Luận văn thạc sĩ a study of conceptual metaphors denoting fear in some english and vietnamese contemporary short stories from cognitive perspective

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu a study of conceptual metaphors denoting fear in some english and vietnamese contemporary short, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đào Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: Huỳnh Anh Tuấn, Ph.
• Trường học: University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt
• Loại tài liệu: M. thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• PART I. INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Objectives of the study
• 1.3. Research questions
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Significance of the study
• 1.6. Organization of the study
• PART II. DEVELOPMENT
• CHAPTER 1. LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Literature review
• CHAPTER 2. RESEARCH METHODOLOGY
• 2.1. Data collection procedure
• 2.2. English contemporary short stories
• 2.3. Vietnamese contemporary short stories
• 2.4. Data analysis procedure
• CHAPTER 3. FINDINGS AND DISCUSSIONS
• 3.1. Conceptual metaphors of fear in English short stories
• 3.2. Conceptual metaphors of fear in Vietnamese short stories
• 3.3. Similarities and differences in the use of conceptual metaphors between English and Vietnamese short stories
• PART III. CONCLUSION
• 3.1. Limitations and suggestions for further study
• 3.2. Suggestions for further study

Tóm tắt

I. Hướng dẫn tổng quan về ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt

Ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ là một hình thức biểu đạt ngôn ngữ và tư duy phổ biến trong văn học, đặc biệt trong truyện ngắn đương đại Anh và Việt. Ẩn dụ giúp chuyển tải những cảm xúc trừu tượng như nỗi sợ thông qua các hình ảnh cụ thể, dễ cảm nhận. Trong truyện ngắn Anh - Việt, ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ không chỉ phản ánh trạng thái tâm lý nhân vật mà còn chứa đựng giá trị văn hóa đặc trưng của từng ngôn ngữ. Việc nghiên cứu ẩn dụ này giúp hiểu sâu sắc hơn về cách thức biểu hiện cảm xúc và sự khác biệt văn hóa giữa hai nền văn học. Đồng thời, nó cũng góp phần nâng cao kỹ năng phân tích văn bản và dịch thuật, giúp người học và người nghiên cứu tiếp cận hiệu quả hơn với các tác phẩm văn học đa ngôn ngữ.

1.1. Khái niệm ẩn dụ trong văn học và ẩn dụ ý niệm

Ẩn dụ trong văn học là phương tiện ngôn ngữ dùng để diễn đạt một ý tưởng trừu tượng thông qua hình ảnh cụ thể, tạo nên sự liên tưởng sâu sắc. Ẩn dụ ý niệm (conceptual metaphor) theo Lakoff và Johnson (1980) là sự hiểu và biểu đạt một khái niệm trừu tượng dựa trên một khái niệm cụ thể hơn. Ví dụ, nỗi sợ được hiểu như "lạnh giá" hay "gánh nặng". Trong truyện ngắn, ẩn dụ ý niệm giúp tác giả truyền tải cảm xúc nỗi sợ một cách sinh động và dễ cảm nhận.

1.2. Vai trò của ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt

Ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng tâm lý nhân vật và tạo nên không khí truyện. Trong truyện ngắn Anh - Việt, ẩn dụ này không chỉ giúp người đọc cảm nhận sâu sắc trạng thái sợ hãi mà còn phản ánh sự khác biệt về cách thức biểu đạt cảm xúc giữa hai nền văn hóa. Việc phân tích ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ giúp làm rõ cách thức ngôn ngữ và văn hóa ảnh hưởng đến việc biểu hiện cảm xúc trong văn học.

II. Phân tích các thách thức khi nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và cách thức biểu đạt cảm xúc. Một số khó khăn chính bao gồm việc xác định chính xác các ẩn dụ trong ngữ cảnh, phân biệt các loại ẩn dụ tương đồng nhưng mang sắc thái khác nhau, và xử lý các biểu hiện văn hóa đặc thù không thể dịch sát nghĩa. Ngoài ra, sự đa dạng trong cách sử dụng ẩn dụ của từng tác giả và thể loại truyện cũng làm tăng độ phức tạp cho việc phân tích và so sánh.

2.1. Khó khăn trong việc nhận diện ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ

Ẩn dụ ý niệm thường tồn tại dưới dạng ngôn ngữ bóng bẩy, không trực tiếp, khiến việc nhận diện trở nên khó khăn. Trong truyện ngắn, các biểu hiện ẩn dụ có thể xen lẫn với các biện pháp tu từ khác như hoán dụ, nhân hóa. Việc phân biệt và xác định chính xác ẩn dụ ý niệm đòi hỏi người nghiên cứu phải có kiến thức sâu về ngôn ngữ học tri nhận và văn hóa của cả hai ngôn ngữ Anh và Việt.

2.2. Thách thức do khác biệt văn hóa và ngôn ngữ

Ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ văn hóa bản địa. Ví dụ, trong tiếng Việt, ẩn dụ liên quan đến các bộ phận cơ thể như "lòng", "gan" thường xuất hiện do ảnh hưởng của y học cổ truyền và tín ngưỡng Phật giáo, trong khi tiếng Anh có xu hướng dùng các ẩn dụ như "heart" (trái tim) hay "cold" (lạnh). Sự khác biệt này gây khó khăn trong việc so sánh và dịch thuật, đồng thời đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về văn hóa để giải mã ý nghĩa ẩn dụ.

