PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay, yêu cầu về nguồn nhân lực trình độ cao đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, luôn có sự cạnh tranh gay gắt về việc làm, đòi hỏi chất lượng sinh viên sau tốt nghiệp phải ngày càng cao. Việc lựa chọn trường đại học nào để bước tiếp trên con đường học vấn được xem là quyết định quan trọng trong cuộc đời của mỗi học sinh, việc theo học tại một trường đại học có chất lượng cũng là nhân tố quan trọng làm tăng cơ hội có việc làm. Vì vậy, học sinh THPT, đặc biệt là học sinh lớp 12 rất quan tâm đến việc chọn ngành học, trường học phù hợp với sở thích bản thân cũng như có nhiều cơ hội tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp.
Theo thống kê trong năm 2019, có khoảng 400 ngàn thí sinh đăng ký học đại học cao đẳng trên tổng số gần 900 ngàn thí sinh tham dự kỳ thi THPT quốc gia. Khoảng 500 nghìn học sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông, nhưng không vào học các trường đại học, cao đẳng. Điều này đã cho thấy rằng xu hướng học của học sinh đã thay đổi so với trước đây dẫn đến nhiều trường đại học không tuyển đủ chỉ tiêu. Việc định hướng như thế nào cho các học sinh nhận thấy tầm quan trọng của việc chọn đúng trường và học đúng ngành giúp cho tương lai các bạn khi ra trường sẽ không gặp phải tình trạng sau 4 năm đại học, sinh viên ra trường phải làm trái ngành mình học hay là phải đào tạo lại từ đầu là một trong những vấn đề đã và đang tồn tại.
Bên cạnh đó, thế giới và Việt Nam đang phải trải qua những tác động tiêu cực chưa từng có của dịch bệnh COVID-19 (khởi phát từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc từ cuối năm 2019). Việt Nam mặc dù đang kiểm soát tốt dịch tuy nhiên các trường đại học vẫn tiếp tục đóng cửa, hoạt động học tập và giảng dạy vẫn chưa trở lại bình thường. Do đó, công tác tuyển sinh của các trường đại học với mục tiêu làm thế nào để thu hút được sinh viên vốn đã không thuận lợi, giờ lại càng khó khăn hơn. Để góp phần vào giải quyết thực trạng trên, nghiên cứu này có mục tiêu là xác định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên, làm cơ sở cho học sinh THPT và nhất là trường Đại học Thương mại đưa ra quyết định tốt nhất: các em học sinh THPT lựa chọn được trường đại học phù hợp và nhà trường thu hút sinh viên một cách hiệu quả.
Mục đích và mục tiêu nghiên cứu ⮚ Mục đích nghiên cứu: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên”: nhằm tạo cơ sở cho trường biết được những yếu tố thu hút hay chưa thu hút học sinh để tiếp tục phát huy hoặc sửa đổi. ⮚ Mục tiêu nghiên cứu: ● Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên. ● Đánh giá mức độ quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên. ● Qua đó, đề xuất một số kiến nghị đối với các đơn vị liên quan để góp phần nâng cao kết quả công tác tuyển sinh của các trường đại học, cao đẳng.
Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi chung: ⮚ Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên? ⮚ Những yếu tố đó ảnh hưởng như thế nào đến việc lựa chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên? Câu hỏi cụ thể: ⮚ Đặc điểm của trường Đại học Thương Mại có ảnh hưởng tới việc chọn trường của sinh viên không ? ⮚ Nên chọn ngành mình ưa thích, phù hợp với năng lực bản thân hay chọn ngành theo xu hướng ? ⮚ Sinh viên chọn trường có bị tác động bởi gia đình, thầy cô, bạn bè hay không? ⮚ Chi phí có ảnh hưởng tới quyết định chọn trường của sinh viên hay không ? ⮚ Việc chọn trường của sinh viên có bị ảnh hưởng bởi việc tiếp cận, quảng bá của trường hay không? 1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu ⮚ Đối tượng nghiên cứu: Quyết định chọn trường Đại học Thương mại. ⮚ Khách thể nghiên cứu: Sinh viên trường Đại học Thương mại. ⮚ Phạm vi nghiên cứu: về không gian: Trường Đại học Thương mại; về thời gian: từ 27/9/2021 đến 18/10/2021 2 1.
Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ bảng câu hỏi khảo sát. Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng và nghiên cứu định tính, dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS, được tiến hành qua các bước như sau: ⮚ Sử dụng nghiên cứu định tính nhằm khám phá, điều chỉnh và phát triển thang đo. ⮚ Hình thức thảo luận nhóm sẽ được sử dụng trong nghiên cứu định tính. ⮚ Kiểm định sơ bộ thang đo thông qua phân tích hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA.
⮚ Phân tích hồi quy nhằm kiểm định mức độ tác động của các yếu tố thành phần. ⮚ Tổng hợp kết quả nghiên cứu và đưa ra các hàm ý. Ý nghĩa của nghiên cứu Với đề tài nghiên cứu này, ta sẽ xác định các yếu tố tác động đến việc lựa chọn trường Đại học Thương mại của sinh viên từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả trong công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh THPT. 3 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.
