Tiểu luận đề tài các nhân t n quy nh ố ảnh hưởng đế ết đị chọn trường đại học khối ngành kinh tế của tân sinh viên trên địa bàn thành ph h chí minh

Chuyên khảo kinh tế phân tích Tiểu luận đề tài các nhân t n quy nh ố ảnh hưởng đế ết đị chọn trường đại học khối ngành kinh tế, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Quách Khả Hân
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Siêm
• Trường học: Trường Đại học Tài chính - Marketing
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đến Quyết Định Chọn Trường Đại Học Khối Ngành Kinh Tế Của Tân Sinh Viên Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: đề tài
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
• 1.7. BỐ CỤC ĐỀ TÀI
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Lựa chọn
• 2.2. Chọn trường
• 2.3. Khối ngành kinh tế
• 2.4. Lý thuyết về hành động hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action)
• 2.5. Lý thuyết về hành vi dự định (TPB - Theory of Planned Behavior)
• 2.6. LƯỢC KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.6.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.6.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.6.3. Tổng hợp các nghiên cứu liên quan
• 2.7. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.7.1. Giả thuyết nghiên cứu và xét dấu kỳ vọng
• 2.7.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.2.1. Tiến trình thực hiện
• 3.2.2. Thang đo chính thức
• 3.3. NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 3.3.1. Kích thước mẫu
• 3.3.2. Phương pháp chọn mẫu và thu thập dữ liệu
• 3.3.3. Làm sạch và mã hoá dữ liệu
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM MẪU NGHIÊN CỨU
• 4.2. KIỂM ĐỊNH THANG ĐO
• 4.2.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha đối với các thang đo
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3. PHÂN TÍCH HỒI QUY TUYẾN TÍNH BỘI
• 4.3.1. Kiểm định mô hình hồi quy và các giả thuyết nghiên cứu
• 4.3.2. Kiểm tra sự vi phạm các giả định mô hình hồi quy
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1.1. Ảnh hưởng của đặc điểm cá nhân sinh viên
• 5.1.2. Ảnh hưởng của truyền thông
• 5.1.3. Ảnh hưởng của danh tiếng trường Đại học
• 5.1.4. Ảnh hưởng của đặc điểm trường Đại học
• 5.1.5. Ảnh hưởng của các cá nhân ảnh hưởng
• 5.1.6. Ảnh hưởng của cơ hội việc làm
• 5.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 5.2.1. Nâng cao danh tiếng nhà trường
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.3.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3.2. Gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Phỏng vấn tân sinh viên trường Đại học Tài chính - Marketing
• Phụ lục 2: Phỏng vấn giảng viên
• Phụ lục 3: Nội dung phỏng vấn
• Phụ lục 4: Bảng câu hỏi khảo sát chính thức

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định chọn trường đại học

Quyết định chọn trường đại học là một trong những quyết định quan trọng nhất trong cuộc đời của tân sinh viên. Nghiên cứu này chỉ ra rằng có nhiều yếu tố quy định ảnh hưởng đến quyết định này, đặc biệt trong khối ngành kinh tế tại TP.HCM. Các yếu tố này bao gồm đặc điểm cá nhân của sinh viên, thông tin tuyển sinh, danh tiếng của trường, và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. Theo nghiên cứu, ảnh hưởng đến quyết định chọn trường không chỉ đến từ thông tin mà sinh viên nhận được mà còn từ các yếu tố xã hội và tâm lý. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các trường đại học có chiến lược tuyển sinh hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm cá nhân sinh viên

Đặc điểm cá nhân của tân sinh viên như giới tính, độ tuổi, và trình độ học vấn có ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên nữ thường ưu tiên chọn trường có môi trường học tập thân thiện và an toàn hơn. Ngược lại, sinh viên nam có xu hướng chú trọng đến danh tiếng và cơ hội việc làm. Điều này cho thấy rằng yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn liên quan đến tâm lý và nhu cầu cá nhân của từng sinh viên.

1.2. Thông tin tuyển sinh

Thông tin tuyển sinh là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của tân sinh viên. Nghiên cứu chỉ ra rằng sinh viên thường tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như website của trường, mạng xã hội, và bạn bè. Việc cung cấp thông tin rõ ràng, chính xác và kịp thời từ các trường đại học sẽ giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan hơn về trường mà họ dự định theo học. Điểm chuẩn và các chương trình học cũng là những yếu tố quan trọng mà sinh viên xem xét khi đưa ra quyết định.

1.3. Danh tiếng trường đại học

Danh tiếng của trường đại học có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định chọn trường của tân sinh viên. Trường có danh tiếng tốt thường thu hút nhiều sinh viên hơn, đặc biệt là trong khối ngành kinh tế. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên thường tin tưởng vào chất lượng giáo dục và cơ hội việc làm mà trường có thể mang lại. Đánh giá trường đại học từ các tổ chức uy tín cũng góp phần không nhỏ vào việc hình thành nhận thức của sinh viên về trường. Do đó, các trường cần chú trọng đến việc xây dựng và duy trì danh tiếng của mình trong cộng đồng.

