự suy giảm diện tích lá (LA), duy trì chỉ số SPAD, gia tăng tích lũy chất khô và cải thiện các yếu tố cấu thành năng suất hạt của đậu tương đen trong điều kiện bị stress mặn.

Phần V: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về hiệu quả bảo vệ của Salicylic acid và chế phẩm vi sinh vật EM trước tác hại của stress mặn đối với đậu tương đen DT14307; khẳng định vai trò tích cực của việc ứng dụng phối hợp các chất điều hòa sinh học và vi sinh vật trong nâng cao khả năng nảy mầm, duy trì chỉ tiêu sinh lý và năng suất cây trồng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả thực nghiệm của khóa luận được phản ánh tập trung qua hai chỉ tiêu cốt lõi: tỷ lệ nảy mầm của hạt và động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của giống đậu tương đen DT14307 dưới các nghiệm thức thí nghiệm:

Bảng tổng hợp tỷ lệ nảy mầm và động thái chiều cao thân chính của giống DT14307:

Công thức	Tỷ lệ nảy mầm (%)	Chiều cao cây 22 NSG (cm)	Chiều cao cây 36 NSG (cm)	Chiều cao cây 50 NSG (cm)
CT1 (Đối chứng: $H_2O$)	96,03	13,56	34,24	39,00
CT2 (Vi sinh vật EM)	91,27	13,78	37,39	45,83
CT3 (Salicylic acid)	84,02	10,50	30,53	37,06
CT4 (NaCl)	57,37	7,33	20,33	26,33
CT5 (NaCl + VSV)	66,53	8,56	33,56	39,06
CT6 (NaCl + SA)	61,79	7,50	30,22	37,17
CT7 (NaCl + SA + VSV)	74,32	7,78	29,89	36,11

Các phát hiện chính từ kết quả nghiên cứu:

• Tác động ức chế của stress mặn: Xử lý NaCl (CT4) làm suy giảm nghiêm trọng khả năng mọc mầm của hạt (giảm 38,66% so với đối chứng CT1) và kìm hãm mạnh chiều cao thân chính (ở 50 NSG chỉ đạt 26,33 cm, thấp hơn đối chứng 12,67 cm).
• Vai trò phục hồi của Salicylic acid và vi sinh vật: Trong điều kiện nhiễm mặn, việc bổ sung vi sinh vật EM 2% đơn lẻ (CT5) hoặc SA nồng độ 0,75 mM đơn lẻ (CT6) giúp tỷ lệ nảy mầm tăng tương ứng 9,16% và 4,42% so với CT4. Đặc biệt, công thức kết hợp cả SA và vi sinh vật (CT7) làm tăng tỷ lệ nảy mầm lên 74,32% (cao hơn CT4 tới 16,95%).
• Về tốc độ tăng trưởng chiều cao: Ở giai đoạn 22 NSG, các nghiệm thức xử lý mặn (CT4, CT5, CT6, CT7) chưa bộc lộ sự khác biệt rõ nét ở mức tin cậy 95% (dao động từ 7,33 - 8,56 cm). Tuy nhiên, từ giai đoạn 36 NSG đến 50 NSG, sự can thiệp của vi sinh vật và SA đã kích thích cây phục hồi tăng trưởng mạnh mẽ, đưa chiều cao thân chính ở CT5, CT6, CT7 đạt từ 36,11 - 39,06 cm tại 50 NSG, vượt trội rõ rệt so với mức 26,33 cm ở công thức mặn đơn thuần CT4.
• Ảnh hưởng đến các chỉ tiêu sinh lý và năng suất: Dữ liệu phân tích xác nhận các công thức có bổ sung EM và SA giúp duy trì diện tích lá (LA), chỉ số SPAD, hiệu suất quang hợp và khối lượng chất khô tích lũy cao hơn so với công thức chỉ tưới NaCl, qua đó cải thiện các yếu tố cấu thành năng suất cá thể của giống DT14307.