III. Phương pháp phân tích ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt hiệu quả

Để phân tích ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt một cách hiệu quả, cần áp dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng dựa trên lý thuyết ngôn ngữ học tri nhận. Việc lựa chọn dữ liệu phù hợp, xác định rõ ràng các miền nguồn và miền đích của ẩn dụ, cũng như chú trọng đến ngữ cảnh văn hóa và ngôn ngữ là những bước quan trọng. Ngoài ra, so sánh đối chiếu các biểu hiện ẩn dụ trong hai ngôn ngữ giúp làm rõ điểm tương đồng và khác biệt, từ đó rút ra kết luận có giá trị học thuật và thực tiễn.

3.1. Sử dụng lý thuyết ngôn ngữ học tri nhận trong phân tích ẩn dụ

Lý thuyết ngôn ngữ học tri nhận, đặc biệt là thuyết ẩn dụ ý niệm của Lakoff và Johnson, cung cấp khung phân tích vững chắc để nhận diện và giải thích các ẩn dụ trong văn bản. Phương pháp này tập trung vào việc xác định miền nguồn (source domain) và miền đích (target domain) của ẩn dụ, cũng như các phép chiếu (mapping) giữa chúng. Áp dụng lý thuyết này giúp phân tích sâu sắc cách thức nỗi sợ được biểu hiện qua các hình ảnh cụ thể trong truyện ngắn Anh và Việt.

3.2. Kết hợp phân tích định tính và định lượng trong nghiên cứu

Phân tích định tính giúp nhận diện và giải thích các ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong từng câu chuyện, trong khi phân tích định lượng cung cấp số liệu về tần suất và mức độ phổ biến của các loại ẩn dụ. Việc kết hợp hai phương pháp này giúp nghiên cứu có tính khách quan và toàn diện hơn, đồng thời hỗ trợ việc so sánh giữa truyện ngắn Anh và Việt một cách chính xác.

IV. Bí quyết ứng dụng ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong phân tích truyện ngắn Anh Việt

Việc ứng dụng ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong phân tích truyện ngắn Anh - Việt không chỉ giúp hiểu sâu sắc tâm lý nhân vật mà còn mở rộng khả năng tiếp cận văn bản đa chiều. Bí quyết quan trọng là chú ý đến ngữ cảnh văn hóa và ngôn ngữ, đồng thời khai thác các biểu hiện ẩn dụ phổ biến như "fear is cold" (nỗi sợ là lạnh giá), "fear is a burden" (nỗi sợ là gánh nặng), "fear is a container" (nỗi sợ là vật chứa). Ngoài ra, việc so sánh các ẩn dụ tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ giúp làm rõ ảnh hưởng của văn hóa đến cách thức biểu đạt cảm xúc.

4.1. Khai thác các loại ẩn dụ phổ biến trong truyện ngắn Anh Việt

Các loại ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ thường gặp trong truyện ngắn Anh - Việt bao gồm: FEAR IS COLD (nỗi sợ là lạnh giá), FEAR IS A BURDEN (nỗi sợ là gánh nặng), FEAR IS A SUBSTANCE IN A CONTAINER (nỗi sợ là chất chứa trong vật chứa), FEAR IS A HUMAN BEING (nỗi sợ là con người), FEAR IS AN ANIMAL (nỗi sợ là con vật). Việc nhận diện và phân tích các ẩn dụ này giúp làm rõ cách thức biểu hiện cảm xúc và tạo nên hiệu ứng nghệ thuật trong truyện.

4.2. So sánh và đối chiếu ẩn dụ để hiểu sự khác biệt văn hóa

So sánh ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ giữa truyện ngắn Anh và Việt cho thấy nhiều điểm tương đồng về mặt nhận thức nhưng cũng có sự khác biệt rõ nét do ảnh hưởng văn hóa. Ví dụ, tiếng Việt thường sử dụng các bộ phận cơ thể như "lòng", "gan" làm vật chứa cảm xúc, trong khi tiếng Anh ưu tiên các hình ảnh như "heart" hay "stomach". Hiểu được sự khác biệt này giúp người nghiên cứu và dịch giả xử lý ngôn ngữ hiệu quả hơn, tránh hiểu sai hoặc mất mát ý nghĩa.

V. Top kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn về ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt đã chỉ ra rằng ẩn dụ là phương tiện phổ biến và hiệu quả trong việc biểu đạt cảm xúc sợ hãi. Các kết quả cho thấy sự tồn tại của nhiều ẩn dụ chung giữa hai ngôn ngữ, đồng thời cũng phát hiện những khác biệt mang tính văn hóa sâu sắc. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu này bao gồm hỗ trợ dịch thuật chính xác hơn, nâng cao kỹ năng đọc hiểu và phân tích văn bản, cũng như góp phần phát triển phương pháp giảng dạy ngôn ngữ và văn học đa văn hóa.

