Luận văn: Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến du lịch tự nhiên tại Di sản thế giới vịnh Hạ Long

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến tài nguyên du lịch tự nhiên và hoạt động du lịch tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Dư Văn Toán
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến tài nguyên du lịch tự nhiên và hoạt động du lịch tại di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tài liệu
• 1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.1.3. Một số khái niệm về biến đổi khí hậu
• 1.1.4. Một số khái niệm về du lịch
• 1.1.5. Tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến hoạt động phát triển du lịch
• 2. CHƯƠNG 2: KHU VỰC NGHIÊN CỨU, CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khu vực nghiên cứu
• 2.2. Vị trí địa lý. Đặc điểm khí tượng hải văn
• 2.3. Các giá trị tự nhiên của Vịnh Hạ Long
• 2.4. Đặc điểm kinh tế - xã hội khu vực vịnh Hạ Long
• 2.5. Cách tiếp cận và Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Cách tiếp cận
• 2.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ẢNH HƢỞNG CỦA BĐKH ĐẾN TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỰ NHIÊN VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI VỊNH HẠ LONG, ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG
• 3.1. Một số biểu hiện của BĐKH tại vịnh Hạ Long
• 3.1.1. Biểu hiện về nhiệt độ
• 3.1.2. Biểu hiện về tổng lượng mưa
• 3.1.3. Biểu hiện của nước biển dâng
• 3.1.4. Biểu hiện của bão tại khu vực vịnh Hạ Long
• 3.2. Kịch bản Biến đổi khí hậu cho khu vực Quảng Ninh và vịnh Hạ Long
• 3.2.1. Về nhiệt độ trung bình
• 3.2.2. Về mực nước biển dâng
• 3.3. Ảnh hưởng của BĐKH đến tài nguyên du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long
• 3.3.1. Hệ thống đảo đá, hang động
• 3.3.2. Các hệ sinh thái tự nhiên
• 3.3.3. Các bãi tắm trên vịnh Hạ Long
• 3.4. Ảnh hưởng của BĐKH đến hoạt động du lịch trên vịnh Hạ Long
• 3.4.1. Ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng, vật chất và kỹ thuật phục vụ du lịch
• 3.4.2. Ảnh hưởng của BĐKH đến hoạt động lữ hành du lịch tại vịnh Hạ Long
• 3.5. Đề xuất giải pháp thích ứng với Biến đổi khí hậu nhằm giảm thiểu các tác động bất lợi đến phát triển du lịch tại vịnh Hạ Long
• 3.5.1. Giải pháp về quy hoạch, quản lý
• 3.5.2. Giải pháp tuyên truyền
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long, một trong những di sản thiên nhiên thế giới, đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan mà còn tác động đến hoạt động du lịch tự nhiên. Nghiên cứu cho thấy, biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, gây ra những thiệt hại lớn cho tài nguyên du lịch tại khu vực này.

1.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên du lịch tự nhiên

Tài nguyên du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long bao gồm hệ thống đảo đá, hang động và các bãi tắm. Biến đổi khí hậu đã dẫn đến sự thay đổi trong cấu trúc sinh thái của các hệ sinh thái này. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm giảm chất lượng nước biển, ảnh hưởng đến sự phát triển của các loài sinh vật biển và làm suy giảm sức hấp dẫn của các bãi tắm.

1.2. Tình hình du lịch tại vịnh Hạ Long trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Du lịch tại vịnh Hạ Long đã chứng kiến sự giảm sút lượng khách do các hiện tượng thời tiết cực đoan. Các cơn bão và lũ lụt đã gây ra thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng du lịch, làm giảm sự thu hút của khu vực này đối với du khách. Theo thống kê, lượng khách tham quan đã giảm đáng kể trong những năm gần đây do lo ngại về an toàn.

II. Những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu đối với du lịch tự nhiên

Các thách thức từ biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến kinh tế địa phương. Du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long đang phải đối mặt với nhiều vấn đề như xói lở bờ biển, ngập úng và sự suy giảm đa dạng sinh học. Những vấn đề này đòi hỏi các giải pháp kịp thời để bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững.