1.4. Cơ hội việc làm

Cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp là một trong những yếu tố quyết định quan trọng trong việc chọn trường của tân sinh viên. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên thường ưu tiên chọn những trường có mối liên hệ chặt chẽ với doanh nghiệp và có chương trình thực tập tốt. Hướng nghiệp và các hoạt động kết nối với doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên cảm thấy tự tin hơn về tương lai nghề nghiệp của mình. Các trường đại học cần phát triển các chương trình hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Chọn Trường Đại Học Khối Ngành Kinh Tế Của Tân Sinh Viên Tại TP.HCM

---

Tóm tắt nghiên cứu (Executive Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Những nhân tố nào tác động trực tiếp đến quyết định lựa chọn trường đại học đào tạo khối ngành Kinh tế của tân sinh viên tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, và mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố ra sao trong bối cảnh cạnh tranh giáo dục đại học ngày càng gia tăng?
• Tổng quan phương pháp luận (Methodology Snapshot): Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp (mixed-methods approach) gồm hai giai đoạn:
  1. Nghiên cứu định tính sơ bộ: Thảo luận nhóm tập trung và phỏng vấn sâu với 10 tân sinh viên cùng 02 giảng viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Tài chính – Marketing (UFM) để hiệu chỉnh thang đo.
  2. Nghiên cứu định lượng chính thức: Khảo sát $N = 300$ tân sinh viên khóa 2019 tại 04 trường đại học tiêu biểu trên địa bàn TP.HCM (UFM, UEH, HUFLIT, TDTU). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20 qua kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy tuyến tính bội.
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Trong mô hình 6 nhân tố đề xuất ban đầu, kết quả kiểm định mô hình hồi quy khẳng định có 3 nhân tố tác động có ý nghĩa thống kê đến quyết định chọn trường, bao gồm: Cơ hội việc làm, Truyền thông và Danh tiếng trường Đại học. Trong đó, Cơ hội việc làm là nhân tố tác động mạnh mẽ nhất đến quyết định của người học.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học giúp các nhà quản trị đại học, ban giám hiệu và phòng truyền thông – tuyển sinh hoạch định chiến lược thu hút người học hiệu quả, chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo gắn kết với chuẩn đầu ra của thị trường lao động.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

Thực trạng tri thức và bối cảnh nghiên cứu

Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và hội nhập toàn cầu, nhóm ngành Kinh tế – Quản trị – Tài chính luôn giữ vai trò huyết mạch đối với sự tăng trưởng của quốc gia. Nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong khối ngành này không ngừng gia tăng, kéo theo sự mở rộng quy mô đào tạo từ hệ thống các trường đại học công lập đến tư thục.

Tại Việt Nam, đặc biệt là trung tâm kinh tế sôi động như Thành phố Hồ Chí Minh, thị trường dịch vụ giáo dục đại học đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt. Các cơ sở giáo dục đại học chuyển mình sang cơ chế tự chủ, xem người học là trung tâm và khách hàng mục tiêu của dịch vụ giáo dục.

       Bối cảnh cạnh tranh giáo dục ĐH tại TP.HCM
Thực trạng học sinh THPT            Nhu cầu tự chủ ĐH
(>60% thiếu định hướng nghề)        (Cần chiến lược chiêu sinh dựa
                                     trên dữ liệu thực nghiệm)
            Nghiên cứu giải quyết Research Gap:
    "Hành vi chọn trường ĐH Kinh tế của tân sinh viên TP.HCM"

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Thực tế tuyển sinh cho thấy có trên 60% học sinh THPT thừa nhận chưa được định hướng nghề nghiệp đầy đủ khi đăng ký xét tuyển đại học. Mặc dù trên thế giới và tại Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về hành vi chọn trường (như Chapman, 1981; Kee Ming, 2010; Trần Văn Quí & Cao Hào Thi, 2009; Nguyễn Phương Toàn, 2011), phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận trên tập mẫu học sinh lớp 12 nói chung hoặc tại các tỉnh lẻ.

Việc nghiên cứu chuyên sâu vào đối tượng tân sinh viên khối ngành Kinh tế tại TP.HCM – những người vừa trải qua quá trình ra quyết định thực tế và đang trực tiếp trải nghiệm môi trường học tập – vẫn còn là một khoảng trống thực nghiệm cần được bổ sung.