Đóng góp khoa học của đề tài:

• Đề tài cung cấp dẫn liệu thực nghiệm có hệ thống về phản ứng sinh lý và khả năng thích ứng của giống đậu tương đen DT14307 dưới tác động của stress mặn nhân tạo tại khu vực Gia Lâm – Hà Nội.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của giải pháp phối hợp xử lý ngoại sinh Salicylic acid cùng chế phẩm sinh học vi sinh vật EM như một biện pháp sinh học giúp giảm nhẹ tác hại của mặn, cải thiện tỷ lệ sống sót giai đoạn mầm và phục hồi năng lực sinh trưởng sinh dưỡng cho cây họ Đậu.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Thí nghiệm mới được bố trí trong chậu bầu đặt tại môi trường nhà lưới (vụ xuân - hè từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2022) với mức mặn nhân tạo cố định, chưa đánh giá phản ứng của giống đậu tương đen trên đất nhiễm mặn tự nhiên ngoài đồng ruộng với các dao động phức tạp của thời tiết và tầng nước ngầm.
• Nghiên cứu tập trung vào một nồng độ Salicylic acid (0,75 mM) và một tỷ lệ phối trộn chế phẩm vi sinh vật EM (2%), chưa khảo sát ma trận nhiều dải nồng độ khác nhau để xác định liều lượng phối hợp tối ưu nhất về mặt sinh lý học.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng khảo nghiệm trên các vùng đất nhiễm mặn thực tế tại các địa phương ven biển thuộc đồng bằng sông Hồng hoặc Bắc Trung Bộ nhằm đánh giá độ ổn định năng suất và tính thích ứng sinh thái của giống DT14307.
• Tiếp tục phân tích sâu các chỉ tiêu sinh hóa phân tử như hoạt độ cụ thể của các enzyme chống oxy hóa (CAT, POD, SOD), hàm lượng proline, mức độ tích lũy ion $Na^+/K^+$ trong lá, cũng như đánh giá các chỉ tiêu chất lượng hạt thu hoạch (hàm lượng protein, lipid, isoflavone).

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Hoài Thương mang lại giá trị tham khảo chuyên môn phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu:

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên đại học, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Nông học, Sinh lý thực vật, Khoa học cây trồng, Công nghệ sinh học nông nghiệp và Bảo vệ thực vật.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình thiết kế thí nghiệm nhà lưới theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCB đánh giá stress phi sinh học trên cây trồng cạn.
  • Phương pháp chuẩn hóa quy trình điều chế và phun xử lý phối hợp giữa phytohormone ngoại sinh (Salicylic acid) và chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu (EM) theo các giai đoạn sinh trưởng then chốt (cây con, ra hoa, quả non).
  • Phương pháp thu thập và phân tích các chỉ tiêu sinh lý - nông học chuẩn theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-58:2011/BNNPTNT kết hợp phần mềm thống kê chuyên ngành IRRISTAT.

Câu hỏi thường gặp

1. Thí nghiệm trong khóa luận được thiết kế theo sơ đồ khối nào và gồm bao nhiêu công thức xử lý? Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với 3 lần nhắc lại (NL1, NL2, NL3). Quy mô gồm 7 công thức xử lý: CT1 (đối chứng tưới $H_2O$), CT2 (vi sinh vật EM 2%), CT3 (Salicylic acid), CT4 (xử lý mặn NaCl), CT5 (NaCl + vi sinh vật EM 2%), CT6 (NaCl + Salicylic acid), CT7 (NaCl + vi sinh vật EM 2% + Salicylic acid). Mỗi công thức gồm 3 khay, mỗi khay chứa 7 bầu đất kích thước 18 x 23 cm.