2.1. Nguy cơ thiên tai và tác động đến du lịch

Sự gia tăng tần suất của các cơn bão và lũ lụt đã gây ra thiệt hại lớn cho các cơ sở hạ tầng du lịch. Các doanh nghiệp du lịch phải đối mặt với chi phí cao hơn cho việc bảo trì và sửa chữa, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.

2.2. Sự suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến trải nghiệm du lịch

Sự thay đổi khí hậu đã dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học tại vịnh Hạ Long. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn làm giảm chất lượng trải nghiệm của du khách. Các loài động thực vật đặc trưng đang có nguy cơ tuyệt chủng, làm mất đi giá trị của du lịch sinh thái.

III. Phương pháp và giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, cần có các phương pháp và giải pháp thích ứng hiệu quả. Việc quy hoạch và quản lý tài nguyên du lịch một cách bền vững là rất quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên mà còn đảm bảo sự phát triển của ngành du lịch tự nhiên.

3.1. Quy hoạch và quản lý tài nguyên du lịch bền vững

Quy hoạch và quản lý tài nguyên du lịch cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Cần có các chính sách bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch bền vững, nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên du lịch.

3.2. Tăng cường tuyên truyền và giáo dục cộng đồng

Tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về tác động của biến đổi khí hậu là rất cần thiết. Cộng đồng cần được trang bị kiến thức để có thể tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp thích ứng có thể giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, nếu không có các biện pháp kịp thời, tài nguyên du lịch sẽ tiếp tục bị suy giảm, ảnh hưởng đến kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực địa

Các nghiên cứu thực địa cho thấy sự thay đổi trong cấu trúc sinh thái và sự suy giảm đa dạng sinh học tại vịnh Hạ Long. Những kết quả này cần được xem xét để đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Việc áp dụng các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững đã cho thấy hiệu quả tích cực trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch. Các doanh nghiệp du lịch cũng đã bắt đầu áp dụng các biện pháp thân thiện với môi trường để thu hút du khách.

V. Kết luận và tương lai của du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long

Tương lai của du lịch tự nhiên tại vịnh Hạ Long phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững. Việc duy trì và phát triển các giá trị tự nhiên là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển của ngành du lịch trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn tài nguyên du lịch

Bảo tồn tài nguyên du lịch không chỉ giúp duy trì vẻ đẹp tự nhiên mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành du lịch. Các chính sách bảo tồn cần được thực hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả.

5.2. Hướng đi cho du lịch bền vững tại vịnh Hạ Long

Du lịch bền vững cần được phát triển dựa trên nền tảng bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Các doanh nghiệp du lịch cần áp dụng các mô hình kinh doanh thân thiện với môi trường để thu hút du khách và bảo vệ tài nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành du lịch Việt Nam đang khẳng định vị thế là ngành kinh tế mũi nhọn với tốc độ tăng trưởng khách quốc tế đạt 29% trong năm 2017, đứng thứ 3 toàn cầu theo xếp hạng của Tổ chức Du lịch Thế giới. Với mục tiêu đón 20 triệu lượt khách quốc tế và đóng góp hơn 10% Tổng sản phẩm quốc nội vào năm 2020, việc bảo tồn các danh lam thắng cảnh quốc gia giữ vai trò sống còn. Trong đó, Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long với tổng diện tích 1.553 km2 bao gồm 1.969 hòn đảo và vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt rộng 434 km2 với 775 đảo là biểu tượng hàng đầu của du lịch sinh thái biển đảo. Tuy nhiên, theo đánh giá từ Ngân hàng Thế giới, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia chịu tổn thất nặng nề nhất do biến đổi khí hậu, hiện tượng gây thiệt hại ước tính 1,2 nghìn tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế toàn cầu và đẩy hơn 4,5 tỷ người vào vùng nguy hiểm.

Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy, chỉ riêng đợt mưa lũ lịch sử năm 2015 đã gây thiệt hại trực tiếp hơn 20 tỷ đồng cho ngành du lịch địa phương. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định mức độ suy thoái của tài nguyên du lịch tự nhiên và sự gián đoạn chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch dưới sức ép của các hình thái thời tiết cực đoan. Nghiên cứu thực hiện đánh giá toàn diện chuỗi dữ liệu khí tượng hải văn 30 năm giai đoạn 1987 - 2017 tại vùng lõi di sản. Mục tiêu cụ thể là lượng hóa các biến động nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển dâng và tần suất bão, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp thích ứng đồng bộ nhằm bảo vệ giá trị địa chất địa mạo và nâng cao năng lực phục hồi kinh tế biển cho giai đoạn 2020 - 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung đánh giá tính dễ bị tổn thương và khả năng thích ứng của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu kết hợp với lý thuyết phát triển du lịch bền vững của Tổ chức Du lịch Thế giới. Hệ thống lý thuyết tiếp cận dựa trên hệ sinh thái xem con người là trung tâm của hệ sinh thái xã hội, trong đó 10 hệ sinh thái biển đảo đặc trưng tại Vịnh Hạ Long giữ vai trò nâng đỡ toàn bộ chuỗi giá trị dịch vụ du lịch. Bên cạnh đó, khung tiếp cận thích ứng dựa vào cộng đồng được vận dụng để tích hợp tri thức bản địa vào mô hình quản trị rủi ro thiên tai.

Bốn khái niệm nền tảng được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Biến đổi khí hậu theo chuẩn định nghĩa của tổ chức quốc tế; Nước biển dâng; Hiện tượng dao động khí hậu quy mô lớn tác động lên chu kỳ nhiệt ẩm; và Tài nguyên du lịch tự nhiên theo quy định của Luật Du lịch số 09/2017/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 19/6/2017. Các yếu tố này tương tác trực tiếp với 3 trụ cột du lịch gồm: tài nguyên tự nhiên, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hoạt động điều hành lữ hành trên biển.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm chuỗi số liệu quan trắc khí tượng hải văn liên tục trong 30 năm từ 1987 đến 2017 tại 3 trạm quan trắc trọng điểm gồm Bãi Cháy, Hòn Dáu và Cửa Ông, đối chiếu cùng Kịch bản Biến đổi khí hậu và Nước biển dâng cho Việt Nam do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố năm 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học với quy mô cỡ mẫu 60 phiếu khảo sát. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được triển khai trên 3 nhóm đối tượng thực tế: cán bộ Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, cộng đồng dân cư làng chài tái định cư tại Cái Xà Cong và các doanh nghiệp vận tải du lịch biển.

Toàn bộ chuỗi số liệu định lượng được phân tích thống kê và hồi quy tuyến tính bằng hàm hồi quy bình phương nhỏ nhất để thiết lập phương trình xu thế biến đổi theo thời gian. Lý do lựa chọn mô hình hồi quy tuyến tính kết hợp với phương pháp điều tra xã hội học là nhằm tạo ra sự kiểm chứng chéo giữa các đại lượng đo đạc vật lý thực nghiệm và cảm nhận thực tế của cộng đồng dân cư địa phương. Ngoài ra, phương pháp tham vấn chuyên gia trong lĩnh vực sinh thái biển và quản lý di sản được thực hiện để hoàn thiện các luận cứ khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích chuỗi số liệu quan trắc 30 năm giai đoạn 1987 - 2017 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Nhiệt độ trung bình năm tại khu vực nghiên cứu có xu thế tăng tịnh tiến 0,5°C qua 30 năm, tương ứng mức tăng trung bình 0,02°C/năm. Đáng chú ý, năm 2016 ghi nhận biên độ chênh lệch nhiệt độ cực đoan kỷ lục lên tới 32,6°C giữa mức nhiệt tối cao 37,2°C vào tháng 6 và mức nhiệt tối thấp 4,6°C trong đợt rét đậm tháng 1.
• Mực nước biển trung bình quan trắc tại trạm Hòn Dáu dâng cao tổng cộng 20 cm trong vòng 30 năm, từ mốc 186 cm năm 1987 lên 206 cm vào năm 2017. Tốc độ dâng gia tăng đột biến trong 10 năm từ 2007 đến 2017 với mức tăng 16 cm, chiếm tới 80% tổng giá trị dâng của cả 3 thập kỷ.
• Tần suất thiên tai cực đoan gia tăng rõ rệt với 56 cơn bão đổ bộ vào khu vực Quảng Ninh - Hải Phòng từ 1987 đến 2017. Giai đoạn gần đây xuất hiện những năm có tới 4 cơn bão đổ bộ trực tiếp như năm 2009 và năm 2012 với sức gió giật mạnh cấp 11 đến cấp 12 đạt vận tốc 103 - 118 km/h.
• Khảo sát xã hội học trên 60 đối tượng ghi nhận sự đồng thuận cao về các hiện tượng thời tiết nguy hiểm: 100% người được hỏi xác nhận sương mù và sét xuất hiện thường xuyên, 96,6% phản ánh hiện tượng dông lốc và gió giật mạnh, 85% ghi nhận các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài và 80% khẳng định mức độ gia tăng của rét đậm rét hại.