5.1. Những phát hiện quan trọng từ nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ

Nghiên cứu cho thấy ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ xuất hiện phổ biến trong truyện ngắn Anh và Việt với các hình thức như FEAR IS COLD, FEAR IS A BURDEN, FEAR IS A CONTAINER. Sự khác biệt về ẩn dụ phản ánh đặc trưng văn hóa và cách thức cảm nhận cảm xúc của từng cộng đồng ngôn ngữ. Ví dụ, tiếng Việt có xu hướng sử dụng nhiều ẩn dụ liên quan đến các bộ phận cơ thể hơn tiếng Anh, do ảnh hưởng của y học cổ truyền và tín ngưỡng.

5.2. Ứng dụng trong dịch thuật giảng dạy và nghiên cứu văn học

Hiểu rõ ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ giúp dịch giả chuyển tải chính xác sắc thái cảm xúc và ý nghĩa văn hóa khi dịch truyện ngắn Anh - Việt. Trong giảng dạy, kiến thức này hỗ trợ phát triển kỹ năng phân tích văn bản và nhận thức văn hóa cho học viên. Ngoài ra, nghiên cứu còn mở ra hướng đi mới cho các công trình nghiên cứu tiếp theo về ngôn ngữ học tri nhận và văn học so sánh.

VI. Kết luận và triển vọng nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh Việt

Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt đã làm sáng tỏ vai trò quan trọng của ẩn dụ trong biểu đạt cảm xúc và sự khác biệt văn hóa giữa hai ngôn ngữ. Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức về ngôn ngữ học tri nhận và văn học so sánh. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai bao gồm mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các thể loại văn học khác, ứng dụng công nghệ phân tích ngôn ngữ tự nhiên để khai thác ẩn dụ, và phát triển các phương pháp giảng dạy ngôn ngữ dựa trên ẩn dụ ý niệm.

6.1. Tổng kết những đóng góp của nghiên cứu hiện tại

Nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn toàn diện về các loại ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ trong truyện ngắn Anh - Việt, đồng thời làm rõ sự tương đồng và khác biệt về mặt ngôn ngữ và văn hóa. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao hiểu biết về cách thức biểu đạt cảm xúc trong văn học và hỗ trợ các lĩnh vực dịch thuật, giảng dạy, và nghiên cứu văn học.

6.2. Hướng phát triển và đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng sang các thể loại văn học khác như tiểu thuyết, thơ ca, hoặc kịch bản để khảo sát sự đa dạng của ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên để tự động nhận diện và phân tích ẩn dụ cũng là hướng đi tiềm năng. Ngoài ra, phát triển các chương trình giảng dạy ngôn ngữ dựa trên ẩn dụ ý niệm sẽ giúp người học nâng cao khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nỗi sợ là một trong những cảm xúc cơ bản nhất của con người, ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi và nhận thức. Theo ước tính, khoảng 10% dân số thế giới phải đối mặt với các chứng rối loạn liên quan đến nỗi sợ hãi, như ám ảnh sợ hoặc rối loạn lo âu. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích ẩn dụ ý niệm (conceptual metaphor) được sử dụng để diễn tả nỗi sợ trong truyện ngắn đương đại Anh và Việt. Mục tiêu chính là khám phá cách thức nỗi sợ được hình dung và thể hiện qua ngôn ngữ, từ đó làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt văn hóa trong cách cảm nhận và diễn đạt cảm xúc này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 17 truyện ngắn (5 truyện Anh và 12 truyện Việt) được xuất bản từ năm 2000 đến nay. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiểu biết về vai trò của ẩn dụ trong việc định hình nhận thức và giao tiếp liên văn hóa. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp những gợi ý hữu ích cho việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch thuật và diễn giải văn học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu này dựa trên lý thuyết ngôn ngữ học tri nhận (cognitive linguistics), đặc biệt là lý thuyết ẩn dụ ý niệm (conceptual metaphor theory) do Lakoff và Johnson đề xuất. Theo đó, ẩn dụ không chỉ là một biện pháp tu từ mà còn là một cơ chế nhận thức cơ bản, cho phép chúng ta hiểu và diễn đạt những khái niệm trừu tượng thông qua các khái niệm cụ thể hơn. Hai lý thuyết chính được sử dụng trong nghiên cứu này là:

1. Lý thuyết ẩn dụ ý niệm: Khẳng định rằng phần lớn hệ thống khái niệm của chúng ta được cấu trúc và hiểu thông qua ẩn dụ. Các khái niệm trừu tượng như "nỗi sợ" thường được hiểu thông qua các khái niệm cụ thể hơn như "lạnh lẽo", "gánh nặng", hoặc "bệnh tật".
2. Lý thuyết không gian tinh thần (mental spaces): Mô tả cách thức chúng ta tạo ra các không gian tinh thần tạm thời để xử lý thông tin và tạo ra ý nghĩa. Ẩn dụ có thể được xem như là sự ánh xạ giữa các không gian tinh thần khác nhau, trong đó các thuộc tính của không gian nguồn (source domain) được chuyển sang không gian đích (target domain).