2. Liều lượng và thời điểm xử lý Salicylic acid và chế phẩm vi sinh vật EM được quy định cụ thể như thế nào? Salicylic acid (nồng độ 0,75 mM) và chế phẩm EM 2% được phun ngoại sinh tại 3 giai đoạn sinh trưởng của cây:

• Giai đoạn cây con đạt 3 lá thật: lượng phun 30 ml/m².
• Giai đoạn cây bắt đầu ra hoa: lượng phun 40 ml/m².
• Giai đoạn hình thành quả non: lượng phun 50 ml/m².

3. Mức độ tác động tiêu cực của mặn nhân tạo (CT4) đối với sự nảy mầm và chiều cao cây giống DT14307 thể hiện qua những con số nào? Ở công thức xử lý mặn bằng NaCl (CT4), tỷ lệ nảy mầm chỉ đạt 57,37%, giảm 38,66% so với đối chứng CT1 (96,03%). Chiều cao thân chính của cây ở CT4 tại cả 3 mốc theo dõi đều ở mức thấp nhất trong toàn bộ thí nghiệm: 7,33 cm (22 NSG), 20,33 cm (36 NSG) và 26,33 cm (50 NSG), thấp hơn đối chứng tương ứng 6,23 cm; 13,91 cm và 12,67 cm.

4. Hiệu quả phối hợp của Salicylic acid và chế phẩm vi sinh vật (CT7) trong việc giảm nhẹ tác hại của mặn được thể hiện ra sao? Tại công thức phối hợp CT7, tỷ lệ nảy mầm của hạt đạt 74,32%, cao hơn đáng kể so với nghiệm thức chỉ xử lý mặn CT4 (57,37%), đồng thời vượt trội hơn cả việc xử lý đơn lẻ EM ở CT5 (66,53%) và SA ở CT6 (61,79%). Về chiều cao thân chính, CT7 đạt 36,11 cm ở 50 NSG, vượt xa mức 26,33 cm ở CT4, chứng minh sự tương tác tích cực giữa SA và EM giúp bù đắp và giảm thiểu ức chế sinh trưởng do mặn gây ra.

5. Khóa luận căn cứ vào văn bản quy chuẩn nào để theo dõi các chỉ tiêu nông học và phương pháp đánh giá sâu bệnh hại ra sao? Tác giả áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng giống đậu tương (QCVN 01-58:2011/BNNPTNT). Đối với sâu bệnh hại, tỷ lệ hại của sâu đục quả (Etiella zinckenella) được điều tra ở giai đoạn trước thu hoạch theo phương pháp 5 điểm chéo góc trên tối thiểu 10 cây đại diện; bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani Kühn) được điều tra trên toàn bộ cây trong ô ở giai đoạn cây con (7 ngày sau mọc).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Hoài Thương đã phản ánh chân thực tác động kìm hãm của stress mặn nhân tạo đối với tỷ lệ nảy mầm và sinh trưởng thân chính của giống đậu tương đen DT14307 tại Gia Lâm – Hà Nội. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh rằng việc xử lý bổ sung chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu EM 2% kết hợp cùng Salicylic acid ngoại sinh có khả năng giảm nhẹ độc tính của muối, nâng cao tỷ lệ nảy mầm từ 57,37% lên 74,32% và phục hồi đáng kể tầm vóc chiều cao cây giai đoạn 36 - 50 ngày sau gieo. Đây là nguồn tư liệu học thuật hữu ích, cung cấp các dẫn liệu sinh lý học thực nghiệm chuẩn xác phục vụ nghiên cứu ứng dụng chế phẩm sinh học trong canh tác cây đậu tương thích ứng với điều kiện nhiễm mặn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đậu tương hay đậu nành (Glycine max (L.) Merrill) thuộc cây họ đậu. Đậu tương chứa hàm lượng dinh dưỡng cao bao gồm nhiều nhóm chất như: Protein, chất xơ, vitamin, khoáng chất, bên cạnh đó đậu tương chứa hàm lượng glycemic rất thấp đặc biệt thích hợp với những người bị bệnh tiểu đường. Với những giá trị dinh dưỡng đó đậu tương được sử dụng làm thực phẩm cho con người, thức ăn cho động vật và là nguyên liệu quan trọng cho ngành công nghiệp chế biến.