Thảo luận kết quả

Diễn biến gia tăng nhiệt độ và nước biển dâng phù hợp với các mô hình dự báo toàn cầu của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu và kịch bản phát thải trung bình của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Sự kết hợp giữa mực nước biển dâng và các đợt triều cường với biên độ lớn từ 3,5 đến 4,0 m tại Vịnh Hạ Long đang thúc đẩy quá trình ăn mòn hóa học và cơ học chân đảo đá vôi, gây sạt lở nghiêm trọng tại Hòn Bề Hẹn, Hòn 649 và đảo Soi Sim. Quá trình nước biển dâng cao làm ngập hoàn toàn các bãi tắm tự nhiên như bãi Titop vào thời điểm triều cao, thu hẹp diện tích bãi cát thoải phục vụ du khách. Nhiệt độ nước biển tăng cao kết hợp độ đục do xói mòn gây hiện tượng tẩy trắng và làm suy thoái nghiêm trọng các rạn san hô, đe dọa trực tiếp môi trường sống của hơn 150 loài san hô và 500 loài thực vật bậc cao trong vịnh.

Các xu thế biến đổi này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường biểu diễn sự gia tăng tịnh tiến của mực nước biển trung bình năm tại trạm Hòn Dáu giai đoạn 1987 - 2017 cùng bảng ma trận đối chiếu mức độ tổn thương của hệ sinh thái karst trước các đợt bão lốc. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu di sản thế giới tại Venice và các hang động ven biển Ấn Độ, cảnh báo nguy cơ suy giảm tính nguyên vẹn của cảnh quan di sản nếu thiếu các biện pháp can thiệp kỹ thuật kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chủ động ứng phó với các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Điều chỉnh quy hoạch không gian phát triển du lịch biển đảo theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh phối hợp cùng Sở Du lịch và Ban Quản lý Vịnh Hạ Long trong giai đoạn 2020 - 2025. Mục tiêu đặt ra là tái định vị các tuyến tham quan, nâng cấp cốt nền hệ thống bến cảng, cầu tàu du lịch tại các điểm đảo thêm tối thiểu 0,5 m so với mực nước đỉnh triều lịch sử, giảm 30% nguy cơ ngập lụt hạ tầng đón tiếp.
• Xây dựng hệ thống quan trắc tự động và cảnh báo sớm thiên tai biển tích hợp công nghệ số. Chủ thể thực hiện là Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Đông Bắc trong giai đoạn 2020 - 2023. Mục tiêu đạt tỷ lệ chính xác trên 90% đối với các bản tin cảnh báo dông lốc, sóng lớn trước 3 đến 6 giờ để kịp thời điều tiết hoạt động của đội tàu du lịch hơn 500 phương tiện.
• Triển khai chương trình phục hồi sinh thái biển và gia cố sinh học chống sạt lở bờ đảo. Chủ thể thực hiện là Chi cục Thủy sản cùng các viện nghiên cứu chuyên ngành giai đoạn 2021 - 2026. Mục tiêu phục hồi từ 20% đến 25% diện tích các rạn san hô bị suy thoái, khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt các bãi triều cát ngầm và trồng rừng ngập mặn phòng hộ ven bờ.
• Nâng cao năng lực thích ứng và đa dạng hóa sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân thành phố Hạ Long trong giai đoạn 2021 - 2025. Chương trình hướng tới tổ chức đào tạo kỹ năng du lịch sinh thái và cứu hộ cứu nạn cho 100% hộ dân tại khu tái định cư Cái Xà Cong, tạo nguồn thu nhập ổn định và giảm thiểu áp lực khai thác lên vùng lõi di sản.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và cơ sở dữ liệu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và ban quản lý di sản: Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, Sở Du lịch và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh có thể sử dụng chuỗi số liệu 30 năm làm căn cứ khoa học để xây dựng kế hoạch quản lý tổng hợp vùng bờ và quy hoạch hạ tầng cảng bến thích ứng thiên tai.
• Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch và vận tải thủy: Các chi hội tàu du lịch và công ty lữ hành khai thác tại Vịnh Bắc Bộ sử dụng thông tin về mùa bão và quy luật triều cường để tối ưu hóa lịch trình tham quan, nâng cao an toàn đường thủy và thiết kế các sản phẩm du lịch có trách nhiệm.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Nhóm đối tượng thuộc các ngành Biến đổi khí hậu, Quản lý tài nguyên môi trường, Du lịch học và Địa lý sinh thái có thể tham khảo phương pháp tiếp cận liên ngành, mô hình xử lý hồi quy chuỗi dữ liệu khí tượng và bảng câu hỏi điều tra xã hội học 60 mẫu chuẩn hóa.
• Các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ: Các cơ quan như UNESCO, IUCN và Quỹ Môi trường Toàn cầu có nguồn tài liệu thực chứng đáng tin cậy để đánh giá hiện trạng bảo tồn và tài trợ các dự án phục hồi rạn san hô, bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới tại khu vực Đông Nam Á.