Một số khái niệm a) Nghề nghiệp Nghề nghiệp là khái niệm chung dành để chỉ những công việc sẽ gắn với bản thân của mỗi người trong hầu hết phần lớn khoảng thời gian quan trọng của họ. Nghề nghiệp hay hoạt động nghề nghiệp được hiểu là hoạt động phục vụ cho cơ sở tồn tại và hướng vào việc kiếm sống, việc này phải làm lâu dài, miệt mài và để hoàn thành cần có kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm (trình độ chuyên môn) theo tổ hợp đặc biệt. b) Sự lựa chọn Lựa chọn là thuật ngữ dùng để nói đến việc phải xem xét, cân nhắc và tính toán để quyết định sử dụng loại phương thức hay cách thức tối ưu trong điều kiện hay cách thức hiện có để đạt được mục tiêu với hiệu quả và sự hài lòng cao nhất. c) Hướng nghiệp Hướng nghiệp là một bộ phận của giáo dục toàn diện.
Thông qua việc hướng nghiệp các đối tượng được hướng nghiệp sẽ có thêm sự hiểu biết và những yêu cầu của ngành nghề hoặc công việc mà bản thân đang hướng đến. d) Tư vấn hướng nghiệp Tư vấn hướng nghiệp là một hoạt động hỗ trợ khách quan lẫn chủ quan trong quá trình hướng nghiệp. Nó có lợi cho người được tư vấn hướng nghiệp, đồng thời nó cũng mang lại lợi ích cho người tư vấn hướng nghiệp trong một số trường hợp người tư vấn hướng nghiệp mong muốn một lợi ích chủ quan nào đó. Tư vấn hướng nghiệp là một quá trình hoạt động tích cực nhằm giúp đối tượng được tư vấn hướng nghiệp hiểu sâu hơn về các công việc mà bản thân có thể lựa chọn theo đuổi trong tương lai.
Cơ sở lý thuyết Trong nghiên cứu của D.Chapman, 1981, tác giả đã đề xuất mô hình tổng quát về việc lựa chọn trường đại học của sinh viên. Theo như kết quả nghiên cứu thì có hai nhóm yếu tố có nhiều tác động đến việc chọn trường của sinh viên. Nhóm thứ nhất là đặc điểm của gia đình và cá nhân của sinh viên đó. Nhóm thứ hai là các yếu tố từ bên 4 ngoài ảnh hưởng đến sinh viên đó như: danh tiếng của trường đại học, nỗ lực giao tiếp của trường đối với học sinh.1: Mô hình lựa chọn trường đại học của sinh viên (D.Chapman,1981) Dựa trên mô hình nghiên cứu của D.Chapman (1981), Joseph Sia Kee Ming (2010) đã đề xuất “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của sinh viên tại Malaysia: Khung khái niệm”.
Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng quyết định chọn trường đại học của sinh viên chịu ảnh hưởng của “Nhóm yếu tố các đặc điểm cố định của trường đại học” bao gồm: Vị trí, chương trình đào tạo, danh tiếng, cơ sở vật chất, học phí, hỗ trợ tài chính, cơ hội việc làm và “Nhóm yếu tố các nỗ lực giao tiếp với sinh viên” bao gồm: Quảng cáo, đại diện tuyển sinh, giao lưu với các trường phổ thông, thăm khuôn viên trường đại học,.2: Mô hình các yếu tố thể chế ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn đại học của sinh viên ở Malaysia: Khung khái niệm (Joseph Sia Kee Ming, 2010) 2. Một số công trình nghiên cứu trước đó 2. Các nghiên cứu trên thế giới Karl Wagner and Yousefi Fard (2009) với nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định học tập tại một cơ sở giáo dục đại học của sinh viên Malaysia”, kết quả cho thấy có 6 yếu tố quan trọng tác động đến việc chọn trường đại học của học sinh tại Malaysia đó là: Chi phí học tập; Giá trị bằng cấp; Khía cạnh vật lý và cơ sở vật chất; Giá trị giáo dục; Thông tin thể chế và Những người có ảnh hưởng xung quanh.Y (2015) nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng tới việc lựa chọn đại học tư nhân ở Sarawak, Malaysia”, kết quả nghiên cứu đã cho thấy có 3 nhân tố lớn nhất ảnh hưởng đến quyết định của học sinh là danh tiếng của trường, ảnh hưởng từ gia đình và khả năng tuyển dụng sau tốt nghiệp. Mô hình của Hossler & Gallagher (1987), Cabrera và La Nasa (2000) nhấn mạnh ba giai đoạn của tiến trình chọn lựa trường đại học.
Giai đoạn định hướng đề cập đến các yếu tố như tình trạng kinh tế xã hội, thái độ tích cực về giáo dục, thành tích học tập, thái độ của bố mẹ. Giai đoạn tìm kiếm, sinh viên chịu ảnh hưởng của các yếu tố như: thông tin của các trường đại học, tình trạng học vấn của bố mẹ. Các yếu tố ảnh 6 hưởng trong giai đoạn chọn lựa bao gồm: đặc điểm và chất lượng của trường đại học. Canberra và La Nasa còn nhấn mạnh rằng những mong đợi về công việc trong tương lai của học sinh cũng là một nhóm yếu tố quan trọng tác động đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh.
Kallio (1995) đề cập các yếu tố như: đặc điểm cố định của trường đại học, danh tiếng của trường, cơ hội việc làm sau đại học, điều kiện sẵn có của ký túc xá, hỗ trợ tài chính, học bổng, các cá nhân ảnh hưởng,.