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm:

• Ẩn dụ ý niệm (Conceptual Metaphor): Cách chúng ta hiểu và diễn đạt một khái niệm trừu tượng (target domain) thông qua một khái niệm cụ thể hơn (source domain). Ví dụ: "Nỗi sợ là một gánh nặng".
• Không gian nguồn (Source Domain): Khái niệm cụ thể được sử dụng để hiểu khái niệm trừu tượng. Ví dụ: "Gánh nặng" trong ẩn dụ "Nỗi sợ là một gánh nặng".
• Không gian đích (Target Domain): Khái niệm trừu tượng đang được tìm hiểu và diễn đạt. Ví dụ: "Nỗi sợ" trong ẩn dụ "Nỗi sợ là một gánh nặng".

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để phân tích dữ liệu.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ 17 truyện ngắn đương đại (xuất bản từ năm 2000 đến nay), bao gồm 5 truyện ngắn tiếng Anh và 12 truyện ngắn tiếng Việt. Các truyện ngắn được lựa chọn dựa trên tiêu chí: (1) thời gian xuất bản từ năm 2000 trở đi; (2) tác giả là nhà văn đương đại; (3) độ dài phù hợp; (4) có sự xuất hiện của các ẩn dụ ngôn ngữ, đặc biệt là ẩn dụ liên quan đến nỗi sợ.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu theo mục đích (purposive sampling), tập trung vào các truyện ngắn có chủ đề và nội dung liên quan đến nỗi sợ.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân tích nội dung (Content analysis): Xác định và phân loại các ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ trong các truyện ngắn.
  • Phân tích so sánh (Comparative analysis): So sánh tần suất và cách sử dụng các ẩn dụ ý niệm về nỗi sợ giữa tiếng Anh và tiếng Việt.
  • Thống kê mô tả (Descriptive statistics): Tính tần suất xuất hiện của các ẩn dụ ý niệm khác nhau.

Việc lựa chọn kết hợp phương pháp định tính và định lượng giúp đảm bảo tính toàn diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Phương pháp định tính giúp khám phá các sắc thái ý nghĩa và các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng ẩn dụ, trong khi phương pháp định lượng cung cấp cái nhìn tổng quan về tần suất và mức độ phổ biến của các ẩn dụ khác nhau. Timeline nghiên cứu kéo dài 6 tháng, từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được 8 ẩn dụ ý niệm chính được sử dụng để diễn tả nỗi sợ trong truyện ngắn tiếng Anh và 7 ẩn dụ ý niệm chính trong truyện ngắn tiếng Việt.

• Tiếng Anh:
  1. Nỗi sợ là cái lạnh (FEAR IS COLD): Chiếm khoảng 25% tổng số ẩn dụ được tìm thấy. Ví dụ: "The icy fear pooled in my stomach."
  2. Nỗi sợ là gánh nặng (FEAR IS A BURDEN): Chiếm khoảng 15%. Ví dụ: "Judith noticed then that the tremor was gone from Mrs."
  3. Nỗi sợ là chất chứa trong vật chứa (FEAR IS A SUBSTANCE IN A CONTAINER): Chiếm khoảng 12%. Ví dụ: "The child was staring out through the open window with a dazed horror in her eyes."
  4. Nỗi sợ là đồ vật (FEAR IS AN OBJECT): Chiếm khoảng 15%. Ví dụ: "His face brought back all my fear and then some."
  5. Nỗi sợ là con người (FEAR IS A HUMAN BEING): Chiếm khoảng 10%. Ví dụ: "I hoped the fear would make the end worse for him."
  6. Nỗi sợ là con vật (FEAR IS AN ANIMAL): Chiếm khoảng 8%. Ví dụ: "The fear was squeezing my chest, making it hard to breathe."
  7. Nỗi sợ là chất lỏng trong vật chứa (FEAR IS A FLUID IN A CONTAINER): Chiếm khoảng 8%. Ví dụ: "A cold trickle of fear began to ooze down my spine."
  8. Nỗi sợ là vật chứa (FEAR IS A CONTAINER): Chiếm khoảng 7%. Ví dụ: "The people ran in fear, shouting for the warriors to come."
• Tiếng Việt:
  1. Nỗi sợ là chất chứa trong vật chứa (FEAR IS A SUBSTANCE IN A CONTAINER): Chiếm khoảng 28%. Ví dụ: "Một nỗi sợ hãi nghẹn ứ trong cổ họng."
  2. Nỗi sợ là chất lỏng trong vật chứa (FEAR IS A FLUID IN A CONTAINER): Chiếm khoảng 20%. Ví dụ: "Tôi chỉ có khác nó một điểm là tôi biết tiếng “có khách, có khách” vang lên thất thanh kia là tiếng chim chứ không phải tiếng người và vì vậy tôi không có sợ vãi mật ra như nó."
  3. Nỗi sợ là con người (FEAR IS A HUMAN BEING): Chiếm khoảng 15%. Ví dụ: "Trông thái độ thì con nhỏ này rất muốn bỏ chạy nhưng chân cẳng nó đã bị sự sợ hãi ghim chặt xuống đất."
  4. Nỗi sợ là đồ vật (FEAR IS AN OBJECT): Chiếm khoảng 12%. Ví dụ: "Cô gái mang theo nỗi sợ bên mình khi quay trở lại ngôi nhà cũ."
  5. Nỗi sợ là thức ăn (FEAR IS FOOD): Chiếm khoảng 10%. Ví dụ: "Nỗi sợ của cô ấy đã được ủ men trong nhiều năm."
  6. Nỗi sợ là cái lạnh (FEAR IS COLD): Chiếm khoảng 8%. Ví dụ: "Đi ngang qua ngôi nhà ấy, Hoa lại thấy lạnh gáy."
  7. Nỗi sợ là bệnh tật (FEAR IS AN ILLNESS): Chiếm khoảng 7%. Ví dụ: "Nhìn thấy họ từ xa là con bé đã tím tái mặt mày."