Câu hỏi thường gặp

Tốc độ gia tăng của mực nước biển tại khu vực Vịnh Hạ Long diễn biến ra sao qua các giai đoạn?
Số liệu quan trắc tại trạm Hòn Dáu ghi nhận mực nước biển dâng 20 cm trong vòng 30 năm từ 1987 đến 2017. Đáng lo ngại là tốc độ dâng tăng tốc mạnh mẽ trong thập kỷ 2007 - 2017 khi mực nước tăng thêm 16 cm, cao gấp 4 lần so với mức tăng của hai thập kỷ trước đó cộng lại.

Biến đổi khí hậu đe dọa trực tiếp nhất đến những dạng tài nguyên du lịch nào tại vùng lõi di sản?
Ba dạng tài nguyên chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất gồm: hệ thống đảo đá và hang động karst bị xâm thực chân đảo dẫn đến sạt lở cục bộ; các bãi tắm tự nhiên như Titop, Soi Sim bị ngập chìm khi triều cường; và các rạn san hô ngầm với hơn 150 loài san hô bị suy thoái do nhiệt độ nước biển tăng cao.

Tại sao nghiên cứu kết hợp chuỗi dữ liệu khí tượng 30 năm với khảo sát xã hội học 60 mẫu?
Chuỗi dữ liệu 30 năm từ 1987 đến 2017 giúp lượng hóa chính xác các quy luật vật lý bằng phương trình hồi quy. Việc điều tra 60 mẫu trên 3 nhóm chủ thể giúp kiểm chứng thực tế mức độ tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan lên hoạt động sinh kế và điều hành tour lữ hành hàng ngày.

Tác động của thiên tai cực đoan đã gây ra những tổn thất kinh tế cụ thể nào cho du lịch địa phương?
Thiên tai cực đoan làm gia tăng tần suất hủy chuyến và hư hỏng cơ sở vật chất. Điển hình như trận mưa lũ lịch sử năm 2015 đã gây thiệt hại hơn 20 tỷ đồng cho ngành du lịch tỉnh Quảng Ninh, đồng thời các năm 2009 và 2012 chứng kiến 4 cơn bão đổ bộ làm đình trệ toàn bộ hoạt động tham quan vịnh.

Những giải pháp phi công trình nào cần ưu tiên triển khai ngay cho cộng đồng địa phương?
Nghiên cứu nhấn mạnh việc đào tạo kỹ năng chuyển đổi sinh kế cho 100% hộ dân làng chài tại Cái Xà Cong, thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin dự báo dông lốc sớm qua mạng viễn thông và tập huấn quy trình cứu hộ đường thủy trong điều kiện thời tiết gió giật cấp 9 đến cấp 10.