Thêm vào đó đậu tương còn có khả năng cải tạo đất tốt do hoạt động cố định N2 của loài vi khuẩn Rhizobium cộng sinh trên rễ cây họ Đậu. Việt Nam là một đất nước nông nghiệp, phần lớn diện tích đất đai được sử dụng cho việc sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên với sự chuyển mình và phát triển không ngừng của kinh tế xã hội các khu công nghiệp và các khu đô thị được mở rộng, diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm xuống trong đó có diện tích đậu trồng đậu tương, hiện tượng biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp khiến tình trạng xâm nhập mặn ngày càng tăng cao cũng là một trong những yếu tố khiến diện tích trồng đậu tương giảm mạnh. Bên cạnh đó sự phát triển kinh tế khiến cho việc giao thương dễ dàng hơn giá nhập khẩu rẻ hơn trong nước khiến đậu tương trong nước khó cạnh tranh được.

Theo AC Nielsen Việt Nam, Việt Nam đứng thứ 3 Thế giới, sau Trung Quốc, Thái Lan về lượng tiêu thụ sữa đậu nành với khoảng 613 triệu lít/năm và thứ 7 Thế giới tính theo bình quân đầu người với 6,8 lít/người/năm trong khi sản xuất đậu tương trong nước mới đáp ứng khoảng 7% nhu cầu nội địa, chủ yếu để chế biến làm sữa đậu nành và các loại thực phẩm khác, còn lại 93% là nhập khẩu, đa phần để chế biến thức ăn chăn nuôi. Theo Tổng cục Hải quan, trong 11 tháng năm 2021, nhập khẩu đậu tương đạt trên 1,81 triệu tấn, trị giá trên 1,06 tỷ USD, tăng cả về khối lượng, kim ngạch và giá so với cùng kỳ năm 2020, với mức tăng tương ứng 3,8%, 49% và 43,7%. Như vậy đây là năm đầu tiên mà trị 1 giá nhập khẩu đậu tương vượt mốc 1 tỷ USD. Từ thực tiễn trên có thể thấy việc đầu tư nghiên cứu và xây dựng đồng bộ giải pháp quy hoạch trong trồng và phát triển đậu tương năng suất cao dưới tác động của biến đổi khí hậu nói chung và nạn xâm nhập mặn nói riêng là điều vô cùng cần thiết.

SA xử lý ngoại sinh hoặc được tổng hợp cao trong mô cũng có tác dụng giúp cây trồng chống lại các stress phi sinh học như nóng, mặn, hạn và lạnh (Popova & cs, 1997). SA tham gia vào nhiều quá trình trao đổi chất cũng như các quá trình sinh lý ở thực vật, có vai trò trong quá trình tạo năng suất quả, hấp thu và vận chuyển ion, hiệu suất quang hợp, sự đóng mở khí khổng và thoát hơi nước. Hiện nay, sự phát triển của nền nông nghiệp nước ta đang đi vào mức độ thâm canh cao với việc sử dụng ngày càng nhiều phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học với mục đích khai thác, chạy theo năng suất và sản lượng. Chính vì vậy, với sự canh tác trên đã làm cho đất đai ngày càng thoái hóa, dinh dưỡng bị mất cân đối, mất cân bằng hệ sinh thái trong đất, hệ vi sinh vật trong đất bị phá hủy, tồn dư các chất độc hại trong đất ngày càng cao, nguồn bệnh tích lũy trong đất càng nhiều dẫn đến phát sinh một số dịch hại không dự báo trước.