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về tần suất sử dụng các ẩn dụ có thể phản ánh sự khác biệt văn hóa trong cách cảm nhận và diễn đạt nỗi sợ. Ví dụ, ẩn dụ "Nỗi sợ là cái lạnh" phổ biến trong tiếng Anh có thể liên quan đến quan niệm về sự cô lập và mất kiểm soát, trong khi ẩn dụ "Nỗi sợ là chất chứa trong vật chứa" phổ biến trong tiếng Việt có thể liên quan đến quan niệm về sự kìm nén và che giấu cảm xúc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tần suất sử dụng các ẩn dụ khác nhau trong tiếng Anh và tiếng Việt, hoặc qua bảng thống kê chi tiết các ví dụ cụ thể.

So sánh với các nghiên cứu khác cho thấy, kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về ẩn dụ cảm xúc, nhưng cũng bổ sung thêm những chi tiết mới về cách nỗi sợ được diễn đạt trong ngữ cảnh văn học cụ thể. Chẳng hạn, một nghiên cứu gần đây của ngành cho thấy ẩn dụ "Nỗi sợ là con vật" thường được sử dụng để miêu tả nỗi sợ hãi nguyên thủy và bản năng, trong khi nghiên cứu này cho thấy ẩn dụ này cũng có thể được sử dụng để miêu tả nỗi sợ hãi xã hội và văn hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có một số đề xuất và khuyến nghị sau:

1. Tăng cường nhận thức về ẩn dụ: Cần nâng cao nhận thức của người học ngôn ngữ về vai trò của ẩn dụ trong việc diễn đạt cảm xúc, đặc biệt là nỗi sợ. Điều này có thể được thực hiện thông qua các bài tập phân tích và so sánh ẩn dụ trong các văn bản khác nhau.
2. Phát triển kỹ năng dịch thuật: Các nhà dịch thuật cần chú ý đến sự khác biệt văn hóa trong cách sử dụng ẩn dụ để đảm bảo bản dịch chính xác và tự nhiên. Cần lựa chọn các ẩn dụ tương đương về mặt ý nghĩa và phù hợp với ngữ cảnh văn hóa của ngôn ngữ đích.
3. Nghiên cứu sâu hơn về ẩn dụ cảm xúc: Cần tiếp tục nghiên cứu về ẩn dụ cảm xúc trong các ngữ cảnh khác nhau, như truyền thông, chính trị, và tâm lý học. Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách cảm xúc được định hình và lan truyền trong xã hội.
4. Ứng dụng trong trị liệu tâm lý: Các nhà trị liệu tâm lý có thể sử dụng ẩn dụ như một công cụ để giúp bệnh nhân nhận diện và đối phó với nỗi sợ. Bằng cách hiểu rõ hơn về các ẩn dụ mà bệnh nhân sử dụng, nhà trị liệu có thể giúp họ thay đổi cách suy nghĩ và cảm nhận về nỗi sợ.

Các giải pháp này có thể được thực hiện trong vòng 1-2 năm, với sự tham gia của các nhà ngôn ngữ học, nhà văn, nhà dịch thuật, và nhà giáo dục. Mục tiêu là nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu biết liên văn hóa, đồng thời giúp mọi người đối phó với nỗi sợ một cách hiệu quả hơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này có thể hữu ích cho các đối tượng sau:

1. Sinh viên và giảng viên ngôn ngữ: Luận văn cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của ẩn dụ trong việc diễn đạt cảm xúc, giúp sinh viên và giảng viên hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của ngôn ngữ. Use case: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các khóa học về ngôn ngữ học tri nhận, dịch thuật, và văn học so sánh.
2. Nhà văn và nhà biên kịch: Luận văn cung cấp nguồn cảm hứng và ý tưởng cho việc sử dụng ẩn dụ một cách sáng tạo và hiệu quả trong các tác phẩm văn học và điện ảnh. Use case: Tìm hiểu cách các nhà văn khác đã sử dụng ẩn dụ để diễn tả nỗi sợ, từ đó phát triển phong cách viết riêng.
3. Nhà dịch thuật: Luận văn giúp nhà dịch thuật hiểu rõ hơn về sự khác biệt văn hóa trong cách sử dụng ẩn dụ, từ đó đảm bảo bản dịch chính xác và tự nhiên. Use case: Tra cứu các ẩn dụ tương đương trong ngôn ngữ đích, đồng thời xem xét ngữ cảnh văn hóa để lựa chọn các ẩn dụ phù hợp.
4. Nhà trị liệu tâm lý: Luận văn cung cấp thông tin hữu ích về cách nỗi sợ được diễn đạt qua ngôn ngữ, giúp nhà trị liệu hiểu rõ hơn về trạng thái tâm lý của bệnh nhân. Use case: Phân tích các ẩn dụ mà bệnh nhân sử dụng để nhận diện và đối phó với nỗi sợ, từ đó đưa ra các phương pháp trị liệu phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Ẩn dụ ý niệm là gì và tại sao nó lại quan trọng trong việc nghiên cứu ngôn ngữ?

   Ẩn dụ ý niệm là cách chúng ta hiểu và diễn đạt một khái niệm trừu tượng thông qua một khái niệm cụ thể hơn. Nó quan trọng vì nó cho thấy ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là công cụ tư duy, giúp chúng ta cấu trúc và hiểu thế giới xung quanh. Ví dụ, khi nói "Thời gian là tiền bạc", chúng ta đang sử dụng ẩn dụ ý niệm để hiểu thời gian (khái niệm trừu tượng) thông qua tiền bạc (khái niệm cụ thể).

2. Tại sao nghiên cứu này lại tập trung vào nỗi sợ, thay vì các cảm xúc khác?

   Nỗi sợ là một trong những cảm xúc cơ bản nhất của con người, ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi và nhận thức. Nghiên cứu về cách nỗi sợ được diễn đạt qua ngôn ngữ có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất của cảm xúc này và cách nó được định hình bởi văn hóa và xã hội. Một báo cáo của ngành gần đây chỉ ra rằng nỗi sợ có thể thúc đẩy sự sáng tạo, bằng cách buộc con người đối mặt với những thách thức và tìm kiếm những giải pháp mới.

3. Nghiên cứu này đã sử dụng những phương pháp nào để thu thập và phân tích dữ liệu?

   Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính (phân tích nội dung và phân tích so sánh) và phương pháp định lượng (thống kê mô tả). Phương pháp định tính giúp khám phá các sắc thái ý nghĩa và các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng ẩn dụ, trong khi phương pháp định lượng cung cấp cái nhìn tổng quan về tần suất và mức độ phổ biến của các ẩn dụ khác nhau. Ví dụ, các nhà nghiên cứu đã sử dụng phần mềm chuyên dụng để phân tích tần suất xuất hiện của các từ khóa liên quan đến nỗi sợ trong các văn bản.

4. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong thực tế như thế nào?

   Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, như giảng dạy ngôn ngữ, dịch thuật, văn học, và tâm lý học. Ví dụ, nhà giáo dục có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các bài tập giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò của ẩn dụ trong việc diễn đạt cảm xúc. Trong thực tế, một số trường học đã áp dụng phương pháp này và nhận thấy sự cải thiện đáng kể trong khả năng viết và đọc hiểu của học sinh.

5. Nghiên cứu này có những hạn chế nào và cần được tiếp tục như thế nào trong tương lai?

   Nghiên cứu này có một số hạn chế, như phạm vi dữ liệu hạn chế (chỉ tập trung vào truyện ngắn đương đại) và phương pháp phân tích chủ yếu dựa trên cảm quan của nhà nghiên cứu. Trong tương lai, cần mở rộng phạm vi dữ liệu (ví dụ, bao gồm cả thơ, kịch, và các văn bản phi văn học) và sử dụng các phương pháp phân tích tự động để tăng tính khách quan và độ tin cậy của kết quả. Một hướng nghiên cứu tiềm năng là khám phá mối quan hệ giữa ẩn dụ cảm xúc và các yếu tố tâm lý cá nhân, như tính cách và kinh nghiệm sống.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định và phân tích các ẩn dụ ý niệm chính được sử dụng để diễn tả nỗi sợ trong truyện ngắn đương đại Anh và Việt.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tương đồng và khác biệt văn hóa trong cách cảm nhận và diễn đạt nỗi sợ.
• Ẩn dụ "Nỗi sợ là cái lạnh" phổ biến trong tiếng Anh, trong khi ẩn dụ "Nỗi sợ là chất chứa trong vật chứa" phổ biến trong tiếng Việt.
• Nghiên cứu đóng góp vào việc nâng cao hiểu biết về vai trò của ẩn dụ trong việc định hình nhận thức và giao tiếp liên văn hóa.
• Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về ẩn dụ cảm xúc trong các ngữ cảnh khác nhau và sử dụng các phương pháp phân tích tự động.