Kết luận

• Chuỗi dữ liệu quan trắc 30 năm xác nhận nhiệt độ trung bình tại Vịnh Hạ Long tăng 0,5°C và mực nước biển dâng cao 20 cm, trong đó tốc độ nước biển dâng giai đoạn 2007 - 2017 đạt 16 cm.
• Thiên tai cực đoan diễn biến phức tạp với 56 cơn bão đổ bộ trong 30 năm, gây hiện tượng xâm thực bờ đảo đá vôi, ngập úng bãi cát du lịch và tẩy trắng các rạn san hô tự nhiên.
• Luận văn là công trình khoa học tiên phong đánh giá định lượng tác động liên ngành của biến đổi khí hậu đến tài nguyên tự nhiên và kinh tế du lịch tại Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.
• Khung giải pháp tích hợp giữa nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, lắp đặt cảnh báo sớm trước năm 2023 và phục hồi 20% rạn san hô trước năm 2026 mở ra lộ trình hành động khả thi cho chính quyền địa phương.
• Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp lữ hành cần nhanh chóng ứng dụng các khuyến nghị của nghiên cứu vào kế hoạch hành động thích ứng giai đoạn 2020 - 2030 nhằm bảo tồn bền vững di sản cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Khu vực nghiên cứu, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Ảnh hưởng của BĐKH đến tài nguyên du lịch tự nhiên và hoạt động du lịch tại vịnh Hạ Long, đề xuất một số giải pháp thích ứng. Kết luận Tài liệu tham khảo 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tài liệu 1.

Nghiên cứu trên thế giới Năm 1988, IPCC ra đời với nhiệm vụ tìm hiểu các nguy cơ của BĐKH gây ra bởi con người, đánh dấu bước quan trọng về nhận thức và hành động của toàn thế giới. Các báo cáo chuyên ngành của IPCC phân tích những nguyên nhân, hậu quả gây ra do BĐKH, là cơ sở lý thuyết quan trọng được đưa ra thảo luận và làm căn cứ tại các hội nghị toàn cầu về BĐKH. Theo đó, xu thế chung là nhiệt độ trung bình trên toàn thế giới tăng lên 0,60C (+/- 0,20C), nhiệt độ trên đất liền tăng nhiều hơn trên biển, thập kỷ 90 là thập kỷ nóng nhất trong thiên niên kỷ vừa qua”. Năm 2007, Trung tâm Di sản Thế giới của UNESCO, hướng dẫn của Ủy ban Di sản thế giới và trong hợp tác với các đối tác khác nhau và các cơ quan tư vấn (Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế, ICOMOS; Liên minh Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên, IUCN và Trung tâm quốc tế về nghiên cứu bảo tồn và phục hồi các tài sản văn hóa, ICCROM), đã đưa ra nhiều sáng kiến đáng chú ý, dẫn đến sự phát triển của một chiến lược tổng thể về quản lý di sản khi đối mặt với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, một tài liệu chính sách chung về tác động của thay đổi khí hậu đối với Di sản Thế giới thuộc tính đã được thông qua bởi Đại hội đồng quốc gia thành viên tại phiên họp lần thứ 16 của mình và công nhận biến đổi khí hậu đã được công nhận là một mối đe dọa cho di sản thiên nhiên và văn hóa. Theo đó, UNESCO đã xác định một số Di sản thế giới bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu, trong đó có khu du lịch lớn như Venice, Ý; Vườn quốc gia Kilimanjaro, Tanzania; Vườn quốc gia Sagarmatha, Nepal; và các trung tâm lịch sử của CEsky Krumlov và Prague tại Cộng hòa Séc (UNESCO, 2007b)[45]. Trong năm 2014, một phân tích toàn cầu bởi các nhà nghiên cứu tại Đại học Innsbruck và Viện Potsdam đã nghiên cứu tác động khí hậu đến các Di sản văn hóa thế giới và xác định hơn 130 Di sản có nguy cơ dài hạn từ mực nước biển dâng, trong đó có các hang động Elephanta của Ấn Độ, vịnh Mont-Saint-Michel của Pháp và Khu Khảo cổ của Carthage ở Tunisia (Marzeion và 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiện nay có hơn 1000 Di sản thế giới ở 163 quốc gia và một rất nhiều trong số đó là các điểm du lịch quan trọng.