Tính cấp thiết và tác động tiềm năng

Đề tài có tính thời sự cao khi giải mã tâm lý và động cơ lựa chọn trường của thế hệ người học mới. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang lại giá trị tham khảo học thuật mà còn tạo ra tác động xã hội to lớn:

1. Giúp các trường đại học tối ưu hóa nguồn lực truyền thông, giảm lãng phí ngân sách tuyển sinh.
2. Hỗ trợ học sinh và phụ huynh có góc nhìn đa chiều, khoa học hơn trước các quyết định mang tính bước ngoặt của cuộc đời.
3. Hỗ trợ hoạch định chính sách giáo dục đại học đồng bộ với nhu cầu của thị trường lao động đô thị.

---

Phương pháp luận và tiếp cận (Methodology & Approach)

Nghiên cứu được thiết kế bài bản theo quy trình khoa học chuẩn mực, kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ giá trị (validity) và độ tin cậy (reliability) cao nhất.

                 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU TOÀN DIỆN
                 
                          [Nghiên cứu định tính]
                     (Phỏng vấn 10 tân SV + 02 Giảng viên)
                         [Hiệu chỉnh thang đo]
                         (30 biến quan sát chính thức)
                         [Nghiên cứu định lượng]
                     (Khảo sát Online N = 300 tân SV)
                         [Phân tích dữ liệu SPSS 20]
          Cronbach's Alpha         EFA         Hồi quy tuyến tính

1. Nền tảng lý thuyết xây dựng mô hình

Mô hình nghiên cứu kế thừa các khung lý thuyết kinh điển:

• Thuyết Hành động hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action): Giải thích hành vi thông qua ý định hành vi, được định hình bởi thái độ và chuẩn chủ quan (Ajzen & Fishbein, 1975).
• Thuyết Hành vi dự định (TPB - Theory of Planned Behavior): Bổ sung yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived Behavioral Control) vào mô hình TRA (Ajzen, 1991).
• Mô hình chọn trường của David Chapman (1981): Khung phân tích kết hợp giữa đặc điểm cá nhân/gia đình của học sinh và các yếu tố ảnh hưởng bên ngoài từ phía cơ sở giáo dục.

2. Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ (Định tính)

Nhóm nghiên cứu tiến hành kỹ thuật thảo luận nhóm tập trung (focus group) và phỏng vấn cá nhân chuyên sâu với:

• 02 giảng viên Khoa Quản trị kinh doanh – Trường Đại học Tài chính – Marketing.
• 10 tân sinh viên năm thứ nhất hệ chính quy (07 nữ, 03 nam).

Kết quả điều chỉnh thang đo:

• Tinh chỉnh các câu từ đảm bảo tính dễ hiểu, phù hợp với ngôn ngữ tân sinh viên.
• Loại bỏ các biến quan sát bị trùng lặp khái niệm hoặc không đặc trưng (như DT4, DT5, ĐĐ4, VL1, VL3).
• Tách và gộp biến nhằm phản ánh chính xác cấu trúc thực tế (tách biến cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại; gộp biến ngưỡng mộ bạn bè/người thân/cựu sinh viên).
• Thang đo chính thức được rút gọn còn 30 biến quan sát độc lập thuộc 6 nhóm nhân tố và 03 biến quan sát thuộc biến phụ thuộc (Quyết định chọn trường).

3. Giai đoạn nghiên cứu chính thức (Định lượng)

• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu thuận tiện phi xác suất (convenience sampling) thông qua bảng khảo sát trực tuyến gửi tới tân sinh viên khóa tuyển sinh 2019.
• Quy mô mẫu: Tổng số phiếu thu về là 319, sau khi làm sạch và mã hóa dữ liệu, còn lại $N = 300$ phiếu hợp lệ. Quy mô này thỏa mãn quy tắc ngón tay cái của Hair et al. (1988) đòi hỏi kích thước mẫu tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát ($5 \times 30 = 150$).
• Phạm vi khảo sát: Thực hiện tại 04 trường đại học đại diện cho các phân khúc giáo dục đại học tại TP.HCM:
  • Trường Đại học Tài chính – Marketing (UFM): Đại diện trường công lập có thế mạnh chuyên ngành Tài chính - Marketing.
  • Trường Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH): Đại diện trường đại học trọng điểm quốc gia, hàng đầu về kinh tế.
  • Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM (HUFLIT): Đại diện trường ngoài công lập có uy tín xã hội.
  • Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU): Đại diện trường tự chủ có cơ sở vật chất hiện đại, thu hút lượng thí sinh lớn.