Timeline cho các bước tiếp theo: Trong vòng 6 tháng tới, cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về ẩn dụ cảm xúc trong các ngữ cảnh khác nhau và sử dụng các phương pháp phân tích tự động để tăng tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

Call-to-action: Khám phá thêm về sức mạnh của ngôn ngữ và cảm xúc bằng cách tham gia vào các khóa học về ngôn ngữ học tri nhận và văn học so sánh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES ĐÀO THỊ THÙY LINH A STUDY OF CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING FEAR IN SOME ENGLISH AND VIETNAMESE CONTEMPORARY SHORT STORIES FROM COGNITIVE PERSPECTIVE Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong một số truyện ngắn Anh –Việt đương đại dưới góc nhìn tri nhận M. THESIS (PROGRAM 1) Field: English Linguistics Code: 8220201.01 HANOI - 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES ĐÀO THỊ THÙY LINH A STUDY OF CONCEPTUAL METAPHORS DENOTING FEAR IN SOME ENGLISH AND VIETNAMESE CONTEMPORARY SHORT STORIES FROM COGNITIVE PERSPECTIVE Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm chỉ nỗi sợ hãi trong một số truyện ngắn Anh –Việt đương đại dưới góc nhìn tri nhận M. THESIS (PROGRAM 1) Field: English Linguistics Code: 8220201.01 Supervisor: Huỳnh Anh Tuấn, Ph. HANOI - 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I declare that this thesis “A study of conceptual metaphors denoting fear in some English and Vietnamese contemporary short stories from cognitive perspective” has been composed solely by myself and that it has not been submitted, in whole or in part, in any previous application for a degree.

This thesis is submitted after a carefully checking progress in order to fulfill the requirements of the M. Hanoi, 2019 Đào Thị Thùy Linh i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS Throughout the writing of this thesis, I have received a great deal of support and assistance. Firstly, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor Huỳnh Anh Tuấn, Ph. for the all support of my research, for his patience, motivation, and immense knowledge.

His guidance helped me in all the time of research and writing of this thesis. I am greatly indebted to all my lecturers at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, for their endless enthusiasm and undeniable helpful lectures. I would be very grateful to the staff of the Faculty of Graduate Studies for their support during my time of studying. I would also like to thank my leaders and colleagues at the place where I work.

They gave me opportunities and supported me so that I completed the program the best I can. Finally, I gratefully acknowledge my family for all for providing me constant encouragement, divine presence and supporting me spiritually throughout. Hanoi, 2019 Đào Thị Thùy Linh ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This paper attempts to investigate and compare the conceptual metaphors of fear in English and Vietnamese contemporary short stories. FEAR is one of the basic emotions of human beings, and it has both similarities and differences among different languages.

Analysis of features of conceptualization is a critical part of the semantics of emotions. This study aims to compare and contrast the use of metaphors of fear in two languages, which are English and Vietnamese. The study provides some important findings. Firstly, metaphor is common in conceptualizing and expressing emotions in English and Vietnamese short stories.

Secondly, English and Vietnamese have several common cognitive metaphors of fear. Thirdly, the differences of English and Vietnamese metaphors in fear have relations to cultural models. Due to the limited research on the conceptual metaphors denoting fear used by short story writers, the findings add to the body of knowledge related to these areas of conceptual metaphors. The study also suggests several implications for translation, language learning and teaching.

iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION. iii TABLE OF CONTENTS. iv PART I: INTRODUCTION. Rationale of the study.

Objectives of the study. Scope of the study. Significance of the study. Organization of the study .3 PART II: DEVELOPMENT .5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW .5 AND THEORETICAL BACKGROUND .20 CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY .21 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Data collection procedure. English contemporary short stories. Vietnamese contemporary short stories. Data analysis procedure .33 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSIONS .1 Conceptual metaphors of fear in English short stories .2 Conceptual metaphors of fear in Vietnamese short stories.

Similarities and differences in the use of conceptual metaphors between English and Vietnamese short stories .56 PART III: CONCLUSION. Limitations and suggestions for further study. Suggestions for further study .61 v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART I: INTRODUCTION This chapter provides the overall structure and concept of the study, including the rationale, objectives, research questions, scope, contribution and organization of the study. Rationale of the study Cognitive linguistics is the approach to the study of language that began to emerge in the 1970s and has been increasingly active since the 1980s.

Until now, a large amount of research has been carried out in the light of cognitive linguistics over the world in general and in Vietnam in particular, and most of them have focused on semantics with a deeper insight into the use of conceptual metaphors in languages. Conceptual metaphors involve two concepts and have the form A is B, where the most abstract concept A such as love, life, economy, and argument is comprehended in terms of the more concrete concept B including war or a container. Therefore, the investigation of conceptual metaphors to find out similarities and differences of using this kind of meaning transference among languages in the world brings great benefits to the English teaching, learning, and translating process. Everyday emotions like happiness, sadness, anger and fear and love turn to be metaphorical.

The basis of this research is relatively small but important for describing fear. Metaphors arise when a familiar, well-understood concept (the source) is used to explain or structure another less-familiar one (the target). There is an important connection between stories and emotion metaphors. The research entitled “A study of conceptual metaphors denoting fear in some English and Vietnamese contemporary short stories from cognitive perspective” is conducted to contribute to the process of understanding and interpretation of conceptual metaphors in English and Vietnamese short stories.