Năm 2014, nghiên cứu của UNESCO về 22 loại tác động được báo cáo hầu hết tại các địa điểm di sản thế giới thống kê từ năm 1979-2013 cho thấy thiệt hại % do ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu đến các di sản như sau: Châu phi 21-30%, A rập (31-40%), Châu Á - Thái Bình Dương (41-60%), Châu Âu và Châu Mỹ (61- 75%), Mỹ La tinh và Caribbean (76-100%). Trong đó, chủ yếu thiệt hại về cơ sở hạ tầng giao thông vận tải, nhà ở, hoạt động du lịch, giải trí. Cũng trong năm 2014, liên minh Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (IUCN) và Di sản thế giới đã tuyên bố biến đổi khí hậu là mối đe dọa tiềm năng nghiêm trọng nhất đối tự nhiên các Di sản thế giới trên toàn thế giới (Osipova et al. Các tác động trực tiếp và gián tiếp của biến đổi khí hậu có thể biểu hiện một mối đe dọa đến giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn và xác thực của các Di sản.

BĐKH có thể sẽ làm trầm trọng thêm căng thẳng hiện có và mang lại tác động trực tiếp của riêng nó. Mực nước biển dâng, nhiệt độ cao hơn, thay đổi môi trường sống và thường xuyên hơn các sự kiện thời tiết khắc nghiệt như bão, lũ lụt và hạn hán, làm thay đổi hoặc suy giảm các thuộc tính tự nhiên vốn có của các di sản thế giới, cũng là những khu du lịch nổi tiếng [47]. Năm 2014, UNESCO cũng công bố Báo cáo số 37 hướng dẫn cho các Di sản thế giới phân tích các mối đe dọa biến đổi khí hậu và lựa chọn những giải pháp thích ứng cho mục tiêu quản lý của mình. Hướng dẫn cho phép các nhà quản lý di sản chú ý đến yếu tố biến đổi khí hậu vào quản lý và lập kế hoạch hành động quản lý hiệu quả [48].

Theo IPCC (2014) [42], ngành du lịch chịu nhiều tác động trực tiếp và gián tiếp của BĐKH. Nước biển dâng cao và đại dương có tính axit hơn sẽ đe dọa đến cơ sở hạ tầng du lịch ven biển và các điểm tham quan tự nhiên. Những tác động chính của BĐKH đến ngành du lịch: - Các công trình trên các bãi biển phải dần dần nâng cấp để thích ứng với mực NBD. - Một số bãi biển sẽ trở lên sâu hơn và sóng biển cao hơn.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đối với du lịch sinh thái: các đơn vị tổ chức du lịch và người du lịch có thể gặp nhiều trở ngại, rủi ro hơn và chi phí chắc chắn sẽ tăng lên. Các yếu tố khí hậu được xác định là có ảnh hưởng lớn nhất đối với ngành du lịch là nhiệt độ, ánh nắng mặt trời, bức xạ, lượng mưa, gió, độ ẩm và s ương mù [42]. Các yếu tố này cần được đo lường và đánh giá vì nó có ý nghĩ a quan trọng đối với sức khỏe của con người và là nguồn lực quan trọng đối với ngành du lịch. Một trong những nghiên cứu đầu tiên về BĐKH và ngành du lịch là “Dự báo các ảnh hưởng của thay đổi nhiệt độ đối với ngành công nghiệp trượt tuyết ở Thụy Sỹ” [42].

Nghiên cứu cho thấy rằng, trong điều kiện nhiệt độ hiện tại và chiều dài đường tuyết là 1200m thì có đến 85% cơ hội để phục vụ cho ngành công nghiệp trượt tuyết. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ tăng 20C, khả năng này chỉ còn 65%. Điều này cho thấy nhiệt độ tăng có tác động nghiêm trọng đối với sự phát triển của ngành công nghiệp trượt tuyết của khu vực. Năm 2016, UNESCO cũng công bố báo cáo nghiên cứu của Liên hiệp hội các nhà khoa học vì một hành tinh khỏe và thế giới an toàn hơn (Union of concerned scientist-Science for a healthy planet and safer world) về chủ đề Di sản thế giới và du lịch trong BĐKH, trong đó có nghiên cứu điển hình tại Hội An của Việt Nam.