4. Quy trình phân tích dữ liệu trên SPSS 20

1. Thống kê mô tả: Khảo sát cơ cấu nhân khẩu học, trường học, chuyên ngành của đáp viên.
2. Kiểm định Cronbach's Alpha: Đánh giá độ tin cậy thang đo (yêu cầu $\text{Cronbach's Alpha} \ge 0.6$ và hệ số tương quan biến – tổng $\text{Corrected Item-Total Correlation} \ge 0.3$).
3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Trích hệ số bằng phương pháp Principal Components với phép xoay vuông góc Varimax (yêu cầu $0.5 \le \text{KMO} \le 1$, kiểm định Bartlett có $\text{Sig.} < 0.05$, hệ số tải nhân tố $\text{Factor Loading} \ge 0.5$, tổng phương sai trích $\text{Total Variance Explained} \ge 50%$ và $\text{Eigenvalue} > 1$).
4. Phân tích tương quan Pearson & Hồi quy tuyến tính bội: Đánh giá độ phù hợp của mô hình ($R^2$ hiệu chỉnh, kiểm định $F$ trong bảng ANOVA), xác định hệ số hồi quy chuẩn hóa $\beta$ và kiểm tra các vi phạm giả định hồi quy (đa cộng tuyến qua hệ số VIF, phân phối chuẩn của phần dư, phương sai thay đổi).

---

Phát hiện chính (Key Research Findings)

Quá trình kiểm định định lượng và phân tích mô hình phương trình hồi quy đã mang lại những kết quả có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc:

STT	Giả thuyết	Tên nhân tố	Kỳ vọng	Kết quả kiểm định	Kết luận
1	H1	Đặc điểm cá nhân sinh viên	$(+)$	Không có ý nghĩa thống kê vượt trội	Bác bỏ
2	H2	Truyền thông của nhà trường	$(+)$	Tác động dương, có ý nghĩa ($\text{Sig.} < 0.05$)	Chấp nhận
3	H3	Danh tiếng trường Đại học	$(+)$	Tác động dương, có ý nghĩa ($\text{Sig.} < 0.05$)	Chấp nhận
4	H4	Đặc điểm trường Đại học	$(+)$	Bị phân tán trong phân tích hồi quy	Bác bỏ
5	H5	Các cá nhân ảnh hưởng	$(+)$	Tác động yếu, không đạt ý nghĩa	Bác bỏ
6	H6	Cơ hội việc làm	$(+)$	Tác động dương mạnh nhất ($\text{Sig.} < 0.01$)	Chấp nhận

                       MÔ HÌNH HỒI QUY CHÍNH THỨC
                       

1. Cơ hội việc làm – Nhân tố chi phối mang tính quyết định

Nghiên cứu khẳng định Cơ hội việc làm là nhân tố có hệ số tác động lớn nhất đến quyết định chọn trường của tân sinh viên.

• Người học khối ngành Kinh tế thể hiện xu hướng thực dụng và định hướng mục tiêu rất rõ ràng: Họ quan tâm sâu sắc đến tỷ lệ sinh viên có việc làm ngay sau khi ra trường, mức thu nhập khởi điểm, khả năng thăng tiến nhanh và cơ hội việc làm đa dạng.
• Điều này hoàn toàn tương thích với các quan sát của Trần Văn Quí & Cao Hào Thi (2009) cũng như Geoffrey & Julia (2002), cho thấy giá trị thực tế của tấm bằng đại học trên thị trường lao động là thước đo tối thượng khi người học đưa ra lựa chọn.

2. Truyền thông của nhà trường – Kênh tiếp cận trực tiếp và hiệu quả

Nhân tố Truyền thông đóng vai trò là chiếc cầu nối thông tin không thể thiếu.

• Sinh viên đánh giá cao sự chủ động của nhà trường thông qua các ngày hội tư vấn tuyển sinh trực tiếp tại các trường THPT, hệ thống thông tin minh bạch, cập nhật trên Website chính thức và sự xuất hiện trên các kênh truyền thông xã hội.
• Trong thời đại bùng nổ thông tin số, trường nào có chiến lược truyền thông đa kênh rõ ràng, tiếp cận đúng tệp học sinh tiềm năng sẽ chiếm ưu thế vượt trội trong quyết định của thí sinh.

3. Danh tiếng trường Đại học – Điểm tựa niềm tin học thuật

Nhân tố Danh tiếng trường Đại học giữ vị trí nền tảng vững chắc trong tâm lý học sinh.

• Danh tiếng được cấu thành từ thương hiệu đào tạo lâu năm, chất lượng chương trình được kiểm định và đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm.
• Việc theo học tại một ngôi trường có danh tiếng giúp sinh viên cảm thấy an tâm về tương lai, đồng thời mang lại sự tự hào và gia tăng tính cạnh tranh cá nhân khi tiếp cận nhà tuyển dụng.