Chính vì vậy, việc sử dụng vsv sống hoặc các hoạt chất sinh học của các vsv hữu hiệu được phân lập từ tự nhiên không độc hại với con người, động vật và môi trường làm tăng cường hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng và cải tạo đất là điều vô cùng cần thiết. Từ cơ sở thực tiễn trên chúng tôi tiến hành đề tài “Ảnh hưởng của Salicylic acid và vi sinh vật đến cây đậu tương đen trong điều kiện mặn nhân tạo. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu ảnh hưởng phối hợp của Salicylic acid và vi sinh vật đến sự sinh trường và phát triển của cây đậu tương đen trong điều kiện mặn nhân tạo.

Yêu cầu nghiên cứu Đánh giá ảnh hưởng phối hợp của Salicylic acid và vi sinh vật đến sự sinh trường và phát triển của cây đậu tương đen trong điều kiện mặn nhân tạo. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Nguồn gốc cây đậu tương Đậu tương là loại cây công nghiệp có có vai trò quan trọng, là nguồn cung cấp protein thực vật, chứa lượng lớn dầu. Hạt đậu tương có hàm lượng protein chiếm 35,5 - 46%, lipit chiếm 15 – 20%, hydratcacbon chiếm 15 – 16%, chứa nhiều vitamin, vi lượng và muối khoáng quan trọng cho sự sống.

Đậu tương là cây trồng có nguồn gốc từ vùng Mãn Châu (Trung Quốc) trong các ghi chép thời cổ đại xác định cây đậu tương xuất hiện cách đây khoảng 5000 năm. Từ phía Bắc Trung Quốc đậu tương phát triển sang Triều Tiên, Nhật Bản đến thế kỉ XVII thì thâm nhập sang Châu Âu. Ở miền Đông và Nam Trung Quốc đậu tương du nhập vào các nước Đông Nam Á. Tại Việt Nam đậu tương được du nhập và trồng từ thế kỉ XIII.

Hiện nay đậu tương được trồng ở rất nhiều nơi trên Thế Giới, những nước trồng nhiều đậu tương nhất là Mỹ, Brazin, Argentina, Trung Quốc,…Trong đó Mỹ có sản lượng lớn nhất chiếm 50% sản lượng đậu tương toàn cầu. Theo tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tính đến năm 2014 cây đậu tương được trồng trên 95 quốc gia và vùng lãnh thổ và là một cây trồng mang tính chiến lược đối với một số quốc gia. Giá trị cây đậu tương 2. Giá trị dinh dưỡng Cây đậu tương được trồng chủ yếu để lấy hạt, theo các nghiên cứu hạt đậu tương có nhiều giá trị dinh dưỡng.

Cụ thể theo cơ sở dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) trong hạt đậu tương chứa nhiều protein, các nhóm khoáng chất và vitamin, con số cụ thể được thể hiện dưới bảng sau.1: Giá trị dinh dưỡng trong 100 g hạt đậu tương Giá trị dinh dưỡng trong 100g hạt đậu tương Năng lượng 416 kcal (1741 kJ) Nước 8.9 g Axit béo đơn không bão hòa 4.4 g Axit béo đa không bão hòa 11.9 g Isoflavones 200 mg Canxi 277 mg Sắt 15.7 mg Magie 280 mg Phốt pho 704 mg Kali 1797 mg Natri 2.38 mg Axit folic 375 µg Vitamin A 2.95 mg Nguồn: Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) 5 Bên cạnh đó cũng theo một nghiên cứu khác được công bố bởi USDA trong 1/2 cup (130g) đậu tương đen có chứa lượng calo, chất béo, đường rất thấp, điều này được thể hiện cụ thể dưới bảng sau: Bảng 2.2: Hàm lượng dinh dưỡng trong 130 g đậu tương đen Giá trị dinh dưỡng trong 130 g hạt đậu tương đen Năng lượng 120 kcal Chất đạm 11 g Chất béo 6g Carbohydrat 8g Chất xơ 7g Đường 1g Natri 30 mg Nguồn: Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) Với 130 g đậu tương đen có 8g carbohydrate, chủ yếu là chất xơ (7g) với một lượng nhỏ đường. Mặc dù chưa tính được chỉ số đường huyết chính xác của hạt đậu tương đen, nhưng có thể nói rằng nó có thể giống với các loại đậu khác, có chỉ số đường huyết thấp. Hàm lượng chất xơ cao trong các loại đậu này có nghĩa là chúng sẽ được tiêu hóa chậm hơn, có thể làm giảm tốc độ tăng đường huyết. Đậu tương đen có chứa một số chất béo, nhưng nó chủ yếu là chất béo không bão hòa lành mạnh (chỉ có 1 gam chất béo bão hòa trên 130g đậu tương đen nấu chín).