Báo cáo đã khẳng định rằng: “Biến đổi khí hậu nhanh chóng trở thành một trong những rủi ro quan trọng nhất đối với các di sản thế giới trên toàn cầu” [45]. Bây giờ biển đang tăng, nhiệt độ cao hơn, tăng cường các sự kiện thời tiết và các tác động khí hậu khác đe doạ nhiều địa điểm này và các nền kinh tế địa phương phụ thuộc vào chúng. Báo cáo này cung cấp tổng quan về sự gia tăng tính dễ tổn thương của các di sản thế giới đến khí hậu thay đổi tác động và những hàm ý tiềm ẩn cho và của du lịch toàn cầu. Nó cũng kiểm tra mối quan hệ chặt chẽ giữa di sản thế giới và du lịch, và sự thay đổi khí hậu có khả năng như thế nào làm trầm trọng thêm các vấn đề gây ra bởi du lịch không theo kế hoạch phát triển và không kiểm soát được hoặc quản lý kém, cũng như các mối đe dọa và căng thẳng khác.

Du lịch cũng có thể đóng một vai trò tích cực trong việc giúp đỡ đảm bảo tương lai của nhiều Di sản thế giới trong một khí hậu thay đổi. Mục tiêu của báo cáo là cung cấp, cập nhật thông tin và cơ sở cho hành động BĐKH với du lịch và di sản thế giới sau khi Hiệp định Paris được thông qua bởi Hội nghị của các bên tham gia Công ước khung của 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Liên hợp quốc về BĐKH vào tháng 12/2015 và Chương trình nghị sự 2030 cho phát triển bền vững, được thông qua bởi Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 10/2015. Nghiên cứu trong nước Một số công trình nghiên cứu trong nước về ảnh hưởng của BĐKH đến du lịch đã được thực hiện như: Công trình nghiên cứu “Những hậu quả của biến đổi khí hậu với phát triển du lịch ở Việt Nam” do PGS.TS Phạm Trung Lương, Viện nghiên cứu phát triển du lịch, thực hiện. Kết quả nghiên cứu đã đưa ra một số nhận định về ảnh hưởng của BĐKH đến hoạt động du lịch và giải pháp ứng phó tại Việt Nam.

Nghiên cứu được trình bày tại diễn đàn Phát triển Mê Kông “Biến đổi khí hậu: Hậu quả và thách thức với các quốc gia” do Ngân Hàng Châu Á phối hợp với Bộ Kế hoạch Đầu tư tổ chức tháng 5/2007 [20]. Theo kết quả nghiên cứu đã đưa ra, BĐKH tác động trực tiếp đến cơ sở hạ tầng du lịch, hoạt động lữ hành và đặc biệt là tài nguyên du lịch, yếu tố nền tảng cho phát triển du lịch. Năm 2010, tác giả Nguyễn Việt, Viện khí tượng và thủy văn Trung ương đã công bố kết quả nghiên cứu của mình về Tác động của biến đổi khí hậu với ngành du lịch miền Trung và biện pháp ứng phó [37]. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã đưa ra một số đánh giá về tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành du lịch miền Trung như sau: Do nước biển dâng cao, một số vùng ven biển của các tỉnh miền Trung bị ngập, trong đó có các cơ sở du lịch, nếu không kịp thời điều chỉnh.

Một số nhà nghỉ gần biển sẽ bị hư hại do sạt lở, các bãi tắm bị xâm thực mạnh. Các tour du lịch sinh thái trong vùng đầm phá không thực hiện được do bị ngập sâu, một số điểm du lịch sinh thái rừng ngập mặn như Rú Chá, cửa sông Bu Lu, dọc sông Ô Lâu có khả năng biến mất. Xu thế tăng lượng mưa trong thời kỳ mưa lũ và giảm lượng mưa trong thời kỳ ít mưa đặt ra vấn đề tính toán cấp thoát nước trong khu du lịch. Cao độ nền móng, khẩu độ cống rãnh thoát nước phải điều chỉnh cho phù hợp.

Tình trạng hạn hán sẽ gay gắt hơn. Nguồn cấp nước trong mùa khô phải được tính đến, nhất là vùng Nam Trung Bộ, nơi mà tình trạng sa mạc hóa đang đe dọa.