4. Phát hiện bất ngờ: Sự suy giảm ảnh hưởng của người thân và đặc điểm nội tại

• Ngược lại với các nghiên cứu giai đoạn trước, các nhân tố như Các cá nhân ảnh hưởng (gia đình, bạn bè) hay Đặc điểm cá nhân sinh viên không còn giữ vị trí chi phối trong mô hình hồi quy sau cùng.
• Điều này chứng minh thế hệ tân sinh viên hiện nay có tính độc lập cao, chủ động tìm kiếm và đánh giá thông tin dựa trên nhu cầu nghề nghiệp cá nhân hơn là phụ thuộc thuần túy vào sự định hướng của người thân.

---

Đóng góp khoa học (Academic & Practical Contributions)

                       ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Đóng góp Lý thuyết & Phương pháp             Đóng góp Quản trị & Thực tiễn
- Kiểm chứng TRA/TPB/Chapman tại VN          - Tối ưu hóa kênh truyền thông số
- Cập nhật thang đo 30 biến quan sát         - Gắn kết đào tạo với chuẩn tuyển dụng
- Mẫu khảo sát đa dạng 4 trường ĐH           - Xây dựng thương hiệu và danh tiếng

Đóng góp về mặt lý thuyết và học thuật

1. Kiểm chứng và làm giàu lý thuyết: Đề tài đã hệ thống hóa và kiểm chứng thành công các mô hình lý thuyết hành vi (TRA, TPB) và mô hình Chapman (1981) trong bối cảnh thực tiễn của một đô thị đang phát triển nhanh như TP.HCM.
2. Khái quát hóa mô hình chuyên biệt: Nghiên cứu đã xây dựng và chuẩn hóa thang đo chuyên biệt cho đối tượng tân sinh viên khối ngành Kinh tế, cung cấp khung tham chiếu đáng tin cậy cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi tiêu dùng giáo dục đại học.

Đóng góp về mặt phương pháp luận

• Kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính (lấy ý kiến chuyên gia và người học) để lọc bỏ biến rác trước khi đưa vào phân tích định lượng quy mô lớn ($N = 300$).
• Phân bổ mẫu tại 4 trường đại học có đặc trưng phân khúc khác nhau (công lập trọng điểm, công lập chuyên ngành, dân lập tự chủ, ngoài công lập), nâng cao giá trị phân biệt và khả năng đại diện của dữ liệu.

Ứng dụng quản trị và hàm ý chính sách

• Đối với các nhà quản trị đại học: Nghiên cứu là căn cứ thực nghiệm vững chắc để tái cấu trúc chiến lược tuyển sinh. Thay vì dàn trải nguồn lực, nhà trường cần tập trung vào 3 mũi nhọn: Cam kết và nâng cao cơ hội việc làm, Tăng cường truyền thông tương tác và Định vị danh tiếng học thuật.
• Đối với công tác đào tạo: Nhà trường cần chủ động bắt tay với doanh nghiệp, cập nhật chương trình giảng dạy sát với thực tế, mở rộng mạng lưới thực tập và ngày hội việc làm để hiện thực hóa lời hứa về "Cơ hội nghề nghiệp" cho người học.

---

Đối tượng quan tâm (Target Audience & Benefits)

Báo cáo nghiên cứu này mang lại giá trị ứng dụng trực tiếp cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu học thuật và Giảng viên: Cung cấp tài liệu tham khảo chất lượng cao về phương pháp nghiên cứu định lượng, phân tích SPSS, hệ thống hóa thang đo hành vi chọn trường và tổng quan y văn chuyên ngành Quản trị kinh doanh/Marketing giáo dục.
• Ban Giám hiệu, Phòng Tuyển sinh & Truyền thông các trường ĐH/CĐ: Nhận diện chính xác các "điểm chạm" (touchpoints) tâm lý của thí sinh để thiết kế thông điệp truyền thông trúng đích, tối ưu hóa ngân sách quảng cáo và nâng cao tỷ lệ nhập học thực tế.
• Chuyên viên tư vấn hướng nghiệp tại các trường THPT: Có thêm cơ sở khoa học để tư vấn cho học sinh lớp 12, giúp các em phân tích thấu đáo các yếu tố việc làm, năng lực bản thân và danh tiếng trường để đưa ra quyết định đúng đắn.
• Học sinh THPT và Phụ huynh: Tiếp cận một bức tranh toàn cảnh, khách quan về các tiêu chí quan trọng khi chọn trường đại học khối ngành Kinh tế, tránh tâm lý chọn trường theo trào lưu hoặc định kiến đám đông.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng và khác biệt nhất của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Phát hiện quan trọng nhất là Cơ hội việc làm vượt trội hơn tất cả các yếu tố khác để trở thành động cơ quyết định việc chọn trường đại học khối ngành Kinh tế của tân sinh viên TP.HCM. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra rằng vai trò của các cá nhân ảnh hưởng (bố mẹ, bạn bè) đã suy giảm đáng kể so với các nghiên cứu cách đây một thập kỷ, phản ánh tính tự chủ và thực tế ngày càng cao của thế hệ trẻ.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì nổi bật?