Giá trị về mặt nông nghiệp Cây đậu tương và các cây họ đậu nói chung có khả năng cố định đạm sinh học nhờ cộng sinh với vi khuẩn cố định đạm Rhizobium sp. Sau khi thu hoạch thân lá đậu tương để lại là nguồn phân xanh có tác dụng làm tăng chất hữu cơ và 6 dinh dưỡng cho đất. Thân lá đậu tương dùng bón ruộng thay phân hữu cơ rất tốt bởi hàm lượng đạm trong phân chiếm 0. Ngoài tác dụng cải tạo đất và cung cấp nitơ cho đất, đậu tương còn được sử dụng làm thức ăn trong chăn nuôi.

Sản phẩm phụ công nghiệp như khô dầu đậu nành có thành phần dinh dưỡng khá cao N chiếm 6.4% vì thế làm thức ăn cho gia súc rất tốt (Ngô Thế Dân & cs, 1999). Tình hình sản xuất đậu tương 2. Tình hình sản xuất đậu tương trên Thế giới Đậu tương là một trong tám loại cây lấy đầu quan trọng nhất Thế giới gồm: Đậu tương, cọ, hướng dương, lạc, cải dầu, lanh, bông và dừa (Ngô Thế Dân & cs, 1999). Bên cạnh đó, đậu tương cũng được coi là một thành phần quan trọng trong việc xây dựng hệ thống trồng trọt luân canh do có khả năng tự tích lũy được đạm tự nhiên tồn tại trong khí quyển và cải tạo đất đai.

Với những giá trị mà chúng mang lại đậu tương được trồng ngày càng nhiều, tăng cao cả về diện tích và năng suất, dưới đây là bảng tổng hợp tình hình sản xuất đậu tương trên Thế giới trong giai đoạn 2011 – 2017 do tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAOSTAT) tổng hợp vào năm 2019.3 : Tình hình sản xuất đậu tương trên Thế giới 2011 – 2017 Năm Diện tích Năng suất Sản lượng (Triệu ha) (Tạ/ha) (Triệu tấn) 2011 103.6 Nguồn: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAOSTAT) Cũng theo một công bố khác của tổ chức này thì các nước thuộc Châu Mỹ đang là nơi trồng đậu tương nhiều nhất trên Thế giới cả về diện tích lẫn năng suất mặc dù loại cây này đã được tìm thấy đầu tiên tại một quốc gia Châu Á và trồng nhiều ở các nước khu vực xung quanh. Dưới đây là bảng thống kê về diện tích, năng suất và sản lượng đậu tương của toàn Thế giới vầ 4 nước trồng nhiều đậu tương nhất Thế giới là Mỹ, Brazil, Argentina và Trung Quốc trong 3 năm 2015 – 2017. Quốc gia Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017 Diện Năng Sản Diện Năng Sản Diện Năng Sản tích suất lượng tích suất lượng tích suất lượng (tr ha) (tạ/ha) (tr tấn) (tr ha) (tạ/ha) (tr tấn) (tr ha) (tạ/ha) (tr tấn) Thế Giới 120.15 Nguồn: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAOSTAT) 8 Tuy nhiên trong vài năm gần đây Brazil đã vượt qua Mỹ và trở thành nước có sản lượng đậu tương lớn nhất Thế giới.