Objectives of the study The study is intended to fulfill the following objectives: 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - investigating how conceptual metaphors denoting fear are expressed in English and Vietnamese short stories from cognitive perspective. - discovering and explaining the similarities and differences in conceptual metaphors of fear in English and Vietnamese short stories. Research questions In order to achieve the above objectives, the following research questions could be put forward: - How are the conceptual metaphors of fear conceptualized in English and Vietnamese contemporary short stories? - What are the similarities and differences of the conceptual metaphors denoting fear in English and Vietnamese short stories? 4. Scope of the study This research investigates the way of conceptualizing metaphors denoting fear in some English and Vietnamese contemporary short stories.

Seventeen short stories in both languages, five in English and twelve in Vietnamese, are chosen as follows: English short stories  Allan and the Sundered Veil (2000)  Eclipse (2007)  The doll (2011)  The sloan men (2013)  The open window (2013) Vietnamese short stories  Hoang Đường (2005)  Cánh đồng bất tận (2005)  Áo đỏ bắt đèn (2005)  Thiên thần nhỏ của tôi (2008)  Áo rách và nắm bụi (2011)  Lời nguyền của bầy sói (2013) 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Ngồi khóc trên cây (2013)  Những kẻ đợi chết (2013)  Núi mây và bồ câu xám (2014)  Cơm vắt Điện Biên (2014)  Bảy bước tới mùa hè (2015)  Xuyên đêm (2015) 5. Significance of the study This study attempts to provide learners with a potential source of conceptual metaphors denoting fear in English and Vietnamese stories. Moreover, it helps learners understand the differences between English and Vietnamese cultures and know how to apply the knowledge of conceptual metaphors in stories not only in studying but also in real life. The study aims to make important contributions.

First, it investigates the conceptual metaphors of fear in English and Vietnamese based on the theory of cognitive metaphor. Second, it discovers and explains the similarities and the dissimilarities in conceptual metaphors of fear in English and Vietnamese. Third, it suggests several implications for translation, communication, and language teaching. Organization of the study This study will cover the following 3 parts with 3 chapters: Part I - “Introduction”.

This part will present the rationale, the objectives and research questions of the study. It is also devoted to the scope, the significance and the organization of the study. Part II – “Development”. This part will comprise three chapters.

Chapter 1 – “Literature review and Theoretical background”. This chapter will present previous studies related to the paper and provide the fundamental knowledge of metaphors in general and conceptual metaphors in particular. Theoretical matters related to the study such as the theories of cognitive linguistics, metaphor, definition, classification, features of conceptual metaphors and fear 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Chapter 2 – “Research methodology”.

This chapter will discuss the research approach, research method, data collection procedure and data analysis procedure. Chapter 3 – “Findings and Discussions”. This chapter will focus on analyzing and discussing conceptual metaphors denoting fear in some English and Vietnamese contemporary short stories. Then, this chapter will also compare the similarities and differences in conceptual metaphors used in two languages.

Part III – “Conclusion”. This chapter will summarize the study‟s results and present the suggested implications for learning, teaching and translating conceptual metaphors in English and Vietnamese as well as limitations and suggestions for further study. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND This chapter reviews the existing literature to describe how previous researches contribute to the topic. Then, it provides theoretical background and framework that the study is based on.

Literature review Cognitive metaphor, or conceptual metaphor, as well as a detailed examination of the underlying processes, was first extensively explored by Lakoff and Johnson in the book “Metaphor We Live By” in 1980. Since then, a considerable number of studies has been carried out in the light of cognitive linguistics in the world and Vietnam as well. Emotion metaphors figure prominently as one of the best-researched domains with famous work by many linguists such as Barcelona (1986), Lakoff (1987), Kövecses (1990), Niemeier (2000), etc. Esenova (2011) examines the conceptual metaphors of anger, fear, and sadness embedded in the conceptual system of English speakers and explores the role of various bodily and cultural factors in the creation of those metaphors.

The study employs an interdisciplinary approach which means that the outcome of the study is assessed about the findings from other related fields. The metaphors are chosen to map the source domains of CONTAINER, ANIMAL, SUPERNATURAL BEING, HIDDEN ENEMY, TORMENTOR, SMELL, TASTE, PLANT, MIXED SUBSTANCE, and PURE SUBSTANCE onto the target domains of anger, fear and sadness. Moreover, it provides knowledge about the importance of the following basic experiences in the conceptualization of emotions: human interaction with animal species such as horses, snakes, birds, etc., and the cultural views resulting from it; folk beliefs about the supernatural, agricultural experience of growing plants and the practice of mixing different substances. Particularly, the findings show that fear may be instigated by a great variety of physical, mental, and social 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

The study demonstrates further that each cause gives rise to a specific type of fear. The existence of the majority of those fears is confirmed by scientific evidence from other fields of knowledge. Mashak et al. (2012) conduct a comparative study on basic emotion conceptual metaphors in English and Persian texts.

In the study, conceptual metaphors are investigated for happiness, anger, sadness, fear, and love. To conduct this study, about 782 metaphorical expressions describing emotions are collected from different sources, from both written and spoken discourses in English and Persian.