Trả lời: Điểm nổi bật là quy trình thiết kế hai giai đoạn chặt chẽ: sử dụng phỏng vấn nhóm tập trung định tính để thanh lọc và hiệu chỉnh thang đo từ các lý thuyết quốc tế cho phù hợp với ngữ cảnh Việt Nam, sau đó tiến hành kiểm định định lượng hồi quy đa biến trên mẫu $N = 300$ được chọn đại diện từ 4 trường đại học hàng đầu ở các khối hình thức khác nhau.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) cho các nhóm ngành khác không?

Trả lời: Kết quả có tính khái quát cao cho khối ngành Kinh tế – Quản trị kinh doanh tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, đối với các khối ngành đặc thù khác như Y dược, Mỹ thuật, Sư phạm hay Kỹ thuật công nghệ, trọng số của các nhân tố (như năng khiếu cá nhân, điểm chuẩn đầu vào hay học phí) có thể có sự phân bổ khác biệt.

4. Hướng phát triển tiếp theo (Next Steps) của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Các nghiên cứu tiếp theo có thể:

• Mở rộng phạm vi chọn mẫu sang các trường đại học ở khu vực miền Bắc, miền Trung hoặc các tỉnh lân cận.
• Ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modeling) để kiểm định các tác động trung gian hoặc điều tiết (như biến giới tính, điều kiện thu nhập gia đình).
• Tiến hành nghiên cứu theo chuỗi thời gian (longitudinal study) từ lúc học sinh lớp 12 chọn trường cho đến khi tốt nghiệp đại học để đối chiếu mức độ hài lòng thực tế.

5. Ứng dụng thực tiễn cấp thiết nhất cho phòng tuyển sinh các trường ĐH là gì?

Trả lời: Ứng dụng cấp thiết nhất là:

1. Xây dựng các báo cáo minh bạch về tỷ lệ việc làm, mức lương trung bình của cựu sinh viên từng chuyên ngành để công bố rộng rãi.
2. Đổi mới kênh truyền thông số (Tiktok, Fanpage, Website tuyển sinh) theo hướng cung cấp trải nghiệm thực tế, giao lưu cùng cựu sinh viên thành đạt thay vì chỉ quảng cáo chung chung.

---

Kết luận (Conclusion)

Nghiên cứu "Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học khối ngành Kinh tế của tân sinh viên trên địa bàn TP.HCM" do nhóm nghiên cứu sinh viên Trường Đại học Tài chính – Marketing thực hiện đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu đặt ra. Đề tài không chỉ khẳng định tầm ảnh hưởng mang tính quyết định của Cơ hội việc làm, Truyền thông và Danh tiếng nhà trường mà còn cung cấp hàm ý quản trị sâu sắc cho việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học trong thời kỳ đổi mới.

Trong tương lai, việc tiếp tục mở rộng mô hình nghiên cứu theo chiều sâu phương pháp luận sẽ là chìa khóa mở ra những chiến lược đột phá cho giáo dục đại học Việt Nam.

[!TIP] Khuyến nghị hành động: Quý thầy cô, các nhà quản lý giáo dục và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng khung thang đo 30 biến quan sát chuẩn hóa của nghiên cứu này để làm nền tảng khảo sát định kỳ người học tại cơ sở đào tạo của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, nhóm tác giả đã nêu ra mc tiêu nghiên cứu c thể, xác định các nhân t ảnh hưng đn quyt định chn trường Đi hc khi ngành Kinh t của tân sinh viên trên địa bàn TP. Đồng thời, đ xut các hàm ý quản trị. Ngoài ra trên cơ s mc tiêu nghiên cứu, đ tài cng đã xác định đi tưng nghiên cứu, phm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu cho phù hp. Nhóm tác giả cng đã trình bày ý nghĩa của đ tài.

Trong chương 2 tip theo, nhóm tác giả sẽ trình bày cơ s lý thuyt và mô hình nghiên cứu. 15 0 0 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2.1 Lựa chọn Là thut ngữ đưc dng để nhn mnh vic phải cân nhắc, tính toán để quyt định s dng loi phương thức hay cách thức ti ưu trong s những điu kin hay cách thc hin để có thể đt đưc mc tiêu trong các điu kin khan him nguồn lc (Theo Nguyễn Vn H, Nguyễn Thị Thanh Huyn, 2006).2 Chọn trường Là mt quá trình phức tp, đa giai đon trong đó mt cá nhân phát triển những nguyn vng để tip tc giáo dc chính quy sau khi hc trung hc, tip theo sau đó bi mt quyt định theo hc mt trường Đi hc c thể, cao đẳng hoặc quá trình đào to của mt tổ chức hướng nghip tiên tin (Theo Hossler và các cng s, 1989). Ti cuc hp ti Lahabana (Cu Ba), trong khuôn khổ Hi nghị lần thứ 9 (Tháng 10/1980) những người đứng đầu cơ quan giáo dc ngh nghip các nước xã hi chủ nghĩa đã thng nht v khái nim hướng nghip như sau: Hướng nghip là h thng những bin pháp da trên cơ s tâm lý hc, sinh lý hc, y hc và nhiu khoa hc khác để giúp đỡ hc sinh chn ngh phù hp với nhu cầu xã hi, đồng thời thoả mãn ti đa nguyn vng, thích hp với những nng lc, s trường và tâm sinh lý cá nhân, nhằm mc đích phân b hp lý và s dng có hiu quả lc lưng lao đng d trữ có sẵn của đt nước.3 Khối ngành kinh tế Theo thông tư s 24/2017/TT-BGDĐT, “ngành đào to là tp hp những kin thức, kỹ nng chuyên môn liên quan đn mt lĩnh vc khoa hc hay mt lĩnh vc hot đng ngh nghip nht định”. Vì vy, khi ngành kinh t có thể đưc định nghĩa là ngành hc cung cp cho người hc tt cả những kin thức, kỹ nng chuyên môn liên quan đn lĩnh vc kinh t hay mt lĩnh vc hot đng ngh nghip liên quan đn kinh doanh, quản lý,.

Trường đi hc Tài chính - Marketing cng là 1 trong những 16 0 0 trường đào to v khi ngành kinh t bao gồm 11 chuyên ngành: Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Kinh doanh quc t, K toán,.4 Lý thuyết về hành động hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action) Thuyt hành đng hp lý TRA (Theory of Reasoned Action) đưc phát triển t nm 1967. Trong những nm 1970, lý thuyt này đưc hiu chỉnh và m rng bi Ajzen và Fishben. Đây đưc xem là lý thuyt tiên phong trong lĩnh vc nghiên cứu tâm lý xã hi. Thuyt hành đng hp lý TRA đưc s dng để nghiên cứu hành vi con người và phát triển những can thip phù hp.

Theo thuyt hành đng hp lý TRA, yu t quyt định quan trng nht của hành vi mt con người là hành vi d định. Ý định của cá nhân để thể hin hành vi là s kt hp thái đ nhằm thc hin hành vi và chuẩn chủ quan. Trong mô hình TRA thái đ đưc đo lường bằng nhn thức v những thuc tính của vt đưc la chn. Người la chn sẽ chú ý đn thuc tính mang li những li ích cần với những mức đ quan trng khác nhau khi la chn.

Nim tin đi với những thuc tính của sản phẩm Thái đ Đo lường nim tin đi với những thuc tính của sản phẩm Xu hướng Hành vi hành vi thc s Nim tin v những người ảnh hưng nghĩ rằng nên thc hin hay không thc hin hành vi Chuẩn chủ quan Thúc đẩy làm theo ý mun của người ảnh hưng (Nguồn: Ajzen & Fishben, 1975) Hình 2. Mô hình thuyết hành động hợp lý TRA 17 0 0 Hạn chế của mô hình TRA: Hn ch lớn nht của thuyt này là hành vi của mt cá nhân đặt dưới s kiểm soát của ý định. Nghĩa là, thuyt này chỉ áp dng đi với những trường hp cá nhân có ý thức trước khi thc hin hành vi. Vì th, thuyt này không giải thích đưc trong các trường hp: hành vi không hp lý, hành đng theo thói quen, hoặc hành vi đưc coi là không ý thức (Ajzen 1985).5 Lý thuyết về hành vi dự định (TPB - Theory of Planned Behavior) Thuyt hành vi d định (Ajzen, 1991) là s phát triển cải tin của thuyt hành đng hp lý.

Theo Ajzen s ra đời của thuyt hành vi d định TPB xut phát t giới hn của hành vi mà con người có ít s kiểm soát d đng cơ của đi tưng là rt cao t thái đ và tiêu chuẩn chủ quan nhưng trong mt s trường hp h vn không thc hin hành vi vì có các tác đng của điu kin bên ngoài lên ý định hành vi. Lý thuyt này đã đưc Ajzen bổ sung t nm 1991 bằng vic đ ra thêm yu t kiểm soát hành vi nhn thức (Perceived Behavioral Control). Nhn thức kiểm soát hành vi phản ánh vic dễ dàng hay khó khn chỉ thc hin hành vi và vic thc hin hành vi đó có bị kiểm soát hay hn ch hay không (Ajzen, 1991, tr. Theo mô hình TPB, đng cơ hay ý định là nhân t thúc đẩy cơ bản của hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng.

Đng cơ hay ý định bị dn dắt bi ba tin t cơ bản là thái đ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi nhn thức. Nim tin v Thái đ đi với hành vi hành vi Nim tin v Chuẩn chủ Ý HÀNH chuẩn chủ quan quan ĐỊNH VI Nim tin v Nhn thức v kiểm soát kiểm soát hành (Nguồn: Ajzen, 1991) Hình 2. Mô hình thuyết hành vi dự định TPB 18 0 0 Hạn chế của mô hình TPB: TPB chưa giải quyt đưc trường hp con người có những suy nghĩ và đưa ra những quyt định chưa hp lí trên thông tin sẵn có. Có thể thy TPB không giải quyt đưc ht những hn ch của TRA.2 LƯỢC KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2.1 Các nghiên cứu ngoài nước a) Nghiên của của D.Chapman đã đ xut mô hình tổng quát của vic la chn trường Đi hc của các hc sinh.

Qua quá trình khảo sát nhằm kiểm định mô hình đã phát hin có 2 nhóm yu t ảnh hưng nhiu đn quyt định chn trường Đi hc của hc sinh. Nhóm thứ nht là đặc điểm của gia đình và cá nhân hc sinh. Nhóm thứ hai là các yu t thuc bên ngoài ảnh hưng đn các cá nhân như: đặc điểm c định của trường Đi hc và nỗ lc giao tip của trường Đi hc với các hc sinh. ĐẶC ĐIỂM CỦA HỌC SINH VÀ GIA ĐÌNH Đặc điểm cá nhân Đặc điểm gia đình Ấn Quyt tưng định CÁC ẢNH HƯỞNG BÊN NGOÀI v chn trường trường Các cá nhân có ảnh hưng ĐH ĐH Đặc điểm c định của trường ĐH Nỗ lc giao tip của trường ĐH với hc sinh Hình 2.

Mô hình của D.Chapman (1981) 19 0 0 b) Nghiên cứu của Geoffrey và Julia (2002) Đưc thc hin trên mu gồm có 259 hc sinh THPT cả t trường công và trường tư  min Tây nước Úc, nghiên cứu xác định s sẵn sàng đánh đổi của hc sinh THPT đi với các yu t đưc lit kê trong bảng ACA (gồm có: s phù hp của khoá hc, địa điểm của trường đi hc, khoảng cách t trường đn nhà, danh ting của hc vin, ý kin của gia đình, triển vng ngh nghip,. Kt quả nghiên cứu: 4 nhóm yu t quan trng nht ảnh hưng đn quyt định chn trường của hc sinh nm cui THPT min Tây nước Úc là: s phù hp chương trình hc, danh ting trường, triển vng công vic và cht lưng giảng dy. S phù hp của chương trình hc Danh ting trường Quyt định chn trường Triển vng công vic Cht lưng giảng Hình 2. Mô hình của Geoffrey & Julia (2002) c) Nghiên cứu của Ilhan và các cộng sự (2013) Nghiên cứu các nhân t ảnh hưng đn quyt định chn chuyên ngành K toán của sinh viên nm nht đn t các ngành khác nhau  mt s trường Đi hc công và tư  Iran của Ilhan và các cng s đã chỉ ra các nhóm nhân t tác đng đn quyt định chn chuyên ngành k toán như sau: Người xung quanh: - Ph huynh Quyt định Yu t tài chính, - C vn ngh nghip chn ngành thị trường lao đng - Bn cùng tuổi Hình 2.

Mô hình của IIhan và các cộng sự (2013) 20 0 0 d) Nghiên cứu của Joseph Sia Kee Ming (2010) Kee Ming đ xut 2 nhóm nhân t ảnh hưng đn quyt định chn trường Đi hc của hc sinh Malaysia là: đặc điểm c định của trường Đi hc và nỗ lc truyn thông của trường Đi hc đn hc sinh. Theo đó, nghiên cứu của ông cng chỉ rõ mi quan h của các nhân t như sau: - Giữa vị trí và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa các chương trình hc và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa danh ting trường Đi hc và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc.

- Giữa cơ s vt cht và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa chi phí và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa hỗ tr tài chính và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa vic quảng cáo và quyt định la chn Đi hc có mt mi quan h tích cc.

- Giữa đi din các trường Đi hc đn ving thm trường THPT và quyt định chn trường đi hc có mt mi quan h tích cc. - Giữa vic tham quan trường Đi hc và quyt định chn trường Đi hc có mt mi quan h tích cc. Đặc điểm c định của Nỗ lc truyn thông của trường Đi hc: trường Đi hc đn hc - Vị trí Quyt định sinh: - Chương trình hc chn trường - Quảng cáo - Danh ting trường - Đi din đn trường - Cơ s vt cht THPT Hình 2. Mô hình của Kee Ming (2010) 21 0 